Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы

1.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.бөлім. Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы

1.1 Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын ұйымдастырудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1.2 Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық қорлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3 Өндірістік капиталдар және шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметінің қаржылық нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.4 Кәсіпорындардағы қаржы менеджменті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13

2.бөлім. Коммерциялық банк және оның қызметтерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

3.бөлім. «ТұранӘлемБанк» АҚ.ның қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... 23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілер табыс алу мақсатында құрылады. Олар өзінің қызметін мынадай нысандарда жүзеге асыра алады: мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындар; шаруашылық қоғамдар мен серіктестіктер; өндірістік кооперативтер. Коммерциялық негіздерде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі және материалдық емес сфера ұйымдары мен мекемелерінің едәуір бөлігі жұмыс істейді: коммерциялық банктер, сақтық ұйымдары, қаржы секторының басқа мекемелері (жинақ ақша-депозит мекемелері, инвестициялық қорлар, қор биржалары, бағалы қағаздар рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет көрсететін әр түрлі мекемелер), сауда-делдалдық кәсіпорындар, ерікті қоғамдық қорлар, трасттық компаниялар және басқалары.
Коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы қаржы жүйесінің маңызды сфераларының бірі ретінде құн түріндегі ЖІӨ-н жасау, бөлу және пайдалану процестерін қамтиды. Олар негізінен ЖІӨ мен ҰТ жасалатын материалдық өндіріс сферасында іс-әрекет етеді. Сондықтан коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы материалдық өндіріс кәсіпорындары (ұйымдары) қаржысының мазмұнымен және оларды ұйымдастырудың қағидаттарымен бірдей болып келеді.
Коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы деп өндірістік капиталдарды қалыптастыру, өнім өндіріп, оны өткізу, меншікті қаржы ресурстарын жасау, қаржыландырудың сыртқы көздерін тарту, оларды бөлу және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды айтады. Ал коммерциялық кәсіпорындар дегеніміз – банктер, зейнетақы қорлары, қор биржасы, құнды қағаздар нарығы, валюта нарығы, тағы да басқа инфрақұрылымдар мен қаржы институттарынан тұрады. Банк секторының даму проблемасын туғызып отырған тағы бір үлкен проблема – Қазақстандағы өндірістің, яғни нақты сектордың салалық дамуындағы орын алып отырған диспропорция.
Осы рефератта коммерциялық шаруашылық жүргізуші субьектілерінің бірі- коммерциялық банктер болып табылады. Коммерциялық банктер — банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банк, олар кез келген мемлекеттің несие жүйесінің негізгі буыны. Коммерциялық банктің негізгі қызметі — кәсіпкерлерге, халыққа жан-жақты несие-қаржылық қызмет көрсету.
Коммерциялық банктер жеке және заңды тұлғалар үшін бүкіл операциялық қызметтерді орындайтын ақша нарығының жұмыс жасаушы әмбебап буыны ретінде қатысады.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр алуан өнімдер мен қызмет көрсетуге әзір. Мұндай кең көлемді операциялар коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз жағдайда өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді. Қазіргі коммерциялық банктер активті және пассивті операцияларын орындайды. Бұл екі түрлі операция бір бірліктің екі қарама-қарсы жақтары секілді көрінеді, себебі, пассивтік операциясыз активті операцияның болуы мүмкін емес, ал активті операциясыз пассивтік операцияның мәні де жоқ. Алайда, жүзеге асырылатын банктік операцияларының барлығы, күмәнсіз, бір мақсатты көздейді – табыстың өсуі және шығынның кемуі.
Рефераттың мақсаттары мен мідеттері: Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын теориялық және тәжірибелік жағынан зерттей отырып, оның экономикадағы алатын орнын дәлелдеу үшін мынандай мақсаттар қойылып отыр:

- Коммерциялық банктердің және оның қызметтерін талдау.
- Белгілі бір Қазақстандағы коммерциялық банктің қаржылық жағдайын талдау
1. Құлпыбаев С., Мельников В.Д. «Қаржы негіздері» Алматы-2009ж
2. Көшенова Б.А. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары» Алматы «Экономика»-2000ж
3. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы – 20003ж.
4. Жүнісов Б., МәмбетовҰ., Байжомартов Ү. «Нарықтық экономика негіздері» Алматы «Экономика»-2000ж
5.www.bta.kz
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ
РЕФЕРАТ
Тақырып: Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... Бекмурзаева Ж.А.
Жоспар
1.Кіріспе..........................................................................................................................................3
1-бөлім. Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы
+ Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын ұйымдастырудың негіздері...................................................................................................................................4
+ Шаруашылық жүргізуші ... ... ... Өндірістік капиталдар және шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметінің қаржылық нәтижелері............................................................................................................9
1.4 Кәсіпорындардағы қаржы менеджменті.............................................................................13
2-бөлім. Коммерциялық банк және оның ... ... ... ... жағдайын талдау................................23
Қорытынды................................................................................................................................24
Пайдаланылған әдебиеттер.....................................................................................................25
Кіріспе
Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілер табыс алу мақсатында құрылады. Олар ... ... ... ... ... ... алады: мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындар; шаруашылық қоғамдар мен ... ... ... ... негіздерде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі және материалдық емес ... ... мен ... едәуір бөлігі жұмыс істейді: коммерциялық банктер, сақтық ұйымдары, қаржы секторының басқа мекемелері (жинақ ақша-депозит мекемелері, инвестициялық ... қор ... ... ... ... мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет көрсететін әр түрлі мекемелер), сауда-делдалдық кәсіпорындар, ерікті ... ... ... ... және ... кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы қаржы жүйесінің маңызды сфераларының бірі ретінде құн түріндегі ЖІӨ-н ... бөлу және ... ... қамтиды. Олар негізінен ЖІӨ мен ҰТ жасалатын материалдық өндіріс сферасында іс-әрекет етеді. Сондықтан коммерциялық кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... қаржысының мазмұнымен және оларды ұйымдастырудың қағидаттарымен бірдей болып келеді.
Коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы деп өндірістік капиталдарды қалыптастыру, өнім өндіріп, оны ... ... ... ... ... қаржыландырудың сыртқы көздерін тарту, оларды бөлу және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды айтады. Ал коммерциялық кәсіпорындар дегеніміз - ... ... ... қор биржасы, құнды қағаздар нарығы, валюта нарығы, тағы да ... ... мен ... ... ... Банк секторының даму проблемасын туғызып отырған тағы бір үлкен проблема - ... ... яғни ... ... ... ... орын алып отырған диспропорция.
Осы рефератта коммерциялық шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... табылады. Коммерциялық банктер -- банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банк, олар кез ... ... ... жүйесінің негізгі буыны. Коммерциялық банктің негізгі қызметі -- ... ... ... ... ... көрсету.Коммерциялық банктер жеке және заңды тұлғалар үшін бүкіл ... ... ... ақша нарығының жұмыс жасаушы әмбебап буыны ретінде қатысады.Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр алуан өнімдер мен қызмет көрсетуге ... ... кең ... ... коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз жағдайда өзінде пайдалы жұмыс ... ... ... ... ... банктер активті және пассивті операцияларын орындайды. Бұл екі ... ... бір ... екі ... ... ... ... себебі, пассивтік операциясыз активті операцияның болуы мүмкін емес, ал ... ... ... ... мәні де жоқ. Алайда, жүзеге асырылатын банктік операцияларының барлығы, күмәнсіз, бір ... ... - ... өсуі және ... ... ... ... мен мідеттері: Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын теориялық және тәжірибелік жағынан зерттей отырып, оның ... ... ... ... үшін ... ... қойылып отыр:
* Коммерциялық банктердің және оның қызметтерін талдау.
* Белгілі бір ... ... ... ... ... талдау
Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы деп өндірістік капиталдарды қалыптастыру, өнім өндіріп, оны өткізу, меншікті қаржы ресурстарын жасау, қаржыландырудың сыртқы көздерін ... ... бөлу және ... ... ... ... айтады.
Мұндай экономикалық қатынастарды жиі ақша немесе қаржы қатынастары деп атайды, қаржы қатынастары ақша қатынастарының бір ... ... ... ол ақша ... ... ғана ... ... және орталықтандырылған және орталықтандырылмаған ақша қорларын қалыптастырып, пайдаланумен қосарлана жүретіндігін біз жоғарыда атап ... ... мен ... ... ұйымдастыру белгілі бір қағидаттарға негізделген, олардың қатарына мыналар жатады:
коммерциялық-шаруашылық есеп ... ... ... ... өзін-өзі өтеу, өзін-өзі қаржыландыру, қаржы-шаруашылық қызметінің қорытындысына ынталылық, оның ... үшін ... ... ... ... ... ... нысандарының теңдігі;
қаржы резервтерінің болуы.
* Коммерциялық (шаруашылық) есеп - кәсіпорындар мен ұйымдардың шаруашылық-қаржы ... ... ... ... ... және ... әдісі. Коммерциялық есеп қағидаты кәсіпорынға оның қызметі үшін, оның жарғылық капиталын құрайтын қажетті негізгі және айналым құралдары (капиталы) тұрақты пайдалануға ... ... ... ... ... ... ретіндегі коммерциялық есеп қағидаты шығындарды шаруашылық қызметтен алынған табыспен өлшеуді және табыс алуды талап етеді.
Коммерциялық ... ... ...
Шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржылық тәуелсіздігі болуы;
Қаржы қатынастары мемлекет тарапынан болатын майда
реттемелеуден бос ... ... ... жұмыстың нақ-ты нәтижелері және міндеттемелердің ... ... үшін ... ... жауапкершілігі болады;
Коммерциялық есеп жағдайында шаруашылық жүргізуші субьектілердің банктермен, сақтық ұйымдарымен және мемлекет-пен көптеген өзара қарым-қатынастары қалыптасады. ... есеп ... ... ... іске ... Нарықтық қатынастардың дамуы меншіктің барлық нысандарының теңдігі қағидатын, мүлікке иеліктің бостандығын және ... ... ... іске ... ... ... бастамаға және азаматтардың кәсіпкершілігіне жағдайлар жасайды.
Коммерциялық есептің айқындаушы қағидаттары өзін-өзі өтеушілік пен өзін-өзі ... ... ... ... - ... жүргізудің негіз қалаушы қағидаты, ол кәсіпорынның өз өнімін ... ... ... ... ... ... ... есебінен оны өндіру және жеткізілім жөніндегі бүкіл шығындарды өтеуді білдіреді. Өзін-өзі өтеушіліктің ... шегі - ... яғни ... мен ... сандық теңдігі. Шығындарды өзін-өзі өтеушілікке жету - ... өнім ... ... ... ... ... келтіру, нарықтық ортаға бейімделу кезіндегі кәсіпорын қызметінің бастапқы кезеңінің мақсаты. Нарықтық қатынастар жағдайында жақсы даму ... бар ... ... ... бар ... сыртқы қолдауды пайдалана алатындықтан кәсіпорын рентабелді жұмыс істеуі тиіс; бірінші жағдайда олардың кредит ресурстарын ... ... ... қаржыландыруды пайдалану мүмкіндігі бар.
Жеткізушілер, банктер, бюджет, әр түрлі несиегерлер тарапынан кәсіпорынға қойылатын ... мен ... ... уақытында қанағаттандыруға төлем қаражаттарының жетіспеуімен байланысты тұрақты қабілетсіздігі кезінде белгілі бір рәсімдерді: ... ... ... ... ... ... сатуды немесе таратуды қолданумен кәсіпорын заңмен белгіленген тәртіппен банкрот деп жарияланады.
Өзін-өзі қаржыландыру - ... ... ... ... ... ... табысты болуының міндетті шарты. Бұл қағидат өнім өндіру мен кәсіпорынның өндірістік-техникалық базасын ұлғайту ... ... ... ... ... ол ... кәсіпорын өзінің ағымдағы және күрделі шығындарын меншікті көздері есебінен жауып отыратындығын білдіреді. Қаражаттардың уақытша жетіспеушілігі ... оған ... ... ... ... ... несиелері мен коммерциялық несие есебінен (ағымдағы шығындарға пайдаланылады) және ұзақ ... ... ... ... ... пайдаланылады) қамтамасыз етілуі мүмкін, олар кәсіпорынның қарамағында қалатын пайданың есебінен өтелінеді.
Нарықтық экономика мен жекешелендіру процестерінің дамуы жағдайында өзін-өзі қаржыландыру қағидатын ... ... ... ... ... ... ... дивидендтер мен пайыздарды, қаржы операцияларынан алынған табысты (пайданы) пайдалану арқылы қол жетеді.
Бюджеттік және салалық қаржы көздері ... ... ... және олар ... экономиканың құрылымдық қайта құрылуын қаржыландыруға, конверсияға қолданылады.
Өзін-өзі қаржыландыру кәсіпорындардың толық қаржы дербестілігімен және жауапкершілігімен тығыз байланысты. Оларға өздерінің меншікті ... өз ... ... ... ... және қарыз қаражаттарын іздестіріп, айналымға салуға құқық берілген. ... ... ... ... ... бөле ... ... қатынастарын мемлекет тарапынан реттеу бюджетке салық алудың, амортизациялық қорды қалыптастырудың, валюталық түсім-ақшаны бөлудің, бағалы қағаздарды өткізудің, ... ... ... ... және т.т. ... мен ... белгілеу ақылы жүзеге асырылады.
Кәсіпорындардың қаржылық жауаптылығы бюджет, қорлар алдындағы міндетті орындамағыны үшін ... ... ... санкцияларының жүйесімен анықталған. Бұдан басқа, кәсіпорындар өздерінің ... ... ... мүлкімен жауапты болады.
Кәсіпорындардың қаржылық жауаптылығы кәсіпкерлік тәуекелді ... ... және ... қаржы ресурстарында сақтық компаниялардан түсетін сақтық төлемдердің рөлінің артуымен күшейіп ... ... ... және меншіктің әр түрлі түрлеріне негізделген сан алуан ұйымдық-құқықтық ... ... ... және ... жаңа меншік иесінің, жеке азаматтардың, сондай-ақ кәсіпорындар еңбек ұжымдарының пайда ... ... ... Бұл - ... алғы шарт және ... ... нәтижелеріне мүлделіктің себебі. Бұл қағидатты іс жүзінде жүзеге асыру кәсіпорындарға ... және ... ... өзінің шығындарын қаржыландыру қажеттігіне ғана байланысты емес, ... ... ... ... кейін кәсіпорын, ұйым, фирма қарамағында қалатын пайданың (табыстың) үлесіне де байланысты.
Шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ... мен ... ... жеке қызметкерлерге және жалпы мемлекетке тән нәрсе. Бұл қағидатты іске асыру ... ... ақы ... ... ... ... саясатымен, таза табысты (пайданы) тұтыну мен қорланымға бөлуде экономикалық жағынан негізделген ... ... ... ... мүмкін; кәсіпорындардың ұжымдарын қаржылық ынталандырудың қуатты тұтқасы олардың өздері тапқан қаражаттары есебінен ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылық жауапкершілік пен мүлделік - бір процестің - ... ... ... ... ... жасау мен іске асыру процесінің екі жағы.
Сөйтіп, екі экономикалық категорияның - экономиканың негізгі буыны кәсіпорын, ұйым, басқа шаруашылық субъектісі ... ... мен ... ... ... ... ... қағидаты кәсіпорынның қаржылық қызметі өндірістің мақсаттарына, міндеттеріне, оларға жетудің белгіленген әдістеріне жетудің дәйектілігі мен мезгіліне ... оның ... ... ... алдын ала қарастырылатынын білдіреді. Есеп-қисаптар негізінде және белгіленген қаржы нормативтерін пайдалану арқылы арнаулы құжатта - қаржы ... ... ... ... қаржы көрсеткіштері анықталады. Кәсіпорынның болжалды қызметі факторларының тұрлаусыздығы жағдайында ... ... ... ... - ... ... ... қолданылады, яғни қолда бар мәліметтерді зерделеудің, өзгермелі факторларды ғылыми өңдеудің (үлгілеудің, экстрополяциялаудың) және қорытындылаудың негізінде кәсіпорынның қаржылық дамуының ... ... ... ... ... ... нұсқалары бойынша бағалау және кейінгі шешімдерді қабылдау үшін қызмет етеді.
Кәсіпорын ірірек шаруашылық ... - ... ... концерн және т.с.с. кіргенде кәсіпорындардың қаржы жоспарларының көресткіштері бұл ұйымдардың ... ... ... ... Кәсіпорындар мен ұйымдар меншігінің барлық нысандарының теңдігі ... ... ... мен ... түрлі нысандары - мемлекеттік, жеке меншік, шетел мемлекеттерінің және олардың заңды ұйымдары мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Меншіктенуші өз білгенінше өзінің мүлкіне иелік жасайды, пайдаланады және басқарып ұйымдастырады, оған қатысты заңға қарсы ... кез ... ... ... мүлікті кез келген шаруашылық және заңмен тиым салынбаған өзге де қызмет үшін пайдаланады.
* Кәсіпорындардың ... ... ... ... - басқарудың барлық деңгейлеріндегі қаржы резервтерінің (резервтік капитал, тәуекел қоры) болуы. Қаржы резервтері әр ... ... ... және ... қорлардың мөлшеріне пайызбен, пайда немесе табыстан тұрақты нормативтер бойынша аударымдар арқылы жасалуы мүмкін. Қаржы резерві уақытша болатын ... ... ... және ... ... ... ... жағдайларды қамтамасыз етуге, сондай-ақ, әдетте, қаржы жоспарында ... ... және ... ... ... шығындарды (ойда болмаған шығындарды) қаржыландыруға арналған.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардың қаржысын ұйымдастыруда елеулі өзгерістер ... ... ... ... байланыстар күшейіп келеді, олардың банк жүйесімен өзара іс-қимылы ... ... Бұл ... ... ... бас ... жаңа үлгідегі құрылымдарды - экономикалық мүлделермен, бірыңғай ... және ... ... ... ... ұқсастық негіздегі және көпсалалық құрылымдарды жасауда көрінеді, бұл құрылымдар рынок жағдайында анағұрлым өміршең болып келеді.
1.2. Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы ... ... ... кәсіпорын мен ұйымдар қаржы қорларын - белгілі бір мақсаттарға арналған ақша қаражаттарын қалыптастырып, пайдаланады. ... ақша ... ... ... ... ... ... жұмсалады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы тәжірибесінде кәсіпорындардың, жеке саланың немесе бүкіл ұлттық шаруашылықтың өндірістік, шаруашылық және ... ... ... ... әр түрлі қорлар пайдаланылды. Өздерінің қызметтерінің орындалуына немесе экономикалық жағдайдың өзгеруіне қарай кейбір қорлар жойылса, кейбірі өзгертіліп, қайсы ... жеке ... ... Ұзақ ... бойы ... мен ... ... ынталандыру қорлары - материалдық көтермелеу қоры, өндірісті дамыту қоры, әлеуметтік даму қоры, көпшілік қолды тауарлар қоры ... ... ... ... және ... ... ... басқа бұйымдарды ынталандыру үшін) жұмыс істеді. 1992 жылға дейін ұлғаймалы ұдайы өндірісті қаржыландыру және негізгі қорларды жаңарту үшін ... қор ... ... мен ... ... салалық сипаттағы шығындарды қаржыландыру, ведомствоға қарасты кәсіпорындар мен ұйымдарға қаржы көмегін ... үшін ... ... ... ... мен ... ... бірыңғай қоры, экономикалық ынталандыру қорлары бойынша орталықтандырылған қорлар мен резервтер, ... ... қоры және ... ... ... мен ұйымдар мүлкінің қозғалысы бұл ақпаратты өндіріс, шаруашылық-қаржы және ... ... ... пайдалану үшін толық немесе ішінара түрде бейнеленеді. ... ... ... ... көлемін, нысанын, пайдалану мөлшерін неғұрлым анық көрсетеді. Сондықтан кейбір қорлар бір мезгілде орындалуға белгіленген (жоспарланған), сондай-ақ іс жүзінде қол жеткен ... ... ... көрсеткіштері де болып табылады немесе есеп-қисап үшін бастапқы мәліметтер ретінде қызмет етеді. Мысалы, белгілі бір кезеңде кәсіпорынның тұтыну қорын ... ... ... бір ... ... бұл ... оның материалдық және әлеуметтік қажеттіліктерімен қанағаттандыру деңгейін көрсетеді.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың жұмыс істеуі үшін неғұрлым елеулілері мен маңыздылары мына қорлар болып ... ... ... ... ... қоры, тұтыну қоры, еңбекке ақы төлеу қоры, валюталық, жөндеу қорлары. Құрылтайшылардың немесе кәсіпорындар ұжымдары-ның ... ... ... ... да мақсатты қаражат қорлары құрылуы мүмкін, мысалы, медициналық сақтандыру ... ... ... ... ... ... қоры және ... капитал мемлекет, басқа меншік иесі немесе құрылтайшы берген кәсіпорын (ұйым) ... ... ... ... ... және алғашқыда, шаруашылық жүргізуші субъектілерді құрғанда өндірістік капиталды, материалдық емес активтерді, айналым құралдарын сатып алудың көзі болып ... Оның ... ... ... ... ... ... қажетті жағдайлар жасалады.
Жарғылық капиталдың мөлшері шаруашылық қызмет процесінде өзгеріп отырады: негізгі ... ... ... ... ... таза табыс есебінен болатын айналым капиталының өсімі, ... ... ... ... және ... басқа молықтырылуы нәтижесінде көбейеді; негізгі құралдарды шығару немесе ... оның ... ... зияндарды шығару, тауар-материалдық игіліктердің бағасын түсіру есебінен кемиді.
Кәсіпорындардың қарамағында қалатын қаражаттардың негізінде, яғни ... мен ... да ... ... кейін кәсіпорындар мен ұйымдар кешенді қорларды-тұтыну қоры мен қорлану ... ... қоры ... ... ... ... және өндірістік емес) еңбегіне ақы төлеу шығындары;
ақшалай төлемдер соның ішінде жылдың қорытындысы бойынша сыйақылар;
еңбегі үшін ынталандырудың басқа түрлеріне жіберілетін ақша және ... ... ... ... және ... ... ... жұмсалатын қаражаттар;
қызметкерлердің акциялары мен салымдары бойынша мүлікке төленетін табыстар ... ... ... өнер табу және жаңалық ашу үшін берілетін сыйақылардан бөлек басқа да жеке сипаттағы төлемдер.
Қорлану қоры:
кәсіпорынның қарамағында ... ... ... ... ... жұмсалатын амортизациялық аударымдар;
шығып қалған мүлікті өткізуден түскен түсім-ақша;
банктердің несиелері;
басқа да көздер есебінен ... қоры ... ... ... ... ету шығындарын қаржыландыруға:
негізгі және айналым капиталдарын молықтыруға;
ғылыми-техникалық прогресті ... жаңа ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін салуға үлестік қатысуға;
әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін салуға ... ... ... мен ұйымдар кешенді тұтыну мен қорлану қорларының орнына көздері мен шығындарының мазмұны жағынан ұқсас ... ... ... ... құрып, пайдалана алады: жалақы, еңбекке ақы төлеу, өндірісті дамыту, әлеуметтік даму ... ... ... ... ... ... етуде қаржы резервтерінің (резервтік капитал, тәуекел қоры, сақтық қоры) маңызы зор. Нарыққа көшу жағдайында ... ... ... ... Қаржы резервтерін шаруашылық жүргізуші субъектілердің өздері меншікті қаржы ресурстары есебінен басқару құрылымдары (нормативтік аударымдар негізінде), мамандандырылған сақтық ұйымдары (сақтандыру ... ... және ... (әр ... деңгейдегі бюджеттердің қаржы қорлары) жасай алады. Оның мақсаты - ... ... ... ... ... ... қосымша шығындарды жауып, кәсіпорындардың қаржы жағдайын тұрақтандыруды қамтамасыз ету. Қор кәсіпорынның тұтыну, қорлану және басқа қорларына жіберілмес ... оның ... ... ... ... құралады (осы мақсаттар үшін олардың жеткіліктілігі жағдайында). ... мен ... ... қорлары валюта қаражаттарының есебінен мына көздерден қалыптасады:
экспорттық валюталық түсім-ақшадан;
жарғылық капиталға түсетін жарналардан;
банктердің, солардың ішінде шетел, басқа қаржы мекемелерінің және ... ... ... ... несиелерінен;
ішкі валюта рыногінде өкілетті банктер мен айырбастау пунктері арқылы валюта сатып алу;
бейрезидент тер көрсететін қаржы көмегі(гранттар).
Өнімдерді, жұмыстар мен қызметтерді экспортқа ... ... ... ... ... ... ... төленген кейін кәсіпорындар мен ұйымдардың валюта қорларына бағытталады. Бұл қорларға активтерге (бағалы қағаздарға) инвестициялардан, депозиттер, салымдар нысанындағы және т.б. ... егер бұл ... мен ... ... ... қарыз қаражаттарының жұмсалымдарынан алынған болса, қаражаттарды орналастырудан алынған шетелдік валютадағы дивидендтер мен табыстар есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдарға ортақ ... шешу үшін ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар ешкімнің рұқсатынсыз, бірақ қолданылып жүрген валюта заңнамасының шеңберінде өздерінің қарап ... ... ... ... ... ... ең алдымен еңбек ұжымдарының өндірістік, әлеуметтік-мәдени дамуына ... ... бір ... ... ұжымдарының шешімімен халық тұтынатын шетел тауарларын, дәрі-дәрмектерді және медициналық техниканы сатып алуға ... ... ... ... ... ... және қайырымдылық көмек көрсетуге де пайдалануы мүмкін. Кәсіпорындар мен ұйымдар валюта қоры ... бір ... ... ... - ... мен ... бере ... бұл түсімдердің көлемі шарттың негізінде экспорттық өнім өндірісіне қатысушылардың үлесі ескеріле отырып, шешілді.
Жөндеу қоры ... ... ... ... дің ... ... ... орташа, ағымдағы түрлерін жүргізу үшін жасалады, олар өнімнің, жұмыстар мен ... ... ... құны ... ... ... ... жұмсалатын болашақ шығындарға қарай жөндеу қорына аударылатын аударымдардың нормативтерін кәсіпорын- дар өздігінше ... ... бұл ... ... негізгі капиталдардың жай-күйімен және тозығының дәрежесімен анықталады. ... ... ... ... болашақ кезеңдерге жатқызылатын шығыстардың есебінен жабылуы мүмкін.
1.3. ... ... және ... ... ... нәтижелері.
Кәсіпорындардың өндірістік және коммерциялық қызметі негізгі өндірістік капиталдарды - негізгі және ... ... ... байланысты болады. Өндірістік капиталдардың бұлай бөлінуі олардың айналымының сипатымен және дайын өнімді ... ... ... ... ... ... ... процесінің материалдық-техникалық негізі болып табылады. Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... жұмыс істеуі мен ұлғаймалы ұдайы молайтылып отыруы қаржылардың тікелей қатысуымен жүзеге асырылады: олардың көмегімен еңбек ... ... алу, ... және ... ... ... ... асыратын арнайы мақсатты ақша қорлары құрылып пайдаланылады. Қаржының арқасында кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ауыспалы айналымы болып отырады. Бұған өндірістің натуралдық-заттық элементтерін-еңбек құралдары мен еңбек заттарын сатып алу, көбейту немесе олардың орнын толтыру үшін ... ... ... ... жетеді. Еңбек құралдары мен еңбек заттарынан тұратын, құн нысанында ... ... ... негізгі және айналым капиталдары болып табылады.
Қазіргі жағдайда ұзақ пайдалану айналымынан тыс ... жаңа ... бірі - ... емес ... ... емес ... - ... жиынтық табыс алу үшін ұзақ мерзімді (бір жылдан артық) кезең ішінде пайдаланылатын материалдық емес объектілер. Олардың кәсіпорын активтерінің құрамында ... ... ... ... ... шаруашылықты жүргізудің дүниежүзілік практикасына жақындастыру қажеттігіне байланысты болып отыр.
Негізгі өндірістік капиталдар мен ... емес ... ... ... ұзақ ... бойы ... және ... құнын біртіндеп, бөліп-бөліп тозығына қарай жаңа өнімнің ... ... Көшу ... ... ... құнның үлесін амортизация нормасы, ал бұл үлестің ... ... ... ... деп ... істеп тұрған шаруашылық жүргізуші субьектілерде негізгі және айналмалы капиталдарының орны өнімді қызметтерді сатқаннан ... және ... ... ... кейін толтырылады. Бұл табыстан амартизациялық аударымдар ныса-нында тозған негізгі капиталдардың орнын толтыру үшін қаражаттар қалыптастырылады, ал өнімді өткізуден ... ... ... ... ... ... ... кіретін тауар-материалдық құндылықтарды сатып алуға бағытта-лад. Жаңа кәсіпорындарды құру немесе ... ... ... қаражаттардың едәуір бөлігі құрылтайшылардың жарналары, акцияларды сатудан түскен қаржылай қаражаттарды тарту есебі-нен қалыптасады; ... ... ... ... пен ... бюджеттен тыс қорлардың қаражаттары. Қара-жаттардың бір бөлігі басқарудың жоғарғы буындарының-бірлестіктің, ассоцияцияның, министрліктердің, ведомствалардың орталықтандырылған қаржы ресурстары есебінен авансылануы мүмкін. Соңғы ... ... көзі ... ... ... ... кеңінен пайдаланылып келеді.
Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарда өндірістік капиталдар-дың өсімін қаржыландырудың көзі кәсіпорынның қарамағында қалдырылатын және тікелей осы ... ... ... ... ... ... қоры ... қоры, өнді-рістік және әлеуметтік даму қоры, қаржы резерві, басқа инвестициялық қорлар арқылы жұмсалынатын таза табыс пайда болып табылады. Осы ... ... ... банк кредиттері; негізгі капиталдарды қаржыландыру үшін ұзақ мерзімді, айна-лым капиталдарын қаржыландыру үшін қысқа мерзімді ... ... ... қаражаттарын көбейтудің көзі бұдан басқа, кредиторлық берешек пен ... ... ... ... ... ... ... аударымдар бойынша ең аз берешек, кәсіпорынның төлемақылары бойын-ша ... ... ... ... ... ... ... капиталдарды жасау мен оның өсімін қаржыландырудың көздерін меншікті, тартылған және ... ... ... ... ... қаражаттарының аса маңызды құрамды бөлігі меншікті айналым қаражаттары ... ... ... ... болуы, сақталымдылығы, басқа қаражаттармен ара салмағы нақтылы рыноктегі кәсіп-орынның ... ... ... анықтайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің меншікті қаражаттарына құрылтайшылардың алғашқы жарналары, амортизациялық аударымдар және таза табыс пайда жатады.
Алғашқыда шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... емес активтерді, айналым құралдарын сатып алудың көзі ... ... ... ... Оның қаражаттары есебінен кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін қажетті жағдайлар жасалады. Жарғылық капиталдың көлемі бухгалтерлік баланста ... ... және ... ... ... ... ... алғашқы критерийі қызметін атқарады.
Кейінгі негізгі капиталдарды сатып алуға ... ... ... ... пайда болған қорланымдар пайдаланылады. Оларға ең алдымен өнім ... ... ... құрамындағы амортизациялық аударымдар мен табыс (пайда) жатады.
Мемлекеттік кәсіпорындарда өндіріске жұмсалған инвестициялардың бастапқы көзі ... ... ... мен орталықтандырылған бюджеттен тыс қорлар, ал мемлекеттік емес кәсіпорындарда акционерлік капитал атқарады. Өндіріс базасын одан әрі ... ... ішкі ... мен тартылған қаражаттар есебінен жүзеге асырылады.
Тартылған қаржылай қаражаттар акцияларды орналастырудан, еңбек ұжымы мүшелерінің, заңи және жеке тұлғалардың ... ... ... ... қаражаттарына коммерциялық банктердің ұзақ мерзімді несиелерді, негізгі капиталдарды қаржы лизингі негізінде сатып алу және инвестициялық салық несиесі ... ... ... ... ... ... объективті алғышарты болып табылады. Бұл қызметтің нәтижелері дайын өнім ... ... мен ... ... ... көрінеді.
Өндірістік капиталды пайдаланудың нәтижесі арнайы қаржылық көсеткіштермен сипатталады және кәсіпорынның ... ... ... ... Бұл ... ... (жұмысты, қызметті) өткізуден түскен табыс (түсім-ақша) мөлшерінде, кәсіпорынның шығынында айқындалады.
Түсім-ақшаның ауқымы кәсіпорынның (ұйымның), фирманың өнім өндіру мен оны өткізуге жұмсаған ... ... ... көлеміне байланысты болады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есептің стандарттары бойынша ''өнім (жұмыс, қызмет) өткізуден алынған табыс'' көрсеткішінде негізгі қызметтен ... ... ... ... ол ... ... ... орындалған жұмыстарды, көрсетілген қызметтерді өткізуден алынған табыстардан басқа, қосылған құнға салынатын салықты, ... ... ... мен ... ... ... құнын және сату мен бағадан шегерімдерді алып тастағаннан кейінгі сыйақы (мүлде), яғни пайыздар, дивидендтер, қаламақы және рента түріндегі алынған табысты да ... ... ... табыс пен оның өзіндік құны арасындағы айырым жалпы табысты құрайды. Алайда бұл сызба бойынша өзіндік құн ... ... ... ... - ... бір ... кезең шығыстарын құрайды, атап айтқанда:
жалпы және әкімшілік шығындары (жалпы шаруашылық және ... ... ... ... ... ... қорларды сатуға) байланысты шығыстар;
сыйақыны мүлдені пайыздар (алынған несиелер, мүлікті жалдау үшін және пайыздар бойынша басқа ... ... ... ... ... пен кезең шығыстары арасындағы айырым негізгі қызмет бойынша сальдоланылған қаржылық нәтижені қамтып көрсетеді және ''негізгі ... ... ... ... зиян)'' деп аталады.
Негізгі емес қызметтен алынған табыс (немесе зиян) - активтерді пайдалануға беруден, бағалы қағаздарды қайта ... және ... ... қаржылық нәтиже.
Негізгі қызметтен алынған табыс (зиян) пен негізгі емес қызметтен алынған ... ... ... ... ... дейінгі кәдуілгі қызметтен алынған табысты (зиянды) көрсетеді. Одан корпорациялық табыс салығы ... ... ... салынғаннан кейінгі кәдуілгі қызметтен алынған табыс (зиян) болады. Төтенше ахуалдардан ... ... ... ол ... таза ... ... ... бөлудің тәртібі де салық салудың қолданылып жүрген сызбасына байланысты. Мәселен, Қазақстан Республикасында жиынтық ... ... және ... ақы төлеу шығындарын қамтитын заңмен белгіленген тауар-материалдық босалқы қорларға, еңбекақыға, амартизациялық аударымдарға, банктердің ... ... ... ... ... ... ... және басқа бірқатар шығындарды қамтитын шегерімдер бойынша сызба қабылданған (''Корпорациялық табыс салығын'' ... ... бұл ... ... ... ... және оның құрамында салық салуға жатады. Салықтарды төлегеннен кейінгі табыс, бұл нұсқада еңбекке ақы төлеуге және кәсіпорынның өндірістік және әлеуметтік ... ... ... мен ... ... ... ... жеке көрсеткіштер бойынша тиісті есепте қамтып көрсетіледі. Бұдан басқа, ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп жасалады, онда бұл ... үш ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің негізгі қызметін сипаттайтын);
инвестициялық қызметтен (ұзақ мерзімді активтердің құрамы мен мөлшеріндегі өзгерістерді тудыратын);
қаржылық қызметтен (меншікті капитал мен ... ... ... мен ... ... ... ... бойынша ақша қаражаттары түсімдерінің нақтылы түрлері, тиісті қызметтің нәтижелерінде олардың шығып қалуы мен көбеюуі ... ... ... Қаражаттардың құрамы, олардың көздері және белгілі бір күнге ... ... ... ... ... ... ... білудің негізге алынатын қағидаттардың бірі - ол біріншіден, ең алдымен ... ... ... ... ... ... орындау; екіншіден, меншікті ұлғаймалы өндірістің қажеттіліктерін тиісті қаражаттармен қамтамасыз ету; ... ... ... ... бағыттау; кәсіпкерлік тәуекел едәуір өсіп отырған жағдайда ... ... ... ... сан қырлы мәні, маңызды экономиканың нарық шаруашылығының негіздеріне көшуіне қарай күшейе түсуде. Істің мәні мынада болып отыр: қаржылық дербестік пен ... ие ... әр ... ... ... ... бюджетке салықтар және басқа да міндетті төлемдер мен аударымдары төленгеннен кейін қалған пайданы қай мақсаттарға және ... ... ... ... ... ... ... субъектіде табыстар мен пайданың толып жатқан жүйесі іс-әрекет етеді. ''Қосымша құн'' мен ''пайда'' категорияларының экономикалық мазмұны іс жүзінде бара-бар. ... ... ... құн'' ... ... оның ақы ... ... табыстарды өзіне қамтуында.
Жалпы алғанда, табыстар құн көрінісінде алынған игіліктерде және оған жұмсалған ... ... ... ретінде анықталады.
Жалпы табыс кәсіпорын иелерінің табысы және жалдама қызметкерлердің табысы болып ... ... ... деп аталады. Егер барлық табыстан жалақыны шегеріп тастаса, онда негізінен жалпы пайда қалады.
Тауар айналысы сферасының салаларында (сауда, қоғамдық тамақтану, ... ... ... ... ... ... категориясының орнына ''тауар айналымы'' категориясы пайдаланылады. Тауар айналымының ... ... ... ... ... ... ... айырбастаумен байланысты болатын экономикалық қатынастар құрайды. Шетелдік практикада ''түсім-ақша'' атауының орнына көбінесе ''жалпы табыс'' атауы пайдаланылады. Алайда, бұл осы ... өте кең баян ... ... ... ... ... ... қайта жасалған құнды немесе шаруашылық жүргізуші субъектінің таза өнімін білдіреді.
Саудада жоспарлау мен есеп ... ... ... ... деп сауда үстемелерінің (жеңілдіктерінің) сомасын, қоғамдық тамақтануда ... ... мен ... сомасын айтады.
1.4. Кәсіпорындардағы қаржы менеджменті.
Қаржы жүйесінің бастапқы буыны ретінде ... ... ... ... ... ... яғни тап осындай нысанада жұмыс істейтін айырықшалықты белгілері мен ерекшеліктері бар объективті экономикалық қатынастардың жиынтығы болып табылады. Бірақ ақша қорлары ... ... бар, ... ... ... ... көрінетін кез келген қатынастар сияқты, олар реттеуді, тиісті қаржы ағымының бағыттарын, ... ... ... ... ... ... Бұл ... жататын, нақтылы орындаушылардың санасымен, машығымен және іскерлігімен ... ... ... іс-әрекеттер ақылы жүзеге асырылады. Экономикалық заңдармен анықталатын базистік аса маңызды құбылыстардың талабына бағдарлануы тиіс, бұл талаптарды үнемі ... ... ... яғни ... ... ... болуы тиіс болғандықтан қондырмалықтарға жатады. Бұл басқарылатын іс-әрекеттерге қаржы менеджменті ұғымы - ... ... ... кәсіпорынның ақша ағымының, кәсіпорынның бүкіл қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... жүйесінің бұл буынында нарық жағдайындағы басқару ... ... деп ... және ... мен ... кәсіпкерлік қызметі арқылы және ... ... ... ... ... нысаны болып табылады. Қаржы менеджментінің мәні тиісті службалар тарапынан ... ... ... ең ... етіп ... ... ... ұтымды етіп жұмсауға, қаржы ... ... ... сатып алып, қайтып сатып пайдалы операциялар жасауға мүмкіндік ... етіп ... ... ... қаржы менеджментінің обьектілері мыналар болып табылады: жылжымайтын және жылжымалы ... ... ... ... және ... ақпарат,
зияткерлік (интеллектуалдық) қызметтің нәтижелері, материал-дық емес ... ... ... ... ... ... мен ... қылықтарын анықтай-тын мақсаттарды іске асыру жөніндегі қызметке негізделеді. ... ... ... ... өнімділігі мен сапасын ынталандыру процесінде көрінеді.
Жалпы қаржы менеджменті қаржыны басқарудың ілгеріде баяндалған қағидаттарына негізделген. Ол ... ... ... - ақпаратты, жоспарлауды (болжауды), ұйымдастыруды, реттеуді, бақылауды ... ... ... ... ... шарты нарықтық ортаның болуы болып табылады, бұл орта ... ... ... ... мен ... рыногімен қатар еңбек, капиталдар, өндіріс құрал-жабдықтары рыногінің ... ... ... қызметін мемлекеттік реттеуді заңнамалық реттемелеу кезіндегі кәсіпкерлік қызметті коммерциялық есеп негіздерінде жүргізуге мүмкіндік береді. Сөйтіп, кәсіпорындардың қаржы менеджментінің ... ... ... анықталады, бұл оны жеке буындарында басқарушы субъектілердің басқарылу объектілеріне ықпал жасауының экономикалық элементтері басым болуы ... ... ... ... шарттарынан ажыратады. Кәсіпорындардың қаржы менеджментінің жүйесі аса жылжымалы, өйткені бұл буындағы нысандардың, әдістердің арсеналы жалпымемлекеттік қаржылардағыға ... тым әр ... ... ... қаржы менеджменті әр түрлі нысандардағы есеп айырысу (төлем тапсырмасы, төлем талабы (талапшоты), әр түрлі акредитивтер, есеп айырысу чектері және т.т.), ... ... ... ... ... және валютамен жасалатын операциялар бойынша көп таралған операциялардан басқа хеджирлеу, кепілдік-ипотекалық және сенімгерлік (трасттық) операциялар, ... және ... ... франчайзинг, бағалы қағаздар бойынша трансферттер сияқты нысандар мен әдістерді қамтиды; валютамен, бағалы қағаздармен жасалатын операциялар бойынша, қауіптердің барлық түрлерін сақтандыру ... ... ... ... ... ... менеджментін мына кезеңдердің дәйекті ауысымы ретінде елестетуге болады:
* ақша қаражаттарын (капиталды) ... ... қою және ... ... ақша ... қозғалысын басқарудың қаржылық әдістерін, тәсілдерін таңдау;
* қабылданған шешім бойынша инвестициялау жөніндегі шешімді бизнес-жоспар немесе басқа ресімдеу түріндегі іс-әрекеттердің бағдарламасын жасау;
* ... ... ... ... ... ... ... және қажетті түзетулер жасау;
* қайта инвестициялаудың мақсаттары үшін жоба нәтижелерін талдау және бағалау.
Қаржы менеджментінде шешімдер ... ... мен, яғни ... ... ... ... кем алу немесе зиянның пайда болуы ықтималдығымен кездесіп отырады. Тәуекелдікті ... оның ... мен ... ... ... ... бір ... ықтималдығын өлшеуді, яғни тәуекелдіктің қолайлы дәрежесін белгілеуден ... ... ... сараптық және құрамдастырылған әдістермен анықталады. Қаржы менеджментінде шешімдер қабылдау тәуекелдіктің ... ... - ... ... ... ... ... қажет етеді.
Алайда бизнеске экономикалық, сондай-ақ әлеуметтік, саяси және ... ... ... көптеген құбылыстар да әсер етеді: өрлеу мен дағдарыстар, банк пайызының, ... ... ... ұнатуларының, бәсекелестер іс-қимылының өзгеруі, үкіметтің көлденең (болжанбаған) шешімдер қабылдауы, ереуілдер, табиғи катаклизмдер, апаттар және т.т.
Қолайсыз уақиғалар болған кезде келеңсіз ... ... ... ... ... шикізатты, дайын өнімді резервте сақтау есебінен қол жетеді; коммерциялық қызметті қайта бағдарлау жөніндегі алдын ала жасалған ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға төнетін тәуекелдердің түрлі тұрпаттарында бірігетін кәсіпорын қоржынын әртараптандырудың ерекше маңызы бар.
Хеджирлеудің көмегімен қаржы тәуекелдігін (қатерін) барынша азайтудың техникасы ... Бұл ... ... ... ... үшінші тараппен қосымша мәміле жасалынады. Оның шарты мынадай: негізгі мәміледегі ... ... ... ... ... ... ... залал шеккен ысыраптарды түгел немесе ішінара бейтараптандыра отырып, қарама-қарсы мәміледе ұтады. Хеджирлеу техникасында опциондар, фьючерстер, пайыздық айырбастар ... ... және т.т. ... ... ... мен ... ... әдісі мүліктік сақтандыру болып табылады, бұл кезде сақтандырылушыға (сақтанушыға) сақтандыру шартымен шарттасылған сақтандыру ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Қаржы менеджментінде маңызды объект ақша ағымы - құн ... ... ... және ... ... ... ... процестерін ортақтастыратын қолма-қол және қолма-қол ақшасыз нысандарындағы ақша қаражаттарының қозғалысы болады. Ақша ағымының (ақша түсімі мен ... ... ... ... де ... ... ресурстары), сондай-ақ басқа әдістермен де тартылатын барлық ақша ресурстары қамтылады. Қаражаттардың түсімінде анықтаушы орында өнімді, жұмыстарды және қызметтерді өткізуден ... ... ... ... онан ... ... ресурстары, әр түрлі тартылған ресурстар алады. Қаражаттардың жылыстауы дүркін-дүркін ... ... де ... құндылықтарын сатып алу, қызметкерлерге жалақы мен сыйақылар төлеу, несиелерді өтеу, салықтар мен басқа міндетті төлемдерді төлеу және т.т.), ... ұзақ ... ... ... ... ... де ... менеджментінде ақша қаражаттары олардың іс-әрекетінің мезгілдік (уақытша) межелдемелері тұрғысынан ... ... ... өзге ... сапаға айналғанға дейін қаралады. Бұл аспектте ақшаның ''уақытша құнының'' барлығы есепке алынады: ... ... ... ақша мен ... ... сатып алу күші бірдей болмайды. Ақшаның қазіргі және келешектегі құны өзара қайтымды. Қазіргі (бүгінгі) құн келешектегі құнға компаундингілеу - ... ... ... ... ал ... құн ... құнға дисконттау - пайыздарды пайдаланып төмендету арқылы жеткізіледі. Ақшаның келешектегі құнының есеп-қисабында инфляцияның индекстерін есепке алу, яғни ақшаның ... ... ... төмендету қажет.
Жобаларға жұмсалатын инвестициялар нысанындағы ақша қаражаттарының, рента төлемдерінің, жүйелі ... ... және ... ақша операциялары есептеулерінің бір жолға, сондай-ақ дүркін-дүркін түсулері мен төленулері жай және ... ... ... ... ... ... ішкі мөлшерлемесі'' тәсілдері арқылы жүргізіледі.
Аннуитет дегеніміз тұрақты негізде уақыттың белгілі бір ... ... ... ... арқылы төленетін немесе алынатын инвестиция табыс.
Капиталды бюджеттендіру (капиталдық бюджеттендіру) - өтеудің қарастырылған мезгілінде қаражаттарды кейінгі дүркін-дүркін қайтаруларымен ... ақша ... бір ... ... ... тұжырымдамасы негізгі активтер бойынша шығыстарды жоспарлау кезінде пайдаланылады, бұл жобаларды талдау және ақша ... ұзақ ... және ірі ... ... шешімдер қабылдаудың процесі.
Табыстылықтың ішкі мөлшерлемесінің есеп-қисаптары жобаларды салыстыру және пайдалылықтың пайыздары бойынша инвестициялық шешімдерді таңдау үшін және жобаның есепті табыстылығы мен ... ... ... ... ... және ... ... асыру мезгіліне оның болжамы үшін жүргізіледі.
Қаржы менеджментінің маңызды аспектісі кәсіпорынның ... ... ... ... ... Бұл ... ... тұрақтылығын (рентабелдікті, төлем қабілетін, несиені өтеу қабілетін), оның рыноктегі жағдайын (бәсекеге жарамдылығын) сипаттау үшін қажет. Талдауға қажетті ақпараттар бухгалтерлік ... ... ... ... ... есепте (пайда және зияндар туралы есепте), ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есепте болады; сондай-ақ ... ... ... ... нормаларды-қаржы-экономикалық механизмнің элементтерін қадағалап отыру кәсіпорындардың жұмысын оперативті басқаруға және бақылауға, бизнес-жоспарда немесе дамыту жобасында берілген қаржы-шаруашылық процестерді, бағыттарды дер ... ... ... ... ... ... бұл ... кәсіпорынның ''визит карточкасы'' болып табылады, инвесторларға, әріптестерге және несиегерлерге оның ... ... ... ... ... ... береді.
Сөйтіп, қаржы менеджменті кәсіпорынның қаржылық қамтамасыз етілуінің тактикасы мен стратегиясы ретінде қаржының тиімді іс-әрекет ... ... үшін оның ... ... ... ... ... жиынтық ақша айналысын басқару жөніндегі қаржы менеджментінің стратегиялық нұсқамасы ұдайы өндірістік процесті ... ... ... ... ақша ... ... ... нысаналы арналым бойынша пайдалануға бағытталған.
Қаржы менеджментінің жалпы мақсатты нұсқамасы - ... ... ішкі және ... ... есепке алу негізінде кәсіпорынның тең қаржы саясатын жүзеге асыру. [1]
Коммерциялық банк және оның ... ... ... ... ... ... рөлі мен орнын бөліп көрсету, олардың қоғам ішінде, жалпы мемлекет ... ... ашу - бұл ... ... ... ... коммерциялық банктер өз қызметінде 1995 жылы 30 наурызында және 1995 жылы 31 тамыз айында қабылданған ... ... ... басшылыққа алады. Бұл заңдарда Қазақстан Республикасының банктерді құрудың, қайта ... және ... ... ... ... тапқан.
Коммерциялық банктер банктік жүйенің екінші деңгейін білдіреді. Олар банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке ... кең ... ... ... мен ... ... жүзеге асырады.
90-шы жылдың басында банктердің саны 200-ден асты, әрине бұл олардың экстенсивті жағынан дамуын сипаттаса, сол жылдың орта ... ... күні ... ... ... ... саны ... азаюда, ал бұл құбылысты олардың қарқынды өсуімен байланыстыруға болады.
Қазіргі тұрақтандырылған экономиканың жетілдіруі үшін коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктері ақша айналымы мен несие қатынастарын ұйымдастыруымен ғана шұғылданып қоймай, сонымен қатар, халық шаруашылығын қаржыландыру, сақтандыру операциялары, ... ... ... ... ... ... барлық түрлері, ал кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер және мүлікті басқару операцияларын жүргізеді. /6/
Коммерциялық ... ... ... нарығының әртүрлі секторларында қызмет ететін көп қызметті мекемелер болып табылады. Олар кәсіпкерлік тәжірибесінде белгілі бір көптеген қаржылық ... ... ... ... кез келген елдің несие жүйесінде әдеттегідей негізгі, базалық буын ... ... ... ... мен ... жеке тұлғалардың салымдарын шоғырландыра отырып, қаржы жүйесінің орталығы болып қала береді. Коммерциялық банктер қарыздық және ... ... ... ... әртүрлі қорларына қарыз алушылардың қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Коммерциялық ... ... ... ең маңызды делдалдық қызметті атқарады. Несиелік жүйенің төменгі буыны халық шаруашылығына тікелей ... ... және ... ... кең ... қаржылық қызмет жасайтын дербес банктік мекемелер торабынан тұрады. Бұлар коммерциялық, кооперативтік және жеке банктер, банктік заңдылықтарда коммерциялық банктер деген ... ... ... ... банк ісінің ертеретегі даму кезеңінде, банктердің сауда, тауар ... ... мен ... қызмет көрсетуі барысында пайда болды. Негізгі клиенттері саудагерлер болған (міне осында деген атауға ие болды ). Бірақ ... және ... ... ... ... ... өзге де сфераларында қызмет көрсете бастағандықтан да банктің деген атауы бастапқы мағынасын біртіндеп жоғалтты. Ол банктің ... ... ... оның ... ... ... жұмыс түрлеріне қызмет көрсетуі олардың қызметтерінің саласына байланыссыз болады. Коммерциялық банктер - нарық экономикасында ... ... мен ... ... ... ... тобын білдіреді.
Коммерциялық банктер -- банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банк, олар кез келген мемлекеттің несие жүйесінің негізгі буыны. Коммерциялық ... ... ... -- кәсіпкерлерге, халыққа жан-жақты несие-қаржылық қызмет көрсету.
Коммерциялық банктер жеке және заңды тұлғалар үшін бүкіл ... ... ... ақша ... ... ... әмбебап буыны ретінде қатысады.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр ... ... мен ... ... ... ... кең көлемді операциялар коммерциялық банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз жағдайда өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Бір операциялардан ... ... ... бір опеациялардан түсетін пайда есебінен жабылады. Нарық экономикасы дамыған ... ... ... ... ... ... негізгі операциялық буыны болып қалуы кездейсоқтық емес. Олар өзгермелі ақша - ... ... ... көндігетін қабілетінің барлығын көрсете алады.
Соңғы кездері екінші деңгейлі банктер мен басқа несие мекемелерінің арасындағы ... ... ... ... ... жаңа ... түрлерін іздестіруге, клиенттерге ұсынылатын қызмет түрлерін өсіруге және қызмет көрсету нарығындағы өз орнын нығайту үшін олар банктерге тән емес ... ... ... ... ... ... арттыруда.
Қазіргі коммерциялық банктер активті және пассивті операцияларын ... Бұл екі ... ... бір ... екі ... ... секілді көрінеді, себебі, пассивтік операциясыз активті операцияның болуы мүмкін емес, ал активті операциясыз пассивтік операцияның мәні де жоқ. Алайда, жүзеге ... ... ... ... күмәнсіз, бір мақсатты көздейді - табыстың өсуі және шығынның кемуі.
Қазақстан Республикасының 31.08.1995ж. № 2444 ... 30 бабы ... ... ... - бұл . Бұл ... сонымен қатар, банктік операцияларды жекелеген түрлерін ұйымдастырудың ерекшеліктері көрініс тапқан.
Аталған заңға сәйкес коммерциялық банктер келесі ... ... ... ... және жеке ... ... ... депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және жүргізу;
:: банктердің және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың корреспондентік шоттарын ашу және ... ... және жеке ... металдық шоттарын ашу және жүргізу;
:: кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, ... ... ... ... ... қаптау және сақтау;
:: банкнота мен монеталарды және бағалы қағаздарды инкассациялау және жөнелту;
:: аударым операциялары: заңды және жеке ... ... ... ... ... орындау;
:: есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу ... ... ... ақы ... мерзімін белгілеу және қайтару шартымен ақшалай формада несиелер беру;
:: заңды және жеке тұлғалардың, оның ... ... ... байланысты, олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысу операциялары операцияларын жүргізу;
:: клирингтік операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және ... ... олар ... ... ... алу операцияларын жүргізу және клирингке қатысушылардың таза позициясын анықтау;
:: ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен ... ... ... ... ... ... несиелер беру;
:: коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, сондай-ақ сату құқынсыз (форфейтинг);
:: заңда көрсетілген тәртіппен өз ... ... ... ... ... ... ... сертификаттарды, акцияларды және өзге де міндеттемелерді);
:: төлем карточкаларын шығару;
:: төлем құжаттарын сатып алу, сату және ... ... ... да ... ... ... нысанда орындауды қарастыратын үшінші тұлғалар үшін кепілдеме және өзге де ... ... ... ... ... ... оларды иемденушілердің тапсырмалары бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру;
Сонымен қатар бағалы қағаздар нарығында басқа да кәсіби қызмет түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... ... Бұл банктік операциялар бойынша қызметтерді көрсету,клиенттердің тәуекелі бойынша олардың агенттері ретінде әрекет ету.
Осыған орай, банктік заңдарына сәйкес, банк - ... бос ақша ... ... клиенттердің тапсырысы бойынша есеп айырысу операцияларын жүргізуге құқылы несие ұйымы.
Екінші деңгейлі банктер заңнаманың барлық құқықтық жағынан қамтылған кең көлемде ... ... ... ... ... ... 3 топқа бөліп қарастырамыз:
- қызмет көрсету арқылы клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттарын тарту;
- қызмет көрсетулерсіз клиенттердің ақша қаражаттарын тарту;
- басқа ... ақша ... ... ... ... ... ... (қаражаттарды орналастыру)
- банктердің өз шотына және пайдасына жүргізілетін операциялар;
- клиенттердің шоттарына және олардың қажеттіліктері бойынша жүргізілетін операциялар.
Активті-пассивті ... ... ... ... ... ... және ... бастама негізінде (таза банктік қызмет көрсетулер) жүргізілетін операциялар.
Коммерциялық банктің кіріс алу және ... ... ету ... ... ... ресурстарын орналастыру оның активті операцияларының мазмұнын анықтайды. Яғни, ... ... ... - ... алу және ... өтімділігін қамтамасыз ету мақсатында иелігінде бар ресурстардың ... ... ... ... ... Бұл екі ... бірегейлігі банкті коммерциялық кәсіпорын ретінде тартылған қаражаттарды пайдаланудағы ерекшелігін сипаттайды.
Шынында да, банктер мұндай операциялардан пайда көреді. Олар салымдарға төлейтіндеріне қарағанда, ... ... ... ... ... белгілеп табыс табады.
Жалпы қоғамға көмек, олар банктен алған қарыздары есебінен өздерінің ... ... алға ... ... ... ғана ... ... (мысалға жалпы пайда нормасын 4-тен 5%-ға ұлғайтқанда). Болашақ қарыз алушыларды дұрыс таңдай отырып, олардың ішінде ... ... ... ... ... ... кімнің жағдайы келсе, соларға банктер ақшалай қаражаттарын бере алады.
Осы уақытқа дейін Қазақстанда несиелер үкіметтің ... ... ... ... ... кейіннен олар банктерге және олардың акционерлеріне пайда әкелмек түгіл, уақытында қайтарылмай қалды. Ондай қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық ... өз ... ... ... әр ... ... ұсыныды, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын қамтамасыз етсе, екінші жағынан өтімділікке деген клиенттің қажеттілігін ... ... ... үшін ... ... ... ... қарағанда, мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып табылады. Қазіргі комммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, ... ... ... да ... сияқты олардың үнемі дамып отырғандығын айта кету ... Яғни ... ... ... ... ... және ... жүйелері өзгеруде. [2]
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: депозиттер қабылдау, ақшалай төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыру, несие беру.
Коммерциялық ... ... ... ... айырмашылығы және ерекше бір қабілеті ол ақшаны жасауы мен жоюында болып табылады. Бұл жерде ақша деп, тек қолма - қол ... ғана ... ... ... ... дейінгі салымдар түсіндіріледі. Банктердің ақша жасау мүмкіндігі экономика үшін өте маңызды. Ол ... ... ... іске ... отырып, экономиканың өсуіне қажетті жағдай туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте жоғары пайыз мөлшерлемесі тұсында өндірісті ... ... ... ... шаруашылығындағы осы сияқты іс - тәжірибелер тиімсіз, себебі бір жағынан, мынадай ірі ақша ... ... ... қозғалыссыз жататын болса, екінші жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
1985 жылы АҚШ-та 15 ... ... ... ... ... ... ... 5 мыңға жуығы ұлттық, яғни федералдық үкіметтен чар- тер ... ... ... 10 ... ... штаттардың банктері (штаттардың үкіметінен чартер алғандар). Ұлттық банктер мен штаттық банктерінің қызмет етуі банк жүйесінің қосарлы ... ... ... өтініш жасайтын және оған мүше болуға жіберілген коммерциялық банк ФРЖ-нің мүше - ... ... ... Заң ... ... Ұлттық банктер ФРЖ-ге кіруге тиіс. Штат банктері өздерінің қалаулары ... ... және ... мүше - банктерге қоятын талаптарына сәйкес келген жағдайда ғана жүйеге кіре ... ... штат ... 10%-ға ... ФРЖ-ге мүше - банктер болып саналады. ФРЖ-ге мүше - банктер жалпы ... ... ... 40%-ын ... ... ... және ақша ... бақылау, банктерді ФРЖ-нің банктік резервтерге қойылатын талаптарына бағындырды. Бұл ФРЖ-ге мүше - банктер мен мүше емес банктердің ... ... ... ... ... ... ең көп ... банктер типі - филиалсыз банктер.
Екінші дүниежүзілік соғыстан соң АҚШ-та банктердің бөлімшелерін ашу кеңірек қанат ... олар ... ... ... одан тысқары және шетелдерде ашылған болатын. Көптеген ірі банктер банктік холдинг компаниялардың бір бөлігі ... ... Банк ... бұл ұйымдастыру формасы, тек қана банкі бөлімшелерінің ашылуына жол беріп қоймай, сондай-ақ жаңа қызмет аумағына енуді жеңілдетті. АҚШ-та ... ... 6 ... ... олар 8,6 мың банктерді және 35,6 мың олардың бөлімшелерін бақылайды.
Банктердің бірігу процесін үкімет тарапынан ... ... ... ... - ... қызметін реттеу банк аумағында бәсекелестік жағдайды қолдап отыру ... ... ... ... бұл ... ... ... чартер берудің қатаң саясатын жүргізу, банктердің бөлімшелерінің ашылуын кеңінен қолдану, ... ... ... ... және ... ... ... операциялардың таралуы септігін тигізді. Сонымен қатар бәсеке, басқа да қаржы ... тез ... ... ... ... ( мысалға жинақ коммерциялық банктерге тән көптеген қызмет көрсететін мекемелер және ақша нарығының ... ... ... ... Қазақстан аумағында шамамен 34 банк және олардың 783 бөлімшелері мен филиалдары орналасқан.
Бүкіл ақша ... ... ... ... - ... ... шоғырландыруға және оларды елдің халық шаруашылығына ұғымды бағыттауға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік валюталар монополия принципіне ерекше ... ... ... ... ... ... ... .
түсінігіне нормативті актілерді жасап шығару, ақпарат жинау, валюталық заңдардың сақталуын бақылау және оны ... ... ... ... ... Ұлттық банк валюталық реттеу функцияларын жүзеге асырады.
Бұл принцип - ел тәуелсіздігін сақтау шарттарының ... ... ... ... ... және ақша айналысын басқа елдер валюталарының ықпалынан сенімді қорғау жолы.
Орталық банк елдегі ақша - несие ... ... ... ... ... Өз ... ақша - ... саясаты экономиканы мемлекеттік реттеудің негізін құрайды. Сондықтан ақша - ... ... ... түрде жүргізбейінше, республикадағы нарықтық экономиканың тиімділігі туралы сөз қозғауға да болмайды. [3]
Ұлыбритания мен ... ... ... ... мемлекет игілігінде, алайда акционерлер ретінде коммерциялық банктер бола ... ... да ... банктер атқарушы органдардан тәуелсіз, тек парламентке есеп ... ... ... ... Германияда, АҚШ - та заң жүзінде бекітілген. Батыс Германияның банк жүйесі туралы ... ... банк өз ... ... үйлестіріп отыруы тиіс, алайда оның тұрақты ақша айналысын сақтау мақсаттарына қайшы келетін ... ... ... емес деп жазылған. Ол канцлерге де, федерация министріне де бағынбайды, тек Бундесбанк туралы заңға ғана ... ... ... ... органы болып табылатын - Федералды резервті ... (ФРЖ) ... - ... ... ... ... және олардың қызметі келіспеушілік бойынша қызметіне босатылуы мүмкін емес. Басқарушылар кеңесі конгрессі алдында есеп беріп отырады.
Біздің ... бен шет ... ... ... ... ... ... - экономиканың қалыпты дамуын қамтамасыз ету мақсатында ақша - несие және валюталық тұрақтылықты ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің біршама тәуелсіздігінің негізгі жағдайы бюджетке қатысты мәселенің шешімі болып табылады. Мемлекеттік қаржылар және ... ... ... ... яғни ... ... банк ... пайдалануына шек қоюдың принципиалдық мәні бар.
Президенттің >> Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі туралы>> заң күші бар жарлығында былай деп жазылған: ... ... ... ... ... да ... тәрізді әрбір несие бойынша қайтарымдылық, мақсатты-сипатының мерзімділігі және төлемдік шарттарына сәйкес келетін ... ... ... ... ... ... Канада және басқа елдерде іс жүзінде үкіметті тікелей несиелендіру жоқ; Германия, Голландия, Францияда заңмен шектелген, Австрияда үкіметтік несиеден заң алтын және ... ... 100% ... ... ... ... қорытындылай келе, қазіргі тұрақтандырылған экономиканың жетілдіруі үшін коммерциялық банктер халыққа көптеген операцияларды жүзеге ... ... ... деңгейлі банктері ақша айналымы мен несие қатынастарын ұйымдастыруымен ғана шұғылданып қоймай, сонымен қатар, халық шаруашылығын ... ... ... ... ... ... алу-сату, қаржылық операциялардың барлық түрлері, ал кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер және мүлікті басқару операцияларын жүргізеді.[4]
АҚ-ның қаржылық жағдайын ... ... 1 ... ... ... ... жиынтық есептік меншікті капиталы 1 айда 606 млрд. теңгеге немесе 1,9%-ке ... 361,3 млрд ... ... ... ... ... 164,1 ... теңгеге дейін жетті. Капитал адекваттылығының көрсеткіштері есеп беру кезеңіне К1 - 0,093; К2 - 0,158 ... ... ... ... жағдай бойынша: К1 - 0,097; К2 - 0,162).
Банктердің ссудалық портфелі ... ... ... ... 1 айда 56,5 ... теңгеге өсіп (3,1%), 1869,4 млрд. теңгеге дейін жетті. 2005 жылдың 1 наурыздағы жағдай ... ... ... ... ... стандартты несиелердің үлесі 57,9%, күдікті - 38,8%, сенімсіз - 3,3% құрады. 2005 ... 1 ... ... ... ... ... ... 56,2%, күдікті - 40,9%, сенімсіз - 2,9% құраған болатын.
Заңды және жеке тұлғалардан тартылған салымдардың жалпы сомасы ... мен ... ... ... ... 8,4%-ке ұлғайып, 4713,6 млрд. теңгені құрады. Соның ішінде заңды тұлғалардың ... ... ... 1253,9 ... ... ... жеке ... салымдары 3,0%-ке өсіп, 459,7 млрд. теңгені құрады.
Екінші деңгейдегі банктер табыстарының жалпы сомасы 2005 жылдың 1 наурызына өткен жылдағы тура сол ... ... ... ... 60,9 ... ... құрады. Шығындар сомасы өткен жылдағы тура сол кезеңімен салыстырғанда 31,7%-ке өсіп, 55,2 ... ... ... ... ... таза ... 5,7 ... теңгені құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылдағы тура сол ... ... ... ... ... тұр.
Есеп беру кезеңінде 14 банк мәжбүрлі тарату процесінде орын алып ... банк ... ... ... ... 1 - 2 ... ... болады.
Ал енді шаруашылық қызметінің көрсеткіштеріне сипаттама берейік.
АҚ қызметінің басты бағыттарының бірі заңды ... ... ... болып табылады. Біз өз қаражаттарымызбен, сондай-ақ шетелдік несие ... ... ... ... ... орта және ұзақ ... қаржыландыруды жүзеге асырамыз. Қандай да бір жобаны уақтылы қаржыландыру оның іске ... ... ... ал егер ... ... ... ... жобалар тек қағаз бетінде ғана қалып қояды.
соңғы жылдары ... даму ... ... ... 2005 жылы 58 ... ... 2006 жылы 95,4 ... теңгеге дейін өсті. Бұл жағдай банкті көптеген көрсеткіштер бойынша Қазақстанның банктік қызметтер нарығында 4-ші позициямен ... етіп ... ... өсім ... ... (2005ж. - 59,7%, 2006ж. - 63,4%), бірақ баланс валютасындағы олардың үлесі салыстырмалы түрде қалып отыр және ... ... ... ... үлес ... ие болып отыр.
Халықаралық қаржы институттарымен ынтымақтастықтың шеңберінде банктердің және ... ... ... міндеттемелерінің құрамында - 92,0 млн. АҚШ доллар сомада 2 синдицирленген займ (2005 жылдың маусымында және ... ... 1 жыл ... ... ... алынған).
2005 жылдың басында банк 2007 жылда өтеу мерзімімен субординирленген облигацияларды, 2006 жылдың ... 5 жыл ... ... ішкі ... облигацияларды шығарған болатын. Бұл банкке өзінің пассивтерінің құрамында клиенттерді несиелеудің көзі болып табылатын ұзақ мерзімді қаражаттардың үлесін ұлғайтуға ... ... ... ... ... сыйақы 2006 жылда банк табыстарының негізгі бабы болып табылады. Есеп беру жылында банктің осы қызметінен түскен табыстардың сомасы 2005 ... ... 49,4 %-ке ... Процетті алумен байланысты емес табыстар банктің бүкіл ... 14%-н ... 2006 жылы банк ... жалпы көлемінде 18%-ті құрай отырып, комиссиондық табыстар 37,9%-ке өсті және де бұл ... ... өсу ... ... ... жылы ЕБРР ... ... капиталға қатысу жөнінде Келісімге қол қойды және одан әрі Банк шығарған 15% жай акцияны сатып алды.
Банк стратегиясы өзіне ... банк ... және ... қызметтер провайдері (жеткізушісі) позициясын ұстануды кіргізеді.
Осы стратегияны жүзеге асыру үшін банк мыналарға жұмылдырылмақ:
:: Банктік қызметтерді кеңейту.
Сондай-ақ, банк өз қызметтерінің ... ... ... ... Банк өзінің корпоративтік клиенттік базасын кеңейте және несие (ссуда) қоржынының сапасын жақсарта бермек.
:: Ақпараттық ... ... мен ... ... жақсарту.
Банк операциялық тиімділікті адамзат ресурстары мен ақпараттық технологияларға ұйымдық ... ... және ... жолымен жақсартуға жұмыс істеді. Банк жетекші ақпараттық жүйелерді енгізуді жалғастыра бермек.
Талдау банк қызметін толық бағалау үшін ... ... ... ... ... артықшылықтар мен кемшіліктерді, жоғалтуларды, пайдаланбаған резервтерді, жоспарлауда кемшіліктерді табуға көмектеседі. ... ... ... ... ақша ... көрсетіледі және негізгі және айналымдағы құралдар, тартылған құралдар, банктің жарғылық қызметті орындағанда пайда ... ... және ... нәтижелер болып табылады. [5]
Қорытынды.
Ұлттық экономиканың нақты секторы экспортқа байланыссыз қарқынды дамыса, банктің акционерлері коммерциялық банктерді капитализациялауға ... ... ... ... ... ... ... потенциалы сыртқы қаражат көздерінен емес, ішкі қаражат көздері есебінен нығайып жатса, Қазақстанның банк секторының дамуында ... ... ... ... ... үшін ... ... коммерциялық банктердің акционерлері - компаниялар, үлкен кәсіпорындар, жеке ... сол ... ... ... деп, қайтадан әлгі коммерциялық банктердің жарғы капиталын көбейту үшін шешім қабылдауы ... ... ... ... бірнеше жолдары бар. Біріншісі - акционерлер жаңадан құнды қағаздар эмиссиясын жасауы тиіс. Бұл жағдайда банк акционерлерінің қатары ... Ал бұны ... ... ... деп есептемейді. Өйткені банкке деген ықпалын сақтағысы келеді, бір жағынан билігінен, бір ... ... ... келмейді.
Себебі акция басқару, банкке бақылау жасау ісіне міндетті түрде толық құқық береді.
Дәл солай. ... ... ... ... акционерлердің мүдделері банктің меншікті капиталын дамыта түсуге кедергі болуы мүмкін.
Мысалы үшін, капиталыңды белгілі ... ... ... де, ... ... банк құрдың. Банктің акциясын иемдене отырып, тұрақты түрде дивиденд алып отырсың. Өндірістік сала енжар дамығанмен, банк байып жатыр. Жиналған қаражатқа шет ... ... ... ... ... ... босқа жатқызбауға тырысасың. Ұлттық банк дейді. Ал оны жүзеге асыратын қаржы тапшы. Есесіне өзгелер қуана-қуана сатып ... ... ...
Акционерлер сатқысы келмейді. Құнды қағаздар эмиссиясын қосымша шығару бақылау функциясының төмендеуіне әкеп ... ... ... ... Шетелдік акционерлердің инвестиция жасауға қаражаттары жеткілікті болары мәлім. Қазақстандық сарапшылардың пікірінше, біздің коммерциялық банктерге шетелдік инвесторлар көз ... Егер біз ашық ... ... ұстансақ, ең алдыңғы қатарлы елдің қатарынан сап түзеуге талпынсақ, бұл, әрине, заңдылық. Бірақ ... ... ... ... ... сын. Кейбір мәліметтерге сүйенсек, Шығыс Еуропа елдерінің банк секторында шет ел капиталының үлесі 60 пайыздан 90 ... ... ... екен. Бұл - ойлантарлық мәселе.
Әсері өте жоғары. Оны ақша ... ... ... ... көруге болады. Ақша массасының өсуі бағаның өсуіне әкеледі, ал бағаның өсуі ақшаны құнсыздандырады, яғни инфляцияға әкеп соғады. Қазақстандағы ... екі ... ... ... - отандық өндірушілердің халықтың тұтыну сұранысын қанағаттандыра алмауымен түсіндірілсе, екіншісі - банк секторының ақшаны ... тыс ... ... ... шет ... ... тартудың және валюталық түсімдердің көбеюінің нәтижесінде коммерциялық банктердің өтімділігі артып кетті.
Коммерциялық банктердің қаржысын зерттеп, несиелік ресурстарды қүрудағы ... рөлі мен ... мәні ... ... және ... негізде зерттеуге көптеген ЕЕД мемлекеттері ғалымдарының еңбектері арналған.
Бұл ғалымдар: Л.И. ... Б.И. ... А.В. ... Ю. А. ... В.И. ... Л.Н. ... О.И. ... Я.М. Мукин, Г.С. Панов, В.М. Усоскин және т.б.
Коммерциялық банктердің қаржысын ... ... зор ... және экономиканың нақты секторларын арзан несие ресурсымен қамтамасыз ... ... ... ... отандық ғалымдар олар: Ш.Р. Абдилманова, ГХ Калиева, А.Б. Зейнельгабдин, К.К. Ильясов, У.М. ... Н.К. ... Д.М. ... В.Д. ... М.С Саниев, Г.С. Сейткасымов, С.Сазанов, Н.Н. Хамитов, А.Д. Челекбай, және т.б.
Экономиканы ... ... ... ... қаржыландырудың қысқаруы жағдайында шағын және орта бизнеске көмек көрсету жалғасатын болады. Мемлекеттік қолдау олардың салалық тиістілігіне қарамастан, шағын және орта ... ... ... ... ... осы ... ... -- Қазына " қоры 2009 жылы қосымша 1 млрд. АҚШ доллары (120 млрд теңге) ... ... ... ... 70% ... жобаларды қайта қаржыландыруға және 30% жаңа жобаларды іске асыруға бағытталатын болады.
Екінші деңгейдегі банктер шағын және орта бизнеске ... беру ... ... ... ... ... ... Қазына " қоры бөлетін қаражат шеңберінде бір жобаны қаржыландыруға арналған ... 3-тен 5 млн. АҚШ. ... ... өседі.
Үкімет "Самұрық-Қазына" қорымен бірлесіп шағын және орта бизнес үшін сыйақы ... ... ... ... ... ... ... бойынша шара қабылдайды, сондай-ақ тиімді ставканы тағайындай отырып, шағын және орта бизнесті қолдау бойынша қабылданған барлық бағдарламалар қайта қаралатын ... ... ... қоры ... және орта ... ... ... кепілдік беру тетігін енгізетін болады.
Екіншіден,"Самұрық-Қазына"қоры ауылдық жерде шағын кредит берудің, оның ішінде ауылдық кәсіпкерлерге кредит ... ... ... ... және орта ... ... ... тапсырыстармен қамтамасыз ету мақсатында олардың "Мемлекеттік сатып алу туралы" жаңа ... ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік тапсырыстарына қол жеткізуіне жағдай жасалады.
Жер қойнауын пайдаланумен және ... ... ... ... ... ... ... күшейтілетін болады.
Төртіншіден, Үкімет кәсіпкерлікті дамыту үшін әкімшілік кедергілерді төмендету және рұқсат беру.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамуға ерекше назар аударылатын ... ... ... тұрақтандыру мен сауықтыру бағыттарының бірі ретінде белгілеуге мүмкіндік беретін негізгі факторлар мыналар:
1. Агроөнеркәсіптік кешен жұмыспен ... ... ... ын ... ... ол ... ... қамту деңгейін қолдауға бағытталған шаралардың орталық буыны б.т.
2. Ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұраныс жағымсыз экономикалық үрдістің әсеріне неғұрлым ... ... ... ... азық ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі міндетті шешеді.
Республикалық бюджеттен агроөнеркәсіп кешенін дамытуға бөлінетін ... ... ... ... 350 ... ... құрайды. Агроөнеркәсіптік кешенді қолдауға "Қаз Агро" холдингінен қосымша 1 млрд. АҚШ доллары (120 млрд. теңге ) көлемінде қаражат ... ... ... -- ... ... бірлесіп іске асырылатын болады.
Инвестициялар, ең алдымен, астық секторы, ет және сүт өнімдерін қайта өндеу және ... -- ... ... өндеу сияқты қолданыстағы секторларды қолдануға және жаңа экспортқа бағдарланған секторларды дамытуға бағытталатын болалды. Дамыған экспорттық инфрақұрылымдарды бар ... ... ... ... құс ... ... - сүт ... бордақылау алаңдары мен қасапханалар желілері құрылатын болады. Қазіргі заманғы ет өндеу кешендерін ұйымдастару, тамшылатып суару технологияларын қолданып жеміс -- ... ... ... және биязы жүнді терең өндеуді дамыту, Қазақстан астығы экспортының инфрақұрылымын дамыту, аграрлық техникалық ... құру және ... ... ауыл ... ... ... жөніндегі жобалар іске асырылатын болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Құлпыбаев С., ... В.Д. ...
2. ... Б.А. ... -2000ж
3. ... С.Б. , ... - ... Жүнісов Б., МәмбетовҰ., Байжомартов Ү. Алматы -2000ж
5.www.bta.kz

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы. «Қаржы» мамандығы бойынша жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық109 бет
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы30 бет
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы6 бет
Сарыағаш ауданы бойынша шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы қорларын талдау23 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
75 орындық толық циклмен жұмыс істейтін асхана19 бет
Адам ағзасына әсер ететін фаторлар19 бет
Дербес электронды есептеу техникасының архитектурасы туралы3 бет
Еңбек қорғау және еңбек қауіпсіздігі5 бет
Жер жұмыстары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь