Ақша айналысын басқару және реттеу

Мазмұны:

Кіріспе

I.Ақша айналымы және ақша айналысы туралы ұғым
1.1 Қолма.қол ақша айналысы және оны ұйымдастыру
1.2 Қолма.қолсыз ақша мен есеп айырысу қағидалары, формалары

II.Ақша айналысын басқару және реттеу
2.1 Ақша айналысының заңы
2.2 Ақша массасы және ақша базасы. Ақша агрегаттары

III.Қазіргі таңдағы ақша айналысын реттеудің ерекшеліктері

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе


“Біздің зерттеуіміздің мақсаты мүлде автоматты
түрде қатесіз жауап беретін механика құру, немесе
бірсарынды операциялардың нобайын жасау емес, ол
бірнеше мәселелерді жүйелі және жоспарлы зерттеу-
дің әдісімен өзіңді қамтамасыз ету болып табылады.”

(Дж. М. Кейнс)


Экономикалық құрылымда бұл тақырыптың алатын орны ерекше.Бұл курстық жұмыс материалдың көлемімен және ұсынылған тақырыптардың санымен белгіленбейді. Ол зерттеудің тереңдігімен және деңгейімен, экономикалық ғылымның маңызды мәселелерін талдаудың әдістерімен белгіленеді.
Менің мұндағы міндетім: ақша айналысын кеңінен баяндаумен қатар, олардың қоғамға әсерін зерттеу.
Курстық жұмыс үш тараудан тұрады. Бұл тарауларда мен қолма-қол ақша айналысын ұйымдастыруды, айырбастауды, реттеуді және оларды басқаруды қарастырдым.
Курстық жұмыс тек қана ақша айналысын теориялық бағытта қарастырып қоймай, сондай-ақ олардың практикалық жақтары, Қазақстан Республикасындағы нарықтық экономика жағдайында атқаратын қызметтері мен рөлі жан-жақты қарастырылған.
Ақша айналысының негізгі ерекшелігі ақша тауарларды біртіндеп айналыстан шығара отырып, өзі айналыста үнемі қалып отырады. Ақшаның айналыс құралы ретіндегі қызметінің басты ерекшелігі, біріншіден, бұл қызметті толық бағалы емес құнның белгілері: қағаз және несиелік ақшалар атқарады, екіншіден, нақты және қолма-қолсыз ақшалар атқарады.
Жұмыс барысында ақша айналысы, ақша агригаттары, ақша массасы, ақша базасы сияқты ұғымдар барынша жан-жақты қаралады.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1 «Деньги , кредит, банки» Учебник Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд . 2-е, Москва :1999 г
2 С.Б. Мақыш , Оқу құралы «Ақша айналысы және несие » - Алматы , Қазақ университеті, 2004 ж
3 Баян Көшенова ,Оқу құралы Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары ,-Алматы :Экономика 2000 ж
4 Абрамова М.А Александрова Л.С Финансы , денежные обращение и кредит
5 Мамыров Н.Қ Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика. Оқулық- Алматы : Экономика -2003 ж
6 Сайденов А.Г «О перспективах развития денежно-кредитной» политики и других направлениях деятельности Национального Банка.
7 Статистикалық мәліметтер 2005ж
8 Сейітқасымов Ақша, несие, банктер.
9 Қазақстан Үлттық Банкі Статистикалық Бюллетені 2005 ж
10 Қазақстан Ұлттық Банк Хабаршы. 2005 ж
        
        ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС ФАКУЛЬТЕТІ
Қаржы кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Ақша айналысын басқару және реттеу
Мазмұны:
Кіріспе
I.Ақша айналымы және ақша айналысы ... ... ... ақша ... және оны ... Қолма-қолсыз ақша мен есеп айырысу қағидалары, формалары
II.Ақша айналысын ... және ... Ақша ... ... Ақша массасы және ақша базасы. Ақша агрегаттары
III.Қазіргі таңдағы ақша айналысын реттеудің ... ... ... ... ... мүлде автоматты
түрде қатесіз жауап беретін механика
құру, немесе
бірсарынды операциялардың ... ... ... ... мәселелерді жүйелі және
жоспарлы зерттеу-
дің әдісімен өзіңді қамтамасыз ету
болып табылады.”
(Дж. М. Кейнс)
Экономикалық құрылымда бұл ... ... орны ... жұмыс материалдың көлемімен және ұсынылған тақырыптардың санымен
белгіленбейді. Ол зерттеудің тереңдігімен және ... ... ... ... ... ... ... мұндағы міндетім: ақша айналысын кеңінен баяндаумен қатар,
олардың қоғамға әсерін зерттеу.
Курстық жұмыс үш тараудан тұрады. Бұл ... мен ... ... ... ... реттеуді және оларды басқаруды
қарастырдым.
Курстық жұмыс тек қана ақша айналысын теориялық ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы
нарықтық экономика жағдайында ... ... мен рөлі ... ... ... ... ақша ... біртіндеп
айналыстан шығара отырып, өзі айналыста үнемі қалып отырады. Ақшаның
айналыс ... ... ... ... ерекшелігі, біріншіден, бұл
қызметті толық бағалы емес құнның белгілері: қағаз және ... ... ... ... және ... ... атқарады.
Жұмыс барысында ақша айналысы, ақша агригаттары, ақша массасы,
ақша базасы сияқты ұғымдар барынша жан-жақты қаралады.
1-тарау.Ақша ... және ақша ... ... ... ... қол ақша айналысы және оны ұйымдастыру
Көптеген шетел басылымдарында ақша ... ... ұғым ... ... орта ... дейін ТМД-ға мүше елдердің ... ... және ... ... ... ... ... беріліп, олар бір-
бірінен дәл ажыратылды. Ақша айналымы деп тек қолма-қол ақша мен ... ... ... ... кең ұғым ... Экономиканың әр
үлгісі бұл ұғымдардың мәні мен құрылымын өзгертпей ... ... ақша ... деп ... және ... ... ... жүретін ақша белгілерін айтады. Бұл анықтама ақша
айналымының ... ... сай ... ... айналымда тек ақша
белгілері жүреді. Ал металл ақша жүйесінде әрі тауар, әрі ақша ... ... құны ... ... ... металл монетаның (алтын
немесе күміс) өз құны өзінде ... ... ... ... ақша ... ... ... құнының қозғалысымен жүрді.
Сондықтан құн ... ... ... ақша ... біріктірілді.
Қазіргі ақша айналымын құн айналымы деп айтуға болмайды. Оған себеп- ... ақша және ... ақша ... өз құны ... ... өте ... ... жоқ деуге болады. Демек қазір құн айналымы
деп тек ... ... ... ... негіз бар.
Ақша айналысы- шаруашылықтағы тауарларды өткізуге, сондай-ақ тауарлы
емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететтін ... және ... ақша ... ... ... ... тек ... ақша, ол ақша айналымының бір бөлігі. Демек ақша
айналысы деген бір ... ... ... ... ... ... тең ақша айналымының бөлігі. Ал ақша айналымы деген қолма-қол
ақшамен қолма-қолсыз ақша ... ... ... және ... мен шаруашылықтың есеп айырысуын қамтамасыз ететін ақшаның
қызметі. Сонымен ақша ... екі ... ... ақша ... ... ақша айналымынан тұрады.
Қолма-қол ақша айналысы ақша айналымының бір бөлігі ретінде бір елдің
аумағында қолма-қол ақша (ұлттық ... ... ғана ... ол ... ... ... халықпен есеп айырысуын
сондай-ақ халық топтарының арасындағы есеп айырысуды, ... ... ... сыйақының, шәкіртақының, жәрдемақыны, сақтандыру
төлемдерін және басқа табыстармен олардың ... ... және ... ... ... ... секілді қызметтерді ... ... ... қамтитын халықтың ақшалай табысының алынуы мен
жұмсалынуын қамтиды.
Нақты қолма-қол ... банк ... және ... ... ... яғни ... ... және мекемелердің
кассаларындағы, халықтың өз ... ҚР ... Банк ... банкноттар
(қағаз ақшалар) мен тиындар жатады. Қолма-қол ақша өз қозғалысын ақшаны
айналымға шығаруға және ақша ... ... ... бар ҚР ... ... ... Коммерциялық банкттер қолма-қол ақшаны
қаражатты қолма-қол ақшасыз аудару жолымен өз ресурстарының есебінен ... ... ... ... өтей ... Ұлттық Банкттен алады.
Қолма-қол ақшаны ұйымдастыруына екінші деңгейдегі банкттер ... ... ... ... ... ... ... ақшаның
ауыспалы айналымында банк ақша қозғалысының бастапқы және ... ... ... ... түскен қолма-қол ақша
кәсіпорындарының шотына есепке алынуы үшін банк мекемелеріне ... ... ... ... ақша айналысының саласына ақша банк кассасынан
кеп түседі (еңбекақы түрінде немесе басқа қолма-қол ақшамен есеп айырысудың
нәтижесінде).
Банк ... ... ақша ... ... үшін ... ... ... шоты бар өз клиенттерінің қолма-қол ақшаға ... ... ... ... ... ... банк несие алатын клиентіне
қолма-қол ақшаны ұсыну үшін: шоты басқа ... ... осы ... өз ... ... бар ... ... ақшаны беру үшін: басқа банкттермен
төлем айналымында пайда болған сәйкессіздікті баланстау (теңестіру) үшін.
Банк ... ... ... ... ... банк ... өз
шотындағы банк несиеге берген ақшалай қаражат есебінен алады. Олар оны
тауарларды ... ... және ... ... ... ... және ... төлемдерге береді. Белгілі уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... сомасы банк кассасының
берілетін қолма-қол ақшаны, банк ... ... ... ... ... болатын қолма-қол ақшаны, кәсіпорындардың, ұйымдардың және
мекемелердің халыққа төлейтін төлемдерін азамматтардың арасындағы ... ... ... ... ақша ... ... қолма-қол ақша айналымы экономикадағы кассалық қызмет
көрсетуді жүзеге асыратын банк ... ... ... ... ... ... ... алынуы мен әр түрлі мақсаттарға ... ... ... ... ... деп аталады әрі осыған қарай
банкттердің кіріс және шығыс кассалары болады.
Қолма-қол ақшалар айналысы нақты ақшалар қозғалысын ... ... ... (қазыналық билеттер) қызмет
етеді.Дамыған елдерде нақты ақшалар айналысының едәуір бөлігін ... ... ... ... ... Ақша шығарудың кішкене
бөлігі қазыналық билеттерді шығарушы қазынашылықтың үлесіне тиеді.
Ақша өзінің материалдық-заттық құрылымы жөнінен металл ... ... ... ... және ... ... ... екіге бөлінеді. Металл
ақшаның пайда болуына байланысты ақша белгісінің салмағын өлшеу жүйесі де
пайда болды.Алдымен ... бір ... ... ... формасы жоқ
металл сынықтарының орнына әр түрлі ... ... ... ... жаңа ... дейін 13 ғасырда кейбір ... ... ... ... айналыста болыпты. Осыған байланысты қазіргі
уақытта да ... ақша ... ... оның ... ... ... фунт ... марка-жарты фунт деген ұғым.
Металл ақшаның алғашқы түрі-құйма металл, оның формасы да әр ... ( ... ... және ... ... ... ... сатысында металдан монета түрінде ақша құйыла бастады. Нарықтық
қатынастардың дамуына байланысты тауар ... ... ... ... олар ... ... тек делдалдық кәсіппен
шұғылданды.Сонымен монета ... заң ... ... белгілі бір
металдың ... ... ... ... ... формадағы ақша
белгісі. Мемлекет алтынның сынамасын ,массасын, типін, ремедиумын, ... және ... ... бет ...... ... реверс,
жиегін –гурт немесе обрез деп атайды.
Металл ақшалар ... ... және ... құны жоқ ақша болып
бөлінеді.Толық құнды ақша деп ... ... құн ... ... ... ... тең ақшаны айтады. Толық құны жоқ ақша деп
монетада көрсетілген құн оны ... ... ... құнынан жоғары
болатын ақша.
Ақша айналысында майда ақшаның үлес салмағы аз.Дегенмен майда ... ... ... өте ... Ол ... монетада көрсетілген
құнмен оның құрамындағы металдың нарықтық бағасының айырмасына тең.
20 ғ 70- жылдары ... ... ... ... ... ақша ... ... және төлем құралы ретінде пайдаланылса, ал
1976 жылдан бастап ол дүниежүзілік ақша ... де ... ... ішкі ... да, әлемдік нарықтан да қағаз және несие
ақшаларымен ығыстырылды.
Металл ақша айналысының ... ... және ... тауар өндірісінің қарқынды дамуы айналымға қосымша ... ... ... ... құны жоқ ақша ... айырбастау
мүмкіндігін ашты.Сөйтіп қағаз ақша ( декретные деньги ... ... ... ақша)-ол толық құнды ақшаның орнына айналым
және төлем құралы қызметтерін атқаратын, мемлекет өз шығындарын жабу ... және ... ... құны бар, ... металға
айырбасталмайтын ақша белгісі (немесе құн белгісі, алтынның өкілі). ... ... мен ... ... ... ... ... пайда болды. Қағаз
ақшаның өз құны жоқ себебі оны басып шығаруға аз ғана ... ... құны жоқ ... ... ... болып бекітілген кезде қағаз ақшаны
сатып алу мүмкіндігі бар, яғни ол айналысқа ... тыс ... ... бос ... Егер ... ақша ... өз ... айналысқа
қызмет етсе,ал қағаз ақша тек айналыста ғана ... ... ие ... ... ... ... құны ... ақшаның осы елдің өзінде
ғана қолдануға болатын қоғамдық мәнін ... ... ... кез ... ... көрсетіп шексіз мөлшерде шығаруы мүмкін.
Мемлекеттің ... ... ... күші ... ... ... құн
белгілері ақша айналысы заңына бағынады.
Қағаз ақшаның эмитенттері (шығарушылары) ... ... ... ... банкі.Бірінші жағдайда, мемлекет
өз шығындарын жабу үшін ақша басып ... ... ... ... жағдайда, оны жанама түрде жүргізеді,яғни орталық
банк мемлекеттк ... ... ... оған ... ... ... ... көрсетілген құнымен оны шығаруға кеткен құнының
(қағаз алуға және басуға кеткен ... ... ... ... ... ... ... бөлігін құрайды.
Өз құны болмағандықтан қағаз ақша тұрақсыз, ол тез құнсызданады. Қағаз
ақшаның құнсыздануына әр түрлі себептер әсер етеді.
-бюджеттің тапшылығын жоюға шығарылған ақша ... және ... ... емес ... өнімділігінің кұлдырауы;
-тауар массасының төмендеуі;
-пассивтік төлем балансы;
-ақша шығаратын үкіметке сенімнің төмендеуі,т.б.
Міне осы ... бәрі ... ... өсуіне әкеп соқтырады. Халықты
әлеуметтік ... ... ... жалақыны,зейнетақынын,жәрдемақыны
өсіреді. Бірақ халық тұтынатын тауар ... ... баға одан ... ... ... ... ... қағаз ақшаның құнсыздануын қалай байқауға болады?
Кенет бүкіл тауарлар бағасы жоғарылайды, әсіресе бірінші ... ... ... ... ал ... және ... керекті заттар бағасының және көрсетілетін ... ... ... кем ... ... ақшаның құнсыздануы тұрақсыз экономикаға тән құбылыс.
Сонымен қатар, қолма-қол ақша айналысына ... ... ... ... Ол 17 ғ аяқ ... ... болған.Коммерциялық
вексельдің айналым шегі банкнота шығарумен ұзартылады.Банкнота-әр
мемлекеттің ... ... ... және оны иемденушінің талабы бойынша
төленуге тиісті банк берген қарыз міндеттемесі.
Толық құнды ақша айналысы кезінде алтын құйма ... ... ... өз ... ... ең ... банкте сақтауға ұмтылды. Сондықтан
сынамасын анықтап және ... ... ... банк ... ... ... ... банкнота толтырып береді.Банкнота алтынға тең ,
себебі кез-келген уақытта бұрын депоненттелген асыл металға айырбастауға
болады.Банкнота- қолдануға ыңғайлы ... ... ... –банк жазып
берген вексель.
1.2Қолма-қолсыз ақша мен есеп айырысу қағидалары, ... ... ...... ... ... ... қолма-қолсыз ақшалар - чектер , пластикалық карточкалар
электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын ... ... ... ( ... ... ақша ... өмірдің ажырамас бөлігі болып табылады.
Сондықтан материалдық бағалылықтар мен жабдықтау ... ... ... ... ... есеп ... тұрады.Ақшалай есеп
айырысудың өзі екі формаға: қолма-қол ақшамен есеп ... және ... ... есеп ... бөлінеді. Қолма-қолсыз ақшаларды қолдана
отырып , есеп ... ... ... ... есеп айырысуға
қарағанда біршама қолайлы. Мұндай есеп айырысу негізінде ... ... ... да ... ... ақшалар айналысы жалпы ақша
айналымының едәуір бөлігін алады. Қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... ... аумағында жүзеге асырылады:
-өнімді, қызметтерді және жұмыстарды сатуда;
-ұлттық табыстарды бөлу және қайта бөлуде;
-банк несиелерін алу және қайтаруда;
-Бюджетке тиісті төлемдерді ... ... ... ... және ... да ... есеп айырысуларда.
Қолма-қолсыз есеп айырысулар толығымен банк ... ... да, ... кең көлемде қолданылуына банктердің
торабының ықпалы, сондай-ақ олардың дамуына деген мемелекеттің мүддесінің
ықпалы болады. ... ... бұл ... және ... ... ... іске ... орны Банктегі ағымдық шоттарындағы жазбаша ... ... ... ... ақшаларды бейнелейді.
Қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысу- бұл ... ... мен ... ... ... ... ... жасалатын
ақшалай есеп айырысуларды білдіреді.
Шаруашылықтағы қолма-қолсыз есеп айырысулар ... бір ... ... ... есеп ... ... – бұл ... есеп айырысуларды ұйымдастыру қағидаларын, оларды ұйымдастыруға
қойылатын талаптарды, сол сияқты құжат айналымына байланысты есеп ... мен ... ... ... есеп айырысуды ұйымдастыруды мынадай талаптарға
сәйкес келуі тиіс:
Біріншіден, өнімді сатудың ... ... ету үшін ... ... ... жағдай жасау;
Екіншіден, белгіленген мерзімде төлемді жүзеге ... ... ... ... ақшалармен есеп айырысулардың өз уақыттылығы,
яғни уақытында есеп айырысуға тиістігі.
Біздің елімізде қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу жүйесін ... КСРО ... ... ... ... ... барысында
жасалынған болатын. Содан бері, яғни 1993 жылдарға дейін ... ... ... есеп ... ... ... ... бағытталған
түрде және экономиканы басқарудың әкімшіл-әміршіл ... ... ... ... Ол кездегі жұмыс жасаған қолма-қолсыз ақшамен ... ... ... кезекте, өндіріске және өнімді жөнелтуге
байланысты өзінің жоспарлық ... ... ... яғни
жабдықтаушылардың мүддесіне қызмет еткен. Ол жүйедегі қолма-қолсыз ақшамен
есеп айырысуларды ұйымдастырудың қатаң қағидаларының сақталуы ... ... ... ... ... үшін
экономикалық мүддесі мен жауапкершілігінің жоқтығын бір шама дәрежеде орнын
толтыруына ... ... ... әсіресе мыналарға қатаң қарайды:
• Төлеу орны-банк, яғни ол қолма-қолсыз ... есеп ... және ... ... Төлеу уақыты-өнімді тиеген соң немесе ... ... ... яғни ... ... және коммерциялық несиенің
қолданылуына қатаң тыйым салынды;
• Төлеушілердің келісімі (акцепт)- төлеудің ... ... ... ... сатып алушының меншікті қаражаты немесе банктік несие,
яғни оны ... ... бар ... ... ... ... есеп айырысу формасы, яғни олардың пайдалану
аумағы алдын ала ... ... ... есеп ... ... бірдей банк ішіндегі
айналымды жүретін төлем құжаттары негізінде жүзеге асырылады.
Бірақ аталып ... ... ... ... төлем қабілетін және
несиелік қабілетіне қойылатын талаптарды ескермеді, соның нәтижесінде есеп
айырысуға қатысушылардың балансының өтімділігіне ... ... ... әсер ... ... ... ... өтуі барысында қолма-
қолсыз ақшамен есеп ... ... ... ... ... ... өзгерді. Қазіргі қолма-қолсыз ақшамен ... ... ... мыналар жатады:
Бірінші қағидасы-барлық шаруашылық субъектілердің ақшалай ... ... ... ... ... ... ... сол шоттар негізігде жүзеге асырылуын көздейді.
Мұндай клиенттерге ақшалай қаражаттардың сақтау және аударымдар жасау
үшін шоттар ... Бұл ... ... ... ... ... қағидадан айырмашылығын, барлық кәсіпорындар және ... ... ... есеп ... банк ... арқылы
жүргізілуге міндеттілігінен байқауға ... ... ... мен
ұйымдардың ақшаның банктегі шоттарда сақтауға міндеттілігі- бұл экономиканы
әкімшіл-әміршіл ... ... ... ұқсас болып келеді.
Нарықтық шаруашылық жағдайында банк арқылы есеп айырысуды жүргізу,
шаруашылық ... ... ... және ... ... үшін ... ... ескруі тиіс.
Нарық жағдайындағы қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... бұл ... ... және жеке ... ... бар екендігін
есерсек, өткен жүйедегі қағида, ақша айналысндағы нақты және қолма-қолсыз
ақшалардың арасындағы заңды ... ... ... байланысты, тек
заңды тұлғаларға қатысты болғандығын айта кету керек.
Қолма-қолсыз ... есеп ... ... ... ... ... ақшамен есеп айырысу формаларын таңдаудағы
еркін және оларды банктің ... ... ... ... қағида меншік формаларына байланыссыз кез ... ... ... және есеп ... ... ... ... болуы үшін ,оларды материалдық
жағынан жауапкершілігін арттырудағы ... ... ... ... рөлі тек қана ... ... ... делдал
ретінде көрінеді.
2000 жылы 2 маусымдағы Ұлттық Банк Басқармасы бекіткен Қазақстан
Республикасы банктеріндегі ... ... ... ашу ... ... ... туралы № 266 нұсқаулығына сәйкес төлеушінің ... ... ... бас субъектіге айналу тенденциясы
байкалады,себебі барлық қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... ... ... ... өзі ... Бұл шарт ... нарықтық қатынастардың талабына толық сәйкес келеді.
Сонымен қатар ... ... ... есеп ... ... екі ... ... төлемнің мерзімділігі
2) төлемнің қамтамасыз етілуі.
Төлемнің мерзімдік қағидасы –шаруашылық несиелік сақтандыру шарттарында ,
ұжымдық шарттарда және Қ.Р Қаржы ... ... ... ... есеп ... ... асыру.
Бұл қағиданы бекітудің экономикалық мағынасы қаражат алушының төленетін
қаражатты қалаған уақытта ғана емес , ... ала ... ... ... екендігін түсіндіреді.
Төлеу мерзімділігінің қағидасын ... ... ... бар ... ... және ... да нарықтық қатынастар субъектілері
төлемдердің мерзімділігінің дәрежелері туралы ақпараттарға ие бола ... ... тура ... және өз ... ... ... ... мынадай жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкін:
• Сауда-саттық операцияларының басталуына ... яғни ... ... ... қызметін көрсеткенге дейін, яғни аванстық
төлем түрінде;
... ... ... ... яғни төлеушінің төлем
тапсырмасы арқылы;
• Сауда-саттық ... ... ... ... ... міндеттемесіз немесе вексельді пайдалану ... ... ... жүзінде мерзімінен бұрын ,мерзімі кешіктірілген және мерзімі өткен
төлемдерде кездесуі мүмкін.
Мерзімінен бұрынғы төлемдер-бұл ... ... ... ... орындалысын білдіреді.
Мерзімі кешіктірілген төлемдер- бұл көзделген уақытта ... ... ... ... ... мерзімнің уақытын
ұзарту, яғни жаңа мерзімді белгілеуді білдіреді.
Мерзімі өткен төлемдер-бұл төлеушіде ... ... ... байланысты
туындайды ,сөйтіп төлем мерзімі жеткен кезде төлеушінің банктік ... ... алу ... жоқтығын сипаттайды.
Төлемнің қамтамасыз етілу қағидасы-бұл ... ... ... ... төлемнің қамтамасыз етілуі төлем
мерзімінің сақталуы үшін ондағы өтімділік қаражаттардың ... ... ... ... ... ... ... түрде
және алдағы уақыттарда төлемнің ... ... ... ... ... түрде қамтамасыз етілуі,төлеушіде бірінші класстық өтімді
қаражаттар сомасының ... ... ... ... ... ұзақ ... орта ... және қысқа мерзімді сипаттағы
ақшалай қаражаттар ,сол ... ... ... ... ... ақшамен есеп айырысуға байланысты барлық аталған қағидалар бір-
бірімен тығыз байланысты.Сондықтан да , бұл ... ... ... ... жол ... қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу қағидалары- бұл қолма-қолсыз
ақшамен есеп айырысулар жүйесінің конструктивтік қасиетін, ... ... ... есеп ... ... төлем құралы ретінде қызмет етуін
білдіреді.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар бойынша операциялар ... ... есеп ... ... және ... ... көрсетіледі.
Кез келген кәсіпорын мен ұйымның ,банкте басты бір шоты ,яғни есеп
айырысу немесе ағымдық шоты ... ... Есеп ... шоттары барлық
кәсіпорындарға , яғни меншік түрлеріне байланысты, сондай-ақ коммерциялық
есеп ... ... ... ... ... ... субъектілеріне
ашылады. Есеп айырысу шотының иесі шоттағы қаражатты иелік етуге ... ... ... дербес балансы болады. Сондай-ақ олар банктермен
жеке қарым-қатынас жасай алады. Сөйтіп , есеп ... ... иесі ... және заңды тәуелсіздікке ие болады.
Ағымдық шоттар, қазіргі кезде коммерциялық қызметпен айналыспайтын
және заңды тұлға ретінде мәртебесі жоқ ... мен ... ... ... ... тек қана республикалық немесе
жергілікті бюджетте тұрған қоғамдық ұйымдар мен ... ... шот ... есеп ... ... ... қарағанда
дербестігі шектеулі.Ағымдағы шоттар бойынша жасалатын операциялар қатаң
реттеліп отырады.
Комерциялық банктің мекемелеріне есеп ... ... алу үшін ... ... ... ... бір формадағы есеп айырысу шотын ашуға байланысты өтініші;
• Кәсіпорынды немесе ұйымды ,мемлекеттік тіркеуге алғандығы туралы құжат
(тиісті ... ... ... ... ... құру ... құрылтайшылық шарт көшірмесі (нотариалды түрде
куәландырылған)
• Жарғысының көшірмесі(нотариалды түрде куәландырылған );
• Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... хаттамасы немесе контракт);
• Кәсіпорынның бас бухгалтерінің өкілеттілігін бекіту туралы
құжат(жұмысқа қабылдау туралы бұйрық немесе контракт)
• Кәсіпорынның бірінші ... ... қолы және ... бар екі ... ... ... ... Кәсіпорынды салық алу үшін есепке алынғандығы туралы салық
инспекциясының арықтама қағаз;
• Статистикалық ұйымдардың тіркеу карточкасы.
Жоғарыда аталған барлық құжаттар заңгер ... ... ... ... ... ... ... жүргізілгеннен кейін ,
банк кәсіпорынға есеп айырысу шотын ашады.Есеп айырысу шотының ашылуы
кәсіпорын банк ... есеп ... ... ... көрсету туралы
келісім шартқа отыру негізінде жалғасады.
Аталған келісім шартқа сәйкес, банк кәсіпорынға тиісті нормативтік
құжаттарға байланысты уақытылы ... ... есеп ... қызмет
көрсетуге байланысты клиент шотына түскен қаражатты сақтау және клиенттің
бірінші талабы ... ... ... ... ... ақпаратты
құпия етуге;клиент операциялары бойынша коммерциялық құпияны сақтауға
байланысты міндеттемелерді өзіне алады.Сондай-ақ клиентке есеп айырысу ... ... ... асырылу тәртібін реттейтін ,нормативтік
актілердің талаптарын орындауға ,барлық ақшалай қаражаттарын банктегі
шотында сақтауға ;белгіленген мерзімде банкке ... ... есеп ... ... ... туралы банкке алдын ала хабарлауға
міндеттеме алады.
Қаншалықты есеп айырысу және ... ... ... арқылы
болғандықтан ,келісім шартта көрсетілетін қызметтің құны және ол үшін есеп
айырысу тәртібі ... ... ... қарастырылады.Көбіне, келісім-шарттарда
шот ашу үшін ақы төлеу, есеп айырысу шоты бойынша ... ... ақы , ... кассалық қызмет көрсеткені үшін төленетін
ақы қарастырылады.Кейбір банктер бұл бөлімге , сондай ақ есеп ... ... ... үшін ... ... ... де ... айырысу және кассалық қызмет көрсетуде жасалған келісім шартта
міндеттемелерді екі жақтың орындалғаны үшін жауапкершілігі де ... ... ... ... тиісті соманы аударғаны үшін жауапкершілік
алса , ол клиент банкке шот ашу үшін ... ... ... тоқсанда кассалық болжамды уақытылы бермегені үшін ; банк
көрсеткен ... ... ... ... үшін ... болып
табылады.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар тиісті құжат айналымын сақтау
және белгілі бір формадағы есеп айырысу құжаттарының негізінде жүзеге
асырылады.Есеп айырысу ... ... ... тәсіліне және
банктегі құжат айналымын ұйымдастыруға байланысты қолма-қолсыз ... ... ... ... ... Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу;
• Төлем талабы –тапсырмаларымен есеп ... ... ... есеп ... формасы;
• Чек арқылы есеп айырысу;
• Вексель арқылы есеп айырысу.
Есеп айырысу формалары мен тәртібі төлеуші мен қаражатты ... ... ... тиіс.
Есеп айырысу формасын таңдау мынадай жағдайларда анықталады.
• Контрагенттердің арасындағы ... ... ... ... өнімнің ерекшелігіне және оны қабылдау шартымен;
• Мәмілеге қатысушылардың мекен- жайымен;
• Жүкті тасымалдау тәсілімен ;
... ... ... ... таңдауда есеп айырысуда жүргізудің бекітілген ережелеріне
сәйкес банк тарапынан бақылау қойылуға ... ... есеп ... Бұл ... ... ... ... айырысу формасы.
Төлем тапсырмасы-клиенттің өз шотынан белгілі бір соманы аудару туралы
қызмет көретуші банкке берген тапсырмасын білдіреді.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу кең ... ... ... ... ... ... мен ... қызметтері үшін , тауарлы
емес операциялар (зейнетақы және сақтандыру қорына төлемдер,салықтық
төлемдер , банкке комиссиондық және т.б ... , ... ... ... және көрсетілген қызметтері үшін алдын ала
төлеуге ,аванстық төлемдер бойынша.
Төлем талап-тапсырмасы.Бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың жаңа
формасы ,біздің тәжірибеге 1990 жылы енгізілген ... ... ... ... ... ... ... қамтылған.
Төлем талап-тапсырмасы- жабдықтаушының төлеушіге оған қызмет
көрсетуші банкке бағытталған , жөнелтілген өнім ... ... ... қызмет құнын тиісті есеп айырысу құжаттары негізінде төлеу
талабын және төлеушінің шотынан қаражаттарды шегеру туралы ... ... ... есеп ... ... . Аккредитивпен есеп айырысу жиі
қолданылмайды,бірақ та ол нарық жағдайында біршама тұрақты есеп айырысу
формасы ... ... ... ... ... бойынша сатып алушының
(аккредетив ашушының)банкісінің жабдықтаушының банкісіне аккредитивте
көрсетілген құжаттарды жабдықтаушы бергеннен соң және аккредитивтің басқа
да шарттарын орындаған жағдайда төлемді төлеуге ... ... ... де ... ... банк ... ... бойынша
қаражатты жабдықтаушының банкіне аударып қойса,онда аккредитивте
көрсетілген барлық шарттардың орындалуы барысында төлемді жүзеге асыру
үшін жабдықтаушының банкінде ... ... шоты ... ... ... ... өтелген және өтелмеген
• қайтарылатын және қайтарылмайтын.
Өтелген (қаражат аударылған)-бұл эмитент-банктің міндеттемесінің іс-
әрекетінің барлық мерзімі ішінде төлеушінің меншікті ... ... ... ... ... есебінен аударылған жабдықтаушының
банкісінде ашқан аккредитивін білдіреді.
Өтелмеген (кепілденген)-бұл банктердің өзара корреспонденттік
қатынастар орнатуы негізінде жабдықтаушының банкіне сатып алушының
банкісінің шотынан ... ... ... беру арқылы ашқан аккредитивін
сипаттайды.
Чекпен есеп айырысу.Чек- бұл шот ... , яғни чек ... ... ... соманы чек ұстаушыға (қаражат алушыға)төлеуге өзінің
банкісіне берген жазбаша бұйрығын білдіреді.
Чекті есеп айырысу барысында төлем құралы ретінде ... және жеке ... ... ... ... ... есеп айырысу чектері
қолданылады.
Чек арқылы есеп айырысудың қолайлылығы мынада:
• егерде төлеуші тауарды ... ... ... келмей ,ал жабдықтаушы
төлеуге кепіл бергенше тауарын жібергісі келмеген жағдайда;
... ... ... жағдайда.
Әлемдік банктік тәжірибеде чектерді мынадай түрлерге бөледі:
атулы,ордерлі және мәлімдеуші.
Атаулы чек бойынша төлем чекте ... ... ... ... ... төлем чекте көрсетілген тұлғаның пайдасына
есептелуі де мүмкін.Мәлімдеуші чектер бойынша төлемді банкке кім мәлімдесе
,сол тұлға иеленеді.Атаулы чекті ... ... ... болмайды.
Вексельде қолма-қолсыз есеп айырысу бір формасының жатады.Себебі,
вексельдің атқаратын басты қызметі –төлем құралы.
Вексель ... ... : жай және ... вексель
Жай вексель дегеніміз-қарыз алушының қарыз берушіге қарыз төлеу туралы
сөзсіз міндеттемесі.
Аудармалы вексель дегеніміз- вексель берушінің ... ... ... ... ... ... ... бір тұлғаға төлеу туралы бұйрығы.
IIтарау Ақша айналысын басқару және ... Ақша ... ... айналысы заңы – құн заңының айналыс аясындағы көрінісі.Ол тауар
ақша қатынастары болатын барлық қоғамдық формацияларға тән. Айналыстағы
ақшаның саны К.Маркс ашқан ақша ... ... ... ... ... ету үшін қажетті ақша мөлшері (А мөлш.) екі ... бір ... ... бір ... ... тиіс ... бағасының
қосындысына (Стб), екіншіден ақша айналымының жылдамдығына (А жылд.)
байланысты өзгереді.Ақша ... заңы мына ... ... айналысы заңының мәні –ақшаның айналвс құралы қызметін орындауы
үшін қажетті ақша мөлшері ... тиіс ... ... ... ... ақша ... айналым санына (айналым жылдамдығы) бөлгенге теңесуі
керек.
Ақша тек айналыс құралы емес,сонымен бірге тек ... ... ... ... ... ... ақша мөлшері де несиеге сатқан
тауарлар сомасына байланысты азаяды.Қарыз міндеттемелерінің бірсыпырасы
қолма-қол ақшасыз есеп айырысқанда өтеледі,яғни олар ... ... ... ... есептеу жолымен де өтеледі.Сөйтіп несиенің даму
дәрежесі ақша мөлшеріне кері әсерін тигізеді :тауардың неғұрлым көп бөлігі
несиеге сатылса , ... ... аз ақша ... ... басқа,
айналыстан шығарылған әлдеқандай ақша мөлшері шаруашылықтың және халықтың
тұрақты ақша ... ... ... ақша ... заң мынадай формуламен өрнектеледі:
Амөлш=
Онда,
А мөлш-айналыс құралы және төлем ... ... ... ақша ... тиіс тауарлар бағасының сомасы;
Стбн-несиеге сатылған тауарлар бағасының сомасы.
Ст –қарыз және басқа міндеттемелер бойынша төленетін сома.
Сө -өзара өтелетін талаптар мен ... ... ... құралы мен төлем құралы қызметтеріндегі ақша айналымының
орташа саны.(айналыс жылдамдығы.)
Осы теңдіктегі ел экономикасында ... ... ... ... кем ақша массасының жүргізуінің себебі төлеушілік
проблемасының болуынан.Ол кезде Ст мөлшері теріс сан болады.Бірақ ... және ... да ... ... үлгісінен нарықтық үлгіге
өтуші мемлекеттерде кездесіп отырған кәсіпорындар арасындағы төлеушілік
проблемасы жай ақша ... ... ... ... ... ... себептері бар:төлем тәртібінің
босаңдығы,төлеушіліктің тізбегінде потенциялды күйреушілердің тиімді
тәжірибесінің болмауы,жекеменшіктендіру процесінің аяқталуы ,төлем
құралдарының ... және ... ... ... ақша ... ... дамуы жағдайларына
әсер ететін көп факторларға байланысты өзгереді: айналыстағы тауарлар
мөлшеріне ,тауарлар мен қызмет бағасының деңгейіне және т.б.Айналысқа
қажетті ақша мөлшері ақша ... ... кері ... ақша ... әсер ... ... мыналар:
• Несиенің даму деңгейі ,егер тауардың көп бөлігі несиеге сатылса,
айналысқа сонша мөлшерде кем ақша қажет;
• Қолма –қол ... есеп ... ... Ақша ... ... өсуі.
Ақша айналымының екі жағынан (қолма-қол ақша мен банктік айналымдағы
ақшаның ) ... , ... бір ... ... ... жалпы ақша
массасының құрамын анықтауы қажет етеді.Себебі ақша массасы ақша
айналымының сандық көрсеткіші.Белгілі бір мерзім аралығында және белгілі
бір күнге ақша ... ... ... ... үшін ,сол ... ... ... және оның өсу қарқынын реттейтін іс-шаралар
жүргізу үшін әр ... ... ... Ақша ... және ақша ... агрегаттары.
Ақша айналысының негізгі сандық көрсеткіштерінің біріне ақша массасы
мен ақша базасы жатады.
Ақша массасы- жеке ... , ... ... ... ... айналымына қызмет ететін сатып алу және төлем құралдарының
жиынтығы.
Белгілі бір ... және ... бір ... ақша ... өзгерісінін талдау үшін сондай-ақ ақша массасының өсуі мен ... ... ... ... үшін әр ... көрсеткіштер
пайдаланылады.Ондай көрсеткіштер ақша агрегаттары деп аталады.
Өнеркәсібі жағынан дамыған елдердің қаржылық статистикасында ақша
массасын анықтау барысында мынадай ақша агрегаттары ... М1 ... ол ... ... ... ... ... және банктегі ағымдық шоттардағы қаражаттарды қамтиды.;
• М2 агрегаты ол М1 агрегаты қосылған коммерциялық банктердегі
мерзімді және ... ... ... ... ... ... М3 ... ол М2 агрегаты қосылған арнайы несиелік мекемелердегі
жинақ ... ... М4 ... ,ол М3 ... ... ірі коммерциялық банктердегі
депозиттік сертификаттардан тұрады.
АҚШ- та ақша массасын анықтауда төрт ақша агрегатын , ... ... – үш ... мен Францияда – екеу Ресейде үш ақша агрегаттары
пайдаланылады.
Қазақстанда ақша массасы Ұлттық Банк пен екінші деңгейдегі
банктердің баланстық ... ... ... ақшалай және оның
құрамына айналыстағы қолма-қол ақша және ... ... ... мен ... (жеке тұлғалардың ) депозиттері жатады.
Қазақстан Республикасында Ұлттық банктің 12.01.1995 ж Директорлар
кеңесінің №2 ... ... ... ... , ақша ... ... және ішкі , сыртқы активтерді анықтау барысында баланстық ... ... ... » сәйкес ақша базасы мен ақша массасы есептеледі.
Аталған ережеге сәйкес , ақша ... (МВ) – бұл ... ... және ... ... білдіреді.Ол мынадай формуламен
есептеледі: МВ=СIС+RR+DCВ
Мұндағы СIС- ... ... ... ;
RR - ... ... ... ... деңгейдегі банктердің Ұлттық банктегі
коршоттағы қаражаттары.
CIC=L(Н+С),
Мұндағы Н – ... ... ... ... ... ... ... базасы дегеніміз-міндеттемелерге жататын резервтік және бастапқы
ақшаларды білдіреді. Ақша ... ақша ... ... етуі ... (Ам) көмегімен мынадай формула арқылыесептелінеді.
Ам=
Егер мысалы, ақша мультипликаторы 2,0-ге тең болса, онда ақша
базасының ... ... 2 ... ... қабілеттілігін көрсетеді. 2002жыл
ақша массасындағы депозиттердің өсуі, ақша мультипликаторының мәні өткен
жолмен салыстырғанда 3,29-дан 3,67-ге дейін ... ... ... ... ақша ... ... салымда
ұлғайтылуы немесе қысқарту нәтижесінде қанша мөлшерде ақша ұсынысының
көбеюі немесе азаюын көрсететін сандық коэффицент және оның шамасы ... ... ... ... нормасына кері пропорционал болады.
Ақша мультипликаторының қарқыны экономикадағы айналыс ... ... ... ... ... ... ... ақша массасы
соғұрлым көп, ақша жылдамдығы аз болады.
IIIтарау. Қазіргі таңдағы ақша айналысын ... ... ... ҚР заңына сәйкес
реттеледі.Ұлттық банк тұтынылатын банкноттар мен тиындардың қажетті
мөлшерін анықтайды, олардың дайындалуын қамтамасыз етеді,оларды сақтаудың
,жоюдың ... және ... ... ... ... ... банкнот өндірісі және екінші деңгейдегі банктердің
инкассациясына лицензия беру бойынша өз күшімен енгізген ... ... ақша ... 1996 ... ... кезеңмен салыстырып
қарағанда түбегейлі өзгеріске ұшырады.Коммерциялық банктер корреспонденттік
шоттардағы қаражат қалдығының шегіне қолма-қол ақшамен нығайтылып
отырады,онда операциялық кассадағы қолма-қол ақша ... ... ... ... банк ақша базасының шамасын Ұлттық банктің
корреспонденттік шотындағы екінші деңгейдегі банктердің қаражат мөлшерін
реттеу арқылы , яғни банктердің өтімділігін ... ... ... ... ақша-несие саясатының аспаптары арқылы жүзеге асырылады.Бұл
аспаптар ақша базасының ұлғайған шегін көрсететін әрі ақша ... ... ... ... ... ақша ... өз әсерін тигізеді.
Ақшалай мультипликатордың шамасы міндетті резервтеудің нормаларына
тәуелді, ... ... ... ... ... көзі ... ... қолма-қол ақшаның үлес салмағын пайдаланылмайды.Бұны
банктерден тысқары болатын айналымдағы ... ... ... ... ... ... ... экономикадағы айналыс жылдамдылығына
әсерін тигізеді:мультипликация коэффициенті неғұрлым жоғары болса ақша
массаы соғұрлым көп ,айналыс жылдамдығы аз болады.ҚР Ұлттық банк ... және ... ... реттеу үшін міндетті резервтер нормасы,
қайта қаржыландырудың пайыздық мөлшерлемелерінің деңгейі , ашық нарықтағы
операция , валюта нарығындағы операциялар арқылы ... ... ... бағамына әсер ету)секілді акша-несие саясатының аспаптарын
пайдаланады,
Халықаралық тәжірибе көрсетіп бергендей ,банк резервтерінің міндетті
нормаларының сәл ауытқуы ұсынылатын ақша ... ... ... да ... банк бұл ... жиі қолдана бермейді.
Міндетті резерв нормаларын шектен тыс жоғарылату іскерлік
белсенділікті төмендетеді,банктер таратылған ресурстарды тиімді пайдалана
алмайды,өйткені несие берілетін салалар азайып ... ақша ... 1993 ... ... 1994 ... ... ... дейін
міндетті резерв нормасы 18-20 пайыздарға белгіленді,1994 жылдың мамырынан
бастап ол теңгедегі және шетелдік валютадағы банктік депозиттік
міндеттемелері бойынша 30 ... ... ... ... ... ... ... 1,61-ден 3,1-ге дейін
күрт өсуіне себепші болды.
Банк резервтерінің (Ұлттық банктің корреспонденттік шоттарындағы
қаражат) артығымен өсуіне ... ... ... ... ғана ... пайда болған жоқ-экономикалық нормативтерді
орындайтын банктер корреспонденттік шоттағы ... ... ... ... кем ... тиісті болатын, ал резервтік талаптардың
нормативі 2004 жылы 20%-ке дейін кемісе, 2005 ... ... 15%-ке ... ... кетті.
Айналымдағы ақша массасын реттеудің тиімді құралына қайта
қаржыландырудың пайыздық мөлшерлемесі жатады.Орталық банк бұл саясат арқылы
коммерциялық банктерге несие береді.
Әлемдік ... ... ... ... алғанда есептік
мөлшерлеме дегеніміз-артық резервтің шығыны болып табылады. Сол себепті оны
Ұлттық банк кемітеді, бұл өз ... ... ... ... ... ... Осы қарыздың есебінен коммерциялық банктерге берілетін
несие ақшаның ... ... банк ... мөлшерлемені көтеру арқылы банктердің қарыз алуын
тежейді, бұл несие ... және ... ... ... ... ал өз кезегінде айналымдағы ақша массасын кемітеді.
Соңғы жылдары (2001-2005 ж.ж)Қ.Р Ұлттық банкі белсенді түрде
пайдаланып ... ақша ... ... бір ... ақша ... интервенция жатады.
Мұнай мен металдың әлемдік бағасының көп өсуіне байланысты
Қазақстанға шетелдік валюталардың мол ... ... Бұл ақша ... ... ... ... әсерін тигізіп отыр. Осыған байланысты Ұлттық банк
соңғы жылдары валюта бағамын ақша нарығындағы интервенция ... ... күш ... жүр. Ол ... ... ... алу ... өзінің валюталық
алтын резервін ұлғайтты. Ол 2005 жылдың басында 11,0 млрд. долларынан асты.
Ұлттық банк пен ... ... ... ... ... ... реттеуде ақша-несие саясатының аталмыш құралдарын ептілікпен пайдаланып
жүр.
№029 баспасөз реализі 2005 жылдың 15 ... ... ... халықаралық резервтері мен ақша базасының мынадай болғанын
көрсетеді:
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |2102,1 |2135,2 ... млн. $ | | ... ішінде: | | ... таза ... |1602,3 ... |499,9 |532,9 ... базасы, млрд. |125,0 |125,0 ... | | ... ... ... |138,20 ... бағасы (USD 1 |272,80 |290,85 ... ... ... | | ... ... қыркүйек айының бірінші жартысында алтын активтерінің
төмендеуіне байланысты Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... таза ... резервтер 0,1 %-ке азайды немесе
1,09 млн. $-ға. Минфиннің сыртқы борышқа қызмет етуіне қарамастан, ішкі
валюталық рынокты Ұлттық Банктің ... ... алуы таза ... ... млн. $-ға ... ... ... алтынның бағасының 0,8 %-ке
төмендеуі есебінен алтынның активтері 2,6 млн.$-ға азайды.
Тұрақты бағалармен таза халықаралық резервтер 0,1%-ке өсті. Ішкі
рыноктағы бағалы ... ... алу ... ... ... 0,3%-ке
өсті.
Қыркүйек айының алғашқы екі аптасында таза халықаралық ... ақша ... ... (0,6 ... теңгеге дейін ұлғайуына септігін
тигізді).
Қорытынды
Сонымен, ақша айналыс құралы қызметін атқаратындықтан да ... яғни ... ... ... ... массасы және бағасы
негізінде анықталады. Ал егер айналыстағы ақша ... ... ... ... онда ... құнсыздануы инфляцияға жол береді.
Қазақстан Республикасының экономикалық дамуындағы соңғы жылдардың
қуанышты көрсеткіштері ел үкіметінің және ... ... ... ... ... ... ойдағыдай шешіп жатқанын көрсетсе керек.
Түйіндесек, халықаралық тәжірибе көрсетіп бергендей ... ... ... сәл ... ... ақша ... ... ұшыратады.Сондықтан да өзгерістегі ақша ... ... ... ... ... ... ... шарттары мен заңдары екі фактордың
өзара әрекет етуімен, яғни шаруашылықтағы ақшаға деген ... ... ... ... түсуімен анықталады. Егер де айналымдағы, ... ... ... ... ... болса, онда ақшаның
құнсыздануына, яғни ақша бірлігінің сатып алу қабілетінің төмендеуіне, яғни
инфляцияға жол ... ... ... ... ақша ... ... оңтайлы тәжірибесін ескере отырып, Қазақстан ақша айналысын
реттеу механизмдерін халықаралық ... ... ... ... ... түсуге күш жұмсалады деген сенімдемін.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1 «Деньги , ... ... ... Под. Ред. О.И ... Изд . ... ... :1999 г
2 С.Б. Мақыш , Оқу ... ... ... және несие » - Алматы ,
Қазақ университеті, 2004 ж
3 Баян ... ,Оқу ... ... ... ... ... ... :Экономика 2000 ж
4 Абрамова М.А Александрова Л.С Финансы , денежные обращение и
кредит
5 Мамыров Н.Қ ... М.Ә. ... ... ... ... -2003 ж
6 Сайденов А.Г «О перспективах развития денежно-кредитной» политики
и других направлениях деятельности Национального Банка.
7 Статистикалық ... ... ... ... ... банктер.
9 Қазақстан Үлттық Банкі Статистикалық ... 2005 ... ... Ұлттық Банк Хабаршы. 2005 ж

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
Ақша айналысын реттеудегі Ұлттық банктің рөлі33 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар3 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар жайлы6 бет
Ұлттық банк – ақша-кредит жүйесінің ортақ буыны, ақша айналымын реттеуші орган73 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет
Ақша айналысы заңы4 бет
Ақша айналысы, заңы, ақша массасы және ақша жүйесі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь