Құрылыс нарығын қаржыландырудың теориялық-әдістемелік негізі

Қазақстан Республикасының нарықтық экономика кезеңінде нарықтардың көптеген салалық түрлері іс-қимылда, олар экономикалық процестер мен экономикалық даму қарқынын қамтамасыз етуде әртүрлі роль ойнайды. Нарықтың салалық түрлерін базистікті бөлуге болады, яғни сол нарық, экономика, жалпы басқадай нарықтардың іс-қимылдар тиімділігіне тікелей тәуелді. Осындай нарықтардың біріне – құрылыс нарығы жатады.
Құрылыс нарығының басты объектісі бұл – тұрғын үй құрылысы болып табылады. Cоңғы уақытта тұрғын үй құрылысын дамыту және оны қаржыландыру барысында көптеген бағдарламалар жүзеге асырылуда. Қазақстан экономикасын көтеру, сондай-ақ халықтың басым бөлiгiнiң өз тұрғын үй жағдайларын жақсартуға ұмтылысы республикада тұрғын үй құрылысының өзектiлiгiне себепшi болды. Тұрғын үй құрылысы Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi даму стратегиясының басым бағыттарының бiрi болып танылды және ол жалпы ұлттық сипаттағы неғұрлым маңызды мiндеттердiң бiрi болып табылады.
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2011 жылғы қаңтар айындағы Қазақстан халқына Жолдауында «Азаматтардың өмір сапасының озық көрсеткіші – тұрғын үй жайлылығының деңгейі. Соңғы 10 жылда тұрғын үй қоры 30 миллион шаршы метрге ұлғайды. Бұл бүгінде бір миллионнан астам азамат жаңа пәтерлерде тұрады дегенді білдіреді. Бұл – біздің тұрғын үй саясатымыздың маңызды нәтижесі. Көптеген жылдар бойы коммуналды сектор қалған-құтқанды бөлу қағидаты бойынша қаржыландырылып келді. Соның салдарынан 2008 жылға қарай коммуникациялардың 72 пайызы жөндеуді немесе ауыстыруды қажетсінді»-деп атап көрсетті [1, 1-3бб.].
1. Болашақтың іргесін бірге қалаймыз. Қазақстан Республикасының Президент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы 2011 жылдың 28 қаңтары / Қазақ әдебиеті. –2011. – №5. – 1-3бет.
2. С.Нокин. мы не должны допустить «мыльного пузыря» на строительном рынке / Известия Казахстан. – 2011. - №29. – 3б.
3. Ертаев Е. Ж. Тұрғын үй құрылыстық кешенін дамытудың теориялық аспектілері // «Аймақтық экономиканы индустриалды-инновациялық дамыту мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалы. Академиялық инновациялық университет. – Шымкент: Нұрлы бейне, 2-том – 2009. – 3-8 бб.
4. Жұмабеков.Х.Ы. Қазақстандағы тұрғын үй құрылысының нарықтық механизмдерін сараптау // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. – 2010. – №1(77). – 40-41бб.
5. Белокрылова О.С., Привалова Е.В., Яхимович Е.И. Институциональные механизмы рынка жилья и его макроэкономическая динамика в посткризисной экономике. – Ростов-н/Д: Ростов университеті, 2003. – 362б.
6. Жилищная экономика. Под ред. Г.Поляковского. Пер. с англ. – М.:Дело, 2000. – 405б.
7. О’Салливан А. Экономика города. Пер. с англ. 4 изд. – М.:ИНФРА-М, 2002. – 705б.
8. Саметеева. М. Қазақстан Республикасы тұрғын үй нарығындағы экономикалық мәселелер // «Ғаламдық экономикалық үрдістердің тұрақсыздығы жағдайындағы инновациялық даму» атты халықаралық ғылым-тәжірибелік конференция материалы, 2 бөлім – А.:Қазақ университеті, 2010. – 283б.
9. Шохан Р. Тұрғын үй-коммуналдық саланы реттеудегі отандық және шетелдік тәжірибелер//«Нарықтық қайта құруларды тереңдету жағдайындағы Қазақстан Республикасының экономикасы: қазіргі жағдайы мен дамытудың алғы шарттары»: Аймақтық конференция материалдары. - Қарағанды: ҚарМУ, 2007. – 422-426бб.
10. Елена Дворяшина. Три «Д» социальной политики — Дом, Дети, Демография. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.demographia.ru/page=0,1
11. Алла Снегина. Долевое строительство – пещерное явление! Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.sob.ru/issue-28-3570.html
12. АҚШ-тың ипотекалық нарығындағы дағдарыстың негізгі себебі. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://inform.kz/kz/article/2377806
13. Марченко А.В. Экономика и управление недвижимостью: Учебное пособие. – Ростов н/Д: Феникс, 2006. – 352б.
14. Шохан Р. Тұрғын үй нарығын дамытудың экономикалық аспектілерін зерттеу // ҚарМУ хабаршысы. Экономика сериясы. – 2007. - №1(45). - 58-62бб.
15. Шалболова У.Ж. Жилищная и социальная сфера: экономический анализ, развитие. – А.: Кітап. – 2006. – 192б.
16. Қазақстан Республикасында Тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы 2004 жылғы 11 маусымдағы №1388 Жарлығы. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://kz.government.kz/site/news/2004/10/news002
17. Указ президента республики казахстан от 20 августа 2007 года № 383 О государственной программе жилищного строительства в республике казахстан на 2008-2010 годы. Электрондық ресцрс. Интернет-сілтеме: http://builder.kz/urist/detail.php?ID=6614
18. Қазақстан Республикасы Үкіметі тұрғын үй құрылысын дамытудың 2008-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын қаржы рыногындағы өзгерген жағдайға бейімдеу үшін оған оңтайландыру жүргізуді ұсынды. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://inform.kz/kz/article/2377806
19. Құрылыс нарығы: кеше, бүгін, ертең // VIRA. – 2010. - №3(48). – 14б.
20. Қазақстан Републикасының Статистика Агенттігінің мәліметтері. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://www.stat.kz/digital/stroit_invest/Pages/default.aspx
21. Ежеквартальный макроэкономический анализ показателей, влияющих на деятельность АО «Фонд недвижимости «Самрук-Қазына». Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: www.kazproperty.kz/files/827234028251.pdf
22. На рынке жилья в январе 2011 года наблюдалось повышение цен // Финансы и кредит.- 2011. – №2. – 37б.
23. Абильшаиков Н.Б. Қазақстанда өндіріліп шығарылатын шикізат, құрылыс материалдары және ауылшаруашылық өнім қорларына экономикалық тұрғыдан көз-қарас // Евразийское сообщество: общество, политика, культура хабаршысы. – 2010. - №2 (70). – 131-135бб.
24. Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы 2010 жылғы 19 наурыздағы №958 // http://kz.government.kz/site/news/main/2010/02/144
25. Қазақстан Республикасындағы құрылыс 2010: статистикалық жинақ. – Алматы, 2010. – 32-34б.
26. Ипотека недвижимого имущество. Сборник нормативных правовых актов Республики Казахстан. – А.: Изд.дом «БИКО». – 2005. – 35б.
27. О долевом участии в жилищном строительстве: Закон Республики Казахстан от 7 июля 2006 года №180 // http://www.kdi.kz/121
28. Министерство финансов Республики Казахстан. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://www.minfin.kz/index.php?uin=1186467205&chapter=1303815698&lang=kaz
29. Ипотечную ставку предложили понизить до 8%. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.BNews.kz/issue-28-3570.html
30. «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның 2011-2014 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысы бағдарламасын іске асыруға қатысуы. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.hcsbk.kz/6965
31. Шәріп А. Назарбаевтың жаңа тұрғын үй бағдарламасы / Айқын. – 2011. - №6. – 7б
32. Утверждена Программа жилищного строительства в РК на 2011 - 2014 годы. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.zakon.kz/ page=235896
33. На доспутное жилье на три года выделяется 40,8 млрд. теңге. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://inform.kz/kz/article/2377806
34. Баспана бабы байыпталды. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://inform.kz/kz/article/2589977445631
35. Есалы.А. Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің салымшылары үшін жаңа мүмкіндіктер // Егемен Қазақстан. – 2011. - №21. – 5б.
36. «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ың Қызметтің ағымдағы нәтижелері. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.hcsbk.kz/25332
37. Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің мақсаты - баспанаға қолжетімділікті арттыру. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.hcsbk.kz/17031
38. Қазақстан Республикасының Үкіметі тұрғын үй салу мен жүзеге асырудың бірнеше механизмдерінен тұратын 2011-2014 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысының бағдарламасын қабылдады. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.hcsbk.kz/25452
39. Недвижимость и ипотека — взгляд банков. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://finance.nur.kz/publikacii/nedvizhimost/nedvizhimost_i_ipoteka_vzglyad_bankov/
40. 2011 жылға 1 сәуірдегі жағдай бойынша Қазақстан Республикасының банк секторының ағымдағы жағдайы. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://mgf.kz/page-2/page-41/
41. Алматы қаласындағы тұрғын және басқа да объектілерді пайдалануға беру туралы: статистикалық жинақ. 04 топтама. – А.: 2011. – 14-15бб.
42. Алматылық алпыс отбасының арманы орындалды. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.aikyn.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=6818
43. Дольщики выходят из пике. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://novostroiki.kz/?q=node/131
44. «Самрук-Казына» поможет дольщикам в Алматы. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.krysha.kz/content/news/2011/shareholder
45. Мақыш С.Б. Қазақстанды тұрғын үйді жалға берудің ерекшеліктері // АльПари. – 2010. - №2. – 170-171бб.
46. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» Қазақстан Республикасының Президент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы 2010 жылғы 29 қаңтар // http://www.akmola.stat.kz/webkz/Poslanie_kaz.htm
47. «Самұрық – Қазына» Жылжымайтын мүлік қорының» тұрғын үйді жалға беруді іске асыруға байланысты жасаған бағдарламасы. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.egov.kz/wps/portal/Content?contentPath=/serviceslibrary/gu2010/citizenrygu/lifesituations citizenry/arendnoezhilie&lang=kk
48. Таутанов.Ә. Жаңа тұрғын үй саясаты // Дала мен қала. – 2011. - №7. – 9б.
49. Изменение стоимости аренды квартир г. Алматы (с 1 мая по 1 июня 2011 г.). электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://www.kn.kz/analysis.php?id=5667
50. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің мәліметтері. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://www.afn.kz/kz/information-for-entities-of-financial-market/banks-sektor/2009-11-09-11-41-37/2009-11-12-08-33-05
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының нарықтық экономика кезеңінде нарықтардың көптеген салалық түрлері іс-қимылда, олар экономикалық ... мен ... даму ... қамтамасыз етуде әртүрлі роль ойнайды. Нарықтың салалық түрлерін базистікті бөлуге болады, яғни сол нарық, экономика, жалпы басқадай нарықтардың іс-қимылдар тиімділігіне ... ... ... ... ... - ... ... жатады.
Құрылыс нарығының басты объектісі бұл - тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... үй ... ... және оны қаржыландыру барысында көптеген бағдарламалар жүзеге асырылуда. Қазақстан экономикасын көтеру, сондай-ақ халықтың басым бөлiгiнiң өз тұрғын үй жағдайларын ... ... ... ... үй ... өзектiлiгiне себепшi болды. Тұрғын үй құрылысы Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi даму ... ... ... бiрi ... ... және ол жалпы ұлттық сипаттағы неғұрлым маңызды мiндеттердiң бiрi болып табылады.
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2011 жылғы қаңтар айындағы ... ... ... -деп атап ... [1, ... ғана ... индустриясын дамыту, мемлекет үшін онымен байланысты бірнеше экономикалық инфрақұрылымдарды дамытуға мүмкіндік туғызады. Мысалы, еңбек нарығы, шикізат нарығы, өндірістік мақсаттағы тауарлар ... және т.б. ... үй ... сабақтаса дамиды. Бұл жайында Қазақстан Республикасы Құрылыс және ... ... ... ... агенттігінің төрағасы Серік Нокин деді [2, 3б.].
Сондықтан, мемлекет саясатының ішінде құрылыс индустриясына бағытталған ауқымды шаралар бұл ... ... ... ... ... ... үй ... даму қарқыны, елдегі экономикалық жағдайдың өскендігіне байланысты тұрғындардың өз баспаналарын ауыстыруға, жаңалауға, жақсартуға ұмтылуы әсерінен ... ... ... тұрғындардың арасында, баспана проблемасы аса өзекті. Республика деңгейінде, ... ... ... үшін ... көрсету секторының үлкен ауқымы пайда болуда.
Тұрғын үй құрылысын дамытудың жолы, бұл сланы қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан экономикасын индустриалды-инновациялық дамыту мақсатында құрылыс нарығын қаржыландыруда ұйымдастыру-экономикалық механизмді жетілдіруді талдау және де ... ... ... жасау.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттер қойылды:
* экономиканы индустриализациялау ретінде құрылыс нарығын дамыту;
* ... ... ... мен ... шетел тәжірибесін талдау;
* Қазақстан Республикасында құрылыс нарығының дамыту мен құру тиімділігін ... ... ... ... пен ... баға ... Қазақстан Республикасында құрылыс нарығын қаржыландыру саясатын талдау.
Дипломдық жұмыс кіріспе, негізгі бөлім үш бөлімнен, қосымшалардан, қорытынды және пайдаланған ... ... ... ... ... ... теориялық әдістемелік негізі, тұрғын үй нарығындағы сұраныс пен ... ... және ... үй ... реттеудегі шет елдік тәжірибелер, тұрғын үй саласын инвестициялау технологиясы: жүйесі, ипотекалық несиелендіру және мақсаттық ... ... ... ... ... ... ... үй нарығының қазіргі жағдайы, ондағы бағалар деңгейіндегі өзгерістер және тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Үшінші бөлімде 2011 жылғы тұрғын үйді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы жайлы сөз болады. Сонымен қатар, мен ... ... ... бұл ... ... және де құрылыс саласын қаржыландырудағы ерекше орны және ол ... ... ... үй салу және ... ... қамтамасыз ету жайлы айтылады.
Жұмыстың теориялық базасы болып О.С.Белокрылова, Е.В.Пивалова, Е.И.Яхимович, Г.Поляковский және т.б. ... ... ... ... ... ... Республикасының заң актілері және Қазақстан Республикасы Статистика Агенттігінің мәліметтері пайдаланылды.
* ҚҰРЫЛЫС НАРЫҒЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУДЫҢ ... ... ... ... ... ... орны мен ролі
Мемлекет экономикасының жағдайын сипаттаушы негізгі экономикалық көрсеткіштерді жақсартудың тұрақты ... қол ... ... ... ... ... ... қайта құруларды іске асыруды талап етеді. Тұрғын үймен қамтамасыз етілу адамның аса маңызды қажеттіліктерінің ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, мемлекеттің қоғам алдындағы негізгі міндеттерінің бірі. Тұрғын үй ... және оның даму ... ... ... ... ... даму дәрежесін сипаттайды. Тұрғын үй құрылысы құрылыс нарғының маңызды саласы ... ... ... ... нарығының қалыптасуы халық шаруашылығының басқа салаларын ынталандырушы және нарықтық экономикаға өтудің негізгі факторларының бірі ретінде қарастырылды. Жекешелендіру ... ... ... нәтижесінде қысқа уақыт ішінде мемлекетте нарықтық қатынасқа қатысатын жеке меншік топтар қалыптасып үлгерді. Отандық құрылыс нарығы жылдам екпінмен ... ... ... және ... ... ие болып отыр.
Құрылыс нарығы материалдық өндірістің бір саласы ретінде, ... ... ... көп ... ... ... қызмет өзінің арнайы, ерекшеленген заңдылықтары арқылы жүргізіледі, басқарудың түрлері мен әдістерін дұрыс таңдауда оны ... ең ... ... бірі ... ... Мұндай ерекшеліктер ретінде келесілерді көрсетуге болады: біріншіден, ... ... ... ... ... бір ... бекітіледі (тұрғын үйдің мекен жайы болады) және көлікпен тасылмайды, яғни қоймаға қою үшін өндірілмейді. ... ... ... ... ... ... олар бір саладан екінші салаға қозғалып, қосылмайды. Ол - қозғалмайтын мүлік, тек сол салалардың өзінің ауысуымен сипатталады: күрделі құрылыс саласынан ... ... ... тұрғын үй құрылысы кешенінің негізгі қорлары саласына өтеді және тапсырыс берушілердің балансында есепке алынады; соңғы құрылыс өнімі (тұрғын үй) ... ... ... ... материалдық сыйымдылығымен, нәтижеде капитал сыйымдылығымен сипатталады.
Екіншіден, тұрғын үйді сату, негізінен, белгілі сатып алушыға оның дайындалуын ... ... ... ... және оның ... ... ... өткізу болып табылады; дайын құрылыстық өнімді алуы ... ... ... ... ... ... ... бар инвесторларды іздеу құрылысты жобалау сатысында жүзеге асады. Бұл құрылыс саласында сұраныстың ұдайы өндіріс қызметінің, сұранысқа бейімделу қызметінен біршама ... ... алып ... ... өнімдері нарығы тұрғын үй құрылысы кешенінің барлық салаларын қамтиды.
Үшіншіден, құрылыс ұйымы сатылатын тұрғын үй мен алынатын табыстың қажетті ... ... ... ... ... қамтамасыз ету арқылы өндірістік және құрылыс өнімін сату мәселелерін келіскен түрде шешуі қажет; ... ... құру ... ұзақтығы және құруға көптеген маманданған тауар өндірушілерді тарту ... ... ... ... қазіргі заманғы тиімді түрлерін, құрылымын және әдістерін қолдануды талап етеді.
Құрылыс ... ... ету ... жобалық, бас мердігерлік және кіші мердігерлік құрылыс ұйымдары, құрылыс ... ... және ... ... ... тапсырысы бойынша құрылыс өнімдерін жаратуға қатысады. Ақпараттық жарнама қызметін атқарушы ұйымдар, банктер, сақтандыру ұйымдары сатушылар (инвесторлар) мен сатып алушылар ... ... ... ... яғни құрылыс өнімдерін несиелеу және сақтандыру, келісім-шарттарды ұйымдастыру, жарнама жасау, кеңес беру т.б. ... ... ... [3, ... ... қызмет етуінің ерекшелігі құрылыс өнімдеріне тапсырыс берушілердің (инвесторлар) өздері ол ... ... ... ... оны ... ... ... басқа тұлғаларға сатуы мүмкін. Осылай, құрылыс өнімдерінің соңғы тұтынушылары болып мемлекеттік және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... бола алады.
+ Тұрғын үй нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың қалыптасуы
Тұрғын үй ... ... ... талғампаз сұраныстан төмен болуымен байланысты тұрғын үй проблемасы еліміздің барлық аймақтары үшін көптеген жылдар бойы сандық және сапалық критерилері ... ... ... ... ... ... ... және саяси жағдай осы проблемаларды шешуге тікелей байланысты. Қазіргі кезде халықты үймен қамтамасыз етудің ерекшелігі ... ... ... ... ... тек ... бір категориясына ғана тегін пәтер береді. Мемлекет ұлттық экономиканың даму деңгейіне сәйкес азаматтарды өмір сүрудің қалыпты жағдайларымен ... ету, ... ... қол ... барысында оларды жақсарту міндеттерін алады. Осы мақсатта қол жетімді тұрғын үй принциптерін іске асыруға жағдай жасау керек.
Тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... мен ұсынысы меншік құқығы құраушысының толықтығы, олардың үй шаруашылығы, меншік иелерінің серіктестігі, деволоперлік компаниялар, мемлекеттік өкімет орындары ... ... ... және ... рыноктық қатынастардың көп түрлілігіне (сату-сатып алу, жалға беру, жалдау, кепілдік, ... ... ... ... белгілі. Осыларды ескере отырып, тұрғын үй құрылысы нарығын өндіру, бөлу,айырбас және тұтыну бойынша әр түрлі ұйымдастыру ... ... ... ... ... қатынастар жиынтығы ретінде анықтауға болады.
Олай болса тұрғын үй нарығының негізін қалаушы рөлі тұрғын жайға қажеттілікті қанағаттандыру болып табылады.
Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ынталандырушы, баға құрушы, бақылаушы, делдалдық, ақпараттық, үнемділік және нарық субъектілерінің мүдделерін іске асыру.
Жоғарыда айтылғандарды ескерсек қолжетімді тұрғын үй ... ... ... ... шаруашылық мүдделерінің бір біріне кедергісіз барынша толық іске асуына ықпал ... ... ... және ... ... ... институттар жиынтығын білдіреді. Тұрғын үй нарығының өз қызметін орындауы сұраныс, ... ... ... ... ... нарықтық механизмі арқылы жүзеге асады.
Ғылыми зерттеулер нәтижелерін топтастыру және сараптау категориясының күрделі әлеуметтік-экономикалық ... бар деп ... ... ... ... ... үй айырбас үшін өндірілген экономикалық игілік қана емес, адамның аса маңызды қажеттілігінің ... ... ... ... адам ... өмір сүріп, еңбек етіп, отбасын құра алмайды. Тұрғын үй жеке адамның тәуелсіздік, оқшауланған шаруашылық жүргізу, жеке отбасын құру, қажет ... ... үйін ... жабдықтап, жайлылығын сезінуге деген қажеттіліктерін қанағаттандырады. Олай болса тұрғын үй адам ... ... ... ... ... болып табылады. Екіншіден, тұрғын үй тауар ретінде оған деген қажеттілікті өтеу ерекшелігіне тікелей байланысты екі формада қарастырылады: а) ... үй ... ие ... б) ... үй ... ... Онда деген бір ғана сөзбен бір бірінен ерекше екі түсінік белгіленеді:
* Тұрғын үй қоры ... ... ... бір ... ... ... Тұрғын үй қызметтері - тұрғын үй қорының көрсететін тұтынушы қызметтер, мысалы, отбасын құруға жағдай жасайтын баспана және ... ... ... үй қызметтері қордың ағымдық сипаттамасын білдіреді және белгілі бір уақыт кезеңінде өлшенеді, яғни ... ... ... физикалық тозуға ұшырамаған тұрғын үй қорының бірлігі үздіксіз қызметтер ағымын өндіреді.
Мұндай бөлу тұрғын үйдің қоғамдық және жеке ... ... ашып ... ... ... үй қызметтері бөлінгіштік қасиетіне ие бола отырып алып ... ... ... тап ... ... үй қызметтері жеке тұтынылып, заттық сипатқа ие, өз кезегінде оны тегін пайдаланудан алып тастап сапасына сәйкес төлем алып, ... есеп ... ... ... ... қала ... ... жалпыға бірдей және тоқтаусыз тұтынумен байланысты қоғамдық сипаттағы тұрғын үй ... бар. ... қала ... мен көшелерін күту және пайдалану, оны көріктендіру, жасылдандыру, тұрғын үйге тиіп тұрған ... ... ... ... ... ... ... тұрғын жеке пайдаланатын, бірақ қалалық инженерлік қызметтің орталықтандырылған жүйелерімен қамтамасыз етілетін ... ... ... ... ... үйді аралас игілік категориясына жатқызуға және осы тұрғыдан нарықтың даму мен ... ... ... ... ... үй адам қажеттіліктерін қанағаттандыратын көптеген тауарлардың ішінен бірсыпыра сипаттарымен көзге түседі: сапалық әр тектілігі мен қимылсыздығы, ұзақ ... және ... ... ... сапалық әр тектілігі мен қимылсыздығы келесі жағдайларға байланысты:
* тұрғын үй құқықтық реттеу нысаны ретінде жылжымайтын ... ... және ... ... оның басты саралаушы белгісі жерге бекітілгендігі;
* әрбір үйдің өзіне тән сипаттамасы мен ... ... ... ... тұрғын үйдің тұрған жерінің мәнінің зор болуы: үйді тұрған ауданымен қоса және тұтынушы таңдауы ... ... ... ... ... де ... яғни ... үй тауар ретінде орналасқан жердің атрибуттарынан тұрады.
Жер телімінің сипаттамасы
Көрші үйлердің ... ... ... ... ... қала ... ойы-сауық және демалыс орындары, дүкендерге жақындығы)
Қоғамдық қызметтермен (мектеп, емхана т.с.)
Жергілікті салық салу деңгейі
Ауданы
Бөлме саны
Коммуналдық-тұрмыстық жайлылық
Жоспарламасы
Интерьер
Негізгі құрылымдық элементтердің жасы, ... ... ету ... ҮЙ
Үйдің жеке сипаттамалары Үйдің орналасқан ... ... 1 - ... ... ... сипаттамалары
Ескерту - [4, 40-41бб.] әдебиетінен алынған
Тұрғын үйді тұтыну ерекшеліктеріне тоқталайық:
* Тұрғын үйге мұқтаждық адам ... ... ... ... ... жаңа ... ... олардың әл-ауқатының артуына байланысты толық қанағаттандырыла алмайды;
* Үйді таңдауға ақшалай емес факторлар әсер етеді:
* білім, ... пен ... ... ... ... тиесілілік, мәдени және діни факторлар;
* психологиялық факторлар, мысалы, көршілерді таңдау, үйді ауыстырғанда ... ... ... ... жоғары деңгейлі қажеттіліктерді қанағаттандыру - өзін қандай да бір топтың, ұжымның ... ... ... өзін ... ... деген қажеттілік. Тұрғын үй иесінің әлеуметтік дәрежесін, қандай да бір ... ... ... ... ... Үйге ... ... оған серік болатын (жиһаз және интерьер заттары, мектептер, медициналық ... ... үйді ... ... (тұрғын үй құрылысы, құрылыс материалдарын өндіру, инжинирингтік, кредиттік-қаржылық қызметтер) тауарлар мен қызметтерге қажеттіліктің өсуіне алып ... ... үй ... қысқа мерзімде тапқан қаражаттармен қанағаттандырылмайтын қажеттілік, екіншіден, адам капиталын ұдайы өндіретін ұзақ мерзімді пайдаланылатын ерекше капиталдық тауар, үшіншіден, ... ... ... мен ... ... ... ... анықталады.
Тұрғын үйдің бірегейлігін ескере отырып тұрғын үй құрылысындағы нарықтық механизмдердің негізгі құраушыларын қарастырайық.
Тұрғын үйді (тұрғын үй қызметтері және қоры) тұтынудың екі ... ... ... ... ... ... меншікке алынған (нарықты құрылымдар сатып алынады) және жалгерлік (тұрғын үй ... ... ... ... үй ... бөлу мүмкіндігі;
* Тұрғын үй қоры және қызметтеріне сұраныс пен ұсынысты бөлек есепке алу;
* Халықтың үймен ... ... мен ... есепке алу ерекшеліктері, көрсетілетін қызметтердің көлемін анықтайтын тұрғын үй қорының сапалық жағдайына көңіл бөлу.
Тұрғын үй анықтамасы бойынша қозғалмайтындықтан жер ... ... ... ... ... нарықтық айналыс нысаны ретінде бәсекелік ортада дамиды. Оның құрылуының келесідей айқын ерекшеліктері ... Жер ... ... ... пен ... үйді ... ұстау құнының салыстырмалы түрде жоғары болуы және сәйкесінше қаржылық ресурстардың болуынан деген ... ... ... үй ... ... мен ... сатып алушылар сияқты нарықтың қатысушылары санын шектейді. Жердің ресурс ретінде шектеулігі (жер ұсынысы ұзақ ... ... ... ғана ... ... орындарының жерді пайдалану мен құрылыс жүргізу саясатының аясындағы шектеулері туралы сөз болып отыр.
* Тұрғын үй құрылысы ауқымын ... (оң ... ... ... ... ... шектеулі. Зерттеулер көрсетіп отырғандай үнемдеу өте көп мөлшерде тұрғын үйлер салатынірі құрылыс компанияларында ғана сериялық өндірісте пайда болады. Сәйкесінше ... ... ... ... байланысты.
Тұрғын үй нарығында бәсекенің дамуы үшін заңдық базаны дамытатын, жер телімдерін, құрылысқа рұқсат берудің ... ... ... ... ... ... ынталандыратын мемлекеттік реттеу қажет.
Тұрғын үйге сұраныс. Сұраныс дайын үйлерді сатып немесе жалға алатын үй ... мен ... ... ... көрінеді. Сұраныс тұрғын үйге деген қажеттіліктің көріну формасы ... ... ... ... ... ... үйге сұраныс белгілі бір уақыт мерзіміндегі белгілі ... ... ... тұтынушылар қалайтын, сатып ала алатын және пайдаланатын үйлер санын білдіреді. Тұрғын үй бағасы мен сұраныс ... ... ... ... мен қызметтерге сияқты кері байланыс бар: бағаның төмендеуі ... үйге ... ... ... ... үй өз иесінің әлеуметтік дәрежесін анықтайтындықтан кей жағдайда бағаның ... ... ... алып келуі мүмкін.
Сұраныстың бағалық емес детерминанттарына жататындар: басқа тауарлар мен қызметтердің бағасы; тұтынушылардың табысы, әл-ауқаты; ... мен ... ... ... мен ... қатысты күтімдер; тұрғын үй және басқа да активтерінің болуы; ... ... ... ... ... акция, облигация сатып алу, банкте депозит ашу сияқты ақша қаражаттарын балама түрде пайдалану бағасын білдіретін ... ... ... ... бөлу ... Нақты пайыздық мөлшерлеме төмендегенде жинақтың үй сатып алуға тиімді болып, сұранысты арттырады.
Сұраныс ... ... ... ... ... ... ... алу керек:
* тұрғын үй нарығындағы шешімдер жеке тұлғалармен емес, отбасымен қабылданады;
* әр түрлі уақыт мезетінде отбасының құрамы ... емес ... бір ... ... үйге сұранысындағы ерекшеліктер;
* отбасын құру үрдісі жанұяның әл-ауқаты, тұрғын үй ... ... ... жағдайы мен оны жақсарту мүмкіндігне байланысты.
Аталған түрлі факторларға сұраныстың сезімталдығын өлшейтін ... ... ... икемділігі болып табылады. 1-кестеде баға мен табыс бойынша ... ... ... [5, ... 1 - ... үйге сұраныстың бағалық және табыстық баға икемділігін бағалау
Зерттеулер
Бағалық ... ... ... ... 1981ж
-0,89
0,26
Кронин, 1983ж
-0,63-тен -0,79-ге дейін
0,53-тен 0,72-ге дейін
Гудман, Кавая, 1986ж
-0,61-ден -1,2-ге дейін
0,64-тен 1,1-ге ... - [6, 223б.] ... ... ... көрсеткендей тұрғын үйге сұраныс баға бойынша салыстырмалы түрде икемсіз, өйткені үй адам үшін аса ... ... ... үйге баға өскен жағдайда да жанұяда тұрғын үй қызметтерін қалыпты ... ... ... үйге ... табысқа тікелей байланыстылығы туралы айқын қорытындылар жасауға болады. Шындығында табыстың ... ... ... ... ... ... ... әл-ауқатын құрайды. Олай болса табыс пен байлықтың сұранысқа әсерін жеке қарастыру керек. Экономистер байлық түсінігіне қаржылық жағдайды ... ғана ... адам ... ... ішінде білім алу, жинақталған білім, машықтық және тәжірибе сияқты құндылықтарды қосады. Бұл жағдайда ... пен ... ... ... ... ... ойынша болашақтағы тұрақты табысы болатын жанұя байлығын ағымдық ақшалай табыстарға қарағанда шығындарды анықтаушы ең маңызды фактор деп есептеген ... [6, 223б.]. ... ... ... ... байлық бойынша сұраныс икемділігі шамамен 1-ге тең (1-кестедегі Гудман және Кавай ... ... ... ... байлығына маңызды фактор болып есептелетін және жекеше зерттеуді қажет ететін қолда бар үйді қосу ... ... мен ... ... отандық тәжірибеде қолданылмайтын ақшалай емес фактор көшу, орын ауыстыру шығындарын ескерген жөн. Бұл факторды ... алу ... ... ... ... шығындармен қоса ауданмен қоштасудың психологиялық шығындарға алып келуімен байланысты. Тұрғылықты жерді ... ... ... үйдің бағасы, тұтынушы табысының едәуір өзгеруімен немесе жаңа үйді иемденуден жоғары пайда күткенде ғана оң ... үй ... ... ... үй ... мен ол ... ... тұрады. Ұсыныс тұрғын үй құрылымдарын немесе қызметтерін ... және ... ... жағынан көрінеді, атап айтқанда құрылыс, девелоперлік компаниялар, мемлекеттік, муниципалдық өкімет орындары, басқа да жеке және ... ... үй қоры ... ... ұсынысы оның саны мен сапалық жағдайына байланысты. Уақыт өте келе өндірілетін тұрғын үй қызметтерінің ... ... ... үй ... ... бар жанұяларға ауысып өз қызметін атқара береді. Пайдалану мерзімі ішінде оны тұтынушылар категориясының аусыу ... ... ... ... деп атайды [5, 192б.].
Тұрғын үй ұсынысын анықтауда ... ... ... ... үй қоры мен оның өндіретін қызметтері арасында нақты пропорционалды ... ... ... үй қорының сапасының төмендеу немесе жоғарылауымен байланысты ұсыныс өзгерісін есепке алудың күрделілігі. Сондықтан тұрғын үй қорының ұсынысы ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қызмет етуі және осының үш салдары:
* үйді жөндеу мен күтіп ... ақша ... сала ... ... тозуды реттеу мүмкіндігі;
* нарықта әрбір уақыт мезетінде тұрғын қорының мардымсыз ... ... ... және жаңа үйлер айналысқа түседі;
* тұрғын үй ұсынысы салыстырмалы түрде ... ... ... ... қандай да бір саны басым, сондықтан бағадағы өзгеріс ұсынылатын үйлер санын соншалықты өзгерте қоймайды [7, ... үйді тез ... ... ... ... жою ... ... қысқа мерзімді кезеңде ұсыныстың абсолютті икемсіз екенін көрсетеді. Ұзық мерзімді кезеңде ұсыныс жаңа ... ... ... ... ... есебінен икемдірек болады.
+ Тұрғын үй нарығын реттеудегі шет елдік ... ... ... Н.Ә.Назарбаев 2011 жылғы атты жолдауында басты бағыттардың бірі ретінде тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты ... ... атап ... болатын [1, 1-3бб.]. Әрине, экономика үшін бұл өте маңызды мәселе. Өйткені кез-келген елдің экономикалық дамуы оның халқының әл-ауқатына тікелей ... ... ... өмір сүру ... ... ... көрсеткіштердің бірі - халықтың тұрғын үймен қамтамасыз етілуі.
Еліміздегі халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету жағдайын әлем елдеріндегі ... ... ... Дүниежүзіндегі бірқатар елдеріндегі халықтың тұрғын үймен қамтамасыз етілуін талдау барысында Норвегияның көшбасшы екенін көріп отырмыз. ... адам ... 73 ... ... ... екен. Ал бұл көрсеткіш Қазақстанда 17,5 м2 (2007ж), ал көршілес Ресейде 21,6 м2 ... ... - м2, ... - 23м2, ... мен ... - 30м2, ... - 33 м2, Испанияда - 27,5м2, Португалияда - 29м2 (2000ж), Францияда - 40м2 ... ... - 39м2, ... - 52м2, ... - 44м2, Швецияда - 43м2, Бельгияда - 34,5м2, АҚШ-та - 65м2 ... ... ... ... мен Ресейде екенін көріп отырмыз. Талдау Қазақстанның тұрғын үймен қамтамасыз ету ... ... ең ... көрсеткіштерден әлдеқайда төмен екенін көрсетеді. Ресейде бұл көрсеткіш көшбсшы елдің көрсеткішінің 29,5 пайызын құраса, Қазақстанда небары 23,9 пайызын ... ... ... ... ... баяу ... айта кету ... 2001 жылы әр жан басына шаққанда тұрғын үйдің ауданы 16,3 шаршы метр болса, 6 жылдан кейін бұл көрсеткіш 1,2 ... ғана ... ... ... ... ... өмір сүру ... көрсететін көрсеткіштердің бірі екенін ескерсек, Қазақстандағы халықтың өмір сүру сапасының дамығын елдерден қаншалықты төмен екенін елестету қын емес [8, 283б.].
Дамыған ... ... ... ... ... үй нарығының қалыптасуы үш құрамдас бөлік негiзiнде жүреді. Олар - жеке меншiктегi тұрғын үйлер, коммерциялық немесе ... ... ... ... ... үйлер және мемлекеттiк, яғни муниципалды үйлер.
Әлем мемлекеттері ішінде дамуы және халықтың өмір сүру деңгейлері бойынша ... ... ... ... ... тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық реформаларын қарастыру арқылы бұл саланы дамытудың қолайлы және тиімді жолдарын анықтауға мүмкіндік бар. Жеке ... ... ... ... ... ... жалдық, тұрғын үйлер, сондай-ақ мемлекеттік, яғни муниципалды, үйлер тәрізді тұрғын үй нарығының үш ... ... ... тұрғын үй қоры құрылымының тиімділігі жоғары болатындығын шетелдік тәжірибелер көрсетіп отыр.
Кесте 2 - Тұрғын үй нарығының шетелдік үлгілері
Үлгі
АҚШ
Швеция
Германия
Нидерланды
1
2
3
4
5
Нарықтың ... үй ... жеке ... ... жоғары. Single Family Home, Condo, Studio және Apartment тәрізді тұрғын үй типтері кең тараған. Мемлекеттегі жалдық нарықтың үлесі - ... ... үй ... 75 % 1940 жж. ... ... ... үй қорының 98 - 99 % су құбыры, орталықтандырылған жылу және ... ... ... ... берілетін үйлер, жалпы нарықтың 57% иемденеді. Пәтерақының мөлшері құрылыстың ... ... ... анықталады
Коммуналдық қызметтерді пайдалану қызметті ұсынушы кәсіпорындармен жасалған келісім-шарт негізінде орындалады. Жалдық сегменттің үлесі ... үй қоры ... ... жаңа және баспана сапасы жоғары. Тұрғын үй қорын жеке меншік үйлер және жалға берілетін үйлер (55%) құрайды. Әлеуметтік жалға ... ... ... ... ... және ... ... ерекшеліктері
Тұрғын үй нарығы ХХ ғ. 30 жж. бастап ... ... ... ... ... ... ... үшін, жалға берілетін баспаналарға субсидиялар тағайындайды. Муниципалдық баспаналар сатылмайды
ХХ ғ. 70 жж. ... ... ... үй ... қол алынды. 1946-1948 жж Мемлекеттік тұрғын үй басқарамасы құрылды. Төмен табысты балалы ... және ... үшін ... үй ... ... ... пәтерлерді, тұрғындардың жекешелендіруге құқықтары бар. Пәтер жалдаушылардың құқықтарын қорғау қоғамдары ұйымдастырылған
Тұрғын үй ... ... ... ... ... үй нарығы Үкімет құрылымдары арқылы реттелінеді
Баспанамен қамтамасыз ету тетіктері
Үй шаруашылықтарын баспанамен қамтамасыз ету дәрежесінің жоғарлығы. ... ... ... ... ... ие ... ... формалары қалыптасқан: жеке меншік, кооперативтік меншік және жалдық үйлер.
Баспанаға қол жеткізудің жоғарлығы. Жалдық сегментін қарқынды дамуы
Үйді ... ... үлес ... жоғары
Ескерту - [9,422-426бб.] әдебиетінен алынған
Жалдық тұрғын үйді қалыптастыру мен дамыту кезiнде, барлық ... ... оған ... және iшкi ... ... ... Егер коммерциялық мақсатқа негiзделген үйлер жалға берiлсе, онда пәтердiң ерекшелiктерiне байланысты оны жалдау ақысы да жоғары. Егер ... аз ... ... үшiн мемлекеттiк тарапынан салынған коммуналдық үйлер жалға берiлсе, сәйкесiнше бұл сегменттiң жалдық төлемi де төмен. Жалдық тұрғын үй ... ... ... үйдің ерекшелiгімен анықталады [9, 422-426бб.].
Шетелдердің тәжірибесінде тұрғын үйге ипотекалық несиелендірудің дамуы мемлекетке айтарлықтай оң белсенділік арқылы ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына алып келеді. Сонымен қатар, тұрғын үй құрылысын несиелендіру үшін ішкі инвестициялар, халықтың жинақтары, институциялық инвесторлардың ақшалары ... ... ... ... үй ... ... ... негізгі үш қағидадан құралады: келісім-шарттық жинақ немесе жүйесі, ипотекалық несиелендіру, тұрғындарға ... ... ... ... ... мақсаттық мекен-жайлық субсидия жүйесі.
Баушпаркассе құрылыс жинақ жүйесі 1885 жылдан бастап Германияда құрылды. Осы ... ... ... ... Дүниежүзілік Соғыстан кейін тұрғын үй қорын 10 жылдың ішінде қайта қалпына ... ... ... үй құрылысы федерациясы қоғамының атқарушы директоры доктор ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдармен жүзеге асыралытын тұрғын үй жинақ бағдарламасы дамып жатқан батыс және ... ... ... елдерінде ақша қаражатының нарықтан алынуының салдарынан инфляция үрдісінің төмендеуі, тұрғын үй құрылысының масштабы мен қарқынының жеделдетілуі байқалады деп көрсетеді [10]. Бұл ... ... ... ... инфляциялық тенденциядан құтылады;
* экономиканың нақты секторы дамиды;
* ішкі әлеуметтік саясаттағы ... ... ... оның ... ... жерді де, кепілге қоюмен және сол арқылы мәмілені сенімді етіп берілетін ипотекалық несие несиелендірудің нарық экономикасында белсенді қолданылатын нысандарының біріне ... ... ... ... ... және тұрғын үй құрылысының қажеттіліктерін мемлекет тарапынан қаржыландыру ... банк ... ... ... роль ... ... осы ипотекалық несиенің қарқынды дамуы салдарынан АҚШ-та қаржы дағдарысы орын алды. Оның салдары дүнеиежүзі мемлекеттеріне, ... ... ... елімізге де тимеді деп айту қиын [11].
АҚШ-тың ипотекалық нарығындағы дағдарыстың ... ... - ... есеп беру мен ... ... ... Дүниежүзілік банктің Қазақстан бойынша бас экономисі Джон Эдвактың айтуынша, әлемдік қаржы нарығындағы инновация қарқыны барынша жылдам дамып отыр. Сондықтан, есеп беру мен ... ... ол ... ... ... ... Осы орайда, әлемнің маңдайалды бухгалтерлері мен аудиторлардың ... ... ... құрылтайдың маңыздылығын атап өтпеуге болмас. Бүгіндері әлем бойынша осы мамандардың білім мен идеясы қажет болып отыр. Оларсыз қаржы ... ... ... ... ... ... еш мүмкіндік жоқ. Осыдан-ақ, қаржылық есеп беру мен аудиттің экономикадағы маңызын бағамдай беріңіз, ... ... ... ол есеп беру мен ... ... ... екі негізгі көзі бар екенін атап өтті. , деді маман [12].
Субсидия - бұл, ... ... ... ... және жеке ... және ... мемлекеттерге ақшалай жәрдемақы немесе натуралды форма түрінде берілетін қайтарымсыз көмек.
Қазақстанда қаржылық дағдарыс жағдайында тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың қайнар көзінің бірі ... ... ... Мемлекеттік бюджет қаржысы мерзімділік, ақылық, қайтарымдылық шартымен ұзақ мерзімге (10-20 жыл) беріледі. Жол карталары негізінде ... ... үй ... ... алу және ... ... ... үй мақсатында тұрғындарды қамтамасыз ету, үлескерлердің бітпеген құрылысын қолдап, қолға алу ... ... жас және көп ... ... мемлекеттік қолдаудың тиімді жүйесін құру мақсатында ипотекалық несиелеу бойынша пайыздық жарналарды субсидиялау қарастырылған. Cөйтіп, 15 жыл көлемінде ... ... ... емес ... ... ... ұйымдар тарапынан несиелендіру; үлестік құрылыс және тұрғын үй құрылысын бөліп төлеу және т.б.
* ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҚҰРЫЛЫС ... ДАМУ ... ... үй ... мен ... тұрғын үй нарығының қалыптасуы
Халық шаруашылығының маңызды әлеуметтік-экономикалық секторларының бірі ... үй ... ... ... ... ... даму деңгейі мен экономикалық қатынастардың сипаттамасына тәуелсіз кез-келген мемлекеттегі тұрғын үй саласы өзінің негізгі қызметі - өз ... ... ... бағытталған.
Ол қажеттілік жеке тұлғаның, жалпы қоғамның дамуын, өмір тіршілігін қолдау қажеттілігімен анықталады. ... өз ... ... өмір ... үшін ... болып табылатын алғашқы және екінші қажеттіліктер болып бөлінеді.
Тұрғын үй рыногы қазіргі күні тұрғын үй ... ... мен ... ... ... ұзақ зерттеуді қажет ететін күрделі жүйе болып отыр. Оның күрделілігі ең алдымен, бір жағынан, адамдардың қажеттілігінің ... ... ... ... ... ... болуымен түсіндіріледі. Жоғарыда айтылғандай, барлық уақыттарда тұрғын үй азық-түлік, киім, аяқ киіммен қатар алғашқы қажеттіліктер қатарына енгізілген. ... үй ... ... ... ... өсуіне ықпал етеді, нәтижесінде ол халық шаруашылығының көптеген ... ... ... ... ... күш ... ... мүмкін [13, 167б.].
Тұрғын үйдің келесі бір ерекешлігі - ұзақ ... ... ... ... тауар, жоғары құны бар оны өндіру мерзімі біршама уақытты талап етеді. Мұнан шығатын қорытынды, бұл тауар қалыпты экономикада халықтың қор ... ... ... ... ... сонымен бірге экономикалық өсудің жоғары қарқынын қолдауға мүмкіндік беретін инвестициялық ресурстардың қалыптысын ынталандырады.
Көптеген жылдар бойы тұрғын үй қоры ... ... ... ал ... ... ... ұйымдармен және мемлекеттік капитал салымдары есебінен жүргізілді. Жаңадан ... және ... ... үй қоры ... ... ол юөлінді. Мемлекеттің тұрғын үй саясаты ұзақ уақыт бойы халықты ... ... ... ... ... ... 1989 жылы ... жекешелендіру үдерісі тұрғын үй рыногының қалыптасуының негізін ... ... ... ... ... үй құрылысының құны салыстырмалы түрде тұрақты болды: ... өсуі ... ол ... өте баяу ... ең ... 1991 жылы ... ол ... құнының үш еседен артық көбеюімен сипатталады. Сол кездері заңды ... ... ... алу ... ... ... ... үй рыногының пайда болуын туындатты. Онда мемлекеттік сектордағы құрылыс құнын 25-30 есе орайтын бағалар әрекет етті.
Құрылыстың және пәтер ... ... ... құны ... ... ... алуға мәжүбір етті. Сонымен бірге, несиелік капитал салымдарының ... ... ... үй ... үлесі артуы тиіс болатын алайда ол1992 жылы 0,006%-ды құрады, ал 1990 жыл ол ... ... ... ... ... бұл көрсеткіштің орташа шамасы - 27%).
Экономистер 90-шы жылдардың алғашқы жартысында қалыптасқан ұзақмерзімді тұрғын үй несиелендіруін кеңейтудің ... ... атап ... Ол ең ... ... факторлармен байланысты:
* тұрғын үй несиелендіруінің алғащқы кезеңінде шектеулілігімен;
* тұрғын үй қоры ... ... ... болатын несиелендірудің болмауы;
* банктік жүйенің бастапқы жағдайы;
* коммерциялық банктердің көптігі және олардың қызметін бақылаудың әлсіздігі;
* ... ... ... ... тәуекелін тудыратын инфляция деңгейінің жоғары және тұрақсыз болуы;
* тұрғындарды пәтерлерінен шығарудың құқықтық негізінің болмауына ... ... үй ... жоғары тәуекелі.
Соңғы жылдары Қазақстанның барлық дерлік ірі қалаларында және әсіресе екі астаналық қалаларда тұрғын үй бағасы ондаған және жүздеген пайыздармен ... ... ... Бұл өсім ... ... ... ... артық болуы себепті болды деп айтуға болады. Сұраныстың өсуі ... ... ... ... нақты табысының артуы;
* демографиялық және көші-қондық факторлар;
* ... ... ... факторлар;
* ипотекалық несиелендіру жүйесінің даму.
Өз кезегінде бұл рыноктағы ұсыныс екі жолмен қалыптасады:
* екінші рынокта ... ... бар ... үй қоры ... бөлінеді;
* жаңа құрылыс есебінен, онды ұсыныстың көлемі натуралдық есеппен артады.
Қолда бар ... үй ... ... бөлу ... ... ... ... сұранысты қанағаттандыра алмайды, себебі, ұсыныс көлемі натуралдық есеппен іс жүзінде артпайды. Ұсыныстың нақты ... тек жаңа ... ... ... ... ... қазіргі күні жаңа құрылыс көлемі іс жүзінде пайдаланудан (эксплуатациядан) шығып жатқан тұрғын ... ... ... ете ... ... ... ... үй қоры шамамен 250млн. шаршы метрді құрайды, егер тұрғын үйді ... ... ... шамамен 50 жылды құрайды десек, онда жыл сайын эксплуатациядан 5 млн. шаршы метр шығады деген сөз [14, ... ... ... ... өсу тұрғын үй құрылысының объективті себебі мен жандануының салдары болды.
Тұрғын үй мәселесі барлық елдерде ... ... ... ... қалалардың қарқынды дамуы мен жаңа құрылыс технологиялары уақытында, өзекті болып отыр.
Қазақстандағы тұрғын үй құрылысын ... ... ... ... үй ... ... кеңестік жүйесінің бір бөлігі бола отырып, мемлекеттік тұрғын үй ... ... ... ... бөлу мен оны ... үй ... жақсартқысы келген азаматтарға тегін бөліп беруден тұрды. Бұл тізбе Қазақстанның ... ... ... ... ... ... қабілетсіздігін көрсетті. Құрылысты бюджеттік қаржыландырудың қысқаруы және халықтың тұрғын үйді өз қаражатына сатып алуы жағдайында, сонымен бірге әлемнің экономикасы дамыған ... ... ... ... ... ... ... күні жүзеге асырылып жатқан экономикадағы жүйелік өзгерістер, тұрғын үй рыногы мен тұрғын үй ипотекасының құрылуы заңды ... ... ... жылдардың ортасындағы жаңа қозғалмайтын мүлкінің ұсынысының және сатылуының жедел өсуі, бірқатар факторлардың әсерімен қалыптасты және де ол факторлардың ... ... ... ... ... ... табысы мен қор жиналымының тез өзгеруі, бейрезиденттердің жылжымайтын мүлікке сұранысының өсуі, өте жоғары табысы бар ... ... ... ... қанғаттандырылуы.
Қазақстандағы тұрғын үй рыногының қалыптасуы мен дамуы ХХ ... 90-шы ... ... үдерісімен басталды.
Бұл кезеңде елде тұрғын үйді алғашқы сату-сатып алу келісім ... ... ... Жеке ... ... ... да ... сатып алынғанымен, мұндай жылжымайтын мүлік рыногы болмаған. Пәтерді жалдаушылардың пәтерді сату құқығы ... ... ... ... ... билік органдары қатаң реттеп отырды.
Жылжымайтын мүлік нысандарын пайдаланудың нәтижелілігін арттыру, оны құру, ... мен ... ... ... қатынастар жүйесін сапалық өзгерту арқылы мүмкін болмақ. Ол үш ең алдымен жылжымайтын мүлік нарығындағы барлық шаралар мен үдерістер ... ... ... ... стратегиялық бағыттар қалыптастырылуы керек.
Кеңестер Одағы таратылып, Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алуымен, жекешелендіру кезеңінің басталуымен және рыноктық экономикаға көшуге байланысты ... ... ... ... қалыптасуының алғашқы кезеңі басталды. Сонымен бірге, дамыған нарықтарға тән емес үрдістер мен заңдылықтар пайда болды. Жылжымайтын мүлік нарығының ... ... ... ... үшке ... ... [15, 192б.]: ... - 1991-1999 жылдар; жалғасушы - 2000-2004 жылдар; аяқтаушы - 2005 ... ... осы ... дейін.
Кесте 3 - Қазақстандағы тұрғын үй нарығының қалыптасу ... ... ... ... кезеңдері
Бастапқы (1991ж.-1999ж.)
Жалғасушы (2000ж.-2004ж.)
Аяқтаушы (2005 жылдан бастап)
1
2
3
4
Бағаның бастапқы деңгейі
Төмен
Жоғары
Шекті
Баға қарқыны
Баға өсімінің өте жоғары қарқыны (жылына 50-100%)
Баға өсімінің жоғары қарқыны (жылына ... ... ... ... ... өсуі
Жедел өсу
Қалыпты өсу
Тұрақты
Сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы:
* екінші нарықта;
* ... ... ... жоғары
Ұсыныс сұраныстан біршама алда, сұраныс ұсыныстан жоғары
Салыстырмалы теңдік, ұсыныс сұраныстан жоғары
Алғашқы және екінші нарықт/ғы бағаның
Екінші нарық бағасы ... ... ... бағасы төмен немесе алғашқымен бірдей
Дифференциация, динамикалық теңдік
Заңдық база жағдайы
Бірқатар жекелеген элементтер
Дамуы
Аяқталу, қалыптасу
Кәсіпкерліктің дамуы
Риэлторлық ... ... ... ... ... ... ... айналымға тартылған жылжымайтын мүлік түрлері
Негізінен тұрғын үй
Тұрғын үй, коммерциялық жылжым/ын мүлік, (сауда, кеңселер)
Тұрғын үй, коммерциялық, өндірістік жылжы/ын ... ... ... ... ... бәсекелестік деңгейі
Төмен
Қалыпты
Жоғары
Брокерлік қызметтің тиімділік деңгейі
Өте жоғары (тиімділіктің 50%-дан астамы)
Жоғары (тиімділіктің 20-30 АҚ арқылы.
Төлем қабілеті пәтердің құнын ... ... ... ... ... Жылжымайтын Мүлік Қоры>> АҚ тиесілі пәтерлер береді, себебі, тұрғын үйді ... беру құны - ... ... үйден сатып алған пәтердің құнына байланысты.
Ал жергілікті атқарушы органдар (әкімшіліктер) арқылы жалға ... ... ... ... ... аз ... азаматтар, сондықтан даоларға жалға берілетін пәтерлердің құны төмен.
Жылжымайтын Мүлік Қоры>> АҚ тұрғын үйді тек жалға береді немесе кейіннен ... алу ... ... ... ... Алғашқы схема бойынша, пәтерлер кәдімгі классикалық үлгідегідей жалға беріледі. Жалға алушы ... ... ... ... үшін ақы ... үйді ... беруді дамытудың басты мақсаты - тұрғын үйге қол ... ... ... табылады. Қазақстан халқының көпшілік бөлігі тұрғын үйге мұқтаж екені белгілі. Әсіресе бұл Алматы және ... ... ірі ... ... ... ... отыр.
Ал, екінші схема бойынша, пәтерді жалға алу мерзімі аяқталғанда сатып алу ... ие ... ... ... ... ... сатып алады.
Жалға алу дегеніміз - тұрғын үйді уақытша иеленіп, пайдалануға алатын кез. Бұл бойынша келісім-шарт кемінде бір ... ... Ал ... ... ... төлейтін ақшаңыз, сол пәтерді жалға алатын барлық мерзімге бірдей етіп белгіленеді.екі жақтың келісіміне сәйкес, жалға алу келісім-шарттың мерзімі ұзартылып отырады.
Кейіннен ... алу ... қоса ... алу - ... ... беру ... аяқталған кезде оның иелену құқығына ие болу немесе ... ... ... ... алу. Бұл бойынша келісім-шарт 13 жылға жасалынады. Жалға алуша азамат пәтерді тек 5 ... ... ғана ... ала ... ... ... алу келісі-шартын түзген кезде, немесе алғашқы 5 жылдың ішінде алғашқы жарна құйып немесе ... үй ... ... бір бөлігін алдын-ала төлеп тастай алады.
Бірақ, алдын-ала төлем пәтер құнының 50 пайызынан аспуы тиіс. Сондай-ақ, жалға ... ... ... алу ... бірге жалға алған пәтерлерді екінші қайтара жалға беруге болмайды, өйткені, жалғаалушылар пәтерді мақсатты ... ... ... ол ... ... бір ... жалға беруге болмайды.
Жалға алу келісім-шартын төлеп болғаннан кейін, Өтініш беруші азамат 6 ай көлемінде жалға алудың кепілдік ... ... ... 1 млн ... ... ... ... Қордың шығындарын жабады, яғни, мәселен, жалға алушы азамат өз төлемегенде, міндеттемелерін орындамағанда (төлем төлеудің уақытын кешіктіргенде, Қордың мүлкіне злал ... ... ... ... ол ... ... мерзімі кезінде сақталып тұрады.яғни, кепілдік төлем - ... ... ... азамат пәтерді дұрыстап қарамаса, төлемақысын дұрыстап төлемесе, басқарушы компанияның өз ыңғайына пайдалана алатын кепілдік ... ... ... ... ... иесі өзі ... ... Ал пәтерді пайдалануға берген кезде оны таза, дайын, тұруға болатындай қалыпында береді.
Пәтерді кейінен сатып алу құқығымен қоса ... ... ... ... ... 4 ай мерзімге төленген жалға алу сомасы есебінен алынады. Ал тек жалға алу кезінде ол қаржы келісім-шарт аяқталғаннан ... ... ... өзіне қайтарылып береді.
Ең алдымен, жалға алуға өтініш білдіретін жанның бәрі де ... ... ... ... керек. Ал төлем қабілеті нақтылайтын Жалға алудың Ең жоғарғы ... сай ... ... төлейтін алғашқы жарнаңыз көп болса, онда ай сайынғы төлейтін төлем сомасы азайтылады.
Пәтерді кейіннен сатып алу ... қоса ... алу ... тек ... Республикасы азаматтары ғана тілек білдіре алады.
Ал шетелдіктер, немесе Қазақстан Республикасы азаматтары емес азаматтар пәтерді тек жалға ала ... ... жоқ ... 1 жыл ... пәтері болмауы тиіс) және үй жағдайын жақсартқысы келетін (пәтердегі шаршы метр әр ... 18 ... ... аз болуы тиіс) азаматтарға пәтер өздері өтініш білдірген аймақта беріледі.
Жылжымайтын мүлік қорының>> тұрғын үйді жалға беруді іске асыруға ... ... ... ... ... ... ... үйлер үш түрге бөлінеді [47]:
* әлеуметтік класс
* эконом ... ... ... әлеуметтік класстағы тұрғын үйлер тек қана жалдауға арналса, эконом класс жалдауға және кейіннен оны ... ... ал ... ... санатындғы үйлер жалдауға, кейіннен сатып алуға және ... ... ... ... ... ... ... 1 шаршы метрі айына - 520 теңге тұрады. Эконом класстағы бір бөлмелі ... үшін ... ... - 36000 теңге және төрт бөлме - 120000 теңге, ал бизнес класстағы бір бөлмелі пәтер үшін ... ... - 90000 ... бес ... - 225000 ... ... қатар, тұрғын үйді жалға беруді іске асыру бағдарламасы ... ... ... мөлшерлеме әлеуметтік және эконом класс бойынша - 10%, ал бизнес класс бойынша - 15% ... ... ... ... құны ... ... 30% төмен болып келеді. Жалдайтын және оны кейін сатып алуға болатын пәтерлерді жалға алу ... ... 13 жыл. ... ... ... ... ... тұрғын үйлер бойынша бастапқы жарна болмайды және ... ... ... үйді ... ... сатып алған жағдайда эконом класс бойынша - 15%, ал бизнес класс ... - 33% ... ... ... ... аталған Қорға премия төлейді. Бизнес класс бойынша жлға ... ... ... 5 ... ... сатып алуға тиым салынады.
Тұрғын үйді жалға беру 2010 ... ... ... басталуда. 2009 жылы Жылжымайтын мүлік қорына>> еліміздегі жылжымайтын мүлік нарығын тұрақтандыру және жалға берілетін тұрғын үй құрылысын іске ... үшін ... ... ... 225 ... ... бөлінген болатын. Сол мемлекет қаржысына бүгінгі күні үш категориялы (бизнес, эконом класс және әлеуметтік) ... ... ... ... мен ... және ... облысында салынуда. 2010 жылдың 1 қаңтарына дейін Жылжымайтын мүлік қоры>> 22 нысанды қаржыландырып, 93,1 млрд. теңгеге келісім жасады. ... ... 20 ... (75,6 ... ... ... ... 2 тұрғын үйдің (17,5 млрд. теңге) құрылысы қарқынды жүріп жатыр. Аталған қор үлескерлер мәселесін шешу міндеттемесі бойынша 4816 үлескерге қол ұшын ... ... ... ... ... қор сатып алған 6175 пәтерді халыққа жалға және жалдап сатып алу,сатылу шарттары бойынша тиімді бағамен бере ... ... үй және ... ... ... ... ... Нокин [48, 9б.].
Жылжымайтын мүлік қорының>> тұрғын үйді ... ... ... ... ... саналмайды. Осы ретте жұртшылық аталған бағдарламаны жергілікті билік ... ... ... ... үйді ... беретін бағдарламасымен шатастырып алмаған жөн. Жергілікті әкімшіліктердің ... тек ... бір ... ... ғана қамтиды. Жергілікті билік ұйымдарының мәліметтері бойынша Қазақстанда бүгінгі күні ... ... үйге ... ... шамамен 100 000 пәтерді құрайды екен.
Алматы қаласының тұрғын үйді жалға алу ... ... ... ... жылы ... барлық негізгі әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері жоғары болғанын айтып өткеніміз орынды. Басты көрсеткіштер бойынша нақты өсім ... ... ... үйді ... алу нарығында жалға алу құны 11,6%-ға артты, яғни жалға алудың 1 ... құны 1006 ... ... Осы ... және ... үйді ... алу құны ... 16,8% және 4,2%-ға артты. Ұсыныс көлемі 8,8%-ға немесе 2881 объектіге қысқарды.
Кесте 17 - ... ... ... алу қойылымының диапазоны
Район
Объект саны,дана.
Объект саны, %-бен
Қойылым диапазоны, $/ай. ... ... $/мес ... айға ...
Ауытқуы
$
%
$
%
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Алмалы
640
22,21
560 - 1290
879
+24 ... ... ... ...
833 ...
780 - 2070
1404
+111
+8,59 ... ... ...
716
24,85
570 - 1450
1187
+229
+23,94
+/-62
+/-5,78
Жетісу
94 ...
350 - 660
441
-28 ... ... ... ...
20,13
420 - 590
464
-31
-6,20
+/-11
+/-2,26
Турксісіб
18
0,62
340 - 470
353
-50 ... ... ...
барлығы
2881
100,00
607 - 1583
1006
+105
+11,63
+/-28 ... ... - [49] ... ... ... ... ... медеу ауданы, оның үлесіне барлық жалға алудың 29%-ы келеді. Бостандық және ... ... ... ... ... 25% және 22%, ал ... - 20%. Ең төменгі ұсыныс Жетісу және Түркісіб аудандарында байқалады, 3% және 1% ... 22 - ... ... ... тұрғын үйді жалға беру ұсынысы
Ескерту - [49] әдебиетінен алынған
Бөлме санына байланысты жалпы көлемнен ең жоғарғы үлесті 2 бөлмелі ... ... яғни - 35% (1011 ... одан сон 3 және 1 ... 29% (832) және 29% (742) сәйкесінше. Ең аз ұсыныс 4 және 5 бөлмелі пәтерлерде байқалады, 9% (263) және 1% ... 23 - ... саны ... ... үйді ... алу ... ... - [49] әдебиетінен алынған
4 бөлмелі пәтерден басқа пәтерлерге ұсыныс өткен айғы кезеңмен салыстырғанда ... 18 - ... ... ... ... алу қойылымының диапазоны
Формат
Объект саны,
дана.
Объект саны, %-бен
Қойылым диапазоны, $/ай. ... ... $/мес ... айға ... ...
$
%
$
% ...
742 ...
380 - 590
472
-8
-1,70
+/-11
+/-2,22
2- бөлмелі
1011
35,09
520 - 1160
769
+31 ... ... ...
3- ... ...
720 - 2150
1284
+148
+12,99
+/-47
+/-3,87
4- ...
263 ... ... - 3830 ... ...
+5,40
+/-149
+/-6,80
Көпбөлмелі
33
1,15
1930 - 5040 ... ... ... ... ... ... ...
100,00
607 - 1583
1006
+105
+11,63 ... ... ... - [49] ... ... ... 1 ... құны нарықтың сегментінде 16,8%-ға артты немесе 1583 долларды құрады. Өсімнің жоғарғы қарқыны Алмалы, Медеу және Бостандық аудандарында байқалады, 10,1%, 10,4%, 31,5% ... ... ... ... алу құны ... немесе 607 долларға артты.
Сурет 24 - Жекелеген ... ... және ... ... ... алу ... ... - [49] әдебиетінен алынған
Бөлме санына байланысты тұрғын үй ... ... алу ... ... 2-, 3-, ... пәтерлерде байқлады. Ал сегментте 3-, 4-, 5-бөлмелі пәтерлерде жалға алу құны артты.
Сурет 25 - Бөлме санына байланысты және ... ... ... алу ... ... ... - [49] әдебиетінен алынған
Тұрғын үйді жалға алу нарығын зерттей келе ... ... ... ... ... алу нарығында ұсыныс көлемі қысқарды;
* жалға алудың орташа құнының динамикасында нарықтың барлық сегментінде тренддің төмендеуі ... ... ... ... долларлық бағамының төмендеуі айына 3-7% деп жоспарланады ... ... ... қорының>> тұрғын үйді жалға беретін бағдарламасы нарық талаптары бойынша тұрғын үйге мұқтаж барлық халықтың кез келген тобымен жұмыс ... ... Ең ... ... бағдарламаға қатысушылардың төлем қабілеті жетсе болғаны.
категориясы бойынша берілетін үйлерді алғашқыда тек басында баспанасы жоқ ... беру ... ... ... үйді ... ниет ... кез келген азамат алатын болады. Шамамен Алматы мен ... ... ... әр ... ... ... құны ... теңге көлемінде болады. Бұған коммуналдық төлемдер кірмейді. Жалға алушы коммуналдық қызметке қатысты ... өзі ... Ал ... ... пәтерлерін еш қиындықсыз қол жеткізу мүмкіндігіне ие.
Жалпы алғанда тұрғын үйді жалға беру ... ... екі ... бір ... ... тең ... ... жауапты құрылысшылардың аяқталмай қалған құрылыс объектілері аяқталып немесе өтпей тұрған пәтерлері өтеді, ал екіншісі, тұрғындардың баспана мәселесі ... ... бір ... ... ... ... үй ... теориялық негіздерін зерттеу барысында, тұрғын үй нарығындағы ұсынысқа баспананың нарықтық бағасы, құрылыстың өзіндік құны, материалдар бағасы, көлік қызметтерінің бағасы, ... ... ... ... ... ... ... саясат, әр түрлі жеңілдіктердің берілуі, жерді пайдаланудаға бақылау жасау, жал ... ... ... ... мен ... ... ... мен ережелер сияқты факторлар ықпал ететіні анықталды.
Баспанаға деген сұраныс жанұяның өмір сүру циклының даму кезеңдерінде ... ... ... ... табиғи-климаттық факторлардың әсерінен қалыптасады. Жекеленген тұтынушылардың баспанаға деген сұраныстарына тұтынушының қаржылық мүмкіндігі; тұрғындар саны; ... үй құны және оны ... ... ... шығындары; тұлғаның дербес қалаулары, басқа да тауарлар мен қызметтердің құны; банк пайызының нақты мөлшері; баспаның орналасқан жері және аумақтағы ... ... ... әсер ... ... үй нарығын ұйымдастыру мен реттеудегі шетелдік тәжірибелерге жасалған талдаулар тұрғын үй нарығы жеке меншіктегі тұрғын ... ... ... ... ... тиесілі, тұрғын үйлер және мемлекеттік, яғни муниципалды, ... ... ... 3 ... ... ұйымдастырылуы жағдайында қоғамдағы тұрғын үйдің мәселесін шешуге ... ... ... ... ... ... ... үй нарығының дамуы мен қазіргі жағдайына жасаған талдаулар бұл саланы реформалаудың әлі жалғасып жатқандығын, сондай - ақ тұрғын үй ... ... ... және ... ... алмайтындығын, сұраныстың пайда болуы әлеуметтік және демографиялық ... ... ... ... және тұрғын үй нарығындағы ұсыныс қайталама тұрғын үй нарығын жетілдіру және бастапқы ... үй ... ... ... қалыптасатындығы көрсетілді.
Тұрғын үй нарығындағы бағаның өзгерістеріне жасалған талдау қорытындылары нарықтағы бағаның өзгерісіне әсер еткен факторларды бөлуге ... ... ... ... ... және ... ... экономикалық тұрақты өсу; тұрғындардың ақшалай табыстарының өсуі; ... ... үй ... ... материалдарының және жұмыстарының өзіндік құнының жоғарлауы; тұрғын үйді ипотекалық несиелендірудің белсенді өсуі және мүлік нарығының ... ... ... үй ... - ... ұлттық сипаттағы барынша маңызды міндеттердің бірі болып табылатын, Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму ... ... ... ... Құрылыс саласын қаржыландру саясатын талдау барсында, тұрғын үй нарығын жетілдіру бойынша қабылданған ұлттық жобаны орындау шеңберінде азаматтарды қол ... және ... ... ... қамтамасыз етудің негізгі бағыттары айқындалды:
* ұсыныс тарапынан да, сұраныс тарапынан да толыққанды теңгерімді тұрғын үй құрылысы нарығын ... ... үй ... жеке ... ... және ... меншік серіктестікті ынталандыру;
* жалға берілетін тұрғын үй секторын ... жеке ... үй ... ... ынталандыру;
* тұрғын үй құрылысы салынатын аудандардың инженерлік- коммуникациялық инфрақұрылымын дамыту;
* ипотекалық несие шартын өзгерту, тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... іргесін бірге қалаймыз. Қазақстан Республикасының Президент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы 2011 ... 28 ... / ... ... - 2011. - №5. - ... ... мы не ... ... на ... ... / ... Казахстан. - 2011. - №29. - 3б.
* ... Е. Ж. ... үй ... кешенін дамытудың теориялық аспектілері // атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалы. Академиялық инновациялық университет. - Шымкент: Нұрлы ... 2-том - 2009. - 3-8 ... ... ... ... үй құрылысының нарықтық механизмдерін сараптау // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. - 2010. - ... - ... ... О.С., Привалова Е.В., Яхимович Е.И. Институциональные механизмы рынка жилья и его ... ... в ... ... - ... ... ... 2003. - 362б.
* Жилищная экономика. Под ред. Г.Поляковского. Пер. с англ. - ... 2000. - ... ... А. ... города. Пер. с англ. 4 изд. - М.:ИНФРА-М, 2002. - 705б.
* Саметеева. М. Қазақстан Республикасы тұрғын үй ... ... ... // атты ... ... конференция материалы, 2 бөлім - А.:Қазақ ... 2010. - ... ... Р. Тұрғын үй-коммуналдық саланы реттеудегі отандық және шетелдік тәжірибелер//: Аймақтық конференция материалдары. - ... ... 2007. - ... ... ... Три социальной политики -- Дом, Дети, Демография. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.demographia.ru/page=0,1
* Алла ... ... ... - ... явление! Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.sob.ru/issue-28-3570.html
* АҚШ-тың ипотекалық нарығындағы дағдарыстың негізгі себебі. Электрондық ... ... ... ... А.В. ... и ... ... Учебное пособие. - Ростов н/Д: ... 2006. - ... ... Р. ... үй нарығын дамытудың экономикалық аспектілерін зерттеу // ҚарМУ хабаршысы. Экономика сериясы. - 2007. - ... - ... ... У.Ж. ... и ... ... экономический анализ, развитие. - А.: Кітап. - 2006. - ... ... ... ... үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы 2004 жылғы 11 маусымдағы №1388 Жарлығы. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: ... Указ ... ... ... от 20 августа 2007 года № 383 О ... ... ... ... в ... ... на 2008-2010 годы. Электрондық ресцрс. Интернет-сілтеме: http://builder.kz/urist/detail.php?ID=6614
* Қазақстан Республикасы Үкіметі тұрғын үй құрылысын дамытудың 2008-2010 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... үшін оған ... жүргізуді ұсынды. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://inform.kz/kz/article/2377806
* Құрылыс нарығы: кеше, бүгін, ертең // VIRA. - 2010. - ... - ... ... Републикасының Статистика Агенттігінің мәліметтері. Электрондық ресурс. Интернет-сілтеме: http://www.stat.kz/digital/stroit_invest/Pages/default.aspx
* Ежеквартальный макроэкономический анализ показателей, влияющих на деятельность АО тұрғын үйді жалға ... іске ... ... ... бағдарламасы. Электрондық мәлімет. Интернет-сілтеме: http://www.egov.kz/wps/portal/Content?contentPath=/serviceslibrary/gu2010/citizenrygu/lifesituations%20citizenry/arendnoezhilie&lang=kk
* Таутанов.Ә. Жаңа тұрғын үй саясаты // Дала мен ... - 2011. - №7. - ... ... стоимости аренды квартир г. Алматы (с 1 мая по 1 июня 2011 г.). ... ... ... http://www.kn.kz/analysis.php?id=5667
* Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің ... ... ... Интернет-сілтеме: http://www.afn.kz/kz/information-for-entities-of-financial-market/banks-sektor/2009-11-09-11-41-37/2009-11-12-08-33-05

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалау әдістемелері9 бет
Білімді қаржыландыру24 бет
Бюджет қаражаттарын пайдалану тиімділігін арттыру83 бет
Жергілікті бюджеттің қаржылық негіздері мен қалыптасуы30 бет
Инвестицияларды қаржыландырудың ерекше нысандары13 бет
Инвестициялық жобаның қаржыландыру қайнар көздері11 бет
Ислам инвестициясы61 бет
Коммерциялық емес ұйымдардағы қаржылық менеджмент ерекшелігі33 бет
Мақтарал ауданының қаржылық жағдайын жоспарлау және ұйымдастыру жолдары59 бет
Мемлекет шығындары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь