Басқару жұмыстарын автоматтандыру

КІРІСПЕ
І бөлім. БАСҚАРУ ЖҰМЫСТАРЫН АВТОМАТТАНДЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ТУРАЛЫ
1.1. Ақпараттық жүйенің құрамды бөлшектері
1.2 ДК негізіндегі АЖО нұсқаларын таңдау
II бөлім. БАҒДАРЛАМАЛАУ ОРТАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТТЕРІ
2.1 Delphi.дi iске қосу. Delphi интерфейсi
2.2 .Мәліметтер қорының негізгі түсініктері
2.3 Бағдарламаның негізгі сипаты
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазіргі уақытта қоғамдық өмірде ақпараттың таралу қарқыны өте жылдам дамып келеді. Ақпараттық процесстер - адамдар арасында, тірі организмдерде, техникалық құрылғыларда, қоғамдық өмірде ақпарат тасымалдау, жинақтау мен түрлендіру процесстері.
Ақпаратты басқару компьютерлерді қолданудың негізгі саласы болып табылады және де, болашақта үлкен роль атқарады.
Мәліметтер қоры - қоғамның қандай да бір саласындағы немесе оның бөлігіндегі нақты объектілер туралы мәліметтер жиынтығы. Мәліметтер қорын басқару жүйесі компьютерлік техниканың даму жолдарына байланысты жетілдіріліп тұрды, пайдаланушының қойған барлық күрделі деңгейдегі талаптарын орындауға бейімделді.
Қазіргі қоғамның талаптарына сәйкес жаңа техналогиялардың даму барысында ақпаратты-іздестіру жүйесі негізгі мәселелердің бірі. Өнеркәсіптерде, мемлекеттік және жеке шаруашылық мекемелерде, оқу орындарында және басқа да салаларда ақпараттандыру жүйесін кеңейту және ақпаратты-іздестіру жүйесі мәселелері алға қойылып отыр. Автоматтандыру үшін көптеген автоматтандырылған бағдарламалық жүйелер мен құрылғылар қолданылады, олардың ішінде бухгалтерлік есептеулер жүйесі, электронды деканат, оқу жүктемесін есептеу, қызметкерлер, студенттер туралы электронды мәліметтер қоры және тағы да басқалар бар.
Дипломдық жұмыс Delphi обьектілі бағытталған тілінде жазылған және мәліметтер қорын басқару жүйесі ретінде Paradox қосымшасы қолданылады. Қазіргі уақытта Delphi корпоративтік пайдалану үшін қолданылатын мәліметтер қоры қосымшасын құруда бірден-бір кеңінен таралған құрылғы болып есептелінеді. Delphi-де МҚ қосымшаларын өңдеуші бизнес-логика және программа интерфейсі реализациясы әдістерін таңдай алу мүмкіндігі ғана емес, МҚ-мен өзара іс-әрекет архитектурасы және мәліметтерге ену мүмкіндігі да бар. Бұл тіл визуалды бағдарламалау ортасы, бағдарламалауға тиімді және қолайлы болып табылады.
Сонымен дипломдық жұмысқа қысқаша тоқталып өтер болсақ:
Зерттеу жұмысының тақырыбы: «Жетісу» мейрамханасының жұмысын автоматтандыру.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: «Жетісу» мейрамханасының жұмысын басқаратын бағдарлама болып табылады.
Зерттеу мәселесі: Мақсатқа жету үшін қазіргі кезде ең көп тараған бағдарлама құру жүйесі болып табылатын Delphi 7 программалау ортасы және оның деректер қорларымен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін Borland Database Engine (BDE) жинағы мен DBD (DataBase Desktop) утилитасы қолданылды.
Зерттеудің мақсаты: мейрамханада жұмыс жасайтын администраторлардың жұмысын жеңілдету.
1. И.Л.Кантарь. «Информационно-поисковая система в системе управления предприятием», «Сборник научных трудов», Ленинград, 1989г.
2. В.В.Шураков. «Информационно-поисковая система для статической обработки данных», 1990г.
3. И.Л.Кантарь. «Информационно-поисковая система управленческого аппарата», 1990г.
4. Баженова И.Ю. «Delphi 7.Самоучитель программиста» М.Кудиц – Образ, 2002. –432с.
5. Архангельский А.Я. «Разработка прикладных программ для Windows в Delphi5» –М.Бином 1999-256с. ил-(Все о Delphi)
6. Архангельский А.Я. «Язык SQL в Delphi 5.» М.Бином, 2000 –208с. ил-(Все о Delphi)
7. Бобровский С. « Delphi 7 Учебный курс». – СПб.Питер,и 2002-640с.
8. Кандзюба С.П. « Delphi 7. Базы данных приложения: Лекции и упражнения» Кандзюба С.П., Громов В.Н. 2001-576с.
9. Кенту Марко. «Delphi 5 для профессианалов». СПб.: Питер, 2001-944с:ил-/в пер.
10. А.Я.Архангельский. «Программирования в Delphi 7» – М.ЗАО «Издательство БИНОМ», 2003 г. – 1120 с., ил.
11. Томас Коннолли, Каролин Бег, Анна Страган. «Базы данных: жобаирование, реализация и сопровождение». «Теория и практика», 2-е изд.: Пер. с англ.: Уч. Пос: -М.: издательский дом «Вильямс», 2000г.
12. Гофман И.Э., Хомененко А.Д. Delphi 5.-СПб.: БХВ-Санк-Петербург. 2000г.
13. Фаронов В.В.Шумаков П.В. Delphi 5. Рукаводство разработчика базы данных –М.: «Нолидж», 2000г.
14. К. Грибачев.«Delphi и Model Driven Architecture» Разработка приложений баз данных – СПб.: Питер, 2004. – 348 с.: ил.
15. Климова Л.М. Delphi 7. «Основы программирования. Решение типовых задач». –М.: Кудиц-образ, 2004. -480 с.
16. Пестриков В.М. Маслобоев А.Н. «Delphi на примерах.» –Спб.: БХВ-Петербург, 2005. –496 с.: ил.
17. Бен–Ари М. «Языки программирования. Практический сравнительный анализ.» –М.: Мир, 2000. –208 с.
18. Савинков В.М., Бойко В.В. « Проектирование баз данных.»–М.: Мир, 2002. –216 с.
19. Гринберг Ф.Гринберг Р. «Самоучитель программирования на входным языке» СУБД dBase. –М.: Мир, 1989.
20. Одинцов И.О. «Профессиональное программирование. Системный подход.»–СПб.: БХВ-Петербург, 2004. –624 с.
21. Культин Н. «Основы программирования в Delphi 7.0» - Санкт-Петербург, 2005.
22. Гофман В. Delphi6/В.Гофман, А.Хомоненко. – Санкт-Петербург: БХВ – Петербург, 2001.
23. Фаронов В.В. «Программирование баз данных в Delphi 7»: Учебный курс/В.В.Фаронов. – СПб.: Питер, 2004.
24. Архангельский А. «100 компонентов библиотеки Delphi5.» - Санкт-Петербург, 2001.
25. Фленов М. «Delphi 2005 секреты программирования.» – Питер, 2006.
26. Харрингтон Д. «Проектирование объектно-ориентированных баз данных.»Пер. С англ. – М.: ДМК Пресс, 2001.
27. Абдолдина Ф.Н. «Delphi ортасында бағдарламалау. Әдістемелік құрал.»- ШҚМУ баспасы, Өскемен, 2005.
28. Баас Р. Delphi4. – « Издательская группа BHV», 1999.
29. Дарахвелидзе П. «Программирование в Delphi5.» – Санкт-Петербург: БХВ-Петербург, 2001.
30. Александровский А.Д.«Delphi5. Разработка корпоративных приложений.»– М.: ДМК, 2000.
31. Конноли Т. «Базы данных. Проектирование, реализация и сопровождение. Теория и практика.»-М.: Вильямс, 2001.
32. Избачков Ю.Петров В. «Информационные системы: Учебник для вузов.»2–е изд. –Спб.: Питер, 2006. –656 с.:ил.
33. Вальвачев А.Н Сурков К. А, Сурков Д. А, Четырько Ю. М. «Программирование на языке Delphi.» Учебное пособие. - 2005.
34. Культин Н.Б.«Основы программирования в Delphi 7.» СПБ: БХВ - Петербург 2002.
35. Архангельский А.Я.«Программирование в Delphi 7» -М: ЗАО Издательство БИНОМ 2003.-768 с.
36. Кэнту М. Delphi 7: «Для профессионалов»
37. Роберт Седжвик.Фундаментальные алгоритмы на С++. Части 1-4: Анализ/Структуры данных/Сортировка/Поиск. - К.: Издательство «ДиаСофт», 2001.
38. Роберт Седжвик.«Фундаментальные алгоритмы на С++.» Часть 5: «Алгоритмы на графах.» - К.: Издательство «ДиаСофт», 2002.
39. Роберт Седжвик.«Фундаментальные алгоритмы на С.» Части 1-4: Анализ/Структуры дапных/Сортировка/Поиск. - К.: Издательство «ДиаСофт», 2003.
40. Роберт Седжвик. «Фундаментальные алгоритмы на С» Часть 5: Алгоритмы на графах. - К. Издательство «ДиаСофт», 2003.
41. Джон Макгрегор, Девид Сайке. «Тестирование объектно-ориентированного программного обеспечения.» Практическое пособие. - К.: Издательство «ДиаСофт», 2002.
42. Советов Б. Я., Яковлев С. А. «Моделирование систем», учебник для ВУЗов, Москва: В.Ш., 1985г;
43. Веников З. А. «Теория подобия и моделирования», Москва, 1976г;
44. Лебедев А. Н. «Основы теории моделирования», Пенза, 1977г.
45. Фень Юань. « Программирование графики для Windows.»— СПб.: Питер, 2002.
46. Рихтер Дж. Windows. «Для профессионалов.» — СПб.: Питер. 2000г
47. Джонс Э.Оланд Д. Программирование в сетях Microsoft Windows. — СПб.: Питер; М.: Издательско-торговый дом «Русская редакция», 2002
48. Вишневский П.« Длинные строки и динамические массивы в Delphi»RSDN Magazine, № 3, 2004.
49. Себеста Роберт У. «Основные концепции языков программирования.» 5-е изд.: Пер. с англ. — М.: Издательский дом "Вильямс" 2001
50. Свердлов С.3. «Языки программирования и методы трансляции»— СПб.: Питер, 2007.
51. Карпов Ю.Г.«Теория и технология программирования.» Основы построения трансляторов. — СПб.: БХВ-Петербург, 2005
52. Опалева Э. А., Самойленко В. П. «Языки программирования и методы трансляции.» — СПб.: БХВ-Петербург, 2005.
53. Пратт Т.Зелковиц М.«Языки программирования: разработка и реализация.» 4-е изд.: Пер. с англ. — СПб.: Питер, 2002.
        
        КІРІСПЕ
Қазіргі уақытта қоғамдық өмірде ақпараттың таралу қарқыны өте жылдам дамып келеді. Ақпараттық процесстер - адамдар арасында, тірі организмдерде, техникалық ... ... ... ақпарат тасымалдау, жинақтау мен түрлендіру процесстері.
Ақпаратты басқару компьютерлерді қолданудың негізгі саласы болып табылады және де, болашақта үлкен роль ... ... қоры - ... ... да бір ... ... оның бөлігіндегі нақты объектілер туралы мәліметтер жиынтығы. Мәліметтер қорын басқару жүйесі компьютерлік техниканың даму ... ... ... тұрды, пайдаланушының қойған барлық күрделі деңгейдегі талаптарын орындауға бейімделді.
Қазіргі қоғамның талаптарына сәйкес жаңа техналогиялардың даму барысында ақпаратты-іздестіру ... ... ... ... ... ... және жеке шаруашылық мекемелерде, оқу орындарында және басқа да салаларда ... ... ... және ... жүйесі мәселелері алға қойылып отыр. Автоматтандыру үшін көптеген автоматтандырылған бағдарламалық жүйелер мен құрылғылар қолданылады, олардың ішінде бухгалтерлік есептеулер жүйесі, ... ... оқу ... ... ... студенттер туралы электронды мәліметтер қоры және тағы да басқалар бар.
Дипломдық жұмыс Delphi ... ... ... ... және ... ... ... жүйесі ретінде Paradox қосымшасы қолданылады. Қазіргі уақытта Delphi корпоративтік пайдалану үшін ... ... қоры ... ... ... ... ... құрылғы болып есептелінеді. Delphi-де МҚ қосымшаларын өңдеуші бизнес-логика және программа ... ... ... ... алу ... ғана ... ... өзара іс-әрекет архитектурасы және мәліметтерге ену мүмкіндігі да бар. Бұл тіл ... ... ... ... ... және ... болып табылады.
Сонымен дипломдық жұмысқа қысқаша тоқталып өтер ... ... ... ... ... ... жұмысының өзектілігі: мейрамханасының жұмысын басқаратын ... ... ... мәселесі: Мақсатқа жету үшін қазіргі кезде ең көп ... ... құру ... ... ... Delphi 7 ... ортасы және оның деректер қорларымен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін Borland Database Engine (BDE) жинағы мен DBD (DataBase Desktop) ... ... ... мақсаты: мейрамханада жұмыс жасайтын администраторлардың жұмысын жеңілдету.
Зерттеу нысаны: мейрамханасы.
Зерттеу пәні: Деректер қоры жүйесі.
Зерттеудің болжамы: қазіргі ақпараттық технологияның ... ... ... қоры ... ... ... автоматтандырылған жұмыс орынды құрастыру, Delphi программалау ортасын қарастыру, мейрамханасының жұмысын ... ... ... ... құру.
Теориялық әдіснамалық негіздері: Ақпараттандыру жүйесін кеңейту және ақпаратты-іздестіру жүйесі мәселелері алға қойылып отыр.
Зерттеу әдістері: салыстырмалық, аналитикалық, логикалық, құрылымдық, функционалдық ... ... ... ... ... ... құрылды.
Практикалық маңыздылығы : мейрамханасында практикалық жүйеде құрылды.
Басылымдар туралы мәліметтер: ... осы ... ... ... ... жарияланды.
Құрылымы мен көлемі: Дипломдық жұмыс кіріспе, үш бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Дипломдық жұмыс құрамында 2 кесте және 21 ... ... ... ... ... ...
МӘСЕЛЕЛЕРІ ТУРАЛЫ
1.1. Ақпараттық жүйенің құрамды бөлшектері
Ақпарат жүйесі бақа да жүйелер секілді элеметтерден ... де, ол ... ... үрдісіндегі есептерді шешуде әр түрлі функцияларды атқарады. Элементтер өз ерекшеліктеріне қарай және сол ерекшеліктеріне сәйкес ақпарат ... ... мен ... ... ... ... бөлімдер немесе ішкі жүйелер әдетте басқару жүйесінің атқару үлгісі ретінде ... ... үлгі ... ... пен уақыт бойынша объектінің ішкі қызметтері мен есептері бейнеленеді. Осы үлгі мен оған ... ... ... ... ... ... ... [1].
Дегенмен, бір объект үлгіні тұрғызу мүмкін емес. Сол себепті, басқару жүйесінің жалпы ... ... ... ... ... ... ... қасиеттеріне сәйкес талаптарды бәсеңдету үшін басқару деңгейлеріне байланысты;
- үлгінің сызықты емес қасиеттеріне сәйкес талаптарды бәсеңдету үшін өндірістік сипатқа ... ... ... ... ішкі жүйелердегі үлгілер негізінен былай бөлінеді:
* басқару объектісінің дамуын болжау;
* ... ... ... ... жоспарлау;
* басқару объектісінің құрылымын ұйымдастыру;
* басқару объектісінің қызметін ағымдық жоспарлау;
* басқару объектісінің қызметін жедел реттеу;
* басқару объектісінің қызметін есептеу, бақылау және ... ... ... ... ішкі ... ... былай бөлінеді:
* ғылыми - зерттеу немесе тәжірибелік жұмыстарды басқару;
* объектінің өндірістік құрылымын ... ... ... ... өндіруді басқару;
* объектінің қосымша - қызмет көрсетуші өндірісін басқару;
* көлік ... ... ... ... ... ... мен ... қуатын басқару;
* математикалық - техникалық жабдықтауды басқару;
* еңбек қорларын басқару;
* өнім өткізуді басқару;
* объектідегі қаржы-қаражат ... ... ... ... ... мен атқарылуын басқару.
Ақпарат жүйесінің жабдықтаушы бөліміндегі ішкі жүйелер атқарымдық бөлімінің әрекет етуі үшін немесе басқару, шешу үшін ... ... ішкі ... ... ... ... ақпараттық жабдықтау;
* техникалық жабдықтау;
* математикалық жабдықтау;
* бағдарламалық жабдықтау;
* ұйымдастырумен жабдықтау;
* ленгвистикалық жабдықтау;
* құқықтық жабдықтау;
* ... ... ... ішкі жүйелер әрқайсысы өз алдына бөлек тақырып болғандықтан, олар ... ... ... ... ... қарастырылады. Дегенмен, жабдықтаушы бөлімдегі ішкі жүйелердің қысқаша сипатын төмендегідей қарастыруға болады:
* жобалаудың негізгі міндеті - ... ... ... ... ... тұрғызып, ұдайы жаңартып отыру;
* техникалық жабдықтау - ақпарат жүйесінің атқарымдық және ... ... ішкі ... ... ... оларды жұмыс істетумен қамтамасыз ететін барлық техникалық жабдықтар жиынтығын құрайды;
* математикалық жабдықтау деп - ... ... ... ... ... қолданылатын математикалық әдістер мен үлгілер, тәсілдер қарастырылады; ақпараттық
* бағдарламалық жабдықтау - ақпарат жүйесін ... ... мен ... ... ... ... мен ... шаралардың жиынтығы.
Ақпараттық жүйені жүйелік тұрғыда жобалау. Ақпарат жүйесін ... ... ... жүйе ... оған сәйкес ақпарат жүйесі де дамып, жетілдіріп ... ... даму ... зерттеу, талдау, жобалау, қолдануға ендіру және қолдау сатыларынан тұады. Бұл сатылар кейде, яғни прототипті әдіс қолданылғанда, бір уақытта қатар ... де ... ... әрқайсысы өңделу нәтижесінде мақсатты өнімді қалаптастырады.
Жүйелік зерттеулер сатысында (1 саты) ... ... ... ... ... ... тұжырымдалып, келесі сұрақтар қарастырылады:
* Мәселе шынымен де ... пе, ... оны ... ... ... болама?
* Жаңа ақпараттық жүйе тұрғызылғаны қолайлы ма?
* Оны шынымен де жүзеге асыру мүмкін бе?
Жүйелік зерттеулер стратегиялық барлау ... ... бұл ... ... ... отырған мәселе бар ма, оны болашақ жүйе шеше алама және ол қандай болуы қажет деген сұрақтарға да жауап беріледі. Ол үшін ... ... ... стратегиясын таңдап, орындау мүмкіндігін меңгереді, әрі орындалу мүмкіндігі туралы есеп ... ... ... ... ... ... ... барысында ұйымның ерекшелігімен танысу және қарастырылатын мәселеге ұқсас немесе оған дайын жобалардың сипаттамасымен танысу жүргізіледі.
Жүйенің орындалу мүмкіндігін меңгеру кезінде оны ... ... ... ... мен ұзақ ... ... ақталатындай болуы тиіс, яғни келесі жұмыстар жүргізіледі:
* Қолданушының ақпараттық тұтынушылығын алдын ала анықтау;
* Жаңа өңдеуді ... ... ... ... қолданылып жүрген ақпараттық жүйені жетілдіру мүмкіндігін анықтау;
* Өңдеу жоспарын тұрғызу.
* Жүйенің орындалу мүмкіндігі туралы есеп ... ... ... құжаттандыру және алдын ала зерттеу нәтижелерін қолданушылар мен ... ... ... ... жүргізіледі.
* Ондағы есеп беру құжаттарында:
* Ұйымдастырушылық, яғни ұсынылатын ақпараттық жүйенң мүмкіндіктері мекеменің стратегиялық жоспарымен сәйкес ... ... яғни ... ... ... инвестицияны зайтып, кірісті көбейту;
* Техникалық, яғни техникалық құралдар мен бағдарламалардың сенімді, келешекке арналған, қорғалған, керек мезетінде қолданылуы секілді мүмкіндіктердің болуы;
* Амал ... ... ... өз ... шешуде нәтиджелі қызмет етуі баяндалады.
Жүйелік талдау сатысында (2-саты) жаңа ақпараттық жүйенің жобалау негізінде қолданушының ақпараттық ... ... ... ... ... ... - жаңа ақпараттың жүйе қойылатын жүйелік талаптардың ... ... ... келесі адымдар қарастырылады:
* ұйымдастырушылық ауқымды таңдау адымы. Бұл адымда жүйені тұрғызушылар тобы ұйымның қызметін, ерекшеліктерін, басқару құрылымы мен ... ішкі ... ... қызмет барысындағы ақпараттың алмасу қозғалысын және т.б ... ... ... ескеріледі;
* қолданылып жүрген ақпараттық жүйелерді талдау адымының қажеттілігі, ... ... ... ... ... ... (ақпараттық, бағдарламалық, математикалық, тнхникалық) ерекшеліктері меңгеріліп, метаақпаратты жинау, ұйымдастыру, сипаттау және мағынасына зер салу жұмыстарының атқарылуы мен ... жүйе ... ... ... зерттеуші басқару есептерін шешетін негізгі типтік әдістерді білуі тиіс. Жүйе ... ... өзі ... ... жүйенің атқарымдық ерекшеліктерін де жетік меңгеруі керек;
* жаңа ақпараттық жүйеде не қамтылуы тиіс екендігін қарастыратын жүйелік талап адымында ... ... ... жүйелер мен жаңа жүйені талдауда шатаспайтын сақтық ... ... жаңа ... ... ... ... ... Ол аналитикалық материалдарды қорытындылап, жаңа ақпараттық жүйеге қойылатын атқарымдық талаптарды ... ... ... ... ... ... мамандары жұмысының негізі болып есептеледі. Сонымен бұл адамда жаңа жүйеге қор (ЭЕМ, құралдар мен байланыс жабдықтары, бағдарламалар, мәліметтер қоймасы, мамандар және т.б.), ... ... ... ... ... ... ... ену әдістері, мәліметтер көлемі және т.б.), өңдеу, шығу, сақтау және мәліметтерді басқару тараптарымен ... ... және ... ... ... ... жобалау сатысы (3-саты) - мағынасы мен өңдеушілерге қойылатын талаптары бойынша ... ... ... ... - ... ... өңдеу[3].
немесе құжаттарды мәліметтерді өңдеушілер үшін жобалаудың бастамасы болып, жүйелік ерекшеліктерді өңдеу - ... ... ... ... ... ... Ал жүйелік ерекшеліктер - оның өнімі болып, келесі төртінші саты - жаңа жүйені ендіру сатысы үшін ... ... ... ... ... ерекшеліктерге:
* қолданушылар интерфейсінің ерекшеліктері;
* мәліметтер қоймасының ерекшеліктері;
* бағдарламалық жабдық ерекшеліктері;
* компьютерлік жабдықтар мен қызмет көрсету жабдықтарының ерекшеліктері;
* мамандар ерешеліліктері;
* жүйелік ... ... ... ... жекелеп тоқталайық.Қолданушылар интерфейсі ерекшеліктерінің мазмұнына қолданушыларға бағытталған ақпараттық ... ... ... форматы, интерактивті пікір алысу форматы мен адымдарды, ену-шығу құжаттарының барлық түрі жатады.
Мәліметтер қоймасының ерекшеліктеріне - ... және ... ... ... мен ... ... пен сәйкестік кестесі, енулерді басқару әдісін сипатталу саналады.
Бағдарламалық жабдық ерекшеліктері - сатып алынуғы тиісті ... ... ... ... ... үшін ... қолданбалы бағдарламаларды, үрдестерді басқарушы және бақылаушы программаларды қамтиды.
Компьютерлік жабдықтар мен қызмет көрсету жабдықтарының ерекшеліктері - компьютерлік ... ... ... ... ... мен ... бойынша сипатталады.
Жүйелік құжаттар ерекшеліктерінің мазмұны жобалаудағы барлық тараулар бойынша жүйелік ... ... ... жүйені қолданушылар мен техникалық мамандарға арналған барлық технологиялық нұсқауларды қамтиды.
Жүйелік жобалау сатысы ақпараттық жүйені жұмысшы жобасын қалыптастыру мен аяқталып, ол жоба ... және ... ... ... ... ... ... логикалық және физикалық жобалаулар мен жүйелік ерекшеліктер адымдары болады.
Логикалық және физикалық жобалаулар мәліметтер қоймасын жобалауға ... ... ... ... ... ақпарат жүйесін жобалау барысында ұдайы назарда болып, бұл жерде ... ... ... ... және ... ... өзара байланысын сипаттауды тауып, әрі қалыптастыру басты жағдайға саналады.
Қолданбалы ... ... іс ... ... төмендегі элементтерді өңдеу түрінде жүргізілуі мүмкін, яғни ... ... пен ... ... интерфейсі;
- бағдарламалық жабдықтау.
Ақпарат пен жабдықтауды өңдеуді қарастырсақ, пікір алысу мен қолданбалы программаларды өңдегенге дейін мәліметтер ... ... ... әрі оның ... мен басқа файлдардың логикалық құрылымдары да анықталынып, ерекшеленіп және құжаттану тиіс. Себебі пікір алмасуда және бағдарламаларда МҚБЖ ... ... ... қоймасы мен қосымша файл элементтері қолданылады.
1.2 ДК негізіндегі АЖО нұсқаларын таңдау
Автоматтандырылған жұмыс орны (АЖО) не болмаса шетел терминологиясында ... ... ... ... ... орны, бұл жер тұлға мен арнайы қызметті орындауды автоматтандырылған түрде жүзеге асыруға арналған құралдар мен қамтамасыз ... ... ... ... ДК ... ол қажет етілген жағдай да басқа қосымша ... ... ... ... ... ... шығару құрылғылары, оптикалық оқу құрылғылары немесе штрихтік кодты санағыштар, графикалық құрылғылары, басқа АЖО және ... ... ... ... ... және ... ... Pentium архитектурасы бар маманданған ДК негізіндегі АЖО ең көп таралған.
АЖО нгізінен есептегіш техниканы пайдалану бойынша арнайы дайындығы жоқ пайдаланушыға бағытталған. ... ... ... ... ... ... орталықтанбаған өңдеушілігін, АЖО және ДК локальдік желіге ал кейде қуатты ЭЕМ-мі бар есептегіш желілерге бірдей уақыт ішінде ену мүмкінлігі ... ... ... ... ... есептеуге болады.
Қазіргі уақытта көптеген кәсіпорындарда ауыл шаруашылығын басқарудың таратылған жүйе ... ... ... ... ... ... ... локальді және көп жағынан аяқталған өңдеушілігі көзделеді. Бұл жүйелерде төменнен жоғарыға мәліметті жоғары деңгейде қажет етілгендерін ... ... ... ... ... ... нәтижелерірің маңызды бөлігі және бастапқы мәліметтер мәліметтің локальдік банктерінде сақталу ... ... ... ... асыру үшін басқарудың әрбір деңгейіне және әрбір пәндік облысқа маманданған персоналды компьютер негізінде Автоматтандырылған жұмыс орнын құру талап етілді. Мысалы, ... ... ... АЖО да ... ... мысалдауға және аптимизациялауға, әртүрлі мәліметтік жүйеде және шешімдердің әртүрлі сәйкестігі үшін шешімдерді қабылдауға болады. ... ... ... үшін ... сәйкес келетін АЖО-ны қарастыру керек. Бірақ кез-келген АЖО-ны құру ... ... болу ... ... ... ... Нәтижелілік.
Көрсетілген түсініктердің мазмұнын түсіндірейік.
Жүйелілік.
АЖО-ны құрылымы функционалды белгіленуі бойынша анықталатын жүйе ретінде қарастырайық.
Барлық жүйелердің құру модульдігімен олардың элементтерінің үлгі қалыптылығы арқасында ... ... ... құрушылыққа негізделген жүйе.
Тұрақтылық. Оның ұстанамы АЖО жүйесі негізгі ... ... ішкі және ... ... әсеріне қарамастан күштілігіне сүйенеді. Бұл оның бөлек бөліктеріндегі ол қылықтар дұрысталған болу керек, ал жүйе жұмыс істеушілігі тез ... ... ... ... ... сөз.
Нәтижелік. АЖО нәтижелілігін жүйені құру мен пайдалану шығындарына таратылған ... ... ... ... деңгейінің интегралдық көрсеткіші ретінде қарастыруы керек.
АЖО қызметі ... ... ... дұрыс таратылуы кезінде және ұйтқысы компьютер болып табылатын мәліметті өңдеудің машиналық құрылымы мен адам арасындағы қысымы кезінде бере ... ... ... ... құру өте ... ... ... АЖО-ны ұйымдастыру мен қызметі кезіндегі осы енгізілімнің таратылымы жақсы ... ... ... АЖО тек ... ... және басқару нәтижелілігінің өсу құралы ғана емес, сондай-ақ мамандардың сайлануы ыңғайлылық құралы да болады. Осы ... адам АЖО ... ... буын ... қала ... ... АЖО мәліметті жоспарлау, басқару, өңдеу және шешімді қабылдаудың өзіндік құрылымы ретінде Автоматтандыру Жүйесін Басқару (АЖБ) ... АСУ ... ... ... ... ... АЖО - бұл әр ... арнайы жүйе, техникалық құрылғы мен бағдарламалық қамтамасыздандыру тобы және ол нақты шамаларға бағытталады-әкімшілік, экономист, инженер, бақылаушы, жоспарлаушы, архитектор, дизайнер, ... ... ... зерттеуші мұражай қызметкері.
Сонымен қатар бұл жерде АЖО-ның кез-келген мамандығына оның жасалу кезінде қамтамасыз етілуі тиіс ... ... ... беруге болады, ал нақты айтсақ:
* Мәліметті өңдеудің тікелей құралдардың бар болуы;
* Диалогты режимде жұмыс істеу мүмкіндігі;
* Эргоэкономиканың ... ... ... ... АЖО ... ... мен қоршаған орта арасындағы қызметті рационалды таратуды; жұмыс істеуге жағдайлар жасау; АЖО ... ... адам - ... ... ... ... АЖО формалары мен элемент түстерінің жағымдылығы және т.б.
* АЖО жүйесінде жұмыс жасайтын ДК жоғары ... мен ... ... ... ... ... ... парапарлығы;
* Күрделі процесстердің максимальді автоматты деңгейі;
* Мамандарды АЖО операторлары ретіндегі өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... ретінде пайдаланатын маманның максимальді жайлылығын және қамсыздығын қамтамасыз ететін басқа факторлар.
АЖО құрамында жүйе біріңғайлылығы болады. Техникалық ... ... және ... жүйе ... ... аталған еді. Алдында көрсетілген АЖО-ны құратын техникалық жүйе тобына объектінің жады жүйесінде жұмыс істейтін басқа АЖО мен ... ... мен ... ... ... ... телекс, телефакс) қосу керек. Мәліметтік жүйеге, негізінен дискілік сақтағышта орналасқан локальді ... ... ... ... массивтері жатады. Сондай-ақ бұған мәліметтер қорын басқару жүйесіде енгізілген.
Бағдарламалық қамтамасыздануда операциялық жүйелер, ... ... АЖО ... бойынша орындалған арнайы мәселе класын шешуге бағытталған және локальдік ұстаным бойынша жасалған қолданбалы бағдарламалар мен пайдаланушының үлгі қалыпты бағдарламалары болады. ... ... ... ... ... ... ... пен жұмыс істеуге арналған бағдарлама пакеті қосылады.
АЖО-ның ұйымдастырушылық қамтамасызданудың мақсаты олардың қызметін ұйымдастыру, дамыту, кадрді даярлау және ... ... ... ... жіктеу, бақылау, талдау, реттеу, АЖО-ны пайдаланушының құқықтары мен міндеттерін құжатты түрде рәсімдеу.
Егер АЖО құрылғысы өте қиын ... ол ... да ... ... болмаса, онда пайдаланушыны оның негізгі Автоматтандырылған жұмыс орнына бірте-бірте ... ... ... оқу ... ... ... АЖО қызметін жүзеге асырғанда (бұл оның функционалдануы деген сөз) ағымдағы ... ... ... қажеттілігін, оның тарату процесстерін бейнелейтін әртүрлі шараларын анықтау тәсілдері қажет.
АЖО-ны жоспарлау тәсілдері оның қызмет ету ... ... ... ... АЖО-ның қызметінің дамуы пайдаланушылардың өзі мен оның даму мүмкіндігін көздейді. АЖО-ның тілдік құралдары ақырғы (соңғы) ... көз ... ... тәсілдік құралдарын тарату болып табылады, ол бағдарламалықтар пайдаланушының тілдік құралдарын таратуды және ақырғы пайдаланушыға барлық қажет етілген ... ... ... ... ... ... ... тілдік құралдары пайдаланушы әрекетімен ДЭЕМ реакциясының бір мағыналық сәйкестігі үшін ... ... оқу ... ... ... қатені табу мен дұрыстау мүмкін емес. Бұндай тілдерді жасау қиындығы олар көбіне процедуралық емес болу керектігіне негізделеді. Егер ... тіл ... ... орындалуын көрсетсе, процедуралық емес-бөлшектенусіз бұған қажет етілген әрекетті орындау керектігі көрсетіледі. Ақырғы ... ... ... ... процессін толық білмеу керек болғандықтан, АЖО интеллектуалдығының жоғарылығына қарай оның тілінде процедуралық ... ... ... ... ... ... ... - бағытталған және маманды - ... ... ... Бұл ... сұрыпталу ерекшеліктеріне байланысты олар тек маманданған жарамдылық бойынша ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... шешуші мәліметтер түрі бойынша бөлінеді. Бұндай енудің оңайлығына қарамастан, қарапайым тілді пайдалану клавиатура арқылы күрделі емес ... алу үшін алып ... ... ... үшін ... да ... сезілетін артықшылықты бере алмайтындығын ескеру керек.
Кез-келген тілде сияқты АЖО тілдерінің негізін алдын-ала анықталған терминдер және ... ... ... ... ... ... немесе толықтырып жаңа түрлерін белгілейді) құрайды. Бұл АЖО-ны жоспарлаған кезде АЖО-ның терминологиялық негізін арнайы түрмен сұрыптау қажеттілігіне әкеледі ... ... ... ... және ... мен ... ... аралығындағы семантикалық қатынасын анықтау). Осыған байланысты АЖО-ның қарапайым сұрыпталу қажеттілігі туындайды, мысалы, мәліметті өңдеудің кейбір пайдаланушылық режимдерінде көрсету мүмкіндіктері бойынша: ... ... ... Ал өте ... ... АЖО ... ... қорының ұйымдастырылуымен анықталады. Тіл мүмкіндіктері көп жағдайларда пайдаланушы мәліметтік қамтамасыздықты таратуға сәйкес келетін формальді құрылымды құра ... ... ... анықтай алады. Мысалы, кейбір АЖО-ларда барлық мәліметтер мен құрылымдар кесте түрінде (кестелік АЖО) немесе арнайы түрдегі операторлар болып ... тілі ... ... ... ... да ... ... қолдау құралдары ақыр соңында пайдаланушыға қажет білімнің тілдік құрылымын анықтайды.
Бір АЖО құрылымымен бір емес, ... ... ... ... ... оқу немесе жұмыс процессі кезінде пайдаланушының белсенділігін, сондай-ақ пайдаланушы құралдарымен АЖО-ны дамыту қажеттілігі арқасында көзделуі мүмкін. АЖО-ны жасау кезіндегі бар ... ... ең көп ... ... ... ынталандырған диалог, форманы толтыру диалогы, гибридті диалог, үйренбеген пайдаланушы диалогы, ... ... кадр ... ... ... ... диалог кезінде АЖО пайдаланушысы толық түрде тіл құрылысын үйренуден басталады. Бұл тәсілдің өзгертілімінің бірі меню тәсілі болып табылады. Ол ... ... ПЭЕМ ... біреуі немесе бірнешеуі таңдалады.
ДЭЕМ-мен сол түрде ынталандыратын форманы пайдалану диалогы негізінде пайдаланушыны дисплейде арнайы жиналған формаларды толтырады, содан ... ... және ... ... ... де, ... де ынталандырылады. Үйренбеген пайдаланушы диалогы кезінде ПЭЕМ жауаптарына толық айқындылық қамтамасыз ... ... Олар ... оған не ... керектігі туралы күмәнділікті қалдырмайды.
Мәліметтің белгіленген кадрлар көмегіндегі диалог кезінде ПЭЕМ жауапты бар ... ... ... Бұл жағдайда пайдаланушы өте қысқа жауаптарды енгізеді, ол негізгі мәлімет автоматты түрде беріледі[5].
Диалог түрі АЖО сұрыпталуын да анықтай алады, мысалы,үйренбеген ... ... ... бар АЖО. ... бұнда белгі бойынша сұрыпталуы пайдаланушының маманданған түрі бойынша бөлінуіне байланысты. Мысалы, меню тәсілі бойынша диалогы бар АЖО басқарушы персоналына жатқызылатын ... ... ... ... ... ... ... беретін көлемділігі себеп болады.
АЖО-ны тарататын бағдарламалық құралдар көз қарасы ... ... ... онда ... өте кең ... ... Олар программалау тілдері бойынша, пайдаланушыға программалаудың процедуралық құралдарды беру мүмкіндіктері бойынша, пайдалану процессі кезінде бағдарламалық жүйенің құрылысын аяқтау ... ... ... ... ... жүйесінің бар болуы, пайдаланушы тілдерінен трансляторы мен интерпретаторы бойынша, қатені табу мен жою құралдары және т.б ... ... ... АЖО-да қолданылатын қолданбалы бағдарламалар пакеті (ҚБП) нақты қосымшаға жүйенің ... ... ету үшін ... бола алады. ҚБП-нің өздерінің генераторлары пайдаланыла алады.
АЖО құрамына ... құру мен ... ... ... қамтамасыз ететін әртүрлі бағдарламалық компоненттер, сондай-ақ мәлімет қорын басқару жүйесі, трансляторлар, анықтама жүйелері, мәліметтер ... өзі ... ... ... мәліметтер, диалог сценорит, ережелер, басқарушы шектері, қате тізімі және т.б міндетті түрде енгізіледі. АЖО-ның негізгі компоненттері оның құрамын анықтайды және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
АЖО шектерінде ақырғы пайдаланушымен АЖО-ның дамуын қамтамасыз ететін құралдарды қолдануы бойынша оны екі үлкен класқа бөледі: ... ... және ... ... де ... ... арнала береді. Сонымен қатар, кез-келген АЖО-ның пайдаланушысы бола алмайтындығы туралы алдын-ала айта алатын пайдаланушылар да болды. Мысалы, қызмет көрсететін ... ... ... ... қарай интеллектуалды АЖО-ны талап етпейді (өзінің тікелей қызметінде).
Ұйымдастырушылық басқару саласындағы АЖО-ға қызмет ететіндер төмендегідей бөлінеді:
* Мәліметті;
* Анықтамалық;
* Есептегіш;
* Мәтінді өңдейтін.
Интеллектуалды ... ... ... ... және білімге бағытталған (даталогиялық және фактологиялық) бөлінеді.
Мәліметті-анықтамалар АЖО-лар қандай да болмасын басқару процессіне қызмет етеді. Есептегіш АЖО-лар құрамы бойынша әртүрлі және ... ... ... пайдаланыла алады. Олардың көмегімен бір-бірімен байланысқан және байланыспаған ұйымдастырушылық-экономикалық мәселелерді құруға және ... ... ... АЖО ... ету ... ... ... Мәтінді құрайтын АЖО-лар әртүрлі құрылымның мәтіндік мәліметтерді өңдеу мен генерациялануына және ... ... ... ... ... ... өңдеу генерациясына арналады.
Даталогиялық түрдегі интеллектуалды АЖО-лар мәліметтер қорын және пайдаланушы тілдерін кең пайдалануға негізделеді. Сондай-ақ осы жағдайда пайдаланушы ... қоры мен ... өз ... ... ... және ... ... құбылта алады. Бұл АЖО-ларда мәліметтер қоры жоқ. Бұл басқарушы объектінің қандай да болмасын қасиетіне ... ... ... ... ... емес ... сөз. Құрама компонент түрлеріндегі білім қоры АЖО-ның фактологиялық түріне енгізіледі. Фактологиялық ... АЖО ... ... ... ... оның ... ... нәтиже көмегімен басым түрде анықталады.
Ұйымдастырушылық басқарудың автоматтану түрінде ... ... ... ... ... Интерпретатция (пәндік облыстан мәліметтер мен факті арасындағы байланыс пен жүйені анықтау үшін оларға талдаумен бейнесін жасау);
* ... ... ... ... іздеу, анықтау және бейнелеу);
* Мониторинг (АЖО қызметін тұрақты бақылау мен алынған нәтижені бекіту);
* Жоспарлау (әрекеттің берілген келісімін қамтамасыз ету);
* ... ... ... және ... қамтамасыз ету).
Автоматтандырылған жұмыс орнын сұрыптау. АЖО индивидуальді, толық және ұжымдық болады. ЭЕМ жүйесінің нәтижелі қызмет етуі үшін толық және ... ... ... мамандарға (ұжымға) АЖО жұмысын ұйымдастыруға талапты қатаңдату керек және ... ... ... ... нақты анықтау керек. болып табылатын АЖО жүйесі ашық, икемді, тұрақты даму мен жетілдіруге икемдену керек. Ондай жүйеде мыналар қамтамасыз ... ... ... ... ... машиналық құралдарына максималды жақындығы;
* Диалогты режимде жұмыс істеуі;
* Эргономика талаптарына сәйкес АЖО-ның қамсыздануы;
* ... ... ... ... процесстерді максималды автоматтандыру;
* Мамандардың шығармашылық белсенділігін ынталандыратын еңбек талаптарының моральді қанағаттануы;
* Мамандардың өз бетінше оқу мүмкіндігі.
АЖО-да шешілетін мәселелерді мәліметті және ... деп ... ... Мәліметтік мәселелерге кодтау, сұрыпталу, жинау, құрылымдық ұйым, дұрыстау, сақтау, іздеу және мәліметті беру.Көп жағдайларда мәліметтік мәселелерде арифметикалық және ... ... пен ... оңай ... және логикалық процедуралары болады. Олар негізінен күрделі болады және маман жұмыс уақытының үлкен бөлігін алады.
Есептегіш мәселелерді қалаптастырылатын және қалыптаспайтын ... ... ... Қалыптастырылатын мәселелер формальдік алгоритмдер негізінде шешіледі және екі ... ... ... есептеу мәселелері және математикалық үлгі негізіндегі мәселелер. Тікелей есептеу мәселелері ... ... ... ... Ал ... мәселелерге әртүрлі математикалық есептерді пайдалану керек.
Соңғы уақытта толық ... ... ... шешу ... ... ... көңіл бөлінген. Олар семантикалық деп аталады. Бұндай мәселелер экономикалық объектілерді оперативті басқару кезінде және көбінесе толық емес мәлімет шарттарында ... ... ... ... ... ... жүйелерге біріншіден мыналарды жатқызады: техникалық, мәліметтік, программалық және ұйымдастырушылық. Сонымен қатар кіші жүйе түрлері де ... ... ... ... ... (программисттер, операторлар және т.б) көздейтін маманданған персоналды компьютер негіз болатын техникалық құралдар қасиетін бейнелейді. Толық АЖО-ларда оңай компьютерлермен 4-6 адам ... ... ... ... ... ... ... дисплей, пернелік тақта, мәліметтің магниттік жинағыштары, басып шығару құрылғылары және ... ... ... ... ... кешеніне жүйедегі әртүрлі АЖО байланысы үшін коммуникация құралдарын және телефон ... ... ...
Мәліметтік қамсыздандыру - бұл локальді мәліметтер қорында сақталатын мәліметтер массиві. Мәліметтер, ... ... ... ... және ... ... ... мәлімет қорын басқарудың бағдарламалық жүйесімен жүзеге асырылады. Ол мәліметті жазады, мәліметтік мәселелерді іздейді, есептейді, реттейді және ... ... ... ... мәліметтер қоры бола алады.
Ұйымдастырушылық қамтамасыздандыру АЖО-ның қызмет ету, жетілдіру және дамуын ұйымдастыратын, сондай-ақ кадрлар ... ... және ... ... мен ... болады. Ұйымдастырушылық қамтамасыздандыру АЖО пайдаланушыларының құқықтары мен міндеттерін анықтаумен құжаттық рәсімдеуді көздейді. Бағдарламамен қамтамасыздандыру жүйелік бағдарламалық және ... ... ... ... қамтамасыздық негізі операциялық жүйе мен программалау жүйесі болып табылады, мысалы, Бейсик алгоритмдік тіл. Жүйелік ... ... ... ... ... көздейді. Сервистік бағдарламалар деп аталатындар (олармен АЖО олардың қажеттілігіне байланысты біріктіріледі) операциялық жүйе мүмкіндіктерін кеңейтеді.АЖО жүйелерінде мәліметтік бкйланысты және ... ... ... ... ... ... ету үшін ... программалауға жатқызуға болатын бағдарламалық құралдарды жатқызуға болады.
Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыздануды пайдаланушы бағдарламамен әртүрлі мақсаттағы қолданбалы бағдарламалар пакеті құрайды. Пайдаланушылардың стандартты бағдарламалары ... ... ... ... ... ... бағдарламалық шешімдерін белгілейді.
ҚБП (қолданбалы бағдарламалар пакеті) үлгі ұстанымы бойынша жасалған және арнайы мәселе класының шешімдеріне ... ҚБП ... ... ... ... түрі ... табылады. Олар алгоритмді қалыптастырады, осы класстарға мәселелерді шешу талаптарын өзгертеді, шешімді бақылайды, алгоритмге өзгертулерді енгізеді және т.б. АЖО-да жұмыс ... ... ... ... ... мысалдары: есептік операцияларды орындайтын әртүрлі құжатты қалыптастыруға арналған ҚБП, жоспарды қолайлы етуші ҚБП, боланстық шешімдер ҚБП болып табылады. АЖО-ны ... ... ... ... ... олар ... мақсатта бола алады: кестені өңдейтін, мәліметтер массивін ... ... ... ... ... ... Графикалық мәліметпен жұмыс істейтін пакеттер анық, және компактты күйде объектіге тән жағдайды, процессті көрсетеді және жорамалық талдау нәтижелерін бейнелеп береді.
II ... ... ... ... ... ... iске ... Delphi интерфейсi
Windows жүйесiнде Delphi ортасын iске қосу үшiн оны ... ... ... ... Орта ... ... соң, Delphi-дi iске қосу командасы:
Iске қосу - Программалар - Borland Delphi 7 Delphi 7. ... ... Delphi ... көрiнедi (1-су - рет).3
2
1
1.1-сурет. Delphi ортасы
1 - Delphi
Сурет 1. Delphi-дің ... ... ... ... - ... ... - Объект инспекторы терезесi (Object Inspector).
Ортада программа құруға арналған мо - дуль тере - зесi да iске ... ... ... ... - нiң ... ... ол экранда көрiнбейдi.
Delphi интерфейсiнiң құрамына негiзгi мәзiр, аспап - тар па - нелi және компоненттер палитрасы ... ... ... 2. ... ... ... мәзiр пункттерiне (iшкi мәзiрлерге) Del - phi - -де ... ... ... ... ... iшкi мә - ... енгiзiлген негiзгi команда - ларды орындайтын түй - мелер орналастырылған [7].
Delphi-де дайындалатын ... ... деп ... ... - ... ... алдында ашылатын, програм - ма - ның сүхбаттық терезесi. Delphi алғашқы рет iске ... ... ... Form1 ... ... (1-сурет). Оның жиектерiне тышқан көрсеткiшiн орналас - тырып, ол екi ... ... ... ... кезде форманы кеңейтуге не қысуға болады.
Программа пайдалану үшiн ... ... ... ... - нент - тер ... ... компоненттер Delphi терезесiнiң компо - нент - тер палитрасында орналасқан.
Форманың және форма бетiне енгiзiлетiн компоненттердiң түрлi ... - терi бар. Олар ... ... ... - дiктерiн сипаттап, ағым - дық күйiн анықтайды. Мысалы, ... ... - ... ... мәтiнi, өлшемi, экранда орналасуы, түсi т.б. Delphi iске қосылған кезде форма қасиеттерiне алғашқы ағымдық мәндер мен - шiк - ... ... ... онда ... ... ... құру үшiн дайындау оның кейбiр қасиеттерiнiң мәндерiн өзгертуден бас - талады. Қасиеттер ... ... ... (Object ... терезесiне енгiзiлген. Тiзiмдi инспектор терезесiне шығару үшiн керектi ... ... не ... ... форма компонентiн) таңдау керек. Инс - пектор терезесiнiң жоғарғы ... ... ... ... ... қойылады. Delphi iске қосылған кезде форманың алғашқы қасиеттер терезесi 1-суретте көр - сетiлген. Қасиеттер ... екi ... бетi бар: ... (Қа - ... және Events ... ... ашылғанда екi бағанға енгiзiлген жазулардан түратын оның Properties бөлiмi ашылулы тұрады (1-сурет). Бiрiншi бағанда - қа - сиет ... ... ... ... - олар - дың ... енгiзiледi.
Объект қасиетiн программа (программалық код) iшiнде орнатуға болады. Мысалы, форма тақырыбы шрифтiнiң өлшемiн 14 ету үшiн ... ... := 14 мен - ... ... енгiзуге болады.
Экранда қасиеттер терезесi көрiнбесе, оны шығару үшiн ... ... ... беру жеткiлiктi. Ол +-11 клавишi басылған кезде де ... Жаңа ... iске ... ... ... Delphi Direct ... iске қосылуы мүмкiн. Терезеден Delphi News бу - масын ... ... ... код терезесi. Әдiс. Delphi-де программалар оқиғалар арқылы басқарылады. Мысалы, пайдаланушы программа құру үшiн алдымен ... ... ... фор - мада ... ... ... арқылы шертуi мүмкiн. Осы iс-әрекет (тышқанның шертiлуi) оқиға деп аталады. Яғни, оқиға - программаның жұмыс iстеуi барысында объект жағдайын өз - ... ... бiр ... ...
* ... әр оқиғаға атау берiлiп қойылған. Мысалы, ком - поненттер палитрасының Button түймесi арқылы формада орнатылған Button1 компонентiн ... Click ... оқи - ... ... ... байланысты түрлi оқиғалар бар. Мысалы, формаға байланысты ... саны - 35 ... Олар ... терезесiнiң Events қосымша бетiне енгiзiлген. Терезеде оқиға атауларының алдына On префиксi (қосым - шасы) тiркестiрiлiп жазылған. Ол - ... ... ... ... белгi.
Сурет 3. Формалары оқиға
Delphi ортасында жиi қолданылатын оқиғалар:
* OnClick - тышқан түймесiн бiр рет ... ... - ... түймесiн екi рет басу;
* OnKeyDown - клавиштi басу;
* OnKeyUp - басылған клавиштi босату;
* OnMouseDown - ... ... ... ... - ... ... босату;
* OnMouseMove - тышқан көрсеткiшiн ... OnCreate - ... екi рет ... т.б.
Delphi-де программа (проект) екi бөлiмнен тұрады: ал - ғашқыда автоматты түрде project1 атауы берiлетiн проект ... ... ... және unit1.pas атауы берiлетiн модуль. Олар жеке терезелерде орналастырылған. Модульге оқиғаларға сәйкес iс-әрекеттердi орындайтын про - грамма мәтiнi (проце - дура - лар) ... ... ... про - граммалық код деп, терезенi программалық код терезесi не қысқаша редактор терезесi деп те атайды. Оны экранға шығару тәсiлдерi:
* ... жабу ... ... ... код ... бiр шетi ... ... көрiнiп тұрса,
оны шерту. Терезе белсендiрулi тұрде ашылады да, он - да процедура дайындамасы (ұлгiсi) көрiнедi. Оның ... ... ... ... ... және процедура атаула - рынан тұрады (4-сурет), т.б.
Формадан код ... өту және код ... ... өту ұшiн F12 ... басу ... 4-суретте көрiнiп тұрғаны - код терезесiне енгiзiлген процедура дайын - дамасы. Оқиғаға ... ... ... оқиға - ны өңде - уiш не оқиғаны өңдеу про - це - ... ... ... ... ... ... (Sender : ... бөлiмi
begin
процедура денесi
end;
* мұндағы Sender параметрi құрылатын процедураның қай клас - қа ... ... сол ... - ... ... Онда код терезесiнде барлық жарияланулардың құрылымын көрiп шы - ғу - ға ... ... 4. ... код ... ... ... про - ... program сөзiнен басталатын проект файлы мен бiр не бiрнеше модульдерден тұ - рады да, ... ... ... мо - дуль iшiне ... ... файлы dpr, модуль pas кеңейтiлуi бойынша сақталады. Проект файлын негiзгi модуль деп атайды. Негiзгi модульдiң мазмұны про - ек - тiнiң ... ... ... Delphi iске ... ... оны ол ... ... дайындап шығады. Негiзгi модульге ерекше жағдай - лардан басқа кездерде қосымша нұс - қау - лар ... ... жоқ. ... ... ... Project1;
uses
Forms,
Unit1 in 'Unit1.pas' {Form1};
{$R *.RES}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm(TForm1, Form1);
Application.Run;
end.
* мұндағы,
Project1 - ... ... ... ... ... да - йын - дап, жаңа атау ... сақтаған кезде ол соңғы атауға алмастырылып қойылады;
Uses (қолдану) - ... ... ... ... сөз. Оның соңына программада пайдаланылатын стандартты (кiтапханалық) Forms модулi мен Delphi-дiң модульге ... рет ... ... (Unit1) ... ... соң оның ... ... файлда құрылатыны (in 'Unit1.pas') және онымен байланысты форма атауы көрсетiледi ({Form1}).
{$R*.RES} - ... Ол ... қо - ... (Win - dows ... ... қолданбалы программаның) қор си - паттамаларын, мысалы, шартбелгiлер (пик - тограммалар) сақ - - - ... ... және ... ... керек - тiгiн көрсетедi (файлдың кеңейтiлуi - ... - end ... ... ... ... бөлiм - қосымшаның алғашқы жұктелуiн қамтамасыз ететiн әдiстер (Delphi-де арнайы ... ... ... - ... функция және командалар әдiстер делiнедi):
Application.Initialize - қосымша объектiсiн инициалдау (про - - - г - рам - маны ... рет ... ... - ... құрамына енетiн фор - маны дайындап, экранда көрсету әдiсi (create - құру);
Application.Run - ... iске ... ... ету ... ... командалық тұрде жазылуы:
.
* Мысалы, Application.Initialize - Application объектiсiнiң Initia - lize әдiсiн орындау.
Кейбiр жағдайда бөлiмге ... ... бума атын ... ... ... қою да ... т.б.
Delphi-де программаның орындалуы автоматты тұрде негiзгi мо - дульдi орындаудан басталады.
Модуль - ... ... ... ... про - грам - ма ... Мо - дуль ... Unit ... қызметшi сө - зi - нен басталып, со - ңына әдеттегiдей нұктелi ұтiр (;) ... - мен ... мо - дуль ... жа - ... ... ... алғашқы рет мен - шiктейтiн атауы: Unit1. Жаңа проект ашыл - ған кезде модуль дайындамасы да авто - мат - ты ... құры - ла - ... ... ... ... Classes,
Graphics, Controls, Forms, Dialogs;
type
TForm1 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.DFM}
end.
Интерфейс (interface) бөлiмi interface ... ... бас - ... да, оған ... ... ... uses - ... Пас - кальда пайдаланатын бөлiм сияқты, оған ... мо - дуль ... ... ... ... дайындаған модуль атауын кiрiстiрiп қою да мұмкiн. Одан әрi, Delphi ... - ған ... типi ... ... ... ... ... - ненттер сипатталып, олардан соң модульде жазылатын проце - ду - ра - лар мен функциялар (про - грамма ... ... - ла - ... ... ... ... ... тек ағымдық модульге тиiстi элементтер енгiзiлуi мұмкiн (элемент - өрiстер, әдiстер, қасиеттер мен оқиғалар); Public ... ... ... ... ... қол ... болатын кез келген про - грамма не модульдiң кө - рi - ... ... ... ен - гiзiледi. Олар клас - қа енетiн элементтердiң пайдалану облыс - тарын ғана анықтайтын болғандықтан, әдетте (көп ... олар бос ... ... (iске асыру,орындау) бөлiмiндегi {$R*.DFM} - .dfm кеңейтiлуi бойынша жазылған файлды пайдалану нұсқауы. Ол ... оған ... ... си - паттамасымен байланыстырады (файлға форма қасиет - терiнiң мәндерi жа - зылып қойылған. Ол формада орнатылған ком - ... ... де ... ... сақ - ... ... ... Object Inspector тере - зе - сiнде көрiнедi). Одан ... ... ... Delphi ... қа - ... ... - раларды қолдан кiрiстiру керек. Олар - дың iшiндегi оқиғаны өңдеуiш процедуралардың тақы - рыптары мо - дульдiң ... ... авто - ... ... жа - ... ... модульдiң соңына инициалдау (initialization) бөлiмi енгiзiледi. Бөлiм модуль айныма - лы - ... ини - ... (бас - ... ... ... про - грам - маны ... ұшiн қажет. Егер ол толтырылса, бұл бөлiм ... ... ... ... бұ - рын орын - да - ... Бө - лiм ... - ларын begin және end кiлттiк сөздерiнiң арасына енгiзу керек. Жоғарыда көрсетiлген сияқты, бөлiм толтырылмаса, begin сөзi жазыл - май, оған тек end. сөзi ... - ледi. Ол - ... ... ... ... сөз. ... палитрасы. Delphi-де программа дайындау ұшiн компонент - тiк тәсiл пайдаланылған: пайдаланушы программаларының кiтапха - насы про - ... ... ... ... ... бiр ... ... ком - поненттерден жинақтала - ды, ал олар - - - ... ... енгi - зi - ледi. ... - тiк тә - сiл про - грам - ... ... на - ғыз ... жа - сады деу - ге ... себебi, компоненттердi пай - далану программа жұ - мы - сын кұрделi тұрде ... ... ... ... ... кi - тап - ... (Visual Component Library, VCL) деп атайды. Онда тұр - лi компонен - ттер ... - та - лып (Delphi 5-те ... саны ... ... олар ... ... 19 бетке орнатылып қойылған.
Жиi қолданылатын беттер мен компонеттер 1-кестеде көрсетiлген:
Кесте 1. Жиi ... ... мен ... жиi ... ... ... стан - дартты бет.
Стандартты беттi толықтырушы қосымша бет.
Windows 95/98 стилiнде қолданылатын 32-биттiк компонеттер
Таймер, плеер т.с.с. ... ... ... BDE ... басқару бетi
Берiлгендердi басқару бетi
InterBase программасымен тiкелей байланыс
Берiлгендер қорын басқару қосымшаларын құру
Инетрнет - Интернетпен жұмыс iстейтiн ... ... ... file", ... ... ... ... бетiнiң кейбiр компоненттерi:
Label
Edit
Memo
Button
Panel
MainMenu
Мәтiндi шығару
Бiр жолдық мәтiндi енгiзу және редакциялау
Көп жолдық мәтiндi енгiзу және редакциялау
Командалық тұйме құру
Компоненттердi топтастыру контейнерi
Мәзiр ... ... ... ... ... орнатуға болатын командалық тұйме
Графикалық кескiндердi шығару (бейнелеу)
Форма бетiне тұрлi геометриялық фигураларды ... мен ... ... ... компоненттерi:
Animate
ProresBar
Дыбыссыз клиптердi орындау
Орындалуы бiршама уақыт алатын процестердi бейнелеу
System бетiнiң компоненттерi:
Timer
PaintBox
Қосымшада уақыт интервалын ... ... ... ... ... ... құру
Dialogs бетiнiң компоненттерi:
OpenPictureDialog
SavePictureDialog
Графикалық файлдарды ашу сұхбаттық терезесiн пайдалану
Графикалық файлдарды сақтау сұхбаттық терезесiн пайдалану
Аталған компоненттердi пайдалану мысалдары 1-тарауда ... ... жаңа ... дайындап, оны компо - ненттер панелiне қосып қоюына болады. Delphi-де ... ... ... түрлері
Локалдік вариантта мәліметтермен жұмыс істеу бір пайдаланушы ... ... Бұл ... ... ... іс ... кездеспейді, себебі бір мезгілде мәліметтермен жұмыс істеп отырған пайдаланушы саны мен мәліметтер қоры қөшірмесінің саны тең ... ... ... қор ... ... ... ...
Файл - сервер мәліметтер қорында мәліметтер желілік файл - серверде орналасады, ол бір мезгілде ... ... ... ... ... сондықтан мұндай мәліметтер қорында қөп пайдаланушы режимінде пайдалануы мүмкін. Мәліметтер қорындағы мәліметтердің жалғыз ғана ... ... ... әр ... мезетінде осы мәліметтердің локалдік қөшірмесімен жұмыс істейді, мәліметтерді басқару түгелімен клиент бағдарламасына жүктеледі.Олар әрбір клиент орнындағы ... ... ... ... мәліметтер қоры құрамымен синхрондауды жүргізуі тиіс[9].
Екеуінде де BDE клиент машинасында болады, және бағдарламамен бірігіп локалдік мәліметтер қорын ... ... ... ... ... саны мен ... саны тең ... жүйеде қашықтағы орналасқан компьютерлермен INTERNET желісіне шығуға болады. BDE локалдік және клиент - ... ... ... төмендегідей пайдалануды қамтамасыз ететін PLL- библиотека жиынын білдіреді. Ол Delphi - де ... ... ... ... ... үшін ... ... пайдаланатын әрбір компьютерге қондырылады.
Клиент - серверлік мәліметтер қоры.
Клиент - ... ... BDE мен ... қоры арасында мәліметтер қор сервері (арнайы бағдарлама, мәліметтер қоры басқарады) - ... ... ... ... ... болады.
Клиент - серверге реляциялық мәліметтер қоры (бір - бірімен байланысы бар кестелерден тұратын ... ... үшін ... ... ... ... Query Language - ... сұраныс тілі) сұраныс тілінде сұраныс құрады. SQL сервер сұраныс интерпретациясын қамтамасыз етеді, оны орындайды, нәтижесін құрады және оны ... ... ... ... компьютері сұранысты физикалық орындауға қатыспайды, ол тек қана сұранысты мәліметтер қоры серверіне жібереді және нәтижені алады, содан ... оны ... ... ... және ... береді. Клиенттің қосымшасына тек қана сұранысты орындау ... ... ал ... тек қана клиентке қажет мәліметтер беріледі. Қорытындысында желіге жүктеме азаяды. ... ақ ... ... ... тез ... ... үшін ... жағдайларды қарастырады. Мұның бәрі жүйенің орындалу әрекетін күшейтеді және сұраныс нәтижесін күту уақытын азайтады.
SQL сервердің ... ... ... ... бір ... бірнеше пайдаланушының бір мәліметті өзгертуіне мүмкіндік бермейді және өзгеріс ... ... ... мәніне қайтып келуге мүмкіндік жасайды.
Мәліметтер қоры серверінде мәліметтер ... ... бір ... файл түрінде дискіде сақталады, жұмыс істеу үшін әрбір пайдаланушыға пароль беріледі, бұл әдейі бұзу мен ұрлаудан қорғауды күшейтеді.
Сервер қосымшасымен біріккен ... - ... ... дамыту идеясы (ойы) мәліметтер қорын ашық пайдаланудың үш ... ... ... ... ... ... multi-tier архитектурасы)
Клиент - сервер архитектурасы екі звенолы: ... ... ... ... ал ... қор сервері мен мәліметтер қоры екінші звено болады.
Үш звенолы архитектурада қосымша бағдарлама құрылады, онда бұрын клиент қосымшасының меншігі болып есептелетін ... ... теру ... ... - ақ ... ... TDatabase және TSession кіреді. Содан кейін бағдарлама COM ... CORBA ... ... ... ары ... ... қосымшасы болады. Клиент машинасында BDE болмауы мүмкін. Серверлік мәліметті пайдалану үшін олар сервер қосымшасына жүгінеді, ол қажетті мәлімет алмасуды ... ... BDE - мен ... кез ... ... машинада болуы мүмкін.Бұл кезде ол орналасқан каталогке басқа желілік машиналар онымен ашық ... ... ... тиіс, ал машина сервер қосымшасы тұрған мәлімет серверімен жұмыс істеу периоды кезінде қосылуы тиіс.
Сондай - ақ мұнда ... ... файл - ... ... ... ... ... оң жағында) Мұнда дұрыс емес мәліметтерді сервер қосымшасы кері қайтарады, мәліметтер қоры серверіне жіберілмейді.
Клиент ... ... ... ... ... көшірмесін білдіретін клиенттік мәліметтер теру орналасады. Барлық өзгерістер осы көшірмені өзгертеді, қажет уақытқа ... ... ... жіберілмейді. Сондай - ақ үлкен кестелермен жұмыс істегенде сервер қосымшасынан бір мезгілде клиент экранында ... ... ... ... ... ... талап қоюға болады. Бұның бәрі желі жүктемесін азайтады, сұраныс нәтижесін күту уақытын азайтады. ... МҚ ... ... Delphi-де мәліметтер қорымен жұмыс істеуінің негізі Borland Database Engine (BDE)-Borlandфирмасы мәліметтер қорының процессоры ... ... ... қоры мен ... ... делдал қызметін атқарады.Ол мәліметтер қорын реализациялауда қолданушыға мүмкіндік береді.Осыған байланысты мәліметтер қоры реализациясын ауыстырғанда қосымшаны өзгертуге ... ... ... да ... қорымен тікелей жұмыс істемей, BDE арқылы ғана жұмыс ... ... ... қорымен байланысар кезде BDE-ге барады да, мәліметтер қорының псевдонимін және ондағы қажет кестені хабарлайды.BDE динамикалық тіркестірілген ... Dle ... ... ... ... ... IDAPI ... Database Application Program Interface) деп аталатын API-мен Application Program Interface-қолданбалы программалар интерфейсімен қамтамасыз етілген.Бұл қосымша ... ... ... ... ... ... мен функциялар тізімі[10].
BDE псевдоним арқылы көрсетілген мәліметтер қорына сәйкес драйвер табады.Драйвер - бұл ... да бір ... ... ... қорымен қалай хабарласу керек екенін көрсететін көмекші программа.Егер BDE-ның ... ... ... ... ... ... өзінің драйвері бар болса, онда BDE мәліметтер қорымен және ондағы қажет кестемен байланысады, қолданушы сұранысын өңдейді және қосымшаға өңдеу нәтижесін ... ... Access, Fox Pro, Paradox, dBase ... ... қорына өздігінен ене алады.
Егер BDE-нің өзінде қажет мәліметтер қорын басқару жүйесінің драйвері болмаса, онда ODBC ... ... (Open Database ... бұл BDE ... ... DLL, ... ... өзінің офистік өнімдеріне ODBC қолдануын қосқан соң және ODBC үшін барлық ... ... ... ... ... ... Borland фирмасы ODBC-ты қолдануға мүмкіндік беретін BDE қосты.Шындығында ODBC ... ... ... BDE-ге ... мәліметтер қорын басқару жүйесінің өз драйверіне қарағанда жәй жүргізіледі.Бірақ ODBC-пен қатынасқа байланысты Delphi масштабы ... ... Delphi ... ... ... ... ... жұмыс жасай алады.
BDE SQL- сұраныстардың стандарт тілін қолдайды, ол Sybase, Microsoft SQL, Oracle, ... ... SQL- ... ... ... ... ... мүмкіндік клиент/сервер платформасында жұмыс кезінде кеңінен қолданылады.
Database Desctop ... Desctop BDE ... ... Delphi ... кіреді. Ол жаңа мәліметтер қорын құруға және бар мәліметтер қоры кестелерін редакциялауға, сонымен қатар визуальды және SQL ... және ... қоры ... жұмыс жасауға арналған.
Мәліметтер қорының жаңа кестесін құруды қарастыру. Database Desctop программасы қосылады. Енді оның ... ... мына ... ... ... ... ... кейін құрылатын кесте типін таңдайтын (1-суреттегі) диалогты терезе пайда болады. Келісім бойынша программа Paradox 7 типін ұсынады.Егер dBase IV типі ... ОК ... ... ... ... құратын жаңа терезе ашылады.
Сурет 5. Кесте құрылымын құру терезесі
Бұл терезенің мынадай мүмкіндіктері бар:
* ... құру және ... ... ... ... ... ... Өрістер мәніне шектеулер қою;
* Параллельдер беру (егер олар қолданылса);
* Қолданылатын тілдік драйверді көрсету;
* Мәнді таңдау үшін кестені ... ... ең ... бір өріс болуы керек.Кесте құрылымында өрісті анықтау үшін кесте құрылымын құру терезесіндегі Field Name (өріс аты) ... ... ... ... атын енгіземіз. Содан соң Type (Tun) өрісінде мәліметтердің типін көрсетеміз. Ең соңында Size (өлшемі) мәтіндік өрісінде өріс өлшемін береміз.
Құрылымы анықталған соң ... өріс ... Ол үшін ... ... құру ... оң ... Table Properties (кесте қасиеттері) төгілмелі тізімінде Indexes (индекстер) пункті таңдалады ашылған тізім астындағы Define (анықтау) ... ... 6. ... ... құру ... ... ... ондағы мәннің қайталанбауын Unique (уникальды)-ге жалауша қою арқылы қамтамасыз етіледі.ОК басылады.Енді құрылған таблицаны сақтауға болады, әзірше онда ... ... үшін Save As... ... ... ... ... енді ... қолдануға болады.Оны ашып, ішін қарауды Database Desctop арқылы жасауға болады.Ол үшін Database Desctop ... ... ... ... ... Ашу Кесте)
Тікелей жаңа кесте құрылымын құрумен қатар, бар кесте құрылымын пайдаланып, оны жаңа кестеге көшіріп ... ... Ол үшін ... ... беру терезесіндегі Boorrow... (меншіктеп алу) батырмасы қолданылады.
Өріс құрылымы туралы мәліметтерді көшіріп алғаннан бөтен, қосымша информацияны да көшіруге ... ... ... TQuery компоненті қасиетінің ерекшелігі реляциялық мәліметтер қорымен жұмыс істеуге ... ... тіл SQL-ді ... ... ... Бұл тіл көмегімен программа SQL-сұраныстарды құрады, оны TQuery мәліметтер қоры машинасы BDE-ге береді.Машинада SQL құрылған интерпретаторы ... ол ... ... іс-әрекеттерді орындайды.
Егер сұраныс BDE көмегімен құрылған қажет мәліметтерді мәліметтер қорынан алуды талап етсе, мәліметтер ... іске қосу ... ... ... ... ... кестеге салынады да, TQuery осы кестенің үстінен қарайтын болады.Уақытша кестедегі ... ... ... ... визуальді компаненттерге беріледі де, оларды TTable компанентінен алынған сияқты көрсетіледі.Бірақ TTable-ден айырмашылығы қолданушы оларды ... ... ... олар анық ... тек ... болады. Мәліметтер қорында сақталып тұрған информацияларды өзгерту үшін TQuery BDE-ге ... ... ... қалыптасады. Бұл жағдайда BDE жаңаларын қалыптастырмайды, және алдында құрылған уақытша кестелерді пайдаланбайды да, тек сұраныста орындап, ... оның ... ... ... мәліметтер жүйесінің модификациясы жағдайында сұраныстың программалық өзгеруін талап ету TQuery-дің TTable-ден өзгешілігін көрсетеді.
SQL-сұранысқа кейбір шектеулер қойғанда TQuery ... ... ... ... ... яғни оған ... BDE ... мәліметтер қоры кестесінде TTable компоненті жасайтындай көрсетіледі.
Желілік немесе файл-серверлік мәліметтер қорымен жұмыс ... ... ... ену ... ... ... TTable-ге қарағанда аз болады, себебі TQuery өзімен жұмыс кезінде ... ... ... Бір ... ... қуатты мүмкіндіктері TQuery көмегімен TTable көмегімен алынбайтын мәліметтер жүйесін қамтамасыз етеді (мысалға, мәліметтер жүйесінде мәліметтер қорының бірнеше кестелерін біріктіру). Серверлі ... ... ... ... ... ... төмендейді, себебі бұл жағдайда ол төменгі мәліметтер қорының барлық серверлердің желілік көшірмесі ... ... ... ... ... соң ... одан қажет мәліметтер қорын құрады. Үлкен жергілікті кестелерді құруда уақыттың көп кетуі мен күрделі мәліметтер қорын алуға қатысты TTable-дің аз ... оның ... ... ... ... алып ... ... қорының негізгі түсініктері
Мәліметтер қоры дегеніміз ақпаратты сақтауға және жинақтауға арналған ұйымдасқан құрылым. Ең алғаш ... қоры ... ... қалыптасқан кезде онда шындығында мәліметтер сақталатын. Бірақ қазіргі кездегі көптеген мәліметтер қоры басқару ... ... ... тек ... ғана ... ... қатар олардың тұтынушымен және басқа да ақпараттық - ... ... ... - ... әдістерін де қамтиды. Сондықтан біз қазіргі заманғы мәліметтер қорында тек ... ғана ... ... да сақтай аламыз.
Көп мәліметтер жұмыс жасау қажеттілігі пайда болғанда әрқашанда мәліметтер қорын пайдаланды.
Мәліметтер қоры - бұл ең ... ... ... ... біз ... ... ... сондай - ақ процедуралармен бірқатар басқа объектілер жатуы мүмкін екенін көреміз. Таблицаны көптеген объектілердің сипаттамалары бар кәдімгі екі ... ... ... ... ...
Delphi7 бағдарламалау ортасында бірнеше мәліметтер қорына қатынау механизмдері бар: InterBase, Informix, IB Server, BDE, ODBC және де ADO ... ... ... ... тоқталып өтейік.
BDE және ODBC механизмдері. Delphi көмегімен құрылған және файл-серверлік ... ... ... ... ... ... ... BDE (Borland Database Engine - Borland корпорациясының мәліметтер қорының машинасы) бағдарламалар кітапханасына негізделеді. BDE әр ... ... ... ... DLL ... жиынтығын ұсынады. BDE Delphi-ді орнатып жатқан кезде автоматты түрде орнатылады және Windows-тің 32-разрядты нұсқамасында тіркеледі. BDE МҚБЖ-ның ... ... ... ... ... ... файл-серверлік (dBase, Paradox, FoxPro, Clipper), сондай-ақ клиент-серверлік (Inter Base, Microsoft SQL Server, Oracle және т.б). BDE ... SQL ... ... ... бар, яғни соның арқасында тек мәліметтер қорының серверіне ғана емес, сонымен ... ... ... де ... құра ... BDE ... және ... Delphi-де жасалған және BDE механизмін қолданатын бірде бір мәліметтер қоры жұмысын жалғастыра алмайды. Бұл жағдай ... ... ... ... ... бағдарламамен бірге BDE кітапханасының жиынтығын да бірге жіберу керек ... ... ... ODBC (Open Data Base ... - ... ... ашық байланысу) драйверлер жүйесі де қолданылады. ODBC драйверлері де BDE механизмінің функцияларын, яғни төмен деңгейлі мәліметтер қорына қатынас ... және ... ... ... ... өңдеуімен жасалынған МҚБЖ мүмкіндіктерінің өзара байланысы болып табылады. Ол қолданып отырған МҚБЖ мен деңгей қосымшаларының арасындағы ... ... ODBC ... - ... ... ... ақпарат бойынша сұраныстар қабылдау және оларды мәліметтер қоры ядросының тіліне аудару .
ODBC механизмінің негізгі тағайындалуы: қосымшаларды абстрогирлейді, яғни сол арқылы ... ... қоры кез ... ... ... ... қол жеткізімді бола алады.
ODBC механизмінің артықшылығы болып оның қосымшаларды өңдеудегі қарапайымдылығы және ... кез ... ... қатынау мүмкіндігінің болуы табылады.
Негізгі МҚБЖ-ның мүмкіндіктерін пайдаланып, клиент-серверлік қосымша, ал SQL Server-дің мүмкіндіктерін пайдаланып, сервер бөлігін ... ... ... мәліметтер қорына қатынау жылдамдығын баяулататын сұраныстар трансляциясы болып табылады. Клиент-сервер жүйесінде бұл олқылық сұранысты клиент-компьютерінен сервер ... ... ... ... BDE мен ODBC- ден ... ... қарастырылып отырған ADO механизмі қолданылады.
ADО механизмі. Delphi-де ... ... ... Borland Database Engine және ODBC ... дәстүрлі құралдары сияқты Microsoft ActiveX Data Objects (ADO) технологиясын да қолдануға ... яғни бұл ... СОМ ... ... ... OLE DB ... ... технологиясы әмбебаптылығының арқасында өңдеушілер арасында танымалдылыққа ие болды. Енді OLE DB ... ... ... ... операциялық жүйесінің барлығында бар десек те болады. Сондықтан да осы ... ... ... үшін тек ADO ... провайдерін көрсетіп, қажет мәліметтер қоры мен ADO орнатылған кез келген компьютерге бағдарламаны тасымалдай аламыз.
Delphi компоненттерінің палитрасында ... ADO ... ... ... ... толық қосымшасын жасай алатын компоненттер жиынтығынан тұратын ADO парағы бар.
Microsoft ActiveX Data Objects (ADO) МҚ ... ... ... ... қамтамасыз етеді. ADO технологиясы мен OLE DB интерфейсі қосымшаға әр типті мәліметтер негізіне бірегей ... ... ... ... ...
Мысалы, ADO-ны ... ... ... SQL ... ... мәліметтерге де, электронды кестелерге де, жергілікті МҚБЖ-ға да бірдей ... ... ... ... ADO ... кез ... ... жіберілген SQL сұраныс орындалады.
Мынадай сұрақ туындауы мүмкін: бұл сұранысты деректер көзі қалай атқара алады?
МҚ серверлерін көп ... ... жоқ, SQL ... ... - олардың басты міндеті. Файлдық тізбек, электронды кесте, электронды почта және т.б. үшін ADO механизмі мен OLE DB ... ... OLE DB ... өңдеудің стандартты функцияларын инкасулирлейтін арнайы СОМ объектілер жиынтығы мен объектілер арасында деректер алмасуды ... етіп ... ... деректер көзінің функциялары мен интерфейстерді ұсынады.
ADO технологиясына сәйкес кез келген дерек көзі ... ... ... ... ... ... провайдерінің көмегімен қосымшаға қатынасатын мәліметтер қоймасы деп аталады. Қосымшадағы минимальді компоненттер құрамына байланыс объектісі, деректер тобының ... ... ... ... ... ADO ... тек ... OLE DB объектілерін ғана емес, қосымша мен деректер ... ... ... ... ... де енгізеді[12]
ADO негізі
Файлдар
Электронды кестелер
Мәліметтер қоймасы
ADO-ны қолданып отырған қосымша
ADO
OLE DB
Мәліметтер қоры
Сурет 7. Мәліметтерге ADO арқылы қатынау ... ... ... ... мен ... ашып әрі кеңейтеді. Объектілер жиынтығы мен сәйкес провайдер кез келген деректер қоймасына ... ADO ... ... ... ... Осы ... - ақ ... ұғымы кеңейе түседі, яғни дәстүрлі емес кестелік деректерге объектілер жиынтығы мен интерфейсті өңдеп шығуға болады. Мысалға, геоақпараттық жүйенің ... ... ... ... ... немесе CASE - құралдарының деректері және т.б. болуы мүмкін.
ADO технологиясы Windows-тің жүйелік механизмі болып ... СОМ ... ... ... ... ... көлемін азайтып, МҚ қосымшаларын қосымша бағдарламалар мен кітапханалардың көмегінсіз таратуға мүмкіндік береді.
OLE DB спецификациясы объектілерді келесі ... ... ... ... дректер көзін немесе басқа да тізімдеуіштерді іздестіреді. ADO провайдерлерінің функционерленуін қамтамасыз етіп отырады;
* Деректер көзі ... (Data Source Object) ... ... ... ... бір деректер қоймасына жүгінетін объектілер жиынтығын біріктіреді;
* Транзакция (Trasaction) транзакцияны орындау ... ... ... (Command) өзінің бұйрық мәтініне ие және оның орындалуын қадағалайды. Команда ... SQL ... мқ ... ... және т.б. ... ... Қатарлар жиыны (Rowset) - ADO бұйрығының орындалу нәтижесі болатын ... ... ... ... ... (Error) ... жағдай жайлы ақпаратты қамтиды.
ADO провайдерлері. ADO провайдерлері мәліметтерді ADO арқылы қолданатын қосымшаны деректер көзімен (SQL сервермен, жергілікті МҚБЖ - мен, ... ... және т.б.) ... Әр ... ... ADO провайдері болуы тиіс.
Провайдер деректер қоймасының қайда орналасқанын және оның мазмұнын , ... бар ... ... істеп, қосымшаға оны қайтару мақсатында ақпаратты интерпретациялайды.
Операциялық жүйеде орнатылған ... ... ... компонентімен байланыс орнатқан кезде мүмкін болады.
Microsoft ActiveX Data Objects ... ... ... ... ... ... провайдерлер орнатылады:
* Microsoft Jet OLE DB Provider ОАО технологиясының жабдықтауымен Access МҚБЖ ... ... ...
* ... OLE DB Provider for ... Indexing Service ... және ... Indexing Service Internet-ресурстарына тек оқу қатынасын орнатады;
* Microsoft OLE DB Provider for Microsoft Active Directory Service ... ... ... ... ... (Active Directory Service);
* Microsoft OLE DB Provider for Internet Publishing, Microsoft ... ... Internet ... Server, ... ұсынатын ресурстарды қолдануға мүмкіндік береді;
* Microsoft Data Shaping Service for OLE DB мәліметтердің иерархиялық жиынын қолдануға ... ...
* ... OLE DB Simple Provider OLE ... тек ... ... ... деректер көзіне қатынау ұйымдарына арналған;
* Microsoft OLE DB Provider for ODBC drivers ODBC драйверлерінің көмегімен мәліметтерге қатынас орнатады. ... ... жат ... ... ... ... әкеледі. ODBC драйверлерінің өзі ақырын жұмыс істегендіктен қосымша сервистердің қажеті де болмайды; Microsoft OLE DB Provider for Oracle Oracle ... ... ... ... ... жүзеге асыру. Мәліметтерге ADO арқылы қатынасатын механизмдер, көптеген объектілер, интерфейстер, Dеlphi-дің ADO беттерінде, VCL-де компоненттер жиыны ... ... ... ... қамтамасыз етіп тұрған барлық интерфейстер \Delphi7\Source\Vcl бумасында ... және ... ... көрсетілген.
ADO компоненттері. TADOConnection компоненті тізімдеуіштің, деректер көзінің және транзакцияны қабылдау мүмкіншіліктері бар ... ... ... ... ... ... ... компонентінде жасақталған.
Қатарлар тізімін TADOTable, TADOQuery, TAOostoredProc компоненттерінің көмегімен алуға болады. Осылардың әрбіреуі деректер қоймасындағы мәліметтерге ... ... ... ... ... ... көзінен қайтарылатын жолдар жиынын Inprise құжаттамасына сәйкес жазбалар жинтығы деп айтсақ та болады.
ADO компоненттерінің әдістері мен ... МҚ ... ... ... ... ... етеді. ADO компоненттерін қолдану VCL-дің басқа да стандартты компоненттеріне аса ерекшеленбейді. Бірақ, қажет кезінде өңдеуші сәйкес ADO объектілері ... ADO ... ... ... ... ... Объектілерге бағытталған сілтемелер компоненттерде болады.
ADO деректер көзімен байланыстыратын ... ADO ... ... компоненттер деректер көзіне байланысатын екі нұсқаны пайдалана алады. Яғни, стандартты ADO мен Delphi ... ... ... ... ... ... үшін компоненттер connectionstring қасиетін қолданады. Ал, екінші жағдайда, ... ... ... және ... ... ... ... қатынасатын арнайы TADOConnection компонентін қолданады.
Соnnectionstring қасиеті ADO объектісімен байланысатын ... ... ... ... ... ... ... барлық параметрлер тізімделеді. Ең аз дегенде, байланыс провайдерлері мен қашықтатылған ... ... ... ...
Connectionstring:='Remote Server=ServerName;Provider=ProviderName';
Қажет жағдайда қашықтатылған провайдер жолы :
Connectionstring:='Remote Provider=ProviderName';
және провайдерге қажетті параметрлер ... ... ...
ADO деректер көзіне қатынайтын әр компонент Соnnectionstring қасиетінде байланыс ... ... қоя ... өз ... ... ашады. Қосымшада неғұрлым көбірек ADO компоненттері бар болса, бір уақытта ... көп ... ... ... ... да ADO ... ... арнайы TADOConnection компоненті арқылы орнатқан тиімдірек болып келеді. Сонымен қатар бұл компонент ... ... ... ... да аша ... және де өңдеушіге байланысты басқарудың қосымша мүмкіндіктерін ұсынады. Бұл байланыс түрімен жұмыс істейтін компоненттер TADOConnection компонентіне property ... ... ... ... қосылады. Ал бұл қасиет ADO деректерін инкапсуляциалайтын әр компонентте болады.
Бұл технологияны қолданып, өзімнің ... ... ... ... ... ...
Мәліметтер қорын құру және басқару. Қолданылатын мәліметтер қоры бір немесе бірнеше кестелерден ... ... ... ... бір мәліметтер қорын басқару жүйесімен (ДББЖ) мәліметтер қорының архитектурасын таңдау керек. Ол үшін көбіне локальды ДББЖ ... ... ... ... қорын жеке қапшықта (каталогта) сақтау керек. Қапшық атауын деп ... ... ... ... де ... ... қапшық орналасқан жолдың жазылуын, ізделу уақытын қысқартады.
Мысалы: С: каталогын оның ішінде Restoran ... құру ... ... ... ... TOOLS - DATABASE DESKTOP командасын орындаймыз.
* Пайда болған терезеде TOOLS - ALIAS MANAGER - NEW ... ... ... ... ... ... ... қорының атауы мен қапшық атауы бірдей бола береді, сондықтан Primer деп енгіземіз.
* Осы терезенің ... типі ... ... - STANDART деп ... Осы терезедегі BROWSE батырмасын басып құрылған қапшық жолын көрсетеміз (C:\ProgramFiles\Borland\Delphi\Project\Restoran) сосын ОК ... ... ... BDE-ге жіберу керек пе? Сұрағына деп жауап береміз.
Мәліметтер қоры кестелерін құру және басқару. Жаңа кесте ... - New - Table ... ... ... ... ... үшін TableType жолында Paradox7 дегенді көрсетіп OK батырмасын басамыз.
* Келесі терезеде кестенің құрылымын анықтаймыз. Кестенің құрылымы ... ... өріс ... ... ... (Type), өріс жазуларының ұзындықтарын (Size), кілттік өрісті (Key) көрсетуден тұрады. Бұл ортада кесте өрістерінің атаулары латын әріптерімен теріледі. Ал өріс ... ... ... қабылдайды:
Alpha - мәтіндік өріс, ұзындығы 255 символға дейін .
Number - нақты тип, -10307 нен +10308 ... - ... тип, ... тип ... - қысқа бүтін тип, -32768 ден +32767 ... - ... тип, ... ден ... ... - ... ... нақты тип.
Date - дата типі.
Time - уақыт типі.
@(Timestamp) - дата және ... ... - ұзақ ... тип, ... 255 ... ... Memo - ... мәтіндік тип (һаріп - шрифт түсі, стилі, ... ... - ... ... (Object Linking and Embedding) - осы технологияны ұстанатын ақпаратар типі.
Logical - логикалық тип.
+(Autoinctement) - ... ... ... мәні 1-ге өсіп ... - еркін ұзындықтағы екілік деректер типі.
Кілттік өрістің атауы тізімде бірінші орналасып соңына ID әріптері тіркеледі де Key ... ... ... ... ... ... ... Field - міндетті түрдегі өріс.
Minimum Value - ... мәні ... ... ... Value - ... мәні ... ... үшін).
Default Value - үндемеген немесе атап ... ... ... ... - ... ... ... үшін Save As батырмасын басып шыққан терезеде файл атауын (мысалы student.db), алиас атауын (мысалы vkgu) көрсетеміз де ... ... жолы ... ... ... ... ... Fields Name - өріс аты;
* Type - өріс типі;
* Size - өріс өлшемі (жолдардың өрісі үшін);
Key - ... ... егер өріс ... ... ... енсе.
Кестені құру шеберін қолдану
Деректер қоры ... құру үшін Database Desktop (DBD) ... ... ... утилитін жүктеу қажетті. Утилит жүктелгеннен кейін жұмысшы псевдонимі утилитін орнатамыз. Бұл псевдоним өздігінен (по умолчанию) жұмыс істейін ... Егер ... ... ... онда DBD ... ... сайын псевдонимді көрсетіп отыру керек, бұл уақытты көп алады.
Жұмысшы псевдонимін орнату үшін бас менюдан File|Working Directory элементін ... ... және Aliases ... ... псевдоним атын PRIMER-ді таңдау, одан кейін Ok ... басу ... ... ... қоры (ДҚ) ... ... анықтау терезесі пайда болады (2-сурет).
Кесте құрылымын анықтау. ДҚ кестесін құру үшін бас ... File | New | Table ... ... керек. Create Table терезесінде көрінген (Paradox7) құрылған кесте үлгісі өзгертусіз ... және Ok ... ... . ... кейін белгілі ДҚ кесте құрылымы терезесі көрінеді. "Student" кестесіне ... ... ... ... ... FIO өрісін енгіземіз. Өріс типін анықтау үшін Type бағанасына шертуге ... ... бос орын ... пернесін басыңыздар. Бұған жауап ретінде керек өріс типін таңдау үшін ... ... ... (3-сурет).
FIO өрісінің типін Alpha деп ... және Size - өріс ... ... 20 ... ... ... осылайша № өрісін енгіземіз. Бұл нөмір қайталанбайтын болғандықтан Key бағанына жұлдызшаны қою арқылы осы ... ... кілт ... ... ... ... алғашқы кілтпен индекстеледі. Кілттік өріс тізімде бірінші тұруы керек, сондықтан тышқанның көмегімен тістеп алып, тізімнің ... ... ... ... ... ... ... талабы сақталауы керек. Бір өрісті міндетті өріс деп ... ... оны ... Required Field ... ... қою ... ... бұл өріс экранда әрі-бері жылжымай әрқашан көрініп тұрады. Басқа өрістердің мағынасына шектеу қою үшін мына ... ... Minimum value - ... ең ... мәнін анықтайды
* Maximum value - өрістің барынша үлкен мәнін ... Default value - өріс ... ... өзі ... 8. Database Desktop ... ДҚ ... құрылымын анықтау терезесі
Сурет 9. Өріс типін таңдау
Сурет 10. Tagam кестесінің құрылымын анықтау
Picture - ... ... ... ... ... құру үшін Assist ... басу керек.
Төменде келтіріліп отырған қатынастарды қолдана отырып және 4-суретті басшылыққа ала отырып, tagam, kyzm, zakaz ... ... 2. ... ... типі
Символ саны
NM
Мәтін
50
Bg
Ақша
Kuramy
Мәтін
100
Sur
Мәтін
200
Кестелерді толтыру және есте сақтау. Кесте құрылымын конструкциялағаннан ... Database ... (DBD) ... ... ... ... соң С: ... tagam.db файлы құрылады (5-сурет).
Сурет 11. Кестені сақтау терезесі
Егер ДҚ бар кестелерге өзгерістер енгізу ... ... ... меню ... ... ... пайда болған диалогты терезеден кесте атын таңдап Ок батырмасын басу керек. Кесте мазмұны көрсетіледі.
Сурет 12.Tagam ... ... ... ... жаңа ... толтырғымыз келсе F9 батырмасын басуымыз керек.
Кесте құрлымын өзгерткіміз келсе Table|Restructure меню элементін таңдаймыз. Ізінше кесте құрлымын анықтайтын ... ... ... қоры ... ... ... компоненттер панелінен Ttable компонентін қалыпқа орналастырамыз. Осы объектіні белгілеп ObjectInspector терезесінде компонент қасиетін ... ... ... ... ... ... ... (Мысалы Primer).
* Ttable компонентімен байланысқа түсетін кестені көрсету TableName жолында жазылады.
* Осы кестеге программа арқылы қатынасу керек болса Active ... True деп ... ... кейн қалыпқа орнатылған компонент көрсетілген мәліметтер қоры кестесіндегі деректермен байланысады. ... ... ... тура ... ... ... деңгейдегі деректер көзі деп аталатын TdataSource компонентін де қолдануға болады. Әрбір ... көзі ... ... ... ... ... бір ... DataSet қасиеті арқылы байланысады[14].
Мәліметтерді өңдеуге қолданылатын компоненттер
* Деректер кестесі деп аталатын DBGrid компоненті
Мәліметтер қоры кестесіндегі ... ... ... жаңа жазу қосу ... болса ол үшін программалық код жазудың қажеті жоқ, ... ... ... ... ... деп ... панельде орналасқан TDGrid компонентін орналастырып, DataSource қасиетінде қажетті деректер ... ... ... ... ... DBNavigator
Бұл компонент кестенің жазуларын навигациялау үшін қолданылады. Навигация жазу бойымен жылжу дегенді білдіреді. Бұл компонент 10 батырмадан тұрады:
* First - ... ... ... Prior - ... ... ... Next - ... жазуға жылжу
* Last - соңғы жазуға жылжу
* Insert - көрсеткіш орналасқан жазу орнына жаңа жазу қою
* Delete - ... ... ... егер ... ... True деп ... өшіруді орындауды құптау хабарламасы шығады.
* Edit - ағымдағы ... ... Post - ... енгізілген өзгертулерді сақтау
* Cansel - енгізілген өзгертулерді сақтамау
* Refresh - ... ... ... оқып кестенің жазуларын жаңарту.
* Деректер тақырыбы (надпись) компоненті ... ... ... өріс ... ... ... үшін ... Tlabel компонентіне ұқсас. DataSource қасиетінде деректер көзі көрсетіледі, DataField қасиетінде қолданылатын өріс ... ... ... ... DBEdit:
Ағымдағы жазуды өзгерту, көрсету үшін қолданылады. Алдыңғы компонентке ұқсас. Қосымша ... ReadOnly ... True десе ... ... ... ... ... компоненті DBImage:
Мәліметтер қорында сақталған бейнелерді, суреттерді экранға шығаруды орындайды. Егер AutoDisplay қасиеті True десе өрістегі бейне автоматты түрде экранда көрінеді. Егер ол ... ... ... LoadMemo ... ... ... орындауға болады. Бейнені өріске қою, көбейту, т.б. операциялар Picture қасиетінде көрсетіледі.
* Деректер тізімін қолдану компоненті DBComboBox:
Бұл компонент ... ... ... ... ... ... орындайды. Енгізу облысындағы мәтін жиыны қажетті жазуға жылдам жылжу, немесе тізімде жоқ элементті енгізуге мүмкіндік береді. ComboBox компонентіне ұқсас, тек ... ... Style ... ... арқылы тізімге енетін элементтердің бейнелену стилі көрсетіледі.
* Деректер жалаушасы (флажок) компоненті DBCheckBox:
Бұл компонент көмегімен екі жағдайдың бірін ... ... ... ... ... ... ... мән қабылдайды. Өрістің қандай жағдайда тұрғанын және оның мәнін өзгертуге көмектеседі.
Мемо-өрістер, бағандарды жөндеу және ... ... ... ... ... істеу кезінде мемо-типті деректерді қолдану мүмкіндігі бар. Онда ұзақ мәтіннен тұратын деректерді сақтау ... ... ... құрылған кестенің баған атаулары латынша болғаны тиімсіз, оны қазақша немесе орысшаға ... жазу ... Ал ... терезесінде деректер қоры кестесінің өріс атаулары латынша болғаны дұрыс. Себебі ... ... ... ... ... ... құрғанда өріс атаулары орыс немесе қазақ әріптерімен жазылса, оны ... ... ... қате деп ... ... кез ... қосымшаны құру кезінде бағдарламаға қатысатын негізгі атаулар (кесте атауы, атрибут атауы, кілт атауы, индекс атауы т.б.) латын әріптерімен ... ... ... ... ... қоры ... деректерді іздеу маңызды амалдардың бірі. Себебі қандай да бір ... ұйым ... ... туралы деректерден қажетті деректі іздеу ең жиі кездесетін операция. Іздеудің бірнеше түрі бар: кілт бойынша іздеу, ... ... ... ... бір өріс ... ... ... т.б[15].
Сұраныс құру компоненті query деп аталады. Бұл ... екі түрі бар: Tquery - BDE ... ... ... ... BDE ... береді, ADOQuery - ADO қатпарында орналасқан, деректерге рұқсатты ADO технологиясымен береді. Query компоненттері бірнеше кестелерден қажетті жазулардан сұраныс ... ... ... құруда Structured Query Language (SQL) тілінің маңызы зор. SQL операторлары программалық кодтан орындалады. Tquery компонентінің SQL қасиетінде ... ... ... ... ... бағдарламада орындау үшін ExecSQL әдісі қолданылады.
SELECT операторы SQL тілінің негізгі операторы болып табылады. Ол бірнеше кестеден берілген ... ... ... алып ... ... жазылуы келесідей:
SELECT өрістер тізімі FROM кесте атауы;
Мысалы: SELECT FIO, Adres FROM ... ... ... Select, From сөздері SQL тілінің резервтегі кілттік қызметші сөздері ... ... SQL ... бас ... жазу ... ... құру үшін Query1 ... қойып, Query1 компонентін белгілеп, DataBaseName қасиетін Primer деп, SQL ... ... ... ... ... орындау үшін Query1 компонентін белгілеп, белседілеу үшін Active қасиетін True деп көрсету ... ... ... ... екі ... ... ... деректер жиыны деп аталатын деректер кестесін аламыз.
Егер сұранысқа барлық өрістерді енгізу керек болса, * символын көрсетеді. ... ... * From tagam.db ... ... мәліметтерді жинақтау үшін Where қызметші сөзінен кейін Паскаль тілінде шартты өрнекті көрсету керек. Өрнекте мына салыстыру таңбалары: =, >=, =12000 and ... ... ... ... Егер бұл ... ... үнсіз келісім бойынша = символы енгізледі.
Мысалы, тағамның дайындалу уақыты 30 минуттан үлкен немес тең тағамдарды іздесек:
Сурет 16. ... ... ... ... батырмасына не болмаса Мәліметтер Жаңадан қосу не болмаса ыстық ... ... ... қосу ... ... ашыңыз:
Сурет 17. Жаңадан қосу диалогтық терезесі
Ашылған терезеде тағамның ... ... оны Қосу ... ... ... қосыңыз.
Ал өзгерту үшін алдымен өзгеркіңіз келген тағамның мәліметтер қорынан тауып алыңыз. Содан соң құрал-саймандар қатарындағы ... не ... ... ... ... не болмаса пернесін басыңыз. Тағамды өзгерту сұқбат терезесі пайда болады:
Сурет 18. Тағамды өзгерту сұқбат терезесі
Қалағаныңызша өзгерту Өзгерту батырмасын ... ... ... үшін ... ... ... ... құрал-саймандар қатарындағы батырмасына не болмаса Мәліметтер Белгілегенді өшіру не ... ... ... Сол ... ... ... рұқсат сұрайды. Сіз қалауыңызша жауап бересіз.
Сурет 19. Таңдау терезесі
Тапсырыс беру үшін немесе Сервис Тапсырыс беру немесе ... ... ... ... ... соң тапсырыс беру сұқбат терезесі ашылады:
Сурет 20. Тапсырыс беру кестесі
Барлық өрісті толтырып, OK батырмасын басыңыз.
Тапсырыс кестесі ... осы ... ... ... ... ... ... Мұнда Есеп батырмасы арқылы есепті excel форматында есеп береді[20].
Сурет 21. Тапсырыс беру кестесі
ҚОРЫТЫНДЫ
Мәліметтер қоры - ... бір ... ... мәліметтерді амал-тәсілдермен ұқсата білудің жалпы принциптерін қарастыратын, компьютердің көмегімен туындайтын ақпараттық структура немесе модель. ... ... ... (ADO, dBase, FoxPro, Access, Paradox) және ... ... Oracle, Sysbase, Infomix, ... SQL Server) мәліметтер қорларын құруға және пайдалануға мүмкіндік беретін көптеген бағдарламалы жүйелер бар.
Delphi-дегі мәліметтер қоры - бұл ең ... ... ... ... қорының бағдарламасын жасауды қамтамасыз ететін кітапханасының күшті қоры құрылып, ол ... ... ... ... ... ... ортасы мәліметтер қорын басқару жүйесінің (МҚБЖ) тура мағынасында болмаса да, ... ... ... мүмкіндіктеріне ие. Delphi - дегі ДҚ-ның объектілері SQL негізінде жасалған және өзіне Borland Database Engine ... ... ... Delphi ... Borland SQL Link те ... сондықтан да Oracle, Sybase, Informix және InterBase МҚБЖ-лары жоғары қарқындылықпен жүреді. Одан басқа Delphi өзіне InterBase локальды ... ... кез ... ішкі SQL ... ... ... режимде өңдеуге мүмкіндік береді. Локальді машина үшін ақпараттық жүйе құрып отырған өңдеуші ақпаратты .dbf файлдық форматта (dBase, Clipper) немесе .db ... ... ... ... Егер де ... локальды InterBase for Windows 4.0 - ті қолданатын болса, ол клиент-сервер архитектурасында жұмыс істей ... ... Delphi7 ... ... ... жүйе құру мүмкіндігі бар екенін көрсету мақсатында жобасын келтірдім.
бағдарламасының артықшылықтарына ... ... ең ... - ... ... ... беретін жағы. Себебі уақыт адамзат баласының ең құнды дүниесі болып келмей ме? Ал уақытты үнемдеу, ол автоматты ... өзі ... жеке ... келісімшарттың, дайын күнтізбенің, тіпті ыңғайлы түрде жасалған қалыптың мүмкіндіктерін пайдалану арқылы жүзеге асып ... ... бұл ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырылып отырады. Ал автоматтандырылған жүйелер қазіргі заманның, яки XXI ... ... ... табылады. Тіпті көркемдеу жағына келгеннің өзінде бағдарламаның мүмкіндіктері ауқымды әрі кең. Бұны біз жоба ... ... те ... ... ... ... ... осымшасында келтірілген.
Дипломдық жұмыстың мақсаты өндірістік мәліметтер қорын, соның ішінде ... ... ... бағдарламасы арқылы мәліметтер қорын құрып, тағамдар бойынша ақпараттар жинастыру, тапсырыс беру. Берілген талаптарды орындап мейрамхананың тағамдары туралы ақпарат ... ... ... ... ... ... ... қосу/алу жұмыстарын жүргізе алады. Жұмысты жазу барысында алға қойған мақсатқа жету үшін мынадай жағдайларды:
* Жалпы мәліметтер қорының ұйымдастырылуын;
* Delphi программалау ... ... осы ... ... ... ұйымдастыруды және өңдеуді;
* Тағамдар туралы мәлметтер жинастырдым;
* Экспорт процедурасын бір күйге келтіруді
қамтыдым. Бағдарламаның тиімділігі қарапайым қолданушының жұмыс ... ... ... ... ... ... ... де қарастырылған, яғни бір мәлметтер қорын пайдаланып бірдей нәтиже алу мүмкіндігін қалыс қалдырмадым. Ол үшін бағдарламаның бірнеше көшірмесін жасап, оны ... ... ... ... ... SQL Explorer ... ... әр бір программа орналасқан компьютерге баптау жүргізу керек. Содан кейін, мәлметтер қорын бәріне ортақ бір компьютерге пайдалану ... SQL Explorer ... ... ... ... көрсету керек.
Қазіргі интернет технологияларды пайдалану арқылы, қажет деген ... ... ... ... қол ... аламыз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* И.Л.Кантарь. , , Ленинград, 1989г.
* В.В.Шураков. , ... ... , ... ... И.Ю. ... - ... 2002. - ... Архангельский А.Я. - М.Бином 1999-256с. ил-(Все о Delphi)
* Архангельский А.Я. ... 2000 - 208с. ... о ... ... С. >. - СПб.Питер,и 2002-640с.
* Кандзюба С.П. > ... С.П., ... В.Н. ... ... ... . СПб.: ... ... пер.
* А.Я.Архангельский. - М.ЗАО , 2003 г. - 1120 с., ... ... ... ... Бег, Анна ... . , 2-е изд.: Пер. с ... Уч. Пос: -М.: издательский дом , 2000г.
* Гофман И.Э., Хомененко А.Д. Delphi ... ... ... ... ... П.В. Delphi 5. Рукаводство разработчика базы данных - М.: , 2000г.
* К. Грибачев. Разработка ... баз ... - СПб.: ... 2004. - 348 с.: ... ... Л.М. Delphi 7. . - М.: Кудиц-образ, 2004. -480 с.
* Пестриков В.М. Маслобоев А.Н. - Спб.: ... 2005. - 496 с.: ... Бен - Ари М. - М.: Мир, 2000. - 208 ... Савинков В.М., Бойко В.В. > - М.: Мир, 2002. - 216 с.
* Гринберг Ф.Гринберг Р. СУБД dBase. - М.: Мир, 1989.
* ... И.О. - СПб.: ... 2004. - 624 ... ... Н. - ... ... Гофман В. Delphi6/В.Гофман, А.Хомоненко. - Санкт-Петербург: БХВ - Петербург, 2001.
* Фаронов В.В. : ... ... - СПб.: ... ... ... А. - Санкт-Петербург, 2001.
* Фленов М. - ... ... ... Д. Пер. С англ. - М.: ДМК Пресс, 2001.
* Абдолдина Ф.Н. - ШҚМУ ... ... ... Баас Р. Delphi4. - >, ... ... П. - Санкт-Петербург: БХВ-Петербург, 2001.
* Александровский А.Д. - М.: ДМК, ... ... Т. -М.: ... ... ... ... В. 2 - е изд. - Спб.: ... 2006. - 656 с.:ил.
* Вальвачев А.Н Сурков К. А, Сурков Д. А, Четырько Ю. М. ... ... - ... ... Н.Б. СПБ: БХВ - ... ... ... А.Я. -М: ЗАО Издательство БИНОМ 2003.-768 с.
* Кэнту М. Delphi 7:
* ... ... ... на С++. ... 1-4: ... данных/Сортировка/Поиск. - К.: Издательство , 2001.
* Роберт Седжвик. Часть 5: - К.: ... , ... ... Седжвик. Части 1-4: Анализ/Структуры дапных/Сортировка/Поиск. - К.: Издательство , 2003.
* Роберт Седжвик. Часть 5: Алгоритмы на ... - К. ... , ... Джон ... ... ... Практическое пособие. - К.: Издательство , 2002.
* Советов Б. Я., ... С. А. , ... для ... ... В.Ш., ... ... З. А. , ... 1976г;
* Лебедев А. Н. , Пенза, 1977г.
* Фень Юань. > -- СПб.: Питер, 2002.
* Рихтер Дж. Windows. -- СПб.: ... ... ... ... Д. ... в ... Microsoft Windows. -- СПб.: Питер; М.: Издательско-торговый дом , 2002
* Вишневский П.>RSDN Magazine, № 3, 2004.
* Себеста ... У. 5-е изд.: Пер. с ... -- М.: ... дом ... 2001
* Свердлов С.3. -- СПб.: Питер, 2007.
* Карпов Ю.Г. Основы построения трансляторов. -- СПб.: ... ... ... Э. А., Самойленко В. П. -- СПб.: ... ... ... ... М. 4-е изд.: Пер. с ... -- СПб.: Питер, 2002.
ҚОСЫМША А. ПРОГРАММА КОДЫ
unit frmMain;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... ... Menus, DB, DBTables, DBCtrls, Grids, DBGrids, ToolWin, ComCtrls,
StdCtrls, Buttons, ExtCtrls, jpeg, ImgList,shellapi,QPrinters;
type
TForm1 = class(TForm)
MainMenu1: TMainMenu;
N1: TMenuItem;
N2: TMenuItem;
N5: TMenuItem;
N6: ... ... ... ... ... TMenuItem;
N12: TMenuItem;
N13: TMenuItem;
N14: TMenuItem;
N15: TMenuItem;
N16: TMenuItem;
StatusBar1: TStatusBar;
DataSource1: ... ... ... ... ... ... TBitBtn;
Label1: TLabel;
RadioButton1: TRadioButton;
RadioButton2: TRadioButton;
RadioButton3: TRadioButton;
ToolBar1: TToolBar;
ToolButton1: TToolButton;
ToolButton2: TToolButton;
ToolButton3: TToolButton;
ToolButton4: TToolButton;
ToolButton5: TToolButton;
ToolButton6: TToolButton;
ToolButton7: TToolButton;
ToolButton8: TToolButton;
ToolButton10: TToolButton;
ToolButton13: ... ... ... ... ... ... TSaveDialog;
PrintDialog1: TPrintDialog;
ToolButton11: TToolButton;
ToolButton12: TToolButton;
ToolButton16: TToolButton;
procedure FormResize(Sender: TObject);
procedure FormShow(Sender: TObject);
procedure ToolButton1Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton3Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton4Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton5Click(Sender: ... ... ... ToolButton9Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton10Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton11Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton12Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... ... RadioButton1Click(Sender: TObject);
procedure RadioButton2Click(Sender: TObject);
procedure RadioButton3Click(Sender: TObject);
procedure FormCloseQuery(Sender: TObject; var CanClose: Boolean);
procedure N8Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn1Click(Sender: TObject);
procedure DBGrid1TitleClick(Column: TColumn);
procedure N17Click(Sender: TObject);
procedure N18Click(Sender: ... Private ... ... Public ... ... ... of boolean;
implementation
uses frmAdd,frmTaps,frmKeste,frmRep,frmComp,frmAbout;
{$R *.dfm}
procedure TForm1.FormResize(Sender: TObject);
begin
DBGrid1.Width:=Form1.Width-35;
DBGrid1.Columns[0].Width:=StrToInt(formatfloat('0',(DBGrid1.Width-200)/2));
DBGrid1.Columns[1].Width:=StrToInt(formatfloat('0',(DBGrid1.Width-200)/2));
DBGrid1.Columns[2].Width:=57;
DBGrid1.Columns[3].Width:=101;
DBGrid1.Height:=Form1.Height-325;
DBImage1.Top:=form1.Height-200;
DBMemo1.Top:=form1.Height-200;
StatusBar1.Panels[0].Width:=StrToInt(formatfloat('0',(Form1.Width-10)/3));
StatusBar1.Panels[1].Width:=StrToInt(formatfloat('0',(Form1.Width-10)/3));
StatusBar1.Panels[2].Width:=StrToInt(formatfloat('0',(Form1.Width-10)/3));
end;
procedure TForm1.FormShow(Sender: TObject);
var pp:string;
begin
pp:=copy(Application.ExeName,1,length(Application.ExeName)-13);
Query1.DatabaseName:=pp+'\base';
with Query1.SQL do
begin
Clear;
add('select *');
add('from goods');
add('where');
add('(vozr>0)');
add('order by nm asc');
end;
Query1.Open;
StatusBar1.Panels[0].Text:='Барлығы: ... ... ... ... ... ... TObject);
begin
form2.act:=nbEdit;
Form2.ShowModal;
end;
procedure TForm1.ToolButton5Click(Sender: TObject);
var nm:string;
begin
nm:=DBGrid1.Fields[0].AsString;
if nm='' then exit;
if MessageDlg('Таңдағаныңызды өшіресіз бе?',
mtConfirmation, [mbYes, mbNo], 0) = mrNo then exit;
with Query1.SQL do
begin
Clear;
add('delete from goods where ... ... ... ... ... ... ... f:textfile;
i,j:integer;
path:string;
begin
path:=copy(Application.ExeName,1,length(Application.ExeName)-13);
assignfile(f,'current.doc');
rewrite(f);
writeln(f,'');
writeln(f,'Меню');
writeln(f,'№');
writeln(f,'Суреті');
for i:=0 to DBGrid1.Columns.Count-1 do
begin
writeln(f,''+DBGrid1.Columns[i].Title.Caption+'');
end;
writeln(f,'');
Query1.First;
for i:=1 to Query1.RecordCount do
begin
writeln(f,''+inttostr(i)+'');
DBImage1.Picture.SaveToFile(path+'\img\'+IntToStr(i)+'.bmp');
writeln(f,'');
for j:=0 to DBGrid1.Columns.Count-1 do
writeln(f,''+DBGrid1.Fields[j].AsString+'');
writeln(f,'');
Query1.Next;
end;
writeln(f,'');
closefile(f);
ShellExecute(0, 'open',PChar(path+'\current.doc'), nil, ... ... ... ... ... ... ... түрінде');
end;
procedure TForm1.ToolButton14Click(Sender: TObject);
begin
Form6.ShowModal;
end;
procedure TForm1.ToolButton15Click(Sender: TObject);
begin
Form7.ShowModal;
end;
procedure TForm1.RadioButton1Click(Sender: TObject);
begin
StatusBar1.Panels[2].Text:='Таңдау ... аты ... ... ... ... ... бойынша';
end;
procedure TForm1.RadioButton3Click(Sender: TObject);
begin
StatusBar1.Panels[2].Text:='Таңдау өрісі: жасы бойынша';
end;
procedure TForm1.FormCloseQuery(Sender: TObject; var CanClose: ... ... ... ... ... ... then CanClose:=true;
end;
procedure TForm1.N8Click(Sender: TObject);
begin
Close();
end;
procedure TForm1.BitBtn1Click(Sender: TObject);
var s:string;
begin
s:=edit1.Text;
if RadioButton1.Checked then
begin
Query1.SQL[3]:='(upper(nm) like ... ... ... ... then ... ... енгізіңіз.', mtInformation,[mbOk], 0);
exit;
end;
if (s[1]='>') or (s[1]='') or (s[1]='

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Басқару жұмыстарын автоматтандыру мәселелері туралы23 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
Delphi ортасында құрылыс дүкенінің жұмысын автоматтандыру22 бет
Promt 98 бағдарламамен жумыс істеү5 бет
«Батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау24 бет
«батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау туралы37 бет
«Оралоблгаз» Ақ-да есеп-қаржы жұмыстарының ұйымдастырушылық - экономикалық сипаттамасы және ұйымдастырылуы37 бет
АЗХС зауытындағы цехтың желдету жүйесін автоматтандыруды жобалау21 бет
Аурухананың тіркеу орнының автоматтандырылған жұмыс орнын жасау46 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы майды депарафиндеу 39/2 қондырғысының сүзгілеу бөлімінің автоматтандырылуын жобалау23 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь