Коммерциялық банктегі ақша қаражаттары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕГІ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Ақша қаражаттарының экономикалық мәні, қызметі ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Ақша қаражаттары есебінің ХҚЕС сәйкес ұйымдастырылуы ... ... ... ...12
1.3 «Каspi Bank» АҚ есеп саясаты және оның техника.экономикалық көрсеткішін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.1 «Каspi Bank» АҚ кассадағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.2 Ұлттық Банк корреспонденттік шотындағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.3 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттардағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру (Инкассация, айырбастау пунктері, шетел валюталарының есебі) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40

3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ АУДИТІ МЕН ҚОЗҒАЛЫСЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48
3.1 Банктік операцияларды аудиторлық тексерудің маңызы, жоспар құру және оны қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.2 Коммерциялық банктердегі ақша қаражаттарына аудиторлық тексеру жүргізудің маңызы мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
3.3 Коммерциялық банктің активтерін жетілдіру шаралары ... ... ... ... ...59

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .68
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73
Бүгінде қаржылық операцияларды реттеуді, төлем түрлері мен нысандарын жетілдіру- заман талабына сай қызмет көрсету кепілі. Яғни, барлық қаржылық қатынас ақша қаражаттары негізінде жүргізілгендіктен жауапты тұлғалар арқылы іс-шаралар атқарылуы керек. Осы шаралар арнайы банктік ұйымдар арқылы орындалып, қызметті пайдаланушылар мен ақша жұмсаушылардың мақсатты пайдалану жолын бағыттайды.
Банк-ерекше кәсіпорын. Егер уәкілдігі кәсіпорын қызметінде ақша төлем рөлін атқарса, ал Банк қызметінде ол тауар орнына жүреді.
Банктер уақытша пайдаланылмай тұрған бос ақша қаражаттарын өзіне жинақтау, клиенттерге есепшот ашып, кассалық қызмет көрсету, қысқа және ұзақ мерзімге несие беру, инвестициялық қызмет атқару (ұзақ мерзімді күрделі шығындарды қаржыландыру, құнды қағаздар шығару) т.с.с. өзіндік арнаулы қызметтерге қоса, нарықтық экономика жағдайында лизингтік, факторингтік, трастық, кеңесшілік, ақпараттық, т.б. қызметтерді де атқарады.
Банк жүргізетін операциялар пассивті (ресурстарды банктегі есепшотқа енгізу) және активті (Банк ресурстарын орналастыру) болып бөлінеді. Негізгі пассивті операциялардың қатарына Банктің өзіндік капиталы (жарғылық қор, резервтік қор) депозиттер қабылдау және банкаралық ақша пиасасынан (рыногынан) қосымша ресурстар алу жатса, ал, негізгі активті операцияларға банкаралық кредит беру, инвестициялық (тікелей және портфельді) қаржы бөлу, т.б. жатады. Коммерциялық Банктер бұлармен қатар делдалдық және сенімдік (коммандиттік) операцияларды да жасайды.
Ақша қаражаттары мен олардың баламаларын дұрыс ашып көрсету және оларды жіктеу кәсіпорынның өтімділік және төлем қабілеттік деңгейін дәл бағалау үшін қажет. Өтімділік туралы ақпарат кәсiпорынның өз қаржы мiндеттемелерiн мерзiмiнде орындау қабiлетiн болжау үшiн пайдалы. Өтімділіктің болашақта қаржылық жағдайынының жақсаруына қатысы бар.
Сонымен қатар, төлем қабiлеттiлiгiнiң қаржы мiндеттемелерiн олардың мерзiмдерiнiң басталуына қарай дер кезiнде орындау үшiн неғұрлым ұзақ уақыт кезеңi iшiнде ақшалай қаражаттардың тұрақты болуына қатысы бар.
Қаржылық есептіліктің халықаралық стандартында келтірілген сипаттамалардан ақша қаражаттары мен олардың баламалары айналымдық активтердің ажыратылмас құрамдас бөлігі екенін көрсетеді. Бұл арада активтер - ұйым өткен оқиғалар нәтижесінде бақылап отырған, болашақта экономикалық пайда алу күтілетін ресурстар [2].
Ал ақша қаражаттарының баламаларына-алдын ала белгілі ақша қаражаттары сомасына тез айналатын және олардың құны шамалы тәуекелге ұшырайтын қысқа мерзімді, жоғары өтімді салымдар жатады. Сондықтан ақша қаражаттарының қозғалысы-ақша қаражаттары мен олардың баламаларының түсімдері және төлемдерінен құралады.
1 ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңы. Алматы, 2000 - 60 б.
2 Міржақыпова С.Т., Банктегі бухгалтерлік есеп. Алматы, 2006-98 б.
3 «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» туралы заң. Алматы 1995 №2155-ІІ.
4 Баймуханова С.Б., Қаржылық есеп. Алматы, 2007 - 296 б.
5 ҚР «Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау» туралы заң. Алматы 2003 № 474-II.
6 ҚР «Валюталық реттеу және валюталық бақылау» туралы заң.Алматы 2005 № 57-ІІІ.
7 ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңы. Алматы, 2000 - 60 б.
8 ҚР «Азаматтық кодексі», ерекше бөлімі, Алматы, 2009 - 81 б.
9 ҚР «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік» туралы заң. Алматы, 2007 №234 - ІІІ.
10 М.Аскери, Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттары. 2006 - диск (CD-ROM).
11 Мырзалиев Б.С., Сәтмурзаев А.А., Әбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп теориясы және тәжірибесі. Алматы, 2008 - 832 б.
12 . Дүйсенбаев К.Ш., Қаржы есебін талдау, Алматы, 2012 - 348 б.
13 Байдаулетов М.Б., Аудит. Алматы, 2004 - 88 б.
14 Әбдішүкіров Р.С., Бухгалтерлік есеп. Алматы, 2009 - 328 б.
15 Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Г., Аудит. Алматы, 2006 - 603 б.
16 Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А., Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы, 2006 - 378 б.
17 Данилевский Ю.А. Шапигузов С.М., Ремизов Н.А., Старовойтова Е.В. Аудит: Учеб. пособие. М.: ИД ФБК-ПРЕСС, 2002
18 Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г.,Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы, 2001-215
19 Ержанов М.С., Аудит 1. Алматы, 2005 - 109 б.
20 18 Коволев В.В., Волкова О.Н. Анализ хозяйственной деятельности предприятия М.: Проспект, 2004
21 19 Балапанов А.Ж., Аудиттің теориялық негіздері. Алматы, 2003 - 178 б.
22 20 Сәтмырзаев А., Укашев Б., Аудит теориясы. Алматы, 2000 - 85 б.
23 Ковалев А.И. Анализ финансового состояния предприятия. – М.: Центр экономики и маркетинга, 2000.
24 Шебалин Е.М., Кричевский Н.А., Карп М.В Как избежать банкротства. - М.: Инфра - М, 2006.
25 Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. - М.: Инфра - М, 2004.
26 Савицкая Г.В., Анализ хозяйственной деятельности предприятия М., 2006 – 512 с
27 Майданчик Б.И., Карпунин М.Б., Любенецкий Л.Г. и др. Анализ и обоснование управленческих решений. - М.: Финансы и статистика, 2003.
28 Курс экономического анализа /Под ред. М.И. Баканова и А.Д. Шеремета. - М.: Финансы и статистика, 2008.
29 «Kaspi Bank» АҚ ресми сайты. www.kaspibank.kz
30 Мадиярова Э С., Сүйеубаева С.Н., Қаржылық менеджмент. Алматы, 2009 - 45 б.
31 Қаржылық қадағалау агенттігінің ресми сайты. www.afn.kz
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.......................................................................................4
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕГІ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ................................7
1.1 Ақша қаражаттарының экономикалық мәні, қызметі.........................7
1.2 Ақша қаражаттары есебінің ХҚЕС сәйкес ... АҚ есеп ... және оның ... ... ... КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ.......................................................................................28
2.1 АҚ кассадағы ақша ... ... ... ... Банк ... шотындағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру................................................................................34
2.3 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттардағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру (Инкассация, айырбастау пунктері, шетел валюталарының есебі)..................................................................40
3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ... АҚША ... ... МЕН ... ТАЛДАУ.........................................48
3.1 Банктік операцияларды аудиторлық тексерудің маңызы, жоспар құру және оны қолдану........................................................................48
3.2 Коммерциялық банктердегі ақша ... ... ... ... ... мен ... ... банктің активтерін жетілдіру шаралары...................59
ҚОРЫТЫНДЫ.............................................................................68
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР................................................71
ҚОСЫМШАЛАР.........................................................................73
КІРІСПЕ
Бүгінде қаржылық операцияларды ... ... ... мен нысандарын жетілдіру- заман талабына сай қызмет көрсету кепілі. Яғни, барлық қаржылық қатынас ақша қаражаттары ... ... ... тұлғалар арқылы іс-шаралар атқарылуы керек. Осы шаралар арнайы банктік ұйымдар арқылы орындалып, қызметті ... мен ақша ... ... ... ... бағыттайды.
Банк-ерекше кәсіпорын. Егер уәкілдігі кәсіпорын қызметінде ақша төлем рөлін атқарса, ал Банк қызметінде ол тауар орнына жүреді. ... ... ... ... бос ақша ... өзіне жинақтау, клиенттерге есепшот ашып, кассалық ... ... ... және ұзақ ... ... ... инвестициялық қызмет атқару (ұзақ мерзімді күрделі шығындарды қаржыландыру, құнды қағаздар шығару) т.с.с. өзіндік арнаулы ... ... ... ... ... ... ... трастық, кеңесшілік, ақпараттық, т.б. қызметтерді де атқарады.
Банк жүргізетін операциялар пассивті (ресурстарды банктегі есепшотқа енгізу) және активті ... ... ... ... ... ... пассивті операциялардың қатарына Банктің өзіндік капиталы (жарғылық қор, ... қор) ... ... және ... ақша ... ... қосымша ресурстар алу жатса, ал, негізгі активті операцияларға банкаралық кредит беру, ... ... және ... ... ... т.б. жатады. Коммерциялық Банктер бұлармен қатар делдалдық және сенімдік (коммандиттік) операцияларды да ... ... мен ... ... ... ашып көрсету және оларды жіктеу кәсіпорынның өтімділік және төлем қабілеттік деңгейін дәл ... үшін ... ... туралы ақпарат кәсiпорынның өз қаржы мiндеттемелерiн мерзiмiнде орындау қабiлетiн болжау үшiн пайдалы. Өтімділіктің болашақта ... ... ... қатысы бар.
Сонымен қатар, төлем қабiлеттiлiгiнiң қаржы мiндеттемелерiн олардың мерзiмдерiнiң басталуына қарай дер кезiнде ... үшiн ... ұзақ ... ... ... ақшалай қаражаттардың тұрақты болуына қатысы бар.
Қаржылық есептіліктің халықаралық стандартында келтірілген сипаттамалардан ақша қаражаттары мен олардың баламалары айналымдық активтердің ажыратылмас ... ... ... ... Бұл ... ... - ұйым өткен оқиғалар нәтижесінде бақылап отырған, болашақта экономикалық пайда алу күтілетін ресурстар [2].
Ал ақша қаражаттарының баламаларына-алдын ала белгілі ақша ... ... тез ... және ... құны ... тәуекелге ұшырайтын қысқа мерзімді, жоғары өтімді салымдар жатады. Сондықтан ақша қаражаттарының қозғалысы-ақша қаражаттары мен олардың баламаларының түсімдері және төлемдерінен ... ... ... ... жеткілікті түрде заңдық және басқа да нормативтік құжаттармен реттелген. Десек те, оларға елеулі қателер жіберуге алып келуі мүмкін басқа да ... ... ... ... ... ... ... барлық уақытта дерлік шоттарды төлеу жүзеге асырылып отырады. Баланстағы ақша ... ... ... ... ... ... бірақ олардың келіп түсуі мен шығуы бойынша үлкен айналымдар орын алады. Сондықтан, ақша ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық тексерiстерде қателер мен бұзушылықтардың едәуiр көп саны анықталады. Қателер ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... есептілікті есептегенде пайда болады.
Қаржы ресурстарын кәсiби басқару ... ... ... әдiстерiн пайдалана отырып кәсiпорынның қаржылық - экономикалық жағдайына, соның ... ақша ... ... ... жүргiзудi талап етедi. Осыған байланысты бүгiнгi күнi қаржылық талдаудың маңызы ... ... ... талдаусыз кәсіпорынның экономикалық жағдайына кешенді баға беру, оның ... мен ... ... ... ... мен болашақта банкроттылық ықтималдығына баға беру мүмкін емес.
Бухгалтерлік есептеудің тек қана ұқыпты жоспарланған ұйымдастыру жүйесі нарықтық ... ... ... қойған тапсырмаларына және мақсаттарына сай келе алады.
Қазіргі күні қаржылық мәліметтерге, банк басшылығының қабылдаған шешімдерінің талдануына, қаржылық жағдайды жақсарту бойынша ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан банк ісі маманы қаржылық талдауды ... және ... ... ... үшін ақша ... ... теориялық және тәжірибелік аспектілерін терең білуі керек. Тек сонда ғана банктің тиімді және рентабельді іскерлігін қамтамасыз етіледі. Сол ... ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелердің бірі болып саналады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі- коммерциялық ... ақша ... ... түсінігі, оның есебін ұйымдастыруға және жетілдірудегі кейбір мәселелерге арналған және бухгалтерлік қорытынды есепті беру.
Дипломдық жұмыстың ... ... ақша ... ... және ... ... ... зерделеу және ақша қаражаттарын тиімді пайдалану жолдарын анықтау. ... ... ... ... дипломдық жұмыстың негізгі міндеттері ретінде келесілерді атап өтуге болады:
* ақша қаражаттарының экономикалық маңызы мен ... ... ... ... ... банк ... мәліметтерінің негізінде, ақша қаражаттары қозғалысының жүргізу тәртібін ашып - ... ақша ... ... ... ... ... ... қаржылық есептіліктің қаржылық жағдайды талдаудағы ақпараттық базасы ретіндегі мәнін ашу;
* ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептіліктің халықаралық
қаржылық есептіліктің стандарты құрамындағы ... ақша ... ... ... ... ... ...
меңгеру және олардың тиімділігін арттыру бойынша шаралар кешенін дайындау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі болып АҚ ақша қаражаттарының ... мен ... және ... ... ... ... ... бірінші бөлімінде: ақша құралдары мен баламаларына түсінік беріліп, коммерциялық банктегі ақша қаражаттары есебін ұйымдастырудың теориялық негіздері зерделенген.
Екінші бөлімінде АҚ ... ақша ... ... ұйымдастыру мен ақша қаражаттары қозғалысын ХҚЕС сай ... ... ... ... ақша қаражаттары қозғалысына аудит жүргізу әдістері қолданыла отырып банктің активтерін жетілдіру шаралары қолданылады.
Қорытынды бөлімінде ізденушінің зерттеу барысында қол ... ... мен ... ... ... орындау барысында Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікті, аудит пен талдауды ... ... ... методикалық нұсқаулар, арнайы әдебиеттер, зерттеліп отырған мәселе бойынша шетел және отандық экономистердің ғылыми еңбектері қолданылды. Зерттеу монографиялық, ... тағы ... ... ... ... ... 3 ... 6 кесте, 4 сурет және 13 формула бар. ... 72 ... ... ... БАНКТЕГІ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ Ақша қаражаттарының экономикалық мәні, қызметі
Ақшаның өмір сүруіндегі ... ... ол ... өндірісі және тауар айналысының болуына негізделеді. Кез келген тауар айналысында ақша айырбас құралы ... ... ... және ақша ... ... Ақша ... болмаса, онда тауар айналысы да болмайды.
Ақша тауардан дами отырып, ... ... қала ... бірақ тауар ерекше жалпылама эквивалент.
Ақша - жалпы бірдей эквивалент, ерекше тауар, онда барлық ... ... құны ... және оның ... ... ... ... өндірушілер арасында еңбек өнімдерінің айырбасы үздіксіз жасала береді.
Жалпыға бірдей эквивалент рөлі тарихи түрде алтынға бекітілген. Алтынның басқа барлық тауарлардың ... ... ... оның ... ... ... Карл ... айтқандай: .
Алтын жалпыға бірдей эквивалент ролін орындай үшін ең бір лайық ... ... ... отыр.
Ақша - өндіру мен бөлу процестерінде адамдар ... ... бір ... ... ... ... даму ... экономикалық категория болып табылады. Экономикалық категория ретінде ақшаның мәні оның үш ... ... ... ... жалпыға тікелей айырбасталу;
- айырбас құнының дербес формасы;
- еңбектің сыртқы заттық өлшемі;
Жалпыға тікелей айырбасталу формасында ақшаны пайдалану, кез келген ... ... ... ... ... бар ... ... Социализм жағдайында бұл мүмкіндік елеулі қысқарды және тік қоғамдық жиынтық өнімді пайдалану және бөлумен ғана шектелді. ... жер, ... жер асты ... ... және сатып алынбады. Қазіргі кезде жекешелендіру процестерінің жүруімен байланысты, жалпыға тікелей айырбастау формасында ақшаны пайдаланудың ... ... ... ... құнының дербес формасы ретінде пайдалану тауарларды тікелей өткізуімен байланысты емес. Ақшаны бұл формада қолдану жағдайлары олар несие беру ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің кірістерін қалыптастыру, өндірістік және өндірістік емес шығындарды қаржыландыру, Ұлттық банктің несиелік ресурстарды басқа банктерге сатуы және т.б.
Еңбектің ... ... ... ... ... ... ... олардың ақша көмегімен өлшенуі мүмкін құнын анықтау арқылы ... - ... ... және ... ... ... ... есеп-айырысу қарым-қатынастары келесілермен пайда болады:
* тауарлы-материалдық құндылықтар алынған жабдықтаушылармен;
* ... қоры ... ... ... алушылармен;
* оны жеткізгені үшін көлік тасымал кәсіпорындарымен;
* ... және ... да ... жіберілген төлем бойынша қаржылық
органдармен;
* алынған және жабылған қарыз ... ... әр ... ... ... ... әр ... ұйымдармен,
тұлғалармен;
* еңбекақы бойынша тұлғалар мен қызметкерлермен.
Ақшамен есеп айырысудың негізгі көлемі банк мекемелерімен бақыланады және есеп ... ... есеп ... ... ... ақша ... төлеушінің шотынан есептен шығарып, қабылдаушының шотына аударып қолма-қолсыз төлем формасы ретінде есепке ... ... - ... есеп ... қолдану мемлекетке банктегі бос ақша қаражаттарды жинақтап, қатаң бақылауға алуға және жеке мекемелердің қолма-қол ақша тапшылығын қысқартып, ақша қаражаттарының толық ... ... ... ... ... ... ... сату - сатып алу бойынша жеке сауда ұйымдарымен жеке тұлғалар арасындағы есеп ... ... ... ... ... ... кассаға түсіп, содан кейін банктік шотқа өткізілетін көп көлемде ақша - қаражаттар қатысады. ... ... ... банктердің кассасына қолма-қол ақшалардың қайтып келуінің негізгі ... ... ... Осыдан, кәсіпорындағы табыстың түсуі мен және оларды банк кассасына ... ... ... ... ... ... ... қызметті көрсетуден түскен табысты дер кезінде банктік шотқа ... ... ... ... ... мен ... жеткізушілерінің шоттарын дер кезінде төлеу мүмкіндігінен айырып, төлеммен ... ету ... ... ... ... ... және ... төлеуге әкеліп, бұның барлығы кәсіпорынның қаржылық нәтижелеріне кері әсерін тигізеді.
Банктік мекемелер еңбекақыны төлеуге, уақытша жұмыссыздық бойынша ... және т.б. ... ... ... ақша ... есеп ... ... орындауын қадағалайды. Банктен алынған қолма - қол ақша қатаң түрде алынған мақсат бойынша жұмсалу қажет. Жұмсалмаған қаражат қайтадан банктік ... ... ... ... принциптеріне сәйкес жүргізілген қаржылық есептілік және несиелік операциялар мемлекеттегі ақша айналымын жақсартуға, қаржылық ... және ... ... ... ... есеп айырысуды дұрыс ұйымдастырып, материалдар мен ақша ... ... ... ... және ... ... ұйымдардың қаржылық-шаруашылық іс-әрекетінің тиімділігін көтеруге көмектеседі.
Мақсатқа сай жүргізілген ақша қаражаттарының қолданылуын жүйелі қадағалауын және есеп ... ... ... сақтаудың ең қажетті жағдайы ақша қаражаттарының мақсаты бойынша жұмсалуын және ... ... ... ... және есептік тәртіпті сақталуына жауап беретін ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебі мен есеп айырысу операциясына жауапты рационалды ұйым болып ... ... ... жету үшін ... ақша қаражат есебінде келесі мәселелерді шешу қажет:
* банктік қызмет көрсетуден ... ... ... ... ... ... ... банктегі қолма-қол ақшаның сақталуын және айналымын тұрақты
бақылауға алу;
* құжаттарды рәсімдеудің тіркелген тізімін сақтап, ... ... есеп ... дер ... және ... көрсету;
* банктік қызмет көрсетуден түскен табыстың барлығын банк
кассасына толық өткізілуін қадағалап, табыстан алынған қолма-қол ақшаны қатаң ... ... сай ... есеп ... ... ... және т.б банк ... ақша
қаражаттарының түгендеуін дер кезінде жүргізіп, жоғалуы анықталған ақша қаражаттарды дер кезінде қайтарып, ... есеп ... ... ... қаржылық есептіліктегі баптардың толық әрі нақтылығын қамтамасыз ету.
Ақша қаражат есебінің жоғарыда көрсетілген мәселелерді сәтті шешу үшін ақша ... ... ... ... ... ... қатаң сақтауда негізделген кассалық тәртіпті сақтау;
Банктің бас бухгалтері белгілі бір шектеуден шыққанда кассалық, тауарлық, ... ... ... ... ... дұрыс сақтамау жағдайында белгілі бір мақсатсыз шоттан ақша ... ұйым ... ... өткізуге ешқандай құқысы жоқ және бұндай көзқарас есеп тәртібін бұзуға әкеледі. Бұндай қаржылық тәртіпті бұзушылықтар кассалық тәртіпті сақтауды ... ... ... ... ... ... ... қатаң сақтау үшін Банктің бас бухгалтері алдын ала ақша қаражаттарының экономикалық-шаруашылық мақсаттылығын көрсетіп, кассалық құжаттарды толтырған, рәсімдеген сәтте ... ... ... жұмыстарын жасау қажет.
Ақша қаражаттардың сақталуын қамтамасыз ету және рационалды пайдалануда кассалық ... ... үшін ақша ... ... ... инвентаризациясын және есеп жазбаларының дұрыстығын тексеру кезінде өткізілетін кейінгі бақылау өте үлкен рөл атқарады.
Нарықтық экономикада заңды және жеке тұлғалар арасында ... ... мен ... ... алу, ... ... мен қызметтерді сату жөніндегі мәлімелер тұрақты түрде жасалып отырады. Есептесу 2 нысанда жүргізіледі:
1) Банк жүйесі арқылы ... ақша ... ... ... - қол ... төлеу түрінде.
Ақша қаражаттарын сақтау және қолма-қол ақшасыз есеп айырылысуды жүргізу үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелері: ҚР ... ... ... ... ... ... есеп айырысу шоттарын; шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есепке алу үшін ... ... ... шоттарды; бюджеттік мекемелерге; республикалық бюджетте тұрған мекемелерге бюджеттік шоттарды; ... банк ... ... деңгейдегі банктерге корреспонденттік шоттарды ашады.
Касса - есеп айырысу операцияларын банк арқылы өткізу мемлекеттік заңды тұлғалардың ... ... ... жасауына мүмкіндік береді. Банк субъектінің бюджетпен салықтар мен алымдар бойынша уақытылы төленуін бақылап, әр түрлі мақсаттар үшін ... ... ... және ... ... қадағалайды. Банк арқылы қолма-қолсыз ақша аудару жолымен төлем жасау есеп ... ... ... ... ... ... бір ... қызметкерлермен еңбекақы бойынша қолма - қол есеп айырысу үшін, қолма - қол ақшаға құндылықтарды сатқаны үшін есеп ... ... ... ... ... ... сақталып, сол арқылы айналымға түседі.
Есеп айырысу операцияларының тиімділігі көбіне ақша қаражаттарының бухгалтерлік ... ...
* ... ақша ... ... және ... ақшамен қажетті есеп айрысуларды уақытылы және дұрыс жүргізеді;
* ақша қаражаттарының қолда бары мен қозғалысын және есеп айырысу операцияларын есептік ... ... және ... ... ... ... есеп айрысу шотындағы және банктегі басқа шоттардағы ақшалардың бар-жоғы мен ... ... ... есеп ... ... ... материалдық мен қызметтер үшін сомалардың ауқытуы аударылуына, сондай-ақ несие тәртібінде алынған ақша қаражаттарының қайтарылуына бақылау жасау.
Бухгалтерлік есептің 1 ... ... ... ... ... актив, егер:
* оны сатып-өткізу болжамдалса, немесе банктің ... ... ... барысында ол сату немесе пайдалану үшін ұсталынса;
* ол негізінен сауда мақсатында немесе қысқа мерзімге ұсталып отырса және оны ... - ... ... ... ... он екі ... ... күтілсе;
* пайдалануда шек қойылмайтын ақша немесе оның баламасында болса қысқа мерзімді актив ретінде жіктеледі [9].
Ақшаның әрбір қызметі ақшаның тауар ... ... ... ... ... өзара байланысының формасы ретіндегі әлеуметтік-экономикалық маңызының белгілі бір жағын мінездейді. Ақша бес түрлі қызмет ... құн ... ... ... ... ... қор және ... жинау құралы, дүниежүзілік ақша.
Ақша құн өлшемі ретінде. Құнның ... ... ... ... ... ... Бұл ... барлық тауарлар құнының өлшемі ретіндегі қабілеттігін білдіреді, бағаны анықтауда делдал қызметін атқарады. Өзінің жеке құны бар тауар ... құн ... бола ... Бұндай тауар болып өндіруіне қоғамдық еңбек жұмсалған, құнды құрайтын алтын саналады. ... бұл ... ... ... ... ... Ақша еңбек өлшемі - ол жұмыс уақытын емес, осы еңбекпен құрылған құнды көрсетеді.
Ақша айналыс құралы қызметінде тауарларды өткізудегі делдал болып ... ... бір ... ... ... ауыса отырып, өзінің тұтынушысын тапқанға дейін ақша үздіксіз қозғалыста болады.
Тауар айналысы кезінде, ақша делдал ролін атқарады, ал бұл кездегі ... алу және сату ... ... ... мен ... ... сай келмейді. Сатушы, тауарын сатқаннан кейін, басқа тауарды сатып алуға әр уақытта асықпайды. Ол тауарды бір нарықта сатуы, ал ... ... ... алуы ... ... ретіндегі ақшаның көмегімен уақыт пен кеңістіктегі өзара сай келмеушілік жойылды. Өзінің құнын өткізгеннен кейін, айналыстан кететін тауарларға қарағанда, ақшалар айналыс ... ... ... ... ... қалып отырады және сату-сатып алу процесіне қызмет етеді.
Біздерге ақша айналыс құралы қызметін негізінен мемлекеттік, оперативтік, коммерциялық саудада тұрғындардың тауарларды ... алуы ... ... Шет ... ... ... және т.б. ... ақшамен есептесуіне тыйым салынбаған.
Айналыс құралы ретінде ақша қызметтерінің ... ... ... мен ... ... ... оны идеалды ақшалар емес, нақты (қолма-қол) ақшалар орындайды;
- ақшаның бұл қызметінде ... ... өте ... ... оны ... ... емес ... оны ауыстырушылар ақша белгілері орындайды.
Ақша төлем құралы. Тауар айналысы ақша қозғалысымен байланысты. Бірақ ақша қозғалысы міндетті түрде тауар ... бір ... ... тиіс ... Ақша құнның еркін формасында көрінеді. Олар өткізу процесін еркін аяқтайды. Ақшаның қозғалысы тауар қозғалысынан ерте ... кеш ... ... ... мен ... ... - ... қозғалысы болмаса, яғни тауар төлем ақы түскенге дейін сатып ... ... ... ... онда бұл ... ... ... құралы қызметін атқарады.
Ақшалар төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына ғана емес, сонымен қатар қаржы - ... ... да ... ... ... ... ... етіп топтастыруға болады:
тауарларды және қызметтерді төлеуге байланысты міндеттемелер;
* еңбек ақы төлеуге байланысты міндеттемелер;
* мемлекетке қатысты ... ... ... ... мемлекеттік және тұтыну несиесі бойынша борыштық міндеттеме;
* сақтандыру міндеттемелері;
* әкімшілік-сот ... ... ... төлем және айналыс құралы қызметтері ақшалай қорлардың құрылуын талап етеді. Ақшаның қорлануының қажеттігі Т-А-Т айналымының екі актілерге Т-А және А-Т ... ... ... формацияға дейінгілер үшін байлықты формасында жинақтау, яғни ... ... ... тән ... Бұл экономикалық дамуға ешқандай да ықпал еткен жоқ, ... олар шын ... ... тыс ... ... ... Капитализм тұсында бұл қазыналар несиелік жүйе және қор биржалары арқылы пайда ... ... ... өндіріс жағдайында қорлану екі формада жүреді:
- кәсіпорындар мен ... есеп ... және ... ... ақшалай қаражат қалдығы түрінде ұжымдық қорлану;
- ... ... ... ... ақша ... Тауар шаруашылығының кеңеюі, шаруашылық байланыстардың интернационалдануы дүниежүзілік нарықтың пайда болуы дүниежүзілік ақшалар қызметінің пайда болуы дүниежүзілік ақшалар қызметінің ... ... ... болды. Дүниежүзілік ақшалар интернационалдық құн өлшемі, халықаралық төлем және ... алу ... ... ... етеді.
Қорыта келе, ақша-айырбас құралы ретінде барлық адамдармен қабылданатын және басқа тауарларды (қызметтерді) бағалауға қызмет ететін ... ... ... символ екендігін ескере келе, оның қозғалысының Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген нұсқаулары ... ... және ... ... ... ... тиіс екені мәлім. Демек, банктің пайда болуы мен ... ... ... ... тығыз байланысты және жүргізілуі бірыңғай талап бойынша атқарылуы тиіс деп білеміз.
+ Ақша ... ... ХҚЕС ... ... ... - ... ... түрін өткізуге, сондай-ақ тауарлы емес төлемдерді және есеп ... ... ... ... ететін қолма-қол және қолма-қолсыз ақша нысандарындағы ақшалардың қозғалысы.
Ақша айналысының объективтік негізіне де тауар өндірісі жатады. Тауар өндірісі тұсында ... ... ... және ... ... ... ... арасында өзара қарама-қайшылықтар туады.
Қоғамдық еңбек бөлінісінің терендеуіне және жалпы ұлттық және дүниежүзілік нарықтардың ... ... ... ... ақша айналысы да әрі қарай дами түседі. Сонымен ақша, ... ... ... ете ... ... ... қоғамдық өнім айналысы мен айырбасына дәнекер болады. Ақшаның қолма-қол және ... ... ... ... ... сондай-ақ ссудалық және жалған капиталдың қозғалысы жүзеге асырылады.
Ақша айналысының ... ... ... ... мен ... ... ... кіреді.
Қолма-қол ақшалар айналысы-бұл нақты ақшалар қозғалысын білдіреді. Оған ... ... және ... ... (қазыналық билеттер) қызмет етеді. Дамыған елдерде нақты ақшалар ... ... ... орталық банктерден шығарылған банктік билеттер құрайды. Ақша шығарудың кішкене белігі (10 жуығы) қазыналық билеттерді шығарушы қазынашылықтың үлесіне тиеді.
Қолма- қолсыз ақшалар ... - ... ... ... айналымы ақшаларының қозғалысы.
Мұндағы, қолма - қолсыз ақшалар - чектер, ... ... ... аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардагы сақтаған ақшалары (депозиттер).
Қолма - қол ақша мен ... - ... ... ... ... ... пен ... тәуелділік бар. Ол ақшаның үнемі бір айналыс аясынан ... ... өтіп ... ... ... ... ... банктегі депозитке салынуы, олардың қолма- қолсыз ақшаға айналуын білдірсе, ал, банктен жалақы, жәрдемақы, стипендия, зейнетақы және ... ... үшін ақша ... ... қолма-қолсыз ақшалар қолма-қол ақшаларға ауысуы байқалады.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп оны қаржы есептілігінің ... ... ... ... кезде ақпарат береді, онда өзгеріп отыратын жағдайлар мен мүмкіндіктерге бейімделу үшін пайдаланушыларға ұйымның таза активтеріндегі өзгерістерді, оның ... ... ... мен ... ... қоса ... және түсімдер мен ақша қаражаттары төлемдерінің деңгейі мен мерзімдеріне әсер ету ... ... ... ... Ақша ... ... туралы ақпарат ұйымның ақша қаражаттары мен баламаларын молайту қабілетін бағалау кезінде пайдалы болады және пайдаланушыларға әртүрлі ... ақша ... ... ... мен ... ... құнын бағалауға және салыстыруға арналған үлгілерді әзірлеуге мүмкіндік береді. Ол сондай-ақ әртүрлі ұйымдардың операциялық көрсеткіштері туралы есептіліктің салыстырмалығын жеңілдетеді, бұл ... ... мен ... үшін ... әр алуан әдістерін қолданудан келтірілетін әсерін жояды.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы өткен жылдардағы мәлімет ақша қаражаттарының болашақ ағындарының сомасының, ... және ... ... ... жиі ... Ол ... - ақ ақша ... болашақ ағындарының бұрынғы бағалауларының дәлме -дәлдігін тексеру кезінде және пайдалылық пен ақша ... таза ... және ... ... ... ... ... зерттеу кезінде пайдалы болады [14].
Яғни, ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпарат арқылы анықтау керек. Демек, банктің ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын жасау қабілеті мен олардың баламаларын, сондай-ақ ақша ... ... ... үшін ... ... ... ... қабылдайтын экономикалық шешімдер ақша қаражаттары мен олардың баламаларын жасау қабілетін, сондай-ақ оларды уақытқа ... бөлу мен ... ... ... қажет етеді. Ақша қаражатының қозғалысын бухгалтерлік есепте бырыңғай ... ... ... әлем ... дамуы мен ондағы болып жатқан өзгерістердің оң ықпалын тигізуі қалыпты құбылыс. Сондықтан қаржылық ... ... ... пайдалану негізінде ақша қаражаттарының қозғалысын жүргізуіміз шарт
7 ХҚЕС туралы есептілік дүниежүзілік банкпен дайындалған.
7 ХҚЕС ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру арқылы ақша қаражаттары мен ақша баламаларындағы тарихи ... ... ... ... талап етуде болып табылады, онда кезең ішінде операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтен түскен ақша қаражаттарының түсімдері мен ... ... ...
7 ХҚЕС ... ... қозғалысы мен солармен байланысты ашып көрсетулерді ұсынуға арналған талаптар белгіленген.
Ақша қаражат ... ... ... - ... ақша ... ... мен ... туралы ақпараты қосылатын қаржылық есептіліктің негізгі формаларының бірі болып табылады. Ол балансты және пайда және зиян туралы ... ... Ақша ... қозғалысы туралы есептілік-ақша қаражаттардың есепті кезең басындағы және соңындағы қалдықтарды есепке алып, ... ... ... ... ... және банктің белгілі-бір есепті кезең ішіндегі ақша қаражаттары жағдайына операциондық, инвестициялық және ... ... ... ... ақша ... қозғалысы туралы есеп баланстық теңдеу қағидасы бойынша құрылған:
--------------------------------------------------------------------------------
Есепті кезең басындағы қалдық
+
--------------------------------------------------------------------------------
Есепті кезең ... ... ... ... ... ... соңындағы қалдық
Сурет 1 - Ақша қаражат қозғалысының баланстық теңгерілімі.
Ақша қаражат қозғалысы туралы есептіліктің қажеттілігі - ... ... ... ұйым ... түсуі мен төленуі туралы ақпаратпен қаржылық есептілікті пайдаланушыларды қамтамасыз ету. Ол келесіні бағалауға мүмкіндік береді:
* ... ұйым ... және ... түрі ... ақша ... ... мен ... банктің қаржылық тұрақтылығына ақша қаражаттың оң және кері ... ... ... ... ... ... үшін ... кезең соңындағы ақша қаражаттың резервін;
* банктің қосымша қаржыландыру қажеттілігін.
Ақша қаражат қозғалысы ... ... ... ... ... ... ішіндегі ақша қаражат қозғалысы туралы ақпаратты, сонымен қатар, есепті кезеңдегі банктің оперативті, инвестициялық және ... ... ... ... ... ... табылады.
Ақша қаражат қозғалысы туралы есептілік ақша қаражат ағынын операциондық, инвестициялық және қаржылық қызметіне қарай ... ... ... ... ...
Ал енді осы қызмет түрлері бойынша қарастыратын болсақ:
1) ... ... ... ақша ... ... ... ақпаратты жеке ашудың зор маңызы бар, өйткені ол болашақ кіріс пен ақша қаражаттарын молайтуға арналған ресурстарды ... ... ... шығыстарды айғақтайды. Танылған активке ықпал ететін шығындар ғана қаржылық жағдай есебінде инвестициялық ... ... ... ... ... қызметтен түсетін ақша қаражаттарының мысалдары мыналар болып табылады: Жылжымайтын мүлік, үйлер мен ... ... емес және ... да ұзақ ... ... ... алуға арналған ақшалай төлемдер. Оларға корландырылған әзірлеу шығындарына және ... ... ... ... - ... байланысты төлемдер жатады; жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар, материалдық емес және басқа да ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ұйымдардың үлестік немесе борыш құралдарын және бірлескен ... ... ... ... алуға арналған ақшалай төлемдер (ақша қаражаттарының баламалары ретінде қарастырылатын осы құралдар үшін және коммерциялық немесе сауда мақсатына арналған төлемдерден ... ... ... ... ... ... ... және бірлескен қызметке қатысу үлестерін сатудан алған ақшалай түсімдер (ақша қаражаттарының баламалары ретінде ... осы ... үшін және ... немесе сауда мақсатына арналған ақшалай түсімдерден басқалары); басқа тараптарға берілген ... ... ... мен ... (қаржы ұйымдары берген аванстық төлемдер мен қарыздардан ... ... ... ... ... мен ... ... алынған ақшалай түсімдер (қаржы институттарының аванстық төлемдері мен кредиттерінен басқалары);
2) Қаржы қызметінен ақша қаражаттарының ... ... ... жеке ... зор ... бар, өйткені бұл ақпарат ұйымға капитал беретін инвесторлардың ақша қаражаттарының болашақ түсімдеріне қатысты талаптарын болжау үшін қажетті. ... ... ... ақша қаражаттары ағындарының мысалдары мыналар болып табылады:акциялар эмиссиясынан немесе басқа да ... ... ... ақша ... ... ... алу ... өтеу үшін акция иеленушілеріне ақшалай төлемдер; қамтамасыз етілмеген облигациялардан, қарыздардан, вексельдерден, қамтамасыз етілген облигациялардан, кепілдік және басқа да ... ... және ұзақ ... ... ... ... кредиттік сомаларды ақшалай өтеу; және қаржылық жалдау бойынша берешекті азайту үшін жалға алушының ақшалай төлемдері.
3) Операциялық ... ... ақша ... ... және ... ... ұйым ... несиелерді өтеу, операциялық мүмкіндіктерді сақтау, дивидендттер төлеу және ... ... ... ... жаңа ... ... ... жеткілікті болатын ақша қаражаттарының түсімін қамтамасыз ететін дәрежедегі басты индикатор болып табылады. Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының ... ... ... мен ... ... құрамдас бөлігі туралы ақпарат басқа ақпаратпен үйлесе отырып операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының ... ... ... үшін ... ...
Ақша қаражат қозғалысы туралы есептілікті құру тәртібі 7 ХҚЕС ... 7 ХҚЕС ... ... ақша ... ... ... ... дайындауға және қаржылық есептіліктің құрамдас бөлігі ретінде ұсынуға міндетті ... ... ... ... есептіліктің қатаң регламенттелген нысаны жоқ. Ақша қаражат ... ... ... ... және ... ... құрылуы мүмкін.
Тікелей әдіс (direct method) - жиынтық ақша ... және ... ақша ... ... ... ашады.
Тікелей әдіс кезінде операциондық қызмет түсімнен, басқа да табыстардан, ... мен ... ... ... мен айыппұлдардан тұрады. Халықаралық есепте тікелей әдіс шоттар корреспонденциясы арқылы емес, шоттардағы ақша айналымын есепке алғандағы таңдамалы әдісі арқылы ... ... әдіс ... method) - таза пайда және зиян көлемін ақшалай емес сипаттағы операциялар нәтижесіне, әр түрлі өткен кезең ... мен ... ... төлемдерге немесе болашақ операциондық ақшалай түсімдері мен төлемдері, сонымен қатар, инвестициялық және ... ақша ... ... ... табыс және шығыс баптарына түзетеді.
Бұны пайда және зиян туралы есептілікте есептеу әдісін пайдаланумен түсіндіруге ... ... ақша ... ... ... есептілікте таза пайда нақты түскен ақша қаражаттарды көрсетпейді, сондықтан, есептілікке таза ... ... бабы ... ... әдіс ... ақша ... ағыны келесі есептеу арқылы қалпына келтіріледі:
Пайда+амортизация + (-) қорлар қалдығының өзгеруі + (-) ... ... ... ... және ... да ... [9].
Жалпы, осы екі әдістің пайдаланылуы бір нәтижеге әкеледі, сондықтан да Халықаралық стандарттарда осы екі әдісті ... Ал ... ... әдістің қай түрін пайдалануды өздерінше таңдап есеп саясатында көрсетулері керек.
1.3 АҚ есеп саясаты және оның ... ... ... ... ... ... ... Назарбаев Халықаралық банкін құру туралы Жарғыға қол қойып, кейін "КаспийБанкі" ААҚ оның ... ... ... ХБ ... есеп ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикасына шетел инвестицияларын тартуда және қызмет көрсетуде жетекші орындардың бірін ... Алты ... ... ... ... Банк ... халықаралық банк ретінде беделін күшейтіп, Қазақстан Республикасындағы көшбасшы банктердің ... ... ... ... және келбетті клиенттер желісін құрды.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заң талаптарына ... ... ... ... жұмыстарын жүргізуге байланысты "Әл Барака Қазақстан" ХБ атауы "Каспий Банкі" ... ... ... ... ...
ЖАҚ мен ААҚ (1989 жылдың 13 қаңтарында құрылған және тіркелген) серіктестік және ынтымақтастық туралы Келісімге отырды. Серіктестер ... ... ... ... ... стилі және ақпаратпен, жоспарлармен ашық алмасу, қызметкерлердің өзара тағылымдамасы нәтижесіндегі терең түсіністік серіктестердің бәсекелестіктегі артықшылықтары мен әлсіз жақтарын ... екі ... ... мен қайта ұйымдастырылуы екі жаққа пайдалы екеніне көз жеткізді. Қаржы нарығындағы ... мен ... ... банк ... ... банк ... ... жөніндегі үрдістер, сондай-ақ банк санының қысқаруы, серіктес банктердің қосылуына оң ... ... ЖАҚ пен ААҚ өз ... ... ... ... ААҚ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі №245 бас лицензиясын берді. 2003 жылғы 13 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ААҚ АҚ ... ... ... ... ... ... қайта тіркеуден өтті.
Әлемнің дамушы нарығындағы ең табысты инвестициялық қорлардың бірі институционалды инвесторының Банкінің ... ... ... елеулі оқиға. ТМД жалпы мөлшері 1.8 млрд. доллардан астам төрт тікелей инвестициялар қорының ... ... ... қорлардың инвесторлары арасында Еуропалық қайта құру және даму ... ... ... ... ... FMO ... агенттігі секілді танымал халықаралық қаржы институттары, тағы басқа зейнетақы ... ... ... ... ... Еуропа және Азиядағы университеттік қорлар бар. ТМД, Азия, Үндістан, Еуропа мен Латын Америкасында $3,5 млрд. активі бар ... ... ... ... тобының құрамына кіреді.
АҚ ... ... ... ... ... алады:
* заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді, вексельдерді, аккредитивтерді, депозиттік сертификаттарды, акцияларды және ... да ... ... ... ... ... ... операцияларды (қаражаттарды қарау және орналастыру, бағалы қағаздарды басқару);
* банктік қызметпен ... ... беру ... ... ... ... жүзеге асыру;
* уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау (депозиттік операциялар);
* экономиканы және халықты несиелендіру ... ... ... - ... есеп ... ұйымдастыру және жүргізу;
* инвестициялық қызметтер;
* клиенттерге басқа да қаржылық ... ... ... және жеке ... ... қабылдау, оларға шоттар ашу және жүргізу;
* банктер мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ашу және жүргізу;
* кассалық операциялар: банкноттар мен монеталарды қабылдау, беру, қайта есептеу, ұсату, айырбастау, ... және ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың ақшасын аудару жөніндегі тапсырмаларын орындау;
* есептеу (дискант) операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдері мен өзге де ... ... ... ... ... беру ... төлем, мерзім, қайтарым талаптарына сәйкес заңды және жеке ... ... ... ... ... операциялар: сейф жәшіктерін, шкафтар мен үй - жайларды ... ... ... ... ... ... ... мен құнды заттарын сақтау жөніндегі қызметтер;
* ломбард операциялары: ... ... ... оңай сатылатын бағалы қағаздарды және қозғалатын мүлікті кепілге алып, қысқа мерзімді ... ... ... ... чек кітапшаларын шығару;
* шетел валютасын айырбастау операцияларын ұйымдастыру;
* ... ... ... ... дегеніміз- бұл банктің ағымдағы қызметін басқаратын алқалы топтан құралған атқарушы ұйым. Ол басқарма төрағасынан, оның орынбасарларынан, ... ... ... ... тұрады.
Басқарманың басты қызметі мен өкілеттіктері:
- акционерлердің жалпы жиналысы мен банктің директорлар кеңесі шешімдерінің орындалуын қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... ету;
- ... - ... іске асыру;
- аға менеджмент пен банк филиалдарының өкілдерін тағайындау;
- акционерлердің жалпы жиналысы мен банктің ... ... ... кірмейтін басқа да мәселелер.
АҚ басқармасының мүшелері - Unicredit тобына кіретін, Қазақстанда ғана емес, сондай- ақ шетелде де ... ... ... ... ... мамандар. Басшылықтың жоғары деңгейлі кәсіби шеберлігі арқасында банк алдыңғы қатарлардан табылып, жоғары рейтингілерге ие ... жүр. ... ... әр ... аса ірі ... және ... қаржы құрылымдарында, сондай-ақ мемлекеттік органдарда басқарушылық қызметтерін атқарып келген.
Банк қаржылық нарықтарда қаржы делдалы ретінде басқа кәсіпорындардың, мекемелердің және ... ... бос ... ... ... түрінде жинақтайды, осы жағдайда оларды тиімді басқарады, сондай-ақ олардың ... ... ... және ... негізінде қарызды қарыз алушыға ... ... ... ... өз ... тартылған қаражатын талдаумен және есептеумен шұғылданып, негізінен мына ... ... ... ... қаражатын олардың мерзіміне қарай және әрбір депонент (ақша салушы) бойынша есептеу;
* қаражатты депозитке салу үшін шарт ... ... ... оның ... және банк ... оның ... ... әсерін бағалау мақсатымен даму динамикасын талдау;
* банктің ресурстарын жоспарлау үшін қажетті хабарларды беру;
Қор (фондовой ) ... ... өз ... ... мен талдау қызметін жүргізеді. Олар:
* банктің ... ... ... ... ... және даму ... есептеу;
* банкке қарайтын бағалы қағаздарды сатып алу және сату операцияларын, сонымен бірге клиенттердің де тапсырылуымен дәл ... ... ... ... - кассалық қызмет көрсету мақсатында банкте есептеу - кассалық, ... ... Оның ... ... шарттарды ашу және есептерді жүргізу;
* кассалық операцияларды өткізу;
Банктің есеп ... ... ... ... ... банк ... ... бойынша құрылған, заңды ... ... ... ... не ... ... жоқ, Қазақстан аумағында банк ... ... ... орындайтын аймақтық оқшау бөлімшесі. Есеп айырысу- кассалық бөлімінің құрылымы фронт- офис және бэк ... ... ... - ... ... ... келісім шарт құратын бөлім, ал бэк-офис -орындалған операцияны тіркейтін бөлім. Есеп айырысу-кассалық ... ... ... ... негізгі болып табылады. Халық шаруашылығы мен банктің басқару жүйесіндегі бухгалтерлік есептің ролін көтермей экономиканы дамыту мүмкін емес.
Талдау және ... ... ... ... ... ... статистикалық хабарларды жинақтау және талдау;
* клиенттерге хабарлама - анықтама қызметтерін көрсету;
* ... ... ... ... жоспардың жобасын дайындау;
* банктің балансын статистикалық тұрғыдан дайындау;
* эксперттік ... ... ... ... және ... Кадрлар бөлімі:
* қызметкердің санын және оларды қолдануды жоспарлайды;
* кадрлардың мамандығын көтеруді және ... ... ... ... басқарады;
* қызметкерлерді таңдаумен және орналастырумен шұғылданады.
Әкімшілік-шаруашылық бөлімі банктің ғимаратын, құрал- жабдықтарын ... ... ... ... ... және ... ... Электронды - еceптегіш машиналар бөлімімен бірлесіп электрондық жүйені қосу, банктің мекемелерін электронды-есептегіш ... және ... ... ... ... ... ісімен шұғылданады.
Заң бөлімі:
* нормативтік құжаттарды дайындап, банктің жарғысына өзгерістер ... ... ... ... және банктік мәмілелердің дұрыс дайындалуын ... ... ... ... және ... іс ... толтырады;
* банктің сот және әкімшілік мекемелеріндегі ... ісін ... ... ... пікірлерді, шығындарды және басқа әртүрлі актілерді толтырады;
* банкте туындаған барлық құқықтық мәселелер бойынша ... ... ... ... және оның ... ... ... кеңесі бекіткен ережелерге, нормаларға сәйкес болуын тексереді.
Электронды-есептегіш машиналарды енгізу және қолдану ... ... ... ... ұйымдастырады;
* есеп айырысу мен төлемнің электрондық орындалуын қамтамасыз етеді;
* банктің басқармалары мен бөлімдері үшін бағдарлама дайындайды;
* ... ... ... ... ағымдағы және болашақтағы бағдарламасын жасайды;
* әкімшілік бөліммен бірігіп осы ... ... ... ең ... ... бірі-өзінің филиалдары мен өкілдіктерін басқару. Банктің филиалы заңды тұлға болып табылмайтын, банк ... ... тыс ... және ... ... банк ... ... асыратын және ... банк ... ... ... ... ... банк бөлімшесі. Оның банкпен ... ... ... банк ... толық сәйкес келетін атауы болады.
Банк өкілдігі- заңды тұлға болып ... банк ... ... тыс ... банктің атынан және оның ... ... ... ... банк ... жүзеге асырмайтын банк бөлімшесі.
АҚ филиалдары кейбір ... ... ... Мысалы, корреспондент банктер мен операциялар, халықаралық операциялар, ... және ... ... АҚ ... ... ... ... кіреді:
* қызметін басқару;
* несие саясатын және несие операцияларын жүргізуінің дұрыстығын бақылау;
* банк жұмыстарының ... ... ... жаңа ... ... көмектесу;
АҚ бухгалтерлік есеп жүйесі банк басшысына банкті ұйымдастыруды жоспарлау мен бақылау үшін қажетті ... және ... ... ... мақсатында жүргізілетін ақпаратты жүйе.
АҚ өз алдына есеп ... ... және ... ... формасын құрады.
АҚ бас бухгалтерінің құрылымдық бөлімшелерді тағайындау мен субъектінің бухгалтерлік есебі жүзеге асырылады. Бас ... ... ... ... ... бар ... ...
Тауарлы-материалдық қорларға, есеп айырысу және кредиттік міндеттемелерге, ведомстволарға, материалды жауапкершілік туралы келісім-шарттарға, төлем тапсырмаларына, ақша қаражаттарын беру және ... алу ... Бас ... қол ... құқығы бар.
Бухгалтерия келесілерді орындайды:
* бухгалтерлік есеп формаларының құрастырылуын;
* пайда және еңбек ақы ... ... банк ... есеп ... ақша ... ... есебін.
АҚ Қазақстан Республикасында қолданылатын заңдарына сәйкес ... есеп ... ... ... ... ... ... жүргізеді және қаржылық есептіліктің дұрыс жүргізілуіне жауап береді.
Бухгалтерлік есептің барлық жүйесі келесі принциптерден тұрады: құжаттау, инвентар жүргізу, ... ... екі ... ... ... және есептілік.
Бухгалтерлік есептің жүру жолы:
* алғашқы құжаттардың барлығы ведомстволардағы ... ... ... ... және т.б. арқылы жиналады.
* есеп жүйесіндегі жазулар жұмыс жоспарының шоттар классификациясымен сәйкес келуі және бас кітапта ... ... ... ... ... АҚ ... есеп ... дұрыс жүргізілуін сақтайды.
АҚ есеп саясаты- кәсіпорындардың шаруашылық қызметі өрісінің іс-тәжірибесінде қолданылатын, банктің ... ... және ... ... ... есеп ... тән ішкі ережелер жиынтығы.
Есеп саясаты қаржылық, салықтық және статистикалық есептіліктердің дайындау ... ... ... Республикасының нормативтік актілерінде есеп саясатының принципі оның көрсетілмеген, бірақ банкінің ... ... ... және күші ... ... ... - ... есеп операцияларын орындау барысында қателер жібермеу, фактілерді бұрмалау, ұйымдардың қаржы жағдайын бағалау, шаруашылық ... ... ... ету, ... ... ... мен есептен шығару, таза пайда резервін құру бағытындағы мейлінше жоғары дәрежедегі икемді есеп ақпараттарын қалыптастыру болып табылады.
Банктегі бухгалтерлік есеп ... ... ... ... банк мекемесінде бір операциялық күннің 3-4 сағатында (9-13 сағатқа дейін) жүргізілетін есеп айыру, кассалық, ... және тағы ... ... сол ... аналитикалық есептің құжаты, яғни клиенттің дербес шотында көрсетіліп, күнделікті баланс құру әдісі арқылы ... ... ақша ... мен есеп ... ... ... туралы жедел ақпарат алуға және ақша айналымы мен несиелік ресурстар айналымын қадағалауға мүмкіндік береді. Банктегі бухгалтерлік есептің ең басты ... ... ... мен ... ... ақшалай құжаттардың қабылдануы мен олардың бухгалтерлік есепте бейнеленуі болып табылады. Сол сияқты аналитикалық есептің мерзімінде төленбеген картотекадағы есеп айыру құжаттардың, ... ... және ... есеп ... ... ... жүргізілуі жатады, әр түрлі жердегі төлеушілер мен алушылар арасындағы есеп айыру кезіндегі қаржылары, банк ... ... және ... ... мен ... төлемнің ерекшеліктері тағы басқалары жатады.
Есеп операция жұмысын дұрыс және нақты ұйымдастыру банк мекемесінің банк қызметінің ... ... ... ... ... ... ... қорлар, кассадағы ақша қаржылары, бағалы қағаздар, ақшалай құжаттар мен қымбат бағалы металдармен жүргізілетін операциялар, шетел валютасы және онымен жүргізілетін операциялар, ... және ... ... есеп айырысу, шаруашылық шығындар және банк шығындары мен кірістері [30].
Активтік операциялар-бұл банктердің табыс алу және ... ... ... ету ... иелігінде бар ресурстарды орналастыруды жүзеге асыратын операцияларды ... Бұл екі ... ... ... ... ... ... тартылған қаражаттарды пайдалануға ерекшелігін сипаттайды.
Қазақстан Республикасының активтік банктік операциялары келесідей түрлерге бөлінеді:
* Несиелік операциялар;
* Инвестициялық операция, яғни ... ... ... ... ... ... ... форфейтинг);
* Кассалық операциялар
* Делдалдық-комиссиондық операциялар.
Банктің активтік операцияларының маңызды бөлігін банктік несиелік операциялары негізінде алады. Банктік ссудалық ... ... ... ... құрылады. Банктің несиелері біршама табысты және тәуекел дәрежесі де жоғары болып табылады. Несиелік операция банктің операцияларының жалпы ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды банктерге тартуға мүмкіндік береді. Алғашқы пассивтік операциялардың екі формасы негізінде банктік ресурстардың ... ... яғни ... ресурстары құралады. Келесі екі формасы негізінде екінші ірі топ-заемдық немесе тартылған ресурстар құрылады.
Сонымен банктің ресурстары екі топқа бөлінеді:
* банктің ... ... ... ... ... нәтижеге әсер етуші фактор активтердің орналасуы. Сондықтан активтерді дұрыс орналастыра білу ... ... өте ... ... ... мүлкі.Ол өз құзырындағы қозғалмайтын мүлікті сатып капиталын ... ... Бұл ... ... әсер ... Таза кіріс екіге жіктеледі: акционерлерге және бөлінбеген таза ... банк ... ... ... ... таңда Қазақстан банктерінің қызметі соңғы 10-15 жылдар ішінде жоғарылап келе жатыр.
Кесте 1 - АҚ ... ... ... ... ... мың тг
Үлесі, %
Сомасы, мың тг
Үлесі %
Абслютті
Салыстырмалы
Ақшалай қаражат ж/е о-ң баламалары
23 618 910
7,9
52 743 727
14,9
29 124 817
123,3
Міндетті резервтер
4 183 551
1,4
4 561 ... ... н/е ... ... құны бша көрс.қаржы активтер
2 965 210
0,9
617 726
0,29
-2 346 484
-79,1
Банктердегі ... ... ... ... ... несиелер
238 038 478
79,4
267 240 479
75,7
29 202 001
12,2
Сату үшін қолда бар инвестициялар
8 835 ... 875 ... 959 ... ... ... инвест-р
5 058 330
1,7
4 625 238
1,4
-433 092
-8,6
Негізгі қаржат пен МЕА
14 374 251
4,8
14 469 ... ... ... ... ... б/ша ... 616
0,01
37 616
0
Басқа активтер
1 895 960
0,7
1 143 700
0,3
-752 260
-39,8
АКТИВТЕР ЖИЫНТЫҒЫ
299 959 617
100
353 197 ... 237 ... ... 17,27 ... ... ... кесте мәліметтерін талдай келе активтің жалпы мөлшері баланс 53 237 843 мың ... яғни 17,7 ... ... ... Бұл ... ... банк ... ішінде бірнеше активті операциялардың көлемінің артуымен байланысты. Оның ішінде ақшалай қаражаттар, клиенттерге ... ... ... ... сату үшін ... бар ... ... артуы әсерін оңынан тигізіп отыр.
Осы аталған активті операциялардың ішінде ақшалай қаражаттары өткен жылмен салыстырғанда 123,3 пайызға артып, ... 29 124 817 мың ... ... тұр. Сонымен қатар клиенттерге берілген несие өткен ... ... 12,2 ... ... көлемі 29 202 001 мың теңгені құрады.
Кесте 2 - АҚ - пассивті операциялары көрсеткіштері.
Пассивтер
2010 ... ... мың ... ... мың ... ... қаражаты
47 357 625
17,5
21 814 168
6,9
-25 543 457
-53,9
Клиеттердің ... 736 ... 315 ... 579 ... н/е ... ... құны бша көрс.қаржы мінд-р
9 384
0,003
1 594
0,0005
-7 790
-83,0
Шығарылған борыш-ң бағалы қағаз
18 312 048
6,7
17 697 349
5,6
-614 699
-3,4
Шартты міндет-р б/ша резервтер
18 ... ... ... ... кейінге қалдырылған салық б/ша мінд-р
481 235
0,2
0
0
Басқа міндеттемелер
1 221 663
0,5
1 805 436
0,6
583 ... ... 266 ... 465 ... ... ... 403 175
100
317 112 635
100
46 709 460
17,3
Жарғылық капитал
16 808 372
16 765 813
-42 559
-0,25
Эмиссиялық кіріс
801 623
777 840
-23 783
-2,9
Сату үшін қолда бар ... ... ... ... ... 383)
62 734
16,9
Негізгі қаражатты қайта бағалау қоры
2 074 047
2 026 648
-47 399
-2,3
Бөлінбеген пайда
10 243 049
16 947 907
6 704 858
65,4
Капитал ... 556 ... 084 ... 528 ... мен жеке ... ... 959 617
353 197 460
53 237 843
17,7
Ескертпе. Кесте 17,27 әдебиет негізінде ... ... ... ... ... ... 38,4 ... өскен . Басқа да міндеттемелер 47,8 пайызға өскен. Сонымен қатар жарғылық капитал 0,25 пайызға кеміді.
Банктің өтімділігі-ақшалай формасына ... ... ... өтеу ... ... ... активтер арқылы, банктің өз міндеттемелерін өтеу қабілеттілігі. Өтімділік банктің жоғары төлемқабілеттілігін және жалпы соммасы бойынша активтер мен ... ... ... ... ... ... бағалау мәні-бұл ұйымға ұсынылған шоттарды уақытында төлей алу мүмкіндігін анықтау. Осы көрсеткіштер ... ... ... ... ... немесе олардың бір бөлігімен байланысты болу қажет, себебі, олар қажетті мерзімде банктің қарыздарын жаба алады. Оларға жататын көрсеткіштер 6 ... ... 3- ... ... анықтамасы.
Ағылшын термині
Қазақша термині
Current ratio = Current assets/Current liabilities
Quick ratio = Quick assets (Cash + Marketable securities + Accounts receivables)/Current ... ... ratio = (Cash + ... securities)/Current liabilities
Жабу коэффициенті = Ағымдағы актитвер/Ағымдағы міндеттемелер
Өтімділік коэффициенті = тез өтімді активтер (ақша қаражаттары + қаржылық салымдар + ... ... ... міндеттемелер
Абсолюттік өтімділік коэффициенті = ақша қаражаты + қаржылық салымдар)/ағымдағы міндеттемелер
Ескертпе. Кесте 15 ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын сипаттайтын келесі қаржылық коэффициенттер жүйесі ... ... ... ... ... ... жүйесі.
1.Төлем қабілеттілік
2 Қаржылық тұрақтылық
3.Активтердің пайдалану деңгейіне
4 Табыстылық
Абсолютті өтімділік коэффициенті
Автономдық коэффициенті
Айнымалы активтегі дебиторлық берешектің үлесі
Жалпы рентабельділігі
Ағымдағы өтімділік коэффициенті
Айналым капиталдың
маневрлеу коэффициенті
Активтердің ... ... ... ... жабу ... ... ... берешек айналымдылығы
Дебиторлық сжәне кредиторлық берешектің өзара қатынасы
Ескертпе. Кесте 9 әдебиет негізінде жасалған
Дегенмен әрбір топта өзіне тән ... ... ... ... ... Яғни коэффициенттік көрсеткіштерді анықтаған сәтте банктің қаржылық жағдайына арнайы жүйеленген бағасын береді. ... ... ... ... ... төмен, қаржылық тұрақтылығының мәні, активтердің пайдалану шарты және табыстылық мөлшерін ... ... Осы ... ... ... ... шешім қабылдау және банктің қызметін жүргізуге бағыт береді [17].
Банктің төлем қабілеттілігі қаржылық тұрақтылықтың сыртқы көрінісі ретінде анықталады. Осы ... ... ... ... ... ... ... қабылдауда және қызметіне оң не теріс әсер етуші факторларды анықтауда өте маңызды.
Қаржылық ... ... ... ... саналатын активтерді, талдау барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, құрылымы және оларда болған өзгерістер ... ... ... ... және оның жеке топтарын талдау, олардың рационалды таратылуын талқылауға мүмкіндік береді. ... ... өсуі ... ... ... дамуын көрсететін болғандықтан, ол осы банктің жұмысының оң нәтижесін сипаттайды. Алайда, банк ... ... өсу ... талдағанда, жоғары деңгейі баланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден айтарлықтай ауытқуына әкеліп соқтыратын ... ... ... ... ... ... ... есепке алу тек негізгі құралдардың баланстық құнын құру барысында жүргізіледі.
Банктің төлем қабілеттілігі оның ... ... ... ... бірі және сондықтан онымен тығыз байланысты болады. Сол себепті нарық экономикасы жағдайында оған көп көңіл ... ... ... ... ... баланс өтімділігін талдаудан басталады.
Баланс өтімділігін талдау мәселесін қарастырар алдында, жалпы активтердің, баланстың және ... ... ... алу ... ... ... сөзсіз төлем қабілеттілігін білдіреді және активтер мен міндеттемелердің арасындағы жалпы сомасы бойынша да, келіп түсу ... ... да ... ... көрсетеді.Банктің өтімділігі шын мәнінде баланс өтімділігін көрсетеді. Сондықтан банктің төлем қабілеттілігін ... үшін ... ... көрсеткіштерін тереңінен зерттеу керек.
2 Коммерциялық банктердегі ақша қаражаттарының есебі
2.1 АҚ кассадағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру
Екінші деңгейлі банктер ... ... Заңы ... ақша ... ... ... негізін ұстанады.
Касса операциялары есебін ұйымдастыру үшін есеп айырысу-кассалық бөлімі ... ... Осы ... ... ... ... тұлға болып табылмайтын, филиалдық, өкілдік мәртебесі жоқ, Қазақстан Республикасының аумағында банк ... ... ... ... аумақтық оқшау бөлімшесі.
Банктер үшін қолма-қол ақшаларды басқару қаржы нарығының ... ... ... ... ... табылады және оның атқарымдық міндеттеріне кіреді. Сенімділікті қамтамасыз ету (қолма-қол ақшаларды қабылдау, жалған ақшаларды тану), сондай-ақ иелік ету, нақты ... ... және сату ... ... ... міндеттеріне кіреді. Сөйтіп банкте көптеген төлем тәртіптері ... ... ... ... ... ... ... өздерінің есеп-айырысу шотына төлемдерді жүргізу мақсатында салады, ал мысалы, жеке тұлғалар қолма-қол ақшаларды депозиттік шотқа олар ... алу үшін ... ... операциялар-бұл банк клиенттерінің ақшалары мен құндылықтарын қабылдап-өткізу бойынша банктік операциялар. Басқаша айтқанда, барлық кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... өз ... ... сақтайды және банктің клиентке қолма-қол ақшалай есеп-айырысуын жүргізу бойынша қызмет көрсетуі-бұл кассадан ақшаны беру, қабылдау және ... ... ... банктердің кассалық операцияларды жетілдіру тәртібі 1999 жылғы 15 қарашадан №394 ... ... ... Олар ... ... қарастырылған:
* кассалық операцияларды жүргізудің жалпы тәртібі;
* ақшаны жеткізу және сақтау тәртібі;
* ақшаның төлемқабілеттілігін анықтау тәртібі;
* зақымданған банкноттар мен ... ... ... және жою тәртібі.
Банктер клиенттерге касалық қызмет көрсету, қолма-қол ақшаларды өңдеу және ... ... ... ісін ... үшін ... ... ... кіріс, шығыс, кіріс-шығыс кассалары, қайта есептеу кассасы, кешкі касса және т.б. ... ... ... ... ... және ... да ... операцияларды жүзеге асыру үшін банк орналаспаған жерден де ... ... ... ... ... ... жалпы принципі кассирдің құндылықтар мен қолма-қол ақшаны қабылдау және беру операцияларын кіріс және шығыс кассалық ... ... ... ... бөлім қызметкерлерінің үкімі негізінде жүзеге асуына бағытталады. Әрбір кассирді жұмысқа қабылдау ... ... ... ... келісім шарт жасалады. Жұмыс күнінің басында операциялық касса кассирлері касса меңгерушісінен аванс ... ... бір ... ақша ... алады және жұмыс күні соңында оны пайдаланғандығы туралы есеп береді. Бір күн ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерия қызметкерлерінің мәліметтері мен өзі жүргізген операцияларының жалпы сомасын салыстырып, одан ... ... мен ... ... ақша ... өткізеді. Кассалық операциялар бойынша барлық құжаттар банк мекемесінің бухгалтериясында ... ала ... ... ... ... олардың шоттарына есепке алуға арналған, банк кассасына қолма-қол ақшаларды қабылдау кіріс кассалық құжаттармен жүргізіледі.
Басқа құндылықтарды қабылдау баланстан тыс ... ... ... банкноттар мен тиындар тізімдемесімен бірге толтырылған кіріс кассалық құжатты бухгалтерия қызметкеріне өткізеді, ол кіріс кассалық құжаттың ... ... ... оны ... және кіріс бойынша кассалық журналда ақша сомасын көрсету үшін ... ... ... Өз кезегінде бухгалтер-бақылаушы кіріс кассалық құжатты қабылдағаннан ... ... ... ... қолын және оның растығын тексереді, онда көрсетілген соманың сәйкестігін, сонымен қатар осы құжатта көрсетілген соманың растығын салыстырады, содан ... ... ... бас ... қол қойып тіркейді.
Кассир кіріс кассалық құжаттарды тексергеннен кейін клиентті ... одан ... ... ... ... кейін құжатта көрсетілген соманы нақты сомамен салыстырып, сәйкес келген жағдайда кассир ... ... ... ... ... ... ордерінің көшірмесіне мөр қойып, оны ақша салған тұлғаға береді.Егер өткізілген ақша мен көрсетілген сома арасында сәйкессіздік байқалса, онда өткізілген ... ... ... ... журналға өзгерістер енгізіледі. Кассир қолма қол ақшаны қабылданғаннан кейін түбіртекті және ордер кесіп алады және түбіртекті ақша ... ... ал ... ... расталған ордер ақшаның нақты түсуін кіріс бойынша кассалық журналда белгілейтін және келесі күні ... ... ... ... бухгалтерия қызметкеріне бағытталады. Осыдан, клиенттер шотына енгізілген сомалар бойынша соңғыларға екі ... ... ... және ... ... операциялар бойынша ақшалардың банк кассасына түсуі жасау жолымен ... ... ... ... бір ... ... ақшаны кассаға өткізбеген жағдайда, онда кассир көрсетілген соманы касса журналынан ... ... үшін ... ... ... ... ... ал құжаттардың жойылады.
Жұмыс күнінің соңында кассир кіріс кассалық құжат ... бір күн ... ... айналым және құндылықтардың қалдығы туралы есептілік анықтамасын жасап, олардағы мәліметтерді нақты қабылданған сомамен ... ... ... қолын қояды және онда көрсетілген кассалық айналым кассалық журналдағы жазбалармен салыстырылады.
Кассир жұмыс күнінің соңында касса ... ... және ... құжаттармен бірге қабылданған ақшаларды буып-түйіп өткізеді. Кассир нақты құндылықтар мен есептілік құжаттар арасындағы сәйкессіздікті анықтағаннан кейін ... ... ... ал нақты сәйкессіздік бойынша акт жасалады.
Касса меңгерушісі қабылданған соманы ... және ... ... ... ... қояды. Сонымен қатар жұмыс күні ішінде қабылданған барлық ақша сомалары операциялық кассаға кірістеліп, сол жұмыс күні ішінде клиенттердің ... ... ... қажет.
Қолма-қол ақшаларды кірістеген кезде келесі шоттар корреспонденциясы жасалады:
Клиент - заңды тұлғадан кассаға ... ... 1001 ... 2203 ... ақша ... салымның сәйкес шотына кірістеу:
ДТ 1001
КТ 2211-2223
Чектік кітапшалардың құнын қолма-қол ақшамен төлеу ... 1001 ... 4920 ... ақша ... ... арқылы банк қызметінен комиссиялық табыс түскен кезде:
ДТ 1001
Кт 4600
Клиенттердің банктік шотынан қолма-қол ақша беру ... ... және ... ... ... ... асырылады.
Ақшалай чектік кітаптар қатаң есептеме бланкісіне жатады, олардың есебі 7339 баланстан тыс шотында жүргізіледі. Сондықтан да оларды беру ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Сол уақытта 7339 баланстан тыс ... ... ... тыс ... ... толтырылады.
Басқа да құндылықтарды беру баланстан тыс ордерлермен рәсімделеді.
Жоғарыда айтылғандай, касса меңгерушісі шығыс операцияларын жүзеге асыру үшін кассирлерге қажетті соманы ... ... Одан ... каса ... ... кассада ақша қалдығын тексеруі және күн басындағы есеп бойынша операциялық кассадағы ... ... мен ... да құндылықтардың есебі кітапшасындағы мәліметтермен сәйкестігіне көз жеткізуі қажет.
Клиент ... ақша алу үшін ... ... ... ... қызмет көрсетуші бухгалтерия қызметкеріне ұсынады, ол сәйкес тексеру және рәсімдеу жүргізгеннен кейін шығыс бойынша кассалық журналда чек ... ... ... ... ... жазу үшін оларды кассирге, бухгалтер-бақылаушыға өткізеді. Және клиентке ақшалай чектен бақылау маркасын береді, ал чектің өзін ... ... ... өткізеді. Шығыс құжаттарын алғаннан кейін, бухгалтерия-бақылаушы келесілерді жүргізуге міндетті:
- банктің ... ... қол ... ... бар ... тұлғалардың қолын растап, тексеру;
- санмен көрсетілген соманы жазбаша көрсетілген сомамен салыстыру;
- клиенттің лауазымды тұлғаларының қолын және олардың ... ... ... кассалық құжаттар кассирге өткізіледі, ол келесілерді тексереді:
- қолма-қол ақшаларды алу кезінде клиенттердің құжаттағы қолын және ... жеке ... ... ... ... ақша ... ... кассаға ұсынылытын бақылау маркасының нөмірін ақшалай чектегі нөмірмен салыстарып, оған бақылау маркасын ... ... ... ... ақша ... ... ... береді және шығыс құжатына қолын қояды;
Клиент қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... құқылы. Қайта есептеу нәтижесінде қолма-қол кқша жетіспеушілігі немесе ... ... ... ... ... жағдайда акт жасалады. Жетіспеген соманы жетіспеушілікке жол берген касса қызметкері ... ... ... ... ... кассир есепке қабылданған қолма-қол ақша сомасын шығыс құжаттар сомасы және ... ақша ... ... одан кейін бір күн ішіндегі кассалық айналым және құндылықтардың қалдығы туралы есептілік анықтамасын құрайды, қолын қояды және кассалық айналымды ... ... ... ... ... ... ... касса журналында кассирдің және кассир анықтамасында бухгалтер-бақылаушылар ... ... ... анықталған жағдайда кассир ол туралы касса меңгерушісіне ... ... хат ... ... сәйкессіздік бойынша акт жасайды. Сол күні кем шыққан ақша сомасын кассир өзі өтеуі ... Егер бұл ... ... ... ... ... өтеудің нақты мерзімін көрсетіп міндеттеме толтыруы қажет. Егер шығыс операцияларын касса ... ... онда бір күн ... кассалық айналым және құндылықтардың қалдығы туралы есептілік анықтамасы жасалмайды, ал шығыс бойынша барлық ... бір күн ... ... ... ... ... ... енгізіледі.
Кассир қолма-қол ақша мен бір күн ішіндегі шығыс кассалық құжаттар қалдығын есептілік анықтамасымен бірге касса ... ... және ... ақша ... ... қол қою ... ... Меңгеруші тексеріп, есептілік анықтамасына қолын қойып, оны касса күніндегі құжаттарға тіркеп тігу үшін жібереді.
Кассадан қолма-қол ... беру және ... үшін ... ... жазбалар жасалады:
Клиент - заңды тұлғаларға ақша қаражаттарын беру:
ДТ 2203
Кт 1001
Банк ... ... ... ... 2854 ... 1001 ... ... ақша түрінде касса арқылы бергенде:
ДТ 1411, 1417
КТ 1001
Кассир кассалық айналымды операциялық қызметкерлердің кассалық ... ... ... ... меңгерушісіне қолда бар ақша қалдықтарын анықтама және кассалық құжаттармен бірге белгіленген тәртіпте өткізеді. Касса меңгерушісі кассирден ... ... ... мен ... ... ... ... қызметкерлердің кассир анықтамаларында көрсетілген кассалық айналым сомаларының расталғандығын және ақша қалдықтары анықтамасының дұрыс ... ... ... ... ... касса кассирлерінің есептілік анықтамасының мәліметтері мен қайта есептеу кассасының ... ақша ... ... журналдағы жазбалары бойынша,сондай-ақ олардың өзі қабылдап-өткізетін ақша құжаттары бойынша жиынтық анықтаманы жасайды және олардың ... ... есеп ... ... ... тексеру бір күндік кассалық құжаттарда сақталатын анықтама бухгалтерия қызметкерінің қолымен рәсімделеді. Қойма меңгерушісі бір күн ішіндегі кассалық айналымды салыстырғаннан ... ақша ... мен ... ... ... ... енгізіп, келесі күні касса қалдығын шығарады. Кассадағы ақша қалдығы мен бухгалтерия ... ... ... себебін анықтауға шара қолдану үшін құндылықтардың сақталуына жауапты міндетті тұлғаларға хабарлау қажет. Егер олар расталса, онда акт ... ... ... ... кейін шығыс және кіріс бойынша бөлек кассалық құжаттарды қалыптастырады. Баланстан тыс ... ... ... кейін шығыс болып баланстан тыс шоттар номірі бойынша теріледі. Әр күн бойынша ... ... ... ... ... бөлек папкаларда жинақталып, бас бухгалтерге қол қоюға ұсынылуы қажет. Жинақталған ... ... ... ... машиналарда есептелінеді. Валютадағы сома Қазақстан Республикасындағы Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... келуі қажет. Есепті жүргізген қызметкердің қолы қойылған кіріс және шығыс кассалық және ... тыс ... ... ... ... ... папкада басқа құжаттардың алдында орналастырылады.
Құндылықтардың сақталуына жауапты тұлғалар ақша ... ... ... ... ... құндылықтардың, кітаптар мен құжаттардың қоймаға енгізілуін;
- айналым кассасы мен басқа да құндылықтардың нақтылығы бухгалтерлік есеп ... мен ... ... ... сәйкес келуін.
Құндылықтардың сақталуын қамтамасыз ету және кассалық қызметті дұрыс ... үшін банк ... ... ... ... ... ... немесе тексеріліп отырады.
Банк кассасында сақталатын барлық банкноттар, монета және басқа да құндылықтаркелесі жағдайларда жүргізілетін ... ... өтіп ... ... ... бір реттен сирек емес, оның ішінде 1 қаңтар жағдайы бойынша жыл сайын;
- ... және ... ... ... ... ... банк басшылығының қарауы бойынша.
Банк басшысы тексеру жүргізу үшін жазбаша өкім ... оның ... ... ... ... ... байланысты операцияларды жүргізумен байланысы жоқ, Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде ... ... ... ... және ... жұмыс бойынша Ұлттық банктің басқа да нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ғана жүргізе алады.
Тексеру міндетті түрде материалдық жауапты тұлғаның қатысуымен жүргізіледі, егер ол ... ... ... ... ол ... ... белгіленеді. Жасалған акт комиссияның барлық мүшелері және материалдық жауапты тұлғалардың қолымен расталады. Тексеру ... ... ... ... ... ... анықталған жетіспеушіліктері көрсетіледі, есеп мәліметтері мен нақты құндылықтар арасында анықталған сйкессіздіктер келтіріледі, анықталған жетіспеушіліктердің орнын толтыру үшін ... ... ... ... мен ... тексеру банк клиенттеріне дұрыс кассалық қызмет көрсетуді бұзбауы қажет. Тексеруді дұрыс ұйымдастыру мен жүргізу тәртібін орындауға ... ... ... және ... да ... кем ... ... шығуын тексерушілер актіде көрсетулері қажет, одан басқа тексеруді жүргізушілер сәйкессіздік себептерін анықтап, сәйкес шаралар қабылдайды.
Кассалық операцияларды ... ... ... ... жетіспеушілігі немесе артықшылығы анықталуы мүмкін. Ол жағдайларда кемшіліктер мен ... акт ... ... сомаға:
Дт 1001
Кт 4920
Кем шыққан сомаға:
Дт 1001
Кт 1860
АҚ ... ... ... ... ... бақылап отырады. Бақылау нәтижелері мен орындау мерзімінің барлық өзгерістері құжатты тіркеу-бақылау карточкасында белгіленеді.
Уәкілетті бөлімшенің қызметкері құжаттың бақылауға алынуы, орындау мерзімі, оны ... алу ... ... ... ... құжат айналымының шағын жүйесіне енгізіп отырады.
2.2 Ұлттық Банк корреспонденттік шотындағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру
Республиканың Ұлттық банкінің ең ... ... ... ... құралдарымен үздіксіз жабдықтауды қамтамасыз ету және елдің барлық несие жүйесінің қызмет етуіне жағдай жасау, есеп айырысу жүйесін қалпына ... банк ... ... ... ... Ол ... ... құралдарымен бәсекелеспейді және өз қызметінде пайданы табу мақсатын көздемейді. Коммерциялық және ... да ... ... өз ... - ... ... мен ... не жасаса, Ұлттық банкіде соны жасады. Оның клиенттері - коммерциялық банктер және басқа да несиелік мекемелер болды. ... ... ... банкіні "банктердің банкі" деп атайды. Коммерциялық банктер және жинақ мекемелері халықтан салымдарды қабылдап, оларға ... ... сол ... Ұлттық банкіде банктерден және жинақ мекемелерінен салымдарды ... ... ... ... ... банк банкаралық қолма-қолсыз есеп айырысуларды жүргізеді.
Ұлттық банк банкаралық есеп айырысу ... ... ... есеп ... ... ... ... болып табылады. Осыған байланысты ол келесі қызметтерді атқарады:
- қолма - қолсыз және қолма - қол ақша ... ... ... бүкіл банктік жүйесі үшін бірыңғай методологиялық негіздегі елдің бірыңғай есеп айырысу орталығы;
- есеп айырысу, есеп ... және есеп беру ... ... және ... ... есеп ... екі ішкі жүйесі бар. Біріншісі - коммерциялық банктер арасында ... есеп ... ... - Ұлттық банкідегі банктердің корреспонденттік шоттары арқылы ... ... есеп ... ... бар ... ... бірқалыпты корреспонденттермен тікелей есеп айырысу үшін LORO-NOSTRO орталықтандырылмаған корреспонденток шоттары бойынша - коммерциялық ... ... есеп ... ... ... ... қатынастар- екі немесе бірнеше банктер арасындағы, біреуінің тапсырысы бойынша есеп-айырысу мен төлемдерді іске асыру мен екіншісінің ақша қаражаты есебінен ... және ... беру мен ... ... ... ... қатынастар.
Банкаралық әріптестік формасын іске асыру үшін банктер бір-бірінде келісім ... ... ... ... ... шоттар- коорсепонденттік келісім негізінде бір банктің тапсырыс бойынша және екнішісінің есебінен болатын есеп-айырысуларды көрсететін шот.
Корреспонденттік шот арқылы банкаралық есеп-айырысуларды ... 2 түрі ... ... ҚР ҰБ міндетті түрде ашылған банктердің коррсепонденттік шоттары арқылы банктер арасында есеп- айырысулардың ...
* ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасы. Біздің елімізде банкаралық есеп-айырысулар 1- түрде жүргізіледі.
Басты қағида- басқа банктермен, соның ішінде клиент төлемдері бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... банктің өзіндік өтімділігін (корреспонденттік қатынаста қаржының болуын) сақтау. Банкаралық есеп айырысудың дұрыс жүргізілуіне бақылау жасау қағидасы да жоғары маңыз алады. Оның ... мен ... ... ... ... сақталуы мен бірыңғайлығын үнемі өзара бақылауда, біріншіден, клиенттердің банктегі шоттары бойынша және банктердің ҚР ҰБ корреспонденттік ... ... ... есеп ... ... өздерінің- коммерциялық корреспондент-банктердің өз араларындағы есеп айырысу кезіндегі шоттар бойынша және баланстар бойынша, сондай-ақ ҚР ҰБ ... есеп ... ... шоттар бойынша есеп-айырысулардың артықшылықтары келесідей:
* Клиенттердің сұранысы мен қызығушылықтары да қанағаттандырылады;
* есеп-айырысулардың тікелей жүргізілуі салдарынан, есеп-айырысулардың жеделдігі.
Банк араларындағы есеп-айырысуларды жүргізу ... ... ... ҚРҰБ - ... Есеп-айырысулардың Қазақстандық Орталығы. Банкаралық Есеп-айырысулардың Қазақстандық Орталығы банктік жүйені реформалау Бағдарламасы аясында 30.12.95 жылы №252 ... ҰБ ... ... ... ... ... ... Қазақстандық Орталығының банктік шоттары, фирмалық бланкілері, штампы, мөртаңбасы бар. ... ... ... Орталығының негізгі қызметі банкаралық төлемдерді жүргізу және Банкаралық Ақша Аударымы Жүйесі және ... ... ... ... ақша аударымдарын жүргізу.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі екінші деңгейлі банктердің ақша айналымын бақылау мақсатында төлем жүргізуде делдал болып табылады. Ол үшін ... банк пен ... ... ... ... ... ... корреспонденттік қатынастар орнатылады. Осы қатынастарға сәйкес Ұлттық банк банк ... ... ақша ... ... ... ... ... тұлғаға сәйкес сомманы аударуға және келісімде көрсетілген басқа да қызметер туралы банк бұйрығын іске ... ... ... шот ашу үшін ... банк ... ... банк шот ашуға өтінішті, жоғарғы көшірмесін және қол үлгісі мен мөр басылым карточкасын нотариалды түрде куәландырып ... Осы ... ... іске ... ... ... ... қосылады. Одан әрі Банкаралық есеп айырысудың Қазақстандық ... ... ... және ... ... Банкаралық ақша аударымдарының жүйесіне қосуға Ұлттық банктің рұқсаты тіркеледі.
Жоғарыда аталған құжаттар қабылданған соң, банктердің ... ... ... ... ... банк ... ... Қадағалау Департементінің өкімі бойынша банкке банктік жеке код белгіленеді, ашылған банктің жарғылық қорына ақша ... үшін ... што ... шот ... ... ... Ұлттық филиалы корршот журналына енгізеді. Банктің жазбаша хаты бойынша Ұлттық банк оның бас кеңесі немесе филиалы орналасқан мекенжайда нақты ақшамен ... ... үшін оған аша ... ... ... жүргізу үшін бірнеше талаптар қойылады. Ұлттық банктің филиалы банктің Ұлттық банктегі ... ... өз ... ... ... және ондағы қалдықтар көлемінде төлем жүргізуін қамтамасыз етуге міндетті.
Ұлттық банктің алушы-банк алдындағы ақша аударымы бойынша міндеттемесі оның корршотын несиелендіру немесе оның ... ... ... оған ... төлем тапсырмасын және хабарлауды беру кезінде өтеледі. Ақша аударымының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында банк пен Ұлттық банк санкцияланбаған ... емес ... ... рәсімдерін қабылдайды. Қорғау әркетінің элементтері ретінде өкілетті тұлғаның қолы, мөрі, алгоритмдер, кодтар, сәйкестендірме сөздер немесе сәйкестендірме ... ... ... ... және ... ... ... қайшы келмейтін басқа да қорғау әдістері қоданылады. Ұлттық банк филиалы және банк қорғау әрекетінің рәсімдерін сақтауы аталған рәсім ... ... ... ... ... Қолма-қол ақшамен банк операцияларын орындау үшін Ұлттық банк филиалында ... ... ... ... оған шот ... ... операцияларды жүзеге асыруға құқылы. Қолма-қол ақшамен операциялар бойынша банкке шот ашу ... ... банк ... күн соңында аталған шоттың сальдосын осы банктің ... банк ... ... корршотына аударуға міндетті, егер бұл корршоттық қатынас туралы келісімде қаралған болса.
Банктің Ұлттық банктегі ақшасын қабылдау, алу ... ... ... ... барысында филиал корршотта жазба дайындайды, ол байланыс арналары бойынша банкке кестеде бекітілген уақытта жолданады. Банк ... ақша ... ... ... ... бойынша банкке электронды төлем тапсырысы беріледі. Банктің есебіне ақша ... ... ... ... ... ... электорнды төлем тапсырысы беріледі. Банктің корршоты бойынша өткізілген операцияларды тексеру ... ... ... ... ... ... ... бір-ақ 10 күнде бір реттен кем емес.
Бұл құжаттардын басқа іс-қағазға корреспонденттік қатынастар туралы келісім тіркеледі.
Ұлттық банктің филиалында коммерциялық ... ... ... 1051 ... ... ... ... филиалдары арқылы төлемдерді жүргізу
* жіберушінің банкінде
Дт 2203
Кт 1051
* ... ... ... 1051
Кт 2203
Коммериялық банктер бір бірінде корреспонденттік ... ҰБ ... ... ... және жүргізуге лицензиясы болған жағдайда ғана аша алады. Мұнда лицензия банктерге ҚР заңнамалық актілерге және ҰБ ... ... ... ... ...
Басқа коммерциялық банкте корршот ашу үшін банк келесі құжаттарды көрсетеді:
* Жарғы көшірмесі, құрылтайшы келісімі көшірмесі.
* Тіркеу туралы куәлік ... ... ... ... Үлгілік қолтаңба жән мөртаңба карточкасы.
* Салықтық инспекция туралы анықтама.
Корреспонденттік шот келісім шарты келесі реквизиттерден ... ... ... ... ... ... ... құжатта көрсетілген салық төлеушінің тіркеу номері;
* корреспонденттік қызметтерді көрсету шарттары және оларды төлеу тәртібі;
* ... ... ... ... ... ... ... тәртібі және ақша аударымы және төлем туралы ақрпараттармен айырбастау тәсілдері;
* респондентке ... ... ... есептілікті, бухгалтерлік баланс, қаржы-шаруашылық қызмет туралы есеп, ақша қозғалысы туралы есеп және басқа да қаржылық ... ... ... ... тәртібі;
* ҚРҰБ корреспонденттік шоттарын ашу мен жүргізуге лицензиясын қайтару туралы респондентті уақытында хабарламаның жіберлмеуі үшін корреспонденттің жауапкершілігі;
* келісім-шарт мерзімі және оны бұзу ... ... шешу ... ҚР ... ... ... ... да шарттар.
Банк араларындағы тікелей корреспонденттік операциялар бойынша есеп 1052 деген баланстық ... ... ... ... ... корреспонденттік шоттар арқылы жүргізгенде келесідей бухгалтерлік жазбалар жазылады:
* Ақша жіберушінің банкінде:
Дт 2203 ... 1052
* ... ... ... 1052 ... 2203
* ... ... ... ... ... ... ... 1350
Кт 2203
* Егер ... ... ... банктен қызмет алса:
Дт 2150
Кт 1051, ... ... ... 1051, 1052 ... 2203 шоттарында көрсетіледі.
Төлем жүйесін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар жүргізудің нəтижесінде қазіргі уақытта Қазақстанда екі негізгі ... ... ... ... ... ақша ... жүйесі (БААЖ);
* Бөлшек төлемдер жүйесі (БТЖ).
БААЖ ... ... ... жалпы есеп айрысу жүйесі- (RTGS) Қазақстанның Ұлттық Банкінде БААЖ пайдаланушыларының қатарында ақша ... ... ...
БААЖ арқылы ірі жəне жоғары артықшылықты төлемдер ... ... Жүйе ... күн ... ... ... ... пайдаланушыларға түпкіліктілікті қамтамасыз етеді. БТЖ- ұсақ төлемдерге арналған клиринг жүйесі. Бұл- төлемдер жеке өңделетін, таза негіздегі есеп айырысудың көп ... ... бұл ... таза ... да ... Операциялық күннің соңында кіріс жəне шығыс төлемдерді ескере отырып, əрбір пайдаланушының таза позицияларын есептеу жүзеге ... одан ... ... ... ... ... не ақша аударымдары жүзеге асырылады.
Банкаралық ақша аудару жүйесі - операторы ... ... ... бар ... мемлекеттік кәсіпорны болып табылатын операция күнінің ішінде ... ... ... есеп айырысу кепілдігі бар басым төлемдерді жүзеге асыруға арналған нақты уақыт режиміндегі жалпы есеп айырысулар жүйесі.
Төлем жүйелерінің жұмыс ... ... ... ... ... ... банкаралық жүйе;
* банкаралық клиринг жүйесі;
* банктер арасындағы корреспонденттік қатынастар жүйесі;
* төлем құралдары;
* төлем карточкаларының нарығы;
* халықаралық ақша аударымдарының ... ... ... ... ... ... - ... төлем жүйелерінің, банктер арасындағы корреспонденттік қатынастар жүйелерінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету, төлем құралдарын пайдалану, төлем карточкалары және халықаралық ақша ... ... ... ... ... ... Республикасының екінші деңгейдегі банктері, акционерлік қоғамы немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... шарт жасаған ұйым.
БААЖ өнеркәсіптік пайдалануына 2000 жылдың желтоқсанында Ұлттық Банк және ҚБЕО ... ақша ... ... ... ... ... уақыт режиміндегі жалпы есеп айырысулар жүйесі (бұдан әрі- RTGS) болып табылады, яғни құжат жеке өңделеді және ақша аудару әрбір төлем ... ... ... ...
АҚ ... ақша ... пайдаланушының Ұлттық Банкте ашылған өзінің корреспонденттік шотынан Ұлттық Банктегі жүйенің арнайы белгіленген шотына аударылған ақша сомасы, ... БААЖ ... ... ... ақша сомасы шегінде жүзеге асырылады. Жүйенің шоты Ұлттық Банкте жүйедегі ақша аударымдарын орындау кезеңінде пайдаланушылардың ақшасын есепке алу үшін ... ... ... Банк ... ал ... жұмыс істеуін қамтамасыз ететін оператор Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы (ҚБЕО) болып ... ... ... ... және заңда көрсетілген берік құқықтық базаға негізделген.
БААЖ бұл ... ... ақша ... ... оның ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі, қаржы Министрлігінің Қазынашылығы, зейнетақы төлеу жөніндегі Мемлекеттік орталық, екінші деңгейлі банктер, қор биржасы, бағалы ... ... және ... емес ... ...
2.3 ... банктердегі корреспонденттік шоттардағы ақша қаражаттарының есебін ұйымдастыру
Клиенттерге кассалық есеп қызмет көрсету үдерісінде және ... ... ... ... ... ... түседі. Бұл кезде екі түрге бөлінетін корреспонденттік ... ... шоты ... - ... ... береді, яғни );
- шоты (латынша - ... ... ... яғни ).
... ... ... да бір банктер корреспондент банктерде ашады, ал типтес шоттар-респондент банктердің атына ашылады, сонымен қатар аталған шоттар ... ... ... бір ... да ашылуы мүмкін. Бір банктегі шоты корреспондент банктегі шоты болып ... ... ... ... ... үшін ... ... ашылады. Корреспонденттік шотқа корреспонденттік шоттарға қаржы қалдығы көлемінде өткізуге қабылданған әр ... ... ... ... банктің басқа банкте корреспонденттік шот ашу және ... ... ... ... ... мәміле бойынша анықталады. Банктер мен банктік емес ұйымдардың бейрезидент банктермен корреспонденттік қатынастары банк тәжірибесінде қолданылатын ... ... ... және ... ... ... екінші деңгейлі банктер мен жекелеген банктік операцияларды ... ... ... ... ... мен ақша ... ... банктік шот ашпастан жүргізе алады. 2000 жылы 13 қазанда қабылданған №395 ... ... ... ... ақшасыз төлемдер мен аударымдар жасау ережесінде көрсетілген, банктік шот ашпай жүргізілетін ... мен ақша ... ақша ... мен ... банктік шоттарды қолданбай, ақша аударымы үшін қолма-қол ақша енгізіп және жіберуші көрсеткен бенефициар есебіне қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... ... бенефициардың қолма-қол ақшаны алуы саналады.
Қатысушыларға байланысты банктің есеп операциялары негізгі екі топқа бөлінеді:
* ... есеп ... ... ... ... субьект ретінде банк және оның клиенттері қатысады;
* негізгі субьект банк ... ... таза ... есеп ... операциялары және банкаралық есеп айрысулар.
Кесте 5 -
Қатысушылар құрамы
Төлем құралдары
Операцияның ... ... ... ... ... тапсырмаларымен
есеп айырысу
Төлем-талап тапсырмаларымен есеп айырысу
Чекпен есеп айырысу
Вексельмен есеп айырысу
Карточкамен есеп айырысу
Шот ашу бойынша операциялар
Шот жүргізу бойынша операциялар
Кассалық операциялар
Акцептік ... беру ... ... ... операциялары
Инкассолық операциялар
Клирингтік операциялар
Ескертпе. Кесте 15 әдебиеттер негізінде жасалған.
Есеп айырысу нысандарындағы ерекшеліктерге байланысты банктің келесі есеп айырысу операцияларын бөліп көрсетуге ... ... ... ... операциялар;
* аударым операциялары;
* клирингтік операциялар.
Есеп айырысу операцияларында ... ... ... есеп айырысу операциялары былайша жіктеледі:
* төлем тапсырмаларымен есеп айырысу;
* ... есеп ... ... есеп ... ... ... есеп ... қолма-қол есеп айырысу.
Атқарымдық негіздеріне, есеп айырысу мәні мен жүзеге асыру кезеңдеріне қарай банктің есеп ... ... ... былайша бөлінеді:
* ағымдық, мерзімдік есеп айырысу және басқа да шоттар операциялары;
* әр ... ... ... ... өтеу және ... сыйақы мен комиссиялық ақылар қосу операциялары;
* кассалық операциялар ... ... ... емес ... ... ... және ... тиісті құжаттарды төлеуге төлеушінің келісімін (немесе қарсылығын) алуға ... ... ... ... алу ... ... байланысты операциялар:факторингтік, есептік, индоссациялық (банк индоссант болып табылатын кездегі);
* банк ... ... ... ... ... ... ... банктің авальді (кепілді тапсырмасының ) операциялары.
Банктегі есеп айырысу операцияларын ұйымдастыру 2000 жылғы 25 сәуірдегі №179 сәйкес реттеледі. Осы ... есеп ... ... ... және есеп ... жүзеге асыру тәртібі көрсетілген.
Банкте жұмыс күні аяқталғаннан кейін клиенттерден ақша қабылдау үшін кешкі касса ашылуы мүмкін. Кешкі ... ... ... ақша ... шотына келесі операциялық күннен кешіктірілмей есепке алынады. ... ... ... мен ... ... қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді, бір күн ішінде түскен ақшалай түсімді өткізуге мүмкіндік береді, банкке ақшаның ... ... және ... ... ... етеді. Сондықтан банк клиенттердің шотына ақша қаражатын уақытында есепке алу үшін және клиенттердің жағдай жасау үшін ақша айналымын жеделдету ... ... және ... да ... мен ұйымдардың ақшалай түсімін инкассолау бойынша жұмыстарды орындайды.
Кешкі кассаға қолма-қол ақшаны қабылдау аяқталған бойда қабылданған қолма-қол ақшаны кассалық журнал мәліметтерімен ... ... ... ... лентасын кіріс құжаттарының сомасымен салыстырады.
Келесі күннің ертеңінде қабылданған ақша мен құжаттар касса меңгерушісіне өткізіледі. Салыстырып ... ... ... ... ... келген жағдайда, құжаттарды оларды шотта көрсету үшін бухгалтер-бақылаушыға өткізеді. Касса меңгерушісі құжатындағы мәліметтер мен ... ... ... ... ... ... акт ... себебін анықтайды.
Осыдан келіп кәсіпорын, ұйымдар мен мекемелер ... ... ... ... салынған қалтада кешкі кассаға ақша өткізу туралы банктермен келісімшартқа отыруларына болады, содан кейін банк кәсіпорындарға, ұйымдарға инкассаторлық ... ... бір ... ... және бекітілген тәртіпте белгіленген пломб таңбаларының үлгісін алады. ... ... ... ... ... клиент үш данада жолдау тізімдемесін жазып береді, олардың біріншісі қалтаға салынады, ал ... мен ... ... ... ... ... үшін ... Операциялық күн аралығында инкассоланған түсімді қайтв есептеу кез келген сағатта, ал ... ... ... күн ... ... ... ... қайта есептеу кассасы инкассаторлық қалтаға салынған валюталық және басқа да құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... есептегенге дейінгі тізімдеме сомасы транзиттік шоттардың дебет шотына және бөлек клиенттердің кредит шотына жатқызылады:
Дт 1870
Кт 2203 ... ... ... ... ... ... ... оны жүзеге асырғаннан кейін нәтижелерді кассалық кіріс журналына жазу үшін кассадан ... ... ... ... ... ... қатар шоттар корреспонденциясы құрылады:
Дт 1001
Кт 2870 .
Инкассалаумен байланысты банк шығындарын төлеу кезінде:
Дт 2203
Кт 4608 .
Клиенттердің инкассоланған ... ... ... кезде:
Дт 2203
Кт 2870
Артық сома анықталған ... 1870 ... 2203 ... шетел валютасындағы айырбас операцияларын уәкілетті ұйымдар, оның ішінде қолма-қол шетел валютасында айырбас операцияларын ... ... банк ... ... банктер жүзеге асыра алады. Операцияны жүзеге асыруға лицензиясы бар уәкілетті банк банк орналасқан жерде немесе одан тыс жерде ... ... ... ... ... ... ашу кезінде Ұлттық банк филиалдарына тіркеу қажет және тіркеу ... ... ... ... валюталық айырбас операцияларының келесі түрлерін жүзеге асыра алады:
+ қолма-қол шетел валютасын сатып алу және ... ... ... төлем құжаттарын сатып алу және сату;
+ қолма-қол шетел валютасын және шетел валютасындағы төлем құжаттарын инкассолау үшін қабылдау;
+ шын ... ... ... ... ... ақша белгілерін және шетел валютасындағы төлем құжаттарын сараптаудан өткізу үшін кабылдау;
+ банктердегі жеке тұлғалардың шотына есептеу үшін кредиттік және дебеттік ... ... есеп ... үшін ... ... қолма-қол шетел валютасын қабылдау және оларды беру;
+ бір ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінің төлемсіз ақша белгісін сол шетел мемлекетінің төлемді ақша белгісіне айырбастау.
Уәкілетті банк айырбас ... ... ... ... ... ... ғана ... алады.
Айырбас орындары уәкілетті банк басқарушысының жазбаша өкімі негізінде бекітілген сатып алу, сату бағамы және кросс-бағамына ... ... алу, сату және ... ... жүргізеді. Жеке тұлғалардың қолма-қол шетел валютасын бір жолғы сатып алу тіркеу журналына тіркеледі. 200 және одан жоғары АҚШ долларындағы ... ... ... ... алу және сату ... міндетті түрде қатаң есептеме бланкі-сінде аныктама-сертификат толтырылады. Айта кететін жәйт, клиент өтініші бойынша анықтама-сертификаты алынған және ... ... ... ... ... ... ... бір бланкісінде тек бір валюта-айырбас операциясы ғана жазылуы мүмкін.
Анықтама-сертификат жеке тұлғаның қолма-қол шетел валютасын және ... ... ... құжаттарын сатып алғандығын растау үшін қызмет етеді, сондай-ақ жеке тұлғалардың Қазақстан ... ... ... ... және ... ... төлем құжатгарын шетке шығару үшін негіз болып табылады.
Айырбас орындарының барлық ... ... ... ... қай күні ... сол күні ... қажет. Айырбас орындарында жүргізілетін қолма-қол шетел валюталарын сатып алу және сату ... ... ... ... ... алынған және сатылған шетел валютасы тізілімі журналында операцияны жүргізу кезінде көрсетіледі.
Тізілім журналында жөңдеулер мен басқа да ... ... ... Қате ... ... ... ... және кассирдің колымен куәландырылған түзету жазбасы жасалады.
Тізілім журналы 30 ... кем ... ... ... ... ... ... тұлғаның және Үлттық банктің филиалының мөрімен ... ... және ... банк ... мен бас ... қолымен және Үлттық банк филиалының басшысы немесе басшының орынбасарының қолымен расталуы керек. Уәкілетті банктер үш жүмыс ... ... ... банк ... ... ... болжалды аяқталу мерзімі туралы және жаңа тізілім журналының ресімделуі үшін ... ... ... ... ... бір ... ... кешіктірмей Ұлттық банк филиалына келесі күннен ресімделуі үшін ... ... ... туралы және оны сақтау мерзімі туралы белгі жасайтын аяқталған тізілім журналын ұсынуға міндетті. Аяқталған тізілім ... ... ... олардың аяқталган күнінен бастап 5 жыл ішінде сақталады.
Жұмыс күні аяқталганнан кейін айырбас орнының қызметкері ... ... және ... сатып алу (сату) туралды айырбас орнының күнделікті есеп беруін жасайды, валюталық және басқа да құндылықты есептейді, ... ... ... ... есептік құжат мәліметтерімен сәйкестігін салыстыруы және әрбір құндылықтары бар инкассаторлық сөмкеге үш данада жөнелтпе тізімдемесін жасайды, тізімдеменің бірінші данасын және онда ... ... ... инкассаторлық сөмкеге салады. Екінші данасы инкассаторлык сөмкеге жөнелтпе құжат ... ... және ... кіріс кассалық және баланстан тыс ордерлерді ресімдеу үшін банк бухгалтериясына жіберіледі. Жөнелтпе тізімдемесінің үшінші данасы айырбас ... ... ... ... ... ... операциялар келесі жағдайда көрініс табады:
* Айырбас орнына теңге және шетел ... ... ... ... сомаға келесі жазба жасалады:
Дт 1003
Кт 1001
* Айырбас операцияларынан түскен түсім сомасына:
Дт 1859
2859 ... 4530
* Банк ... ... ... бағамнан төлем ... ... ... 5530 ... ... қарсы көрсетілген
Кт 1859
2859
4) Валютаны ресми бағамнан ... ... ... ... 1858 ... ... 4530 ...
Жұмыс күні аяқталған бойдан қолма-қол қаражаттардың қалдығын банк инкассолаған кезде:
1) Егер айырбас орнының қайтарған шетел валютасындағы сома есепке ... ... асып ... 1001 ... 2858 ...
* Егер ... ... сома қайтарылған шетел ваютасындағы сомадан асып түссе:
Дт 1001
1858
Кт 1003 ... банк ... ақша ... ... ... мен ... жинау және жеткізу бойынша операция.
Коммерциялық банктердің сыртқы экономикалық қызметі тауарлар мен әрекеттерді экспорттау-импорттау, Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... елмімздің ішінде бейрезидент тұлғалардың шаруашылықпен айналысудағы тауарлық емес сипаттағы мәміле кезінде теңге және ... ... ... ... ... асырумен байланысты.
Әрбір егеменді мемлекетте заңды төлем құралы ретінде сол елдің ұлттық валютсы қолданылады. ... ... ... қызмет, несие, инвестиция, мемлекетаралық төлемдер бойынша есеп айырысудың қажетті жағдайы төлеуші немесе ... ... ... ... ... алу ... сату нысанында бір валютаны басқа валютаға айырбастау болып табылады. 21ХҚЕС сәйкес валюталық операция- бұл шетел ... ... ... ондағы есепті талап ететін операция.
Валюталық қатынастарды реттеу кезінде негізгі рөлді арнайы валюталық ... ... ... Республикасында валюталық реттеудің негізгі органы республикасың заңдылықтарына ... ... ... ... атқаратын Ұлттық банкі болып табылады. Үкімет және басқа да мемлекеттік органдар валюталық реттеудің заңдылықтарына сәйкес өз құзыретінің ... ... ... реттеу бойынша негізгі нормативтік актілері 1998 жылдың 24 желтоқсанында заң толықтырулар мен қосымалар енгізілген заң болып табылады. ... және ... ... ... валюталық мәміленің әр түрлі мәмілесі болып табылады.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша массасы мен ақша базасының құрылымын реттеу7 бет
Ақша қаражаттары есебі жайлы107 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Өзенмұнайгаз» ӨФ мысалында ақша қаражаттарын анализдеу53 бет
Айналым қаражаттарын қаржыландыру12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь