Ақша мәні және реформалары

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І ТАРАУ.
1.1. Ақша мәні және негізгі функциялары ... ... ... ... ... ... ... ...4.6
1.2. Ақша реформаларының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7.10

ІІ ТАРАУ.
2.1. 1922 . 1924 жылғы және 1947 жылғы ақша реформалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11.15
2.2. Рубль бағамының жоғарлауы және оны 1950 жылы алтын
базасына өткізу және 1961 жылғы деноминация ... ... ... 16.18
2.3. Қазақстан Республикасының 1993 жылғы ақша реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19.22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23.24

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
КІРІСПЕ

Менің бұл жұмысымның тақырыбы Қазақстандағы ақша реформасының қажеттілігімен маңызы жайында болғандықтан мен бірінші бөлімде, Ақшаның мәне және негізгі функциялары және Ақша реформасының түсінігі туралы айта кетемін.
Ал екінші бөлімінде Қазақстандағы 1922 – 1924 жылғы және 1947 жылғы ақша реформалары жайында, және Рубль бағасының жоғарлауы және оны 1950 жылы алтын базасына өткізу және 1961 жылғы деноминация жәнеде ҚР-нің 1993 жылғы ақша реформалары жайында.
Өскелең халық шаруашылығына тұрақты ақша шаруашылығына тұрақты ақша қажет, онсыз қала мен ауыл арасындағы тауар алмасуын қалыптастыру, өндірісте есеп жұмыстарын ұйымдастырып, оғаншаруашылық есепті енгізу, еңбекке экономикалық ынталандыру мүмкін емес.
Сондқытан рубльді тұрақтандыру мақсатында 1922 ж. ақша реформасын жүргізу басталды.
Ал еліңіз егемендігін алғаннан кейін 1993 ж. 12 қарашада ҚР-ң Президенті Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан Республикасында ұлттық валюта енгізу туралы» жарлық шығарды. Осы жарлыққа сәйкес 1993 ж. 15 қарашада сағат 8-де Қазақстан мемлекетінде ұлттық валюта – теңге – енгізілді.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Ақша, Несие, Банктер. Ғ.С.Сейітқасымов, С.Б. Мақыш. Алматы, «Экономика» 2001 ж.
2. Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары. Баян Көшенова. Алматы «Экономика» 2000 ж.
3. Экономикалық теория негіздері Я.Әубакиров. Алматы «Санат» 1998 ж.
4. Ақша айналысы және несие. С.Б.Мақыш. Алматы 2000 ж. «Қазақ Университеті»
5. Журнал «Қаржы-қаражат». 1998 ж.
6. Сейтқасыомв Г.С. Банковское дело. Қаржы-қаражат. Алмты, 1998 жыл.
7. Сейтқасымов Г.С. Деньги, кредит, банки. Экономика Алматы 1999 г.
8. Сейлова З.С. Құнды қағаздар нарығы.
9. Өмір мен ақша. Есенберлин Қ. Г.
10. Есенберлин Қ.Г. Ақшаны дұрыс қолданудың негізгі ережелері.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ МЕНЕДЖМЕНТ ПӘНІ» КАФЕДРАСЫ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «АҚША МӘНІ ЖӘНЕ ... ... Ақша мәні және ... Ақша ... ТАРАУ.
2.1. 1922 – 1924 жылғы және 1947 ... ... ... ... ... және оны 1950 жылы ... өткізу және 1961 жылғы деноминация............16-18
2.3. Қазақстан Республикасының 1993 жылғы ... бұл ... ... ... ақша ... ... ... болғандықтан мен бірінші бөлімде, Ақшаның
мәне және ... ... және Ақша ... ... ... ... екінші бөлімінде Қазақстандағы 1922 – 1924 жылғы және 1947 ... ... ... және ... бағасының жоғарлауы және оны 1950 жылы
алтын базасына өткізу және 1961 жылғы деноминация жәнеде ... 1993 ... ... ... ... шаруашылығына тұрақты ақша шаруашылығына тұрақты ақша
қажет, онсыз қала мен ауыл ... ... ... қалыптастыру,
өндірісте есеп жұмыстарын ұйымдастырып, оғаншаруашылық есепті ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру мақсатында 1922 ж. ақша реформасын
жүргізу басталды.
Ал ... ... ... ... 1993 ж. 12 ... ... ... «Қазақстан Республикасында ұлттық валюта ... ... ... Осы жарлыққа сәйкес 1993 ж. 15 қарашада сағат 8-де
Қазақстан мемлекетінде ұлттық валюта – теңге – ... ... Ақша мәні және ... функциялары.
Ақшаның өндіріс күштер мен тауар қатыстығының біршама ... ... ... болғандығы ертеден белгілі. Ақшаның жаратылысын зерттеген
басты анық болғаны болғаны, ал оның ... шығу ... ... ...... ... айырбастауға арналған еңбек өнімі. Осы
еңбек өнімінің тауарға айналуы. Ақшаның пайда болғандығы объективті алғы
шарттарын туғызған. Нақты және ... ... жеке және ... еңбек
бөлінісі тутыну құнымен құнның арасында тауар табына байланысты ... ... ... ... ... ... – бір ... өндірушіден 2-біреуіне жүретін тауардың
қозғалысын білдіреді. Енді тауарлардың ... яғни ... ... ... ... ... етеді. Әртүрлі тауарлардың бір-біріне
өлшенуіне ортақ негіз болуы қажет.
Мал = 1 қап ... = 1 ... ... ... құны ... тау. ... ... құны және сол
затқа жататын қоғамдық еңбек жатады. Тек қоғамдық ең ғана ... ... ... ... 2-бір тауарға айырбастаудың өзі бұл тауарларға
шығынның яғни 2 тауардың да бұнын көрсетеді. Осыған ... ... ... ... ең. ... ... ... олардың құны
бірдей болмайды. Қоғамдық еңбекті және құнды сандық жағынан есептеі ... ... ... ... құны – 1 тауардың басқада 1 тауарға белгілі бір сәйкестікте
айырбасталу қасиеті натуралды шарттар ... өнім ... ... ... ... ... құны ... Айырбастау.
2. Айырбастаудың құны
3. Тұтыну құны.
Тауар өндірісі тұсында өндірушіні өз өнімін айырбастау үшін 1-кезекте
оның құны ... ... құны ... Егер ... ... құны болмаса
онда оны айырбастау мүмкін емес. Демек айырбасқа арналмаған болса тауардың
өндіріс күшін.
Егер де ... ... оның ... күшімен сатып алушының тұтыну
құны болуы тиіс. ... ... ... ... өз ... құнның мына
формасының ерте кезде қалыптасуына негіз болған.
1. Алғашқы формасы. 2-формасы. 3-формасы.
Алғашқы форма - ... ... ... ... ... тән құнның
жай және кездей соқ. 1 еңбек өкілі 2-бір ... ... ... ... форма – құнның толық және жалпы формасы сипатында. Ең бөлінісінің
дамуы және өндірістің дамуы ... ... ... ... ... ... 1 ... басқада көптеген болама тауардың айырбастауда жүрген.
1 қап бидай = 1 ... ... ... ...... ... формасы әр тауардың өндіруші өзінің
еңбектеріне қарай барлығына бірдей ... ... ... ... ... тауар массасын жалпылама тауар алуға тырысады. Осыған ... ... ... жалпылама балама рөлде жүретіні ығысып шығады.
Мұндай тауар кей ... ... ... ... мал аңтерісі
Ертедегі Русь шай қытайда, тұз Абсцинсия, піл сүйегі Өңтүстік Африкада.
Мысалы: Ресейге қосылғаннан ... ... ... ... ... тоқты немесе салық қой болған.
Ендібірақ осы аталған тауар ұзақ уақыт жүрмеген. Себебі олар ... ... ... ... ... өзінің қасиеттеріне
байланысты шартта сәйкес келмейді, сонан соң құнның ... ... ... ... ... ... тау, ақша қатысты ол тауар бағасы металдар
алтын, күміс атқарды.
Ақша ... ... ... ... ... ... балама
ретінде пайдаланатын ерекше тауарды айтады.
Ақшаның объективті қажеттілігі тауар өндірісі және айналысының болуына
сәйкес ... ... ... ақша – тауар айналысы құралы және
ізбасары болып ... Ақша мен ... ... ... Бірақ
ақша тауардан бөлініп шыққанда ол ерекше тауар. Солай ақшаның жалпыға
бірдей ... құны ... ... Ол ... ... сапалылығы яғни оның оңай бөлінетіндігі, таттанбайды.
2. Құны өте жоғары, қоры ... ... ... ... ... қоса ақша өндіріс және бөлу процесіндегі адамдар ... ... ... ... ... үш түрі
бар.
1. жалпыға бірдей араласы.
2. айыр құнның дербес формасы.
3. еңбек өлшемінің сыртқы ... ... ...... ... ... ... сипатында.
2 форма – тауарды сатумен тікелей байланыссыз. Ақша несие ... ... ... қалыптасуының өндірістік және өндірістік
шығынды ... ... ... ... реттейтін не сату коммерциялық
банктерге сатуға.
3 форма - тауар ... ... ... ... ... сипаттайды.
1.2 Ақша реформасының мазмұны.
Ақша реформасы екі кезеңде жүргізілді. 1922 ж. 25 ... және ... ... декретімен Мембанкке 1, 2, 3, 5, 10, 25 және 50 ... ... ... ... ... құкық берілді. Бір червонец
соғысқа дейінгі алтын монетадағы (7,74234 г алтын) 10 ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз
етілген қарыздар беру арқылы шығарып отырды. Бұл ... ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Червонецтерді эмиссиялаудың несиелік сипаты олардың қарызды өтеу
барысында ... ... ... ... ... мен ... бағалылықтардан басқа да червонецтер эмиссия сомасынан 25%
алтынмен және шетел валютасымен қамтамасыз етілді. Банктік билеттер ... ... банк ... ... ... ... бақылап отырды. Кеңес мемлекетінің барлық ... ... ғана ... ... ... ... және банктік несиелердің ұлғаюына қарай червонецтер де
айналыста қолданыла бастады. Олар ... ... ақша ... ... 1.04.1923 ж. - 15%, 1.07.1923 ж. - 37%, және 1.10.1923 ж. ... ... ... ... ... есеп ... ... мен шығыстары және басқа да төлемдер червонецтермен ... ірі ақша ... да олар ... ... ... қызмет етті. Кеңестік ақша белгілері өздерінің ұсақ қүндылығына
қарамай, олар ұсақ ... ... және ... ... ... ете ббрді.
Шын мәнісінде елде екі валютаның қосарлы айналысынының ... ... ... барысында шығар-ған червонецтері және Халықаралық қаржы
комитетінің бюджет тапшылығын жабу мақсатында шығарған кеңес ақшасының
белгілері.
Екі ... ... ... - ... пен елдің экономика
жағдайына ... есер ... ... ... ... ... ақшалық белгілерінде берілді. Шаруалар өздерінің өнімдерін
құнсыз кеңестік акща белгілеріне сатқылары ... жылы ... ақша ... астрономиялық санға - 762,3
квадрильон рубльге (квадрильон - бұл 15 нолі бар ақша ... ... ... ... нақты құны (червонецтегі) 15,2 млн рубльді құрады.
Кеңестік ақша бірліктерінің құнсыздану карқыны ... және ... ... ... әкеліп соқты. Сөйтіп, ұсақ ақшалар
ретінде әр түрлі ақшалар, әсіресе ... ... ... ... ақша ... ... ... үлкен зиян әкелді.
Червонецтер қаланың валютасы болды, іс жүзінде олар ауылдарға жетпеді. Ауыл
шаруашылығы ... ... ... ... ... бәрі ... тезірек аяқтауды талап етті. Бұған деген өзіндік экономикалык
алғышарттары болды: бюджет тапшылығы 15%-ға дейін ... ... ... ... өсуі ... ... қоры ұлғайды (1.01.1923 ж. 10,9 млн
рубльден, 1.02.1924 ж. 153,6 млн ... ... ... ... ... ... патшалығы соғысының қарсаңындағы болған ... ... ... 9%-ға ... ... ж. ... ... комитеті (ОАК - ЦИК) және Халық Комиссарлар
кеңесі (ХКК - СНК) ... ... ақша ... ... 1, 3 жэне 5 ... қазыналық билеттер шығарылды, мүндағы 10
казыналык рубльдің күны 1 червонецке теңесті. Кеңес ақша ... ... ... ... ... ... қорында болған коры
жойылды. 22.02.24 ж. бастап 10, 15, 20 және 50 ... ... ... ... 2, 3 және 5 ... күміс монеталар шығарылды. 1924 ж. бастап айна-
лыстағы ... ... ... нақты бағаммен сатып алу басталды, 1
рубльдік қазыналық билет 50 мың ... ... ... ... ... ... ... сомасының жартысынан аспауға тиіс
болды.
1888ж. дүниеге келген ... ... ... ... жж. ақша ... ... және теоретигі, болды.
1921 ж. қараша айынан бастап ол ... ... ... ... ... жетекшілігімен бөлінген қаржы-несие жүйесі қалпына
келтірілді. Не бары 3 жыл ішінде, 1924 ... ... ... ... ... Бұл кеңестік ақша белгілерінің ... ... ... өтуге мүмкіндік жасады. Ол 1922 ... ... ... ... ... экономикалық өрлеуінің
қажетті шарты деп дәлелдеді. Осы уақыттарда көптеген ... ... ... ақша ... ... ... табысты бірінші
кезектегі мемлекеттік кажеттілікке қайта бөлудің ... ... деп ... Бұл ... ... болған Г.Я.Сокольников, барлық
тауарлық шаруашылықта ақша тек кана ... және ... ... ... ... құн өлшемі және қорлану құралы болып ... ... ... екі ... құнсыз кеңестік ақша бірліктері атқара
алмайды. Қорлану құралы ... ... ... қажетгілік
алтыннын, тұрақты валютаның келуін ... ... Ол ... ... гиперинфляцияньщ барлық акша жүйесінің кұл-
дырауына әкеліп соғатынын дәлелдеген болатын. ... ... ... ішкі ... ... мен ... ... акшалар арасында
тұрақты катынастың болуын талап ететіндіктен де, ... ... ... тұрақты бағамы болуы ... ... ... ... жақтаушы ретінде ғана ... ... ... ... ... ... жинақтау қажет деп санады.
Алтын қорының үш ролі болдъі:
1) халықаралық есеп айырысуларда резервтік қор ... ішкі ... ... ... ... ... алтынды
шетел валготасымен бірге ішкі ... ... алып ... көзге көрінбейтін жағдайларға арналған сақтандыру резерві.
Червонец тарихқа "алтын" деген атпен кірді, бұл жерде оның ... он ... ... мазмұныңа сәйкес келуінің қатысы болғандықтан
емес.
Мембанк валюталық бағамды өзгеріссіз (1 ... тең 1 фунт ... ... ... "еркін нарықта" алтынды және шетел валютасын ... ... альщ ... Мемлекеттің нарықтағы алтын және шетел валюта-сына
деген сұраныс пен ұсыныс қатынасына ... ... ... ... ... ол өз ... ... позициясын нығайтуға, оның бағамын
арттыруға мүмкіндік берді.
Сонымен қатар, червонецтер кеден баждарын ... де ... ... ... ... алу ... сондай-ак червонецтегі
бағалардың тұрақтылығының камтамасыз етілуі, оған деген "сенімді" арттырып
коймай, оның пайдалану аясын ... ... ... ж. червонец-тер
елдегі ақша массасыньщ 45%-ын құрады. Ең басты червонецтер тұрақты қорлану
қүралы болып табылды. Валюталық ... ... және ... ... ... ... жж. ақша ... көптеген адамдар құнсыз ... ... мыс ... келуі таңғажайып нәрсе деп баға берді.
Ақша айналысын реттеуді, ақша ... ... ... Ұлы Отан соғысына тұрақты акша жүйесімен ... ... ... ... 1922 – 1924 ... және 1947 ... ақша ... реформасын өткізудің қажеттігі. Революцияға дейінгі Қазақстанда
жүргізілген ... жж. ақша ... ... алтын монета
айналысы бар алтын монометаллизм жүйесі енгізілді. ... ... ... мыс ... жүрді. Негізгі ақша белгілеріне 92% алтынмен қамтамасыз
етілген Мемлекеттік банктің несиелік билеттері жатты. Ақша массасының ... ... ... ауыстырылатын айналыс құралдары құрады, сондықтан
да оларға деген халықтың сенімі ... ж. ... ... ... 20 және 40 ... ақша ... олар шынының бетіне жабыстырылған этикеткаларға ұқсас, бұны халық
арасында "керенки" деп атады. Несиелік ақшалар мен "керенкилерден" ... ... ... ... әр ... енгізді: мемлекеттік
казынаның қысқа мерзімді міндеттемесі, займ купондары.
Мемлекеттік ... жабу ... ... ірі ... ... ... Ұсақ ... ролін чектер, бондар, маркалар және басқа
да ақшалай суррогаттар атқарды. ... ақша ... ... ... оның ... да ... ... болды. Қазан революциясынан
кейін ақша айналасының ... ... ... ... Үш жыл ... ... ... қағаз акшаларының массасы 48 есеге дейін өсіп кетті. Ақша
10 мың ... ... 1919 ж. ... рет ... ... ... ... есеп айырысу белгілері айналыска шығарылды. Түркістанда,
Солтүстік Кавказда, Кавказда, Қиыр Шығыста және басқа ... ... ... ... рұқсат берілді. Ақша массасы сан ... ... ... ақша ... ... ... қаласында (қазіргі
Алматы) шығарылды. Жетісулық несиелік билетгер Мемлекеттік банкте апиынмен
сақталған және ... ... ... ... қамтамасыз етілді. Бұл
туралы несиелік билеттің бет жағында ... жазу ... ... ... ... ... ... емес. Жергілікті билік
органдарының иелігінде мұндай бағалы ... ... 275 пуды ... ... байлығы болып саналды. Бірақ бұлар қаржылық жағдайды нығайта
аламады. "Верненск ... күн ... ... ... ... мен ... интервенциясы жағдайында интервенттер,
шетелдіктер және ақ гвардия "үкіметі" өздерінің ақшаларын басып ... ... әр ... ... және олар ... құнсызданды.
Ақшаның қатты құнсыздануының нәтижесі: шаруашылық қатынастардын
натуралдануы мен ... ... ... ... ... 1920 ... ... "еңбек паегін" ақысыз беру басталды. Келесі жылдары ... ... ... үшін ... ... алынып тасталды. Оқушыларға
тегін киім берді. Базарлардың ... ... ... ... яғни
кездейсоқ айырбас эквивалент (мысалы, етік жұбы 30 фунт крупаға, немесе 1
пуд қара ... ... 3 фунт ... және т.б.) ... жүзеге асырылды.
1921 ж. наурызда болған РКП(б)-ның X съезінде жаңа ... ... ... ... өнім ... ... ... кейін,
артық өнімдерін базарға сатуға мүмкіндік туды. Қала мен ауыл ... ... дами ... Жеке ... ... саудаға және ұсақ
өнеркәсіпке араласуына жол ... ... ... ... ... ... Егер, 1921 ж.
көктемінде ақшалай еңбек ақыны төлеу тек 10% ... онда 1923 ж. ... ол - ... ... ... Бұл ақша ... ғана мүмкін болды.
1921 ж. қазанда ... ... ... ... ... ... ... ол елдің басты эмиссиялық
орталығы болып саналды. Мемлекеттік банктің басты міндеті ақша ... ... ... ... ... ... экономикалық алғышарттарына ЖЭС жүргізудің
нәтижесіндегі шаруашылық жағдайдың біршама жақсаруы: әр ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің артуы, шарушылығының
басты өнімдерінің өсуі (бидай, мақта) тауар айналымының артуы жатады.
Тауар шаруашылығындағы ақша ... ... ... ... ... - бұл ... ... қамтамасыз етілуі. 1.01.1922 жылдан
1.01.1923 жылдар аралығында Мемлекеттік банктің алтын ... ... ... 31 млн ... ... ... 1922 ж. ... металдарды және
тастарды еркін түрде иеленуге рұқсат ... оған ... ... ... ... міндетті болатын. Бағалы металдардан жасалған
монеталар мен шетел валюталарын сатып алу мен ... ... ... ғана ... монополиялық болды.
Ақша айналысын қалыпқа келтірудің басты бір қадамына 1922 ... ақша ... ... ... ... 1 ... ... шығарылған
10 мың рубльге теңесті. Ақшаларды қайта есептеу олардың төрт ... ... ... әдісі) арқылы жүргізілді.
1922 ж. 1 мамырынан бастап, барлық есептесулер жаңа ақшалармен жүзеге
асты. Айналыстағы ескі ақша ... 1923 ж. 1 ... ... қабылдады.
Екінші рет деноминациялау барысында 1923 жылғы үлгідегі 1 ... ... 100 ... ... ... ... ақша белгілерінің бір миллионына
теңесті.
Деноминациялар ақшаны есепке алуды оңайлатты, ақша айналысын бір
қалыпқа ... ... ... ... Әйтсе де рубльді
тұрақтандыру мүмкін болмады. Мемлекеттік ... ... ... ... үсті-үстіне шығарыла бергендіктен де, олар ... ... ... ақша ... Ұлы Отан ... елге - 679 млрд ... ... оның ішінде әскери шығындар 551,1 млрд ... ... ... бағамен есептегенде).
Өндіріс пен халық түтынатын тауарлардың сатылу ... аяқ ... ... ... ... ... Осы уақыт ішінде әскери
шығыстар өсе бастады. ... жабу ... ... ... ... коса ... салық, баласыз адамдарға салык, шағын ... және ... ... ... ... салықтар енгізілді. Халық
арасында мемлекеттік займдарға ... ... ... және ... ауға ... жарналар беру жүмыстары ... ... ... ... 270 млрд ... ... ... табыстардың
25,4% шамасында қаражаттар түсті. Бюджет тапшылығы ... ... ... көлемінін кысқаруымен айналыста ақша массасы жоғарылады.
Бұл ұйымдастырылмаған ... ... ... ... ... ... тұтыну заттарына соғысқа дейінгі бағалар сақталды.
Бұған халық тұтынатын тауарларды ... ... жүйе ... қол
жеткізді. Рубльдің сатып алу қабілеттігі төмендей берді.
Соғыстын ... жою үшін ... ... рубльдін
тұрақтылығын және оның сатып алу ... ... ... ... және ауыл шаруашылығында өндіріс көлемінің ұлғаюы, тауар
айналысының, мемлекеттік кірістердің көбеюі акша реформасын ... ... ... БКП(б) ОК қаулысына сәйкес 1947ж. 14 желтоксанда
"Ақша реформасын жүргізу ... және ... пен ... ... алып ... ... ... берді.
Айналысқа жаңа ақша бірліктері 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 ... ... ... ... ескі ... 1:10 қатынаста айырбастальшды.
Бұндай жолмен айналыста ақша массасы 10 ... ... ... ... ... ... жинақ кассаларындағы 3000 рубльге дейінгі
ақшалары ... ... ... жоқ, ... 10000 ... дейін
3:2 жеңілдік ... 10000 ... 2:1 ... ... Мемлекеттік кәсіпорындар мен үйымдардағы ақша ... ... ... ... ... және
несиелік мекемелердің шоттарындағы ақша ... ... ... есебінде айырбасталды. Ақшанын айырбасталуы ... ... ... ... жүзеге асырылды. Ол арнайы үйымдастырылған
айырбас пункттерінде ... ... ... ... ... монета
айырбасталуға жатпады және айналыста номиналы бойынша қала ... ... ... үшін ... бүръшғы мөлшерде жаңа ақшамен
төленді.
Реформаның басты элементерінін бірі бұрынғы шығарылған ... (1947 ж. ... ... 1948 ^ біртұтас 2%-дық займға
конверсиялануы болды. Барлық ... ... ... ... айыр. басталды.
Ақша реформасын жүргізумен қатар, барлык азық-түлік және өнеркәсіп
тауарларына деген карточкалық жүйе ... ... және ... ... ... ... 10-12% ... мемлекеттік сауданың ықпалымен колхоз нарық-тарындағы бағалар
төмендеді. 1948 ж. бірінші тоқсанында рубльдің сатып алу күші 1947 ... ... ... 41%-ға ... ж. ақша ... ақша ... ... қайта құруылуын
білдірген жоқ. Оны жүргізгеннен кейін де, ... ... ... ... ... ... ... сәл айырмашылығы сол, Мемлекеттік
банктің билеттері червонец емес рубль түрінде шығарылатын болды.
Реформа ақша жүйесін нығайта ... ... ... ... арттырды. Бүл реформа өз кезе-ғінде бірнеше рет ... ... ... пен ... ... ... арасындағы тепе-теңдікті сақтап қала
алды. Бірак бұл елуінші жылдардың басында-ак бөлшек ... ... ... ... ... ... ... бағамының жоғарылауы және оны 1950 жылы алтын ... ... ж. ақша ... кейін алғашқы жылдары экономиканың
дамуындағы кол ... ... және ... жүйесінің алынып
тасталуы өнімнің өзіндік құнының төмендеуіне, дүкендерде азық-түліктердің
көбеюіне жол ... Жыл ... ... сауда бағаларының төмендеуі басталды.
Әдетте ол, 1948 ж. көктемінен 1954 ж. дейін ... Бүл ... ... ... ... 6 есе, ... тауарларының бағасы 1,9 есеге төмендеді. Әйтсе де
бағаның төмендеуі халықгын төлем кабілетінін сұранысы, өндірістің, ... ... ... ... асып ... әкелді.
Айналыстағы ақша массасының өсуін тежеу максатында халыктың жұмыс
жасайтын барлық категорияларьшың ... ... ... қалпына
келтіруге және дамытуға" арналған облигациялык займдарды төлеуге ... ... ... ... шетел валюталарына қатысты көтеру және оны
алтын базасына өткізу қажеттігін мойындады. Оған ... ... ... ... бағамы алтын базасында емес, қандай да бір алтықдык
құрамы бар және ... ... ... валютасының базасында
белгіленіп келді.
Бастапқы кездері рубльдін бағамын ... үшін база ... ... ... ... ... Франция валютасының тұрақты
алтындық құрамы болды, ал доллар және фунт стерлинг болса, олар ... ... ... ... 1936ж. француз франкі де
девальвацияланды, сөйтіп оның бағамы біршама түсіп ... 1937 ж. ... АҚШ ... ... есептеу енгізіліп, 1 доллар = 5 рублъ 30
тиын ... ж. 1 ... ... ... ... ... кұрамын (баға
масштабы) 0,222168 г таза алтъшмен белгіледі. Осы ... ... ... ... ... ... ... бағамы
анықталды. Осылайша бұрынғы 5 рубль 30 ... ... - 1 ... алтындык, кұрамы ол кезде 0,888671 г алтынды ... үшін ... ... жаңа бағам белгіленді. Ағыл-шын фунт стерлингіне қатысты
алғанда - бұрынғы 14 рублъ 84 ... ... 11 ... 20 ... ... ... ... да шетел валюталарьша ... ... ... ... ... ... немесе олардың
бағамдарының кейінгі өзгерістері болған жағдайларды КСРО Мембанкі ... ... тиіс ... ... валютасына қатысты рубль бағамынын
жоғарлауының зор ... бар. ... ... ... алтындық
құрамы оны халықаралық есеп айырысуларды пайдалануын кеңейтті,
1961 жылғы деноминация
Рубль бағамын алтын ... ... ... оц ... ... ... ақша ... мемлекеттік бюджеттін мөлшері, сондай-
ақ өндіріс, ұлттық табыс көлемі және т.б. шамадан тыс өсті. ... ... ... ... ... ... ... Осындай үлкен сомалардағы шоттармен жұмыс жасау
іс жүзінде қаржы-банктік және ... ... ... ... Баға масштабы өте ұсақ болып қалды. ... да ... ... 10 ... ірілендіру, рубльдің алтындық құрамын көтеру және
айналыстағы ақшаларды жаңаға айырбастау туралы шешім ... ж. ... ... ... жаңа ... ... ақша
бірліктері шығарылды: 1, 3, 5 казыналық би-леттер мен 10, 25, 50 және 100
рубльдегі мемлекеттік банк (банкнот) ... ... 1, 2, 3, 5, ... 20 және 50 тиындық ... Ескі ... ақша ... ... жаңа ... 1:10 ... ... 1, 2, 3, 5 тиындық
монеталар айырбастауға жатпагандықтан, ... ... ... ... 3 ай ішінде 1961ж. 1 қаңтарынан ... 1 ... ... шектеусіз жүргізілді. Сондықтан да 1961ж. I ... ескі және жана ... ... ... ... ... операциялар
1:10 аракатынасымен жүргізілді. Сонымен бірге осындай арақатынаста тауарлар
мен қызметтер бағасы,. жалақы ... ... ... ... ... ... келісім-шарттар және т.б. жүргізілді.
Баға масштабын ірілендіру ақша есебін жэне олардын техникалық кызмет
көрсетуін жеңілдетті. Ақша билеттерінін ... ... ... ... ... ... ... масштабын ірілендірумен бірге рубльдін алтындык қүрамын көтерді
және оның шетел ... ... ... ... жүзеге
асты. 1961 ж. 1 қаңтарьшан бас-тап, рубльдін алтындық ... 0,222168 ... 0,987412 г ... ... ... жаңа ... қүрамы рубльде бейнеленген ал-тыннын ... ... ... ... ... ... ... сауда арасындағы күрделі кайта есептеулерді қалыпқа келтірді.
1964 ж. Экономикалық ынтымақтастықтың халықаралық банкінін кұрылумен
байланысты, 1991 ж. дейін ... ... ... кенесіне мүше елдердін
арасында көп жакты ... есеп ... үшін ... ... - аудармалы рубль енгізілді.
2.3. Қазақстан республикасының 1993 жылғы ақша реформасы
Бір адамның ауыстыратьш ақшасының ең ... ... ... ... Ал ... 200 ... аспайтын мөлшерде
айырбастауға рұксат етІлді. Белгіленғен лимитен жоғары сомада ақшасы бар
адамдарға ... ... ... ... ... ... бару керек
болды. "1991 ж 23 каңтардан бастап бір уакытта салымдарды беруге де шек
кою ... ... тек кана ... ... ... ... байланысты айына 500 рубльден аспайтын сомада бере отырып, ол туралы
төл-кұжаттарына белгі қойылды.
"Павловск" реформасы штижесінде ... 8 млрд ... ... оның иелік ету зандылығы дәлелденбеген болытын.
Бірақ бүл шара рубльдің сатып алу кабілетінің ... әсер ... ... ... ... өсуінде байқалды.
Қайта қүру жағдайында өндірістің құлдырауымен бірге айналыстағы акша
массасының өсуі қатар ... ... мен ... ... ... ... Бұл үшін қажетті валютадағы 1,63 млрд доллар сомасын алтынды
сатудан түсірді: 1989 ж. - 300 т., 1990 ж. - 234 ... ж. ... ... ... 25 млрд ... ... 1981-1985 жж. қоса алғандағыдан біршама үд. кен. ... ... бос ... ... ... ... ж. қаңтарда "1961 жылғы 50 және 100 рубльдік ... ... КСРО ... төлем ретінде қабылдауды және ... ... ... мең ... ... колма-қол ақща
беруді ... ... ... ... мен КСРО ... каулысы кабылданды. Айналысқа 1991 жылы ... ... ... Жеке ... ескі ... жаңа ... не бары үш күн берілді.
КСРО ыдыраған сон кенес валютасы - ... ... ... ... ... қоса ... ... мемлекеттер аумағында айналыста
жүре берді. Әр түрлі себептерге байланысты, ең бастысы, жаңа ... ... ... ... тез ... ... заңдармен
экономиканын социалистік директивті ... ... өтуі ... ... ... ... ... аумағы сәтсіз үзілді.
КСРО ыдырағын соң ақшаны дезинтеграциялау процесі өте ... және ... ... ... меншікті ұлттық валюталарын
енгізілумен аяқталды.
КСРО республикаларыньщ егемендігі жариялағаннан кейін барлық 15 ұлттық
банктер ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Мұндай салдардың біріне несиелік экспанциялау жатты. Мысалы, Украина Үлттық
банкі 1992 ж. маусымда несие беру ... ... ... ... есеп ... ... Бұл мысалды ТМД елдердің көптеген
орталық банктері қайталады. Ресей қолма-қол рубльді шығаруда монокомитетке
айналғанымен де ... ... ... ... ... ... нарығын басқа ... ... ... ... өздерінін валюталарын айналысқа ... ... ... ... Литва, Латвияда және Әзірбайжанда болды.
1992 ж. ... ... ... ... ... ақша қаражаттар көлемінде және Ресей мен ... ... ... ... ... екі жакды өзара есеп
айырысу талабын ... ... ... ғана бүл іс ... үлттық
қолма-колсыз рубльдердін қүрылуына ... ... ... кадам
- меншікті валюталардың шығарылуы екені, осы бас-тан белгілі болды, сөйтіп
1992 ж. ... ... ... 1992 жылы ... ... жылы ... Украина мен Беларусь мемлекетгері өз ұлттық
валюталарын енгізе бастады. 1993 жылы ... ... ... ... ... ... Бұл жерде сонғы болып енгізгендер
қатарына (1995 ж. Тәжікстанды ... ... ... ... және Қазақстан (1993 ж. қараша) болды. Бұл ... ... ... ... ... банкінің 1993 ж. рубльдік банкноталарды
жаңала-рына айырбастауды жүргізген соң барып кетті. Кейбір ... ... ... ... ... қалпына келтіруге деген ұмтылысынан
еш нәтиже шықпады.
1992 ж. 9 ... ... ... ... қол ... ... төлем кұралы ретінде пайдаланатын мемлекеттердің біртүтас ақша
жүйесі мен ... ... және ... саясаты туралы", соңынан
1993 ж. қыркүйекте алты мемлекеттің бірігуімен ... ... ... құру туралы да келісімдері жасалды. Бүл сұрақ бойынша Ресейдің
екі жақты ... ... ... тек қана ... ... ... кеңес мемлекетгерінін макроэкономикалық тұрақтылыққа
байланысты ... ... ... жіберді.
1991 жылы Кеңес Одағы ... ... ... ... ... бірге "рубль аумағында" қала берді. 1992 ж. ... ... ... ... шықты. Олардың эмитенті ретінде ... КСРО ... ... атап ... 1992 ж. маусым ... рет ... 5000 ... ... 10 000 және 50 000 кушорлары
шығарылды.
Сөйтіп, Ресей Федерациясында және одан тысқары ... ... үш ... 1961-1991 жж, кеңес ақшалары, 1992 ж. кеңес үлгісіндегі
(200, 500, 1000 руб.) Ресей Орталык банктің ... ... 1993 ... ... шығарылған ресейлік ақшалар жүрді.
1993 ж. 23 шілдесінде Ресейдің Орталық банкі 196), 1991 жж. ... ... ... 1992 ж. 5000 және 10000 ... алу туралы хабарлады. Бастапкыда олардың айырбасына бір апта
берілд[ Айырбастауға 35 мьщ рубльден ... ... ... ... ... ... екі күн өткен соң айырбас мерзімі 1993
ж. 1 қыркүйек айына ... ... ... шегі бір адамға 100 ... ... ақша ... ескі ... ... ТМД ... оның
ішінде Қазақстанға қарай жаппай ығысуына жол берді.
1992 ж. бірінші жартысында-ақ ... ... ... ... ... күдер үзіп, өз валютасын шығаруға бетбұрыс жасаған
болатын. Жаңа ... ... ... ... фирмасымен шарт
жасалды. Сөйтіп, 1993 ж. 1, 3, 5, 10, 20, 50 және 100 ... ... ... ... қолдан жасаудан корғанатын
18 дәрежесі бар.
1993 ж. 12 қарашада Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
"Қазақстан ... ... ... ... туралы" Жарғыға қол
қойды. Осы жарғымен 1993 жылы 15 карашада сағат 8-ден бастап ... ... ... ... ... және ... жж. ... үлгісін-дегі қазыналық және
банктік билеттерді айырбастау 20 карашада сағат 18-де аяқталды.
Қолма-қол ... ... ... ... ... ... ... 1 теңге үшін 500 рубль ... ... ... ... 16 ... ... барлық азаматтары 100 мың
рубль шегінде ақша айырбастай ... ... бір рет қана ... ... ... ... ... 100 мьщнан асатын рубльдер арнайы жеке бет
шотына аударылып, оны 6 ай ... ... ... құқысыз болды.
Лимиттен асқан қаражаттардың шығу тегін-нін заңдылығын арнайы күрылған
комиссия тексерді. Комиссияның ... ... бүл ... ... ... ... 18 қарашаға дейінгі аралықта халық тең-гемен ... де есеп ... ... ... ... тұлғалармен, сол сияқты
бөлшек сауданы жүзеге ... және ... ... ... көрсететін
тұлғалардың акшалай түсімдері күнделікті кабылдаңды: теңгеде - шексіз, 1961-
1993жж. 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 ... ... 1993 ... ақшалай түсімдердін орташа шамасынан аспайтын сомада, ... ... ... ... ... ... ... активтер мен
пассивтер екі күн ... (15-16 ... ... ... Қолма қол
ақшаны айырбастау және активтер мен лассивтерді ... ... ... ... ... жүргізбеді.
Қазақстан Республикасы Улттык банкі теңгенің валюталық бағамын: 1
доллар = 4 ... 70 тиын ... ... ... ... ол ... кетті. Соған сэйкес баға мен жалақы да өсті.
Инфляцияның есуі ... ірі акша ... ... ... 1994 ... 200, 500, 1000 және 2000 ... ақшалар айналысқа шығарылды. 1995
ж. ұсақ тиындар бір-тіндеп айналыстан шыгып қалды, олардың орньша мыс-
никельден ... 1, 3, 5, 10, 20 ... ... шыға ... ... Абай ... жүз ... мерейтойының құрметіне 100
теңгелік күміс монеталар шығарылды. 1995 жылдын аяғында ... ... ... ... жоғары сыныпты төрт алтын монеталар шығарылды. Жалпы салмағы
57,54 г қүрайтын жиынтығына 1, 2, 5 және 10 мың ... ... ... ... 816 ... ... ... тенгесі сонғы жылдары түрақты төлем құралы болып
кана қоймай, еркін алмастырылатын валюталарға ... ... ... ... ... қатарына кіреді.
Қазақстанға үлттык валютаның сәтті енгізілуі, әрі карай онын сыртқы
және ішкі тұрақтылығын камтамасыз етуді талап етеді.
Қортынды.
Мен курстық ... ... келе ... ... адамзаттың пайда
болуымен қатар өмір сүріп келеді деседе болады. Ғасырлар боиыақша өзгеріп
отырған және ... ... ... ... жоқ, ... ... ... тарихи дамуы процесінде жалпыға бірдей
эквивалент формасында әр алуан тоуарлар болған: мал, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... мен тауар айналысының
болуын негізделген ақша қажеттігінің себептерін түсіндіреді.
Экономикалық категория ретінде ... ... және болу ... ... ... ... ... Бұл жерде ақша бес
түрлі қызмет атқарады: құн өлшемі, айналыс ... ... ... ... және қорлану құралы, дүниежүзілік ақшалар.
Ақшаның өзінде, сондай - ақ олардың қызметтерінде ... ... ... ... бұрындары сатып алу - сату процесі жалпыға ... ... ... бұл күндері қағаз және несие ақшалармен
жүзеге асуда.
Ал ақша реформасы жайында айта кететін болсам, ... ж.ж. ... ... адамдар құнсыз қағаз ақшалардың орнына мыс
монеталардың келуі ... ... деп баға ... Ақша ... ақша ... эмиссиялауды қатаң орталықтандырып Ұлы Отан
соғысына тұрақты ақша жүйесімен қадам басуға мүмкіндік ... Отан ... ... ... ... - ... ... көптеген шығын алып келді. Ұлы Отан соғысы елге – 679 млрд. рубльге
шығын әкелді, оның ішінде ... ... – 551,1 млрд ... ... дейнгі бағамен есептегенде) Өндіріспен Халық түтынатын тауарлардың
сатылу көлемінің аяқ асты қысқаруы мемлекеттік ... ... ... Ақша ... ... туралы және азық - ... ... ... ... алып ... ... шешім қабылдады.
Өнеркәсіпте және ауыл шаруашылығында өндіріс көлемінің ұлғаюы, тауар
айналысының, мемлекеттік кірістердің көбеюі ақша ... ... ... ... басты элементтерінің бірі бұрынғы шығарылған
мемлекеттік займдарды (1947 ж. займнан басқасын ) 1948 ж. ... 2 - ... ... ... ... ... облигациялар 3 : 1
арақатынасымен басталды.
Реформа ақша ... ... ... ... барлық қызметтерінің
маңызын арттырды. Бұл реформа өз кезегінде ... рет ... ... ... пен тұтыну саласында ұсыныс арасындағы тепе - тендікті сақтап қала
алды . Бірақ бұл ... ... ... - ақ ... ... ... ... саясаттың әсерінен бұзылды.
Қорытындылай келе 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... 1993 ж. 18 ... ... теңге Қазақстан
Республикасында бірден-бір заңды төлем құралы болып тағайындалды. Бір теңге
жүз тиыннан құралады, ол ... ақша ... ... және ... ... ... ... рубльдік щоттардағы жинақтар мен салымдар 500 рубль 1
теңгеге арақатынасымен айырбасталып, ол 18 ... ... ... ... ... 18 аралығында екі валюта – сом және ... ... ... Қазақстан Республикасының 1993 жылы ... ... ... ... – ақша ... ... әдебиеттер
1. Ақша, Несие, Банктер. Ғ.С.Сейітқасымов, С.Б. Мақыш. Алматы,
«Экономика» 2001 ... ... ... ... ... ... Баян Көшенова. Алматы
«Экономика» 2000 ж.
3. Экономикалық теория негіздері Я.Әубакиров. Алматы «Санат» 1998 ж.
4. Ақша ... және ... ... ... 2000 ж. ... ... ... 1998 ж.
6. Сейтқасыомв Г.С. Банковское дело. Қаржы-қаражат. Алмты, 1998 жыл.
7. Сейтқасымов Г.С. Деньги, кредит, банки. Экономика ... 1999 ... ... З.С. Құнды қағаздар нарығы.
9. Өмір мен ақша. Есенберлин Қ. Г.
10. Есенберлин Қ.Г. Ақшаны дұрыс қолданудың негізгі ережелері.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1922 – 1924 жж. Ақша реформалары6 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
Ақша реформалары31 бет
Ақша реформаларын талдау36 бет
Ақша.Ақша реформалары25 бет
Қазiргi кездегi ақша реформаларын жетiлдiру мәселелерi60 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары және оның ерекшелiктерi8 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары мен қазIргI ақша жүйесIнIң дамуы29 бет
Қазақстандағы ақша реформалары34 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь