Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу жайлы

КІРІСПЕ

1 ӘДЕБИ ШОЛУ

1.1 АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ СЕЙСМО.БЕЛСЕНДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ

1.2 Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының
сейсмикалық қауіпке бейімділігін анықтау және мониторинг жүргізу

1.2.1.

1.2.2
Жер сілкінісін болжау технологияларын бағалау

Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының сейсмикалық қауіпке бейімділігі

1.3 Жер сілкінісінің зардаптарынан қорғау және жоюға арналған іс. шаралар, сонымен қатар пайдаланатын күштер, құралдар және басқа да шұғыл жұмыстарды жүргізу

2
2.1
2.2 ЗЕРТТЕУ НЫСАНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
Алматы сейсмикалық қауіпті аймағын сейсмологиялық зерттеу
Жер сілкінісін болжау әдістері

33
3.
3.1
3.2

3.2 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
Сейсмо.белсенділікті зерттеу
Алматы қаласы аумағы және оның маңындағы аумақтарда
сейсмикалық шуды өлшеу бойынша далалық зерттеулер жүргізу
Сейсмикалық шу мәліметтері бойынша сейсмикалық топырақ
реакцияларын зерттеу

36
ҚОРЫТЫНДЫ
57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
59
ҚОСЫМША
Жер сілкінісі табиғаттың өте бір қаһарлы да, қауыпты құбылысы. Адамзат дамуы өз тарихында небір алапат жер сілкіністерін басынан өткерді. Жалпы өркениеттің гүлденуіне залалын тигізген жойқын жер сілкіністеріне қатысты оқиғалар халық аңыздары мен жазба шежірелерінде сақталып қалған, көркем шығармаларда көрініс тапқан.
Жер сілкінуі (тектоникалық) - жер қойнауында шоғырланған тектоникалық энергияның салдарынан өршіген серпімді тербелістің дүмпуі. Ал жыныс жылжуы ошақтан өтетін тектоникалық жарықтарда болады.
Жер сілкінісінің түрлері:
1. Жанартаулық жер сілкіну қазіргі жанартаулар әрекет ететін аудандарда дамыған;
2. Тектоникалық жер сілкіну литосфераның жекелеген блоктары өзара қозғалысқа келгенде, Жер қойнауында ұзақ уақыт бойы жинақталған механикалық энергияның қысқа мерзімде шұғыл босанып шығуына байланысты болады.
3. Денудациялық жер сілкіну таулы аудандардағы тау жынысы массаларының шатқалдарға құлауынан, жер асты қуыстары мен карст үңгірлерінің опырылуынан және ірі жылжымалардың ықпалынан туындайды.
Алматы аймағының жер аумағы Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс бөлігінде орналасқан. Оның табиғатының негізгі ерекшелігі тауаралық кең шатқалды жазықты Іле және жоңғар Алатауының тау жоталарынан құралып, ал аймақтың солтүстік шекарасына қарай жазық далалы болып кететіндігінде. Аймақтың геологиялық даму тарихы оның тектоникалық қозғалыстарына, биік таулы рельефтер мен төмен түсулердің пайда болуына, соның салдарынан сел тасқыны мен тасқын сушөгінділеріне толуына тікелей байланысты. Осыған орай оның зілзала қаупі басым аймақ болуы басты сипаты болып табылады.
Сейсмологтардың мәліметі бойынша бұл өңір түгелдей жер сілкіну қарқыны VI-дан IX балл және одан жоғары болуы ықтимал аймаққа жатады.
Алматы сейсмикалық қауіпті аймағы Қазақстандағы неғұрлым экономикалық дамыған және халық тығыз орналасқан аймақ болып табылады. Алматы сейсмикалық белсенді ауданы тұтастай Солтүстік Тянь-Шань жоталарына кіреді.
Алматы сейсмикалық белсенді аудан шегінде 1966 жылдан бастап Іле геофизикалық экспедициасы геологиялық құрылысын, сейсмикалық жағдайын және олардың өзара байланысын белгілеу мақсатында арнайы геологиялық-геофизикалық және жан-жақты сейсмологиялық зерттеулер жүргізді. Жинақталған материал Алматы сейсмикалық белсенді аймағын жан-жақты сейсмикалық аудандастыру картасының геологиялық-геофизикалық негіздерін құра отырып, материалдарды түсіндіруге мүмкіндік берді.
Жыл сайын бір жүз мыңға жуық жер сілкінісі болады. Алайда, олардың басым бөлігі елеусіз дүмпулер болғандықтан, адамдар сезе қоймайды.
1. Алешин А.С. Сейсмическое микрорайонирование особо опасных объектов –Москва: Светоч плюс, 2010.-303 с.
2. Сыдыков А. Сейсмический режим территории Казахстана. –Алматы: Ғылым, 2004. -270 с.
3. Садыкова А.Б. Сейсмическая опасность территории Казахстана. –Алматы: Хай Текнолоджи, 2012.-268 с.
4. Нурмагамбетов А. Сейсмическая история Алматы. –Алматы: ТОО «ИздательствоLem», 2003. -67 с.
5. Детальное изучение сейсмического режима Казахстана и прилегающих территории /Нерсесов И.Л., Нурмагамбетов А., Сыдыков А. – Алматы-Ата: Наука, 1982. – 160 с.
6. Новый каталог сильных землетрясении СССР с древних времен до 1975 г. / Под ред. Н.В. Кондорской и Н.В. Шебалина. –М.: Наука, 1977. -535 с.
7. Ризниченко Ю.В. проблемы сейсмологии. Избранные труды. –М.:Наука, 1985. -406 с.
8. Сейсмическое раонирование Казахстана / Уразов Б.М., Акишев Т.А., Нурмагамбетов А., Досымов А., Малинин Е.Г., Попов К.А., Розенблат М.М., Сыдыков А. – Алмат-Ата: Наука, 1979. – 119 с.
9. Сыдыков А., Сыдыкова А.Б., Горбунов П.Н. Сейсмогенерующие зоны по комплексу сейсмологических и геофизических данных // Доклады НАН РК. 2002. - №3. – с. 51-56.
10. Шацилов В.И. Геофизические критерии сейсмической активности тектоносферы Тянь-Шаня // проблемы предотвращения последствий разрушительных землетрясений. – Алматы. – 2002. –с.119-124.
11. Тимуш А.В. Сейсмотектоника литосферы Казахстана. –Алматы: Luxe Media Group, 2011. -590 с.
12. Тимуш А.В. Альпийские тектонические структуры и сейсмичность // Сейсмическое районирование Республики Казахстан. –Алматы: Эверо, 2000. –С. 129-133.
13. Тимуш А.В. Интенсивность вертикальных неотектонических движений и магнитуда землетрясений // Вестник АН КазССР, -1988. -№12. – С.53-58.
14. Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.
15. Қазақұлттықэнциклопедиясы.
16. «Өмір – тіршілік қауіпсіздігі». С.Арпабеков. – Алматы, 2004.
17. Ә. Нұрмағамбетов, А. Сыдыков. Жер сілкіну: сипаты, ошағы, болжау. Алматы, «Қазақстан», 1985.
18. Ол кім бұл не? Қазақ энциклопедиасы. Алматы, 1985.
19. Жанұзақов Қ.И. Жер сілкінісін болжауға болама? – Егемен Қазақстан, 2003, 11 наурыз.
20. Әбдімұқанов А.С. жер сілкінісінің зардаптары. –Түркістан, 2001, 6 шілде.
21. Оспанов М.О. Жер сілкінуі – тілсіз жау. –Алматы ақшамы, 2001, 5 сәуір.
22. Курскеев А.К., Тимуш А.В., Шацилов В.И. және басқалары.Сейсмическое районирование РК. Алматы: «Эверо», 2000, 2006. 2.Қазақстанның сейсмикалық қауіпті аймақтарындағы жергілікті деңгейдегі тэуекелдерді басқару. «Издательство ЬЕМ» ЖШС баспасы Алматы 2005.
23. Нүсіпов Е.Н., Оспанов А.Б., Тимуш А.В.жэне басқалары. Сейсмическая опасность территории Западного Казахстана // 2003 жылғы 24-27қыркүйектегі бесінші Қазақстан-Қытай халықаралық симпозиумындағы
баяндамалар. «Современная геодинамика и сейсмическийриск Центральной
Азии». Алматы: «Үміт»,2004, б.94-103.
24. Сыдықов А., Садықова А.Б., Ревенко О.К. және басқалары. Сейсми –чность территории Казахстана // 2003 жылғы 24-27 қыркүйектегі бесінші Қазақстан-Қытай халықаралық симпозиумындағы баяндамалар. «Современнаягеодинамика исейсмический риск Центральной Азии». Алматы: «Умит», 2004, б. 55-67.
25. Гальперина Р.М., Нерсесов И.Л., Гальперин Е.И. Сейсмический режим районагорода Алма-Аты за 1972-1982ІТ. М. Наука,1985, 245с.
26. Алматы қаласының аумағын, тұрғындарын қорғау. ТЖД деректері Алматы 2005 жыл. Нерсесов И.Л., Нүрмағамбетов А.,Сыдықов А. Детальное изучение.
27. Сейсмического режима Казахстана и прилегающих территорий. Алма-Ата,1980
28. Нүсіпов Е. Оценка сейсмической опасности Казахстана: Состояние,
проблемыи необходимость развития //2003 жылғы 24-27 қыркүйектегі бесінші Қазақстан-Қытай халықаралық симпозиумындағы баяндамалар. «Современная
геодинамика и сейсмический риск Центральной Азии». Алматы: «Үміт» , 2004,6.7-12.
29. Алматы қаласының аумағын, тұрғындарын қорғау. ТЖД деректері Алматы2006.
30. Расчет последствии землятресений. МЧС РК. 2006.
31. Соболев Г.А. Основы прогаоза землетрясений. М.: 1993, 3106.
32. ЛыковВ.И.,СоболевГ.А., и др. Методика выявления развивающегосяземлетрясения по комплексу сейсмологических параметров //Прогнозземлетрясений. Душанбе-Москва, Дониш, 1984, № 5, 6.127-138.
33. Нүсіпов Е. Оценка сейсмической опасности Казахстана. Алматы: «Үміт»,2005,6.5-11
34. Тихонов И.Н., Малышев А.И. Развитие элементов методики краткосрочного прогноза землетрясений для района Южных Курильских островов // Проблемы геодинамики, сейсмичности и минерагении подвижных поясов и платформенных областей литосферы: материалы международной конференции. — Екатеринбург, 1998. - С. 180-182.
35. Тихонов И.Н., Касахара М., Малышев А.И. Ретроспективное изучение сейсмологических предвестников разрушительного землетрясения 1995 г. вблизи г. Кобе (Япония). Возможность краткосрочного прогноза времени его возникновения // Динамика очаговых зон и прогнозирование сильных землетрясений Северо-Запада Тихого океана. - Южно-Сахалинск, 2001. -Т.2. - С. 5-20.
36. Geller R.J. Earthquake prediction: A critical review // Geophys. J. Inter. 1997. Vol. 131. P. 425-450.
37. Geller R.J., Jackson D. D., Kagan Y. Y., Mulargia F. Earthquakes cannot be predicted // Science, 1997. Vol. 275. P. 1616-1619.
38. Global Hypocenters Data Base, 2004. CD-ROM NEIC/USGS, Denver. CO. 1989 and its updates through January 2004.
39. Healy J.H., Kossobokov V.G., Dewey J.W. A test to evaluate the earthquake prediction algorithm, M8 // U.S. Geological Survey Open-File Report 92-401. - 1992. - 23 p., with 6 appendices.
40. Intermediate - term prediction of times of occurrence of strong earthquakes in California and Nevada / K.R. Allen, V.I. Keilis-Borok, L. Knopoff, I.M. Rotwain // Nature. - 1988. - Vol. 335, No. 6195.-P. 690-694.
41. International Handbook of Earthquake and Engineering Seismology. Part A. Edited by W.H.K. Lee, H. Kanamori, P.C. Jennings, and C. Kisslinger. Academic Press. - Amsterdam; Boston; London; New York; Oxford; Paris; San Diego; San Francisco; Singapore; Sydney; Tokyo. - 2002. - 946 p.
42. Japan University Network Earthquake Catalog (1985.7.1 - 1992.12.31) // Earthquake Prediction Data Center, Earthquake Research Institute, University of Tokio.
43. JMA Earthquake Catalog (Japan Meteorological Agency; 1926.1.1 - 2005.1.1). Kagan Y. Y. Are earthquakes predictable? // Geophys. J. Inter. 1997. Vol. 131. P. 505-525. Katsumata K., Kasahara M. Precursory seismic quiescence before the 1994 Kurile Earthquake (Mw = 8.3) revealed by three independent seismic catalogs // Pure and Applied Geophysics. - 1999. - Vol. 155. - P. 443-470.
44. Kawasaki I. Silent earthquakes occurring in a stable-unstable transition zone and implications for earthquake prediction // Earth and Planets Space. - 2004. - Vol. 56. - P. 813-821.
45. Keilis-Borok V.I., Rotwain I.M. Diagnosis of time increased probability of strong earthquakes in different regions of the world: algorithm CN // Physics of the Earth and Planetary Interiors. - 1990. - Vol. 61, Nos. 1-2. - P. 57-72.
46. Swinbanks D. Trying to shake Japan's faith in forecasts // Nature. - 9 April, 1992. - Vol.356.
47. Wiemer S., Wyss M. Seismic quiescence before the Landers (M=7.5) and Big Bear (M=6.5) 1992 earthquakes // Bulletin of Seismological Society of America. - 1994. - Vol. 84, No. 3. - P. 900-916.
48. Wyss M. Cannot earthquakes be predicted? // Science, 1997. Vol. 278. P. 487-488.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ГЕОГРАФИЯ ЖӘНЕ ТАБИҒАТТЫ ПАЙДАЛАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
ЭНЕРГОЭКОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
ДИССЕРТАЦИЯЛЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: ... ... ... ... ...
2 курс ... _____________ Ә.Қ. Қобланова
Ғылыми жетекшісі______________ Г.С. Жұманова
Алматы, 2015
РЕФЕРАТ
Сейсмикалық шу, ... ... ... сеймобелсенділік.
Диссертацияның көлемі 65бет, - кесте, - сурет, - ... ... ... ... мен қала маңындағы аймақтардың сейсмикалық қаупі, сейсмикалық белсенділік, ... ... ... ... ... сейсмикалық белсенділігін зерттеу.
Жұмыстың міндеттері:
а) Сейсмо-белсенділікті зерттеу;
ә) Алматы қаласы аумағы және оның маңындағы аумақтарда
сейсмикалық шуды өлшеу бойынша далалық зерттеулер жүргізу;
б) ... шу ... ... ... ... ... ... және әдістемесі:
Зерттеу нәтижелері:Алматы қаласы және оның маңы, жаңа ... қоса ... ... ... шуды ... бойынша далалық зерттеулер жүргізілді. Сейсмикалық шу мәліметтері бойынша сейсмикалық топырақ реакцияларын ... ... ... из - страниц, - таблиц, - рисунков, -источников используемой ... ... ... ... и ... ... ...
Результаты исследования и их новизна:
Практическая значимость работы:
Область применения:
ABSTRACT
The volume of the thesis of consists - pages, - tables, - ... - sources of used ... of ... of the work:
Method and methodology of the carried-out works:
Results of research and their novelty:
The ... ... of the work ... ... ... ҚАЛАСЫНЫҢ СЕЙСМО-БЕЛСЕНДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ
1.2
Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының
сейсмикалық қауіпке бейімділігін анықтау және мониторинг жүргізу
1.2.1.
1.2.2
Жер сілкінісін ... ... ... елді ... соның ішінде Алматы қаласының сейсмикалық қауіпке бейімділігі
1.3
Жер сілкінісінің ... ... және ... арналған іс- шаралар, сонымен ... ... ... құралдар және басқа да шұғыл жұмыстарды жүргізу
2
2.1
2.2
ЗЕРТТЕУ НЫСАНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
Алматы сейсмикалық қауіпті ... ... ... ... ... ... НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
Сейсмо-белсенділікті зерттеу
Алматы қаласы аумағы және оның ... ... ... шуды ... ... ... ... жүргізу
Сейсмикалық шу мәліметтері бойынша сейсмикалық топырақ
реакцияларын зерттеу
36
ҚОРЫТЫНДЫ
57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
59
ҚОСЫМША
Кіріспе
Жер сілкінісі ... өте бір ... да, ... ... Адамзат дамуы өз тарихында небір алапат жер сілкіністерін басынан өткерді. Жалпы өркениеттің гүлденуіне ... ... ... жер сілкіністеріне қатысты оқиғалар халық аңыздары мен жазба ... ... ... ... ... ... тапқан.
Жер сілкінуі (тектоникалық) - жер қойнауында шоғырланған тектоникалық энергияның салдарынан ... ... ... ... Ал ... ... ... өтетін тектоникалық жарықтарда болады.
Жер сілкінісінің түрлері:
* Жанартаулық жер сілкіну қазіргі жанартаулар әрекет ететін аудандарда дамыған;
* Тектоникалық жер ... ... ... ... ... ... келгенде, Жер қойнауында ұзақ уақыт бойы жинақталған механикалық энергияның қысқа мерзімде шұғыл босанып шығуына байланысты болады.
* ... жер ... ... ... тау жынысы массаларының шатқалдарға құлауынан, жер асты қуыстары мен карст үңгірлерінің опырылуынан және ірі жылжымалардың ... ... ... жер аумағы Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс бөлігінде орналасқан. Оның табиғатының негізгі ерекшелігі тауаралық кең шатқалды жазықты Іле және ... ... тау ... ... ал ... ... шекарасына қарай жазық далалы болып кететіндігінде. Аймақтың геологиялық даму тарихы оның ... ... биік ... ... мен төмен түсулердің пайда болуына, соның салдарынан сел тасқыны мен тасқын сушөгінділеріне толуына тікелей байланысты. Осыған орай оның зілзала қаупі ... ... ... ... ... ... ... мәліметі бойынша бұл өңір түгелдей жер сілкіну қарқыны VI-дан IX балл және одан жоғары болуы ықтимал ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы неғұрлым экономикалық дамыған және халық тығыз орналасқан аймақ болып табылады. Алматы сейсмикалық ... ... ... ... ... ... кіреді.
Алматы сейсмикалық белсенді аудан шегінде 1966 жылдан бастап Іле геофизикалық экспедициасы геологиялық құрылысын, сейсмикалық жағдайын және олардың өзара байланысын ... ... ... геологиялық-геофизикалық және жан-жақты сейсмологиялық зерттеулер жүргізді. Жинақталған ... ... ... ... ... ... сейсмикалық аудандастыру картасының геологиялық-геофизикалық негіздерін құра отырып, материалдарды түсіндіруге ... ... ... ... бір жүз ... жуық жер ... ... Алайда, олардың басым бөлігі елеусіз дүмпулер болғандықтан, адамдар сезе қоймайды. Үлкен қауіп тудыратын жер асты ... орта ... ... ... екі ... ... тұрады. Олар мұхиттың тұңғиығында орын алғандықтан адамдар мекендейтін ... ... ... ... Жер сілкінісінің басты себептері ретінде жер қыртысы платформаларының қозғлысы мен қимылдауын айтуға болады. Мұндай қозғалыстар орын алған аймақ жер сілкінісінің ... деп ... Ал жер ... ... жер ... ... ... болып саналады.
Зерттеу жұмысының өзектілігі:Алматы қаласы аса сейсмикалық қауіпті ... ... ... ... ... ... ... және жер сілкінісі кезінде қандай жағдайлардың орын алатындығы жөнінде әрбір азаматтың білгені дұрыс.
Зерттеу жұмысының жаңалығы:GURALP CMG-3ESP және Mark L4C-3D құрылғыларын ... ... ... ... кейбір жерлерінде сейсмикалық шудызерттедік. Зерттеу мәліметтерін және сан қилы әдістерді пайдалана отырып сейсмикалық топырақ реакцияларын зерттедік.
1.2 Қазақстан елді мекендерінің, ... ... ... ... сейсмикалық қауіпке бейімділігін анықтау, мониторинг жүргізу
Неғұрлым халық тығыз орналасқан және өнеркәсібі дамыған қалалар мен елді ... ... ... және ... ... бөлігінде сейсмикалық белсенді аймақтарда орналасқан. Елдің сейсмикалық қауіпті аумағында өндірістік әлеуеттің шамамен 40 % орналаскан, ... ... ... қала және елді мекен бар және 6 миллионнан астам адам тұрады. Сондықтан, табиғат апаттарының ... жер ... ... ... ... тұр және сейсмикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету проблемасына ... ... ... /1/. ... қауіпті аймақтарда орналасқан барлық қалалардың ішінде Алматы қаласы ... ... ... ауыр ... тұр. ... ... 9 балл ... жер сілкіністері болған жағдайда Алматы қаласының маңында жиынтық саны 150 мың адам опат болады, ... саны - 500 мың ... ... ... ... 80 % ... 700 мың адам ... қалады, экологиялық және материалдық шығынның жиынтық сомасы 6,5 - 7,0 млрд. АҚШ долларын ... /2/. ... , ... ... ... мен ... және халық шаруашылығы объектілерінің сейсмикалық қауіпсіздігі ұлттық қауіпсіздікпен теңестірілген.
Қазақстанның сейсмикалық қауіпті аумақтарында сейсмологиялық мониторингті ұйымдастыру және жер ... ... үшін ... ... ... , Алматы және Талдықорған облыстарында болуы мүмкін жер сілкіністерінің залалын азайту және ... ... жою ... ... ... ... 1994 ... 30 желтоқсандағы №1490, 1997 жылғы 26 тамыздағы №1286 қаулыларымен ТЖМЖ құрамдас бөлігі ретінде ... ... және жер ... ... республикалық жүйесі (СБЖБРЖ) құрылды /3/.
Жер сілкіністерінің сейсмологиялық мониторингі жүйесіне:
* Аймақтың кешенді бақылау желісі;
* Жергілікті кешенді ... ... ... жинау, өңдеу және сақтау орталығы;
* Талдау және болжау орталығы;
* Қазақстан аумағында сейсмикалық ахуалды бақылауды бағалау бойынша ... ... Іс ... ол:
* Бақыланатын аймақтар мен оған жақын орналасқан аудандарда жер сілкіністерін тіркеуді;
* Далада құралдар мен ... ... және ... ... ... геофизикалық, гидрогеологиялық және басқа ақпаратты стационарлық станциялар желісінен алуды;
* Құралдар мен бақылаулар деректерін автоматты түрде тіркеуді, өткізуді және өңдеуді;
* Жер ... ... ... және ... ...
* Сейсмикалық, демографиялық, геофизикалық, гидрогеологиялық және басқа да ақпарат архивін қалыптастыруды;
* ҚР аумағында күшті жер сілкіністерінің кіндігінде уақытша станциялардың ... ... және ... ... ... ... ... сезілген және күшті жер сілкіністері туралы ҚР директивті органдарына уақтылы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді /4/.
Мониторингтің жергілікті жүйесі болашақ жер ... ... орны ... орта ... ... ... атап көрсетілген учаскелерде құрылуға тиіс. Алматы қаласының ауданында олардың тіркеу пунктері неғұрлым көп ... ... ... ... ... аймақтар бөліп көрсетілген. Геодинамикалық мониторингтің жергілікті жүйесі бастапқы ... ... ... ... ... мынадай базалық әдістерді кіргізеді:
* Сейсмологиялық бақылау;
* GPS спутниктік бақылау;
* Қайталама өте дәл гравиметрикалық бақылау;
* Қайталама өте дәл ... ... ... ... ... ... Температуралық өріс туралы спутниктік деректерді пайдалану /4/.
Сейсмикалық мониторингте маңызды звено бақылау пунктерінен ... ... және оны ... ... ... Радио және телефон арналары, электорнды почта арқылы ақпаратты жедел беру тәулік сайын жүзеге асырылады және ... ... ... ... ... ... және жер сілкінісі болжамдарының қазіргі жүйесі. Қазақстан аумағындағы жер сілкінісі болжамдары мен ... ... ... байланысты барлық сұрақтар ҚРБҒМ сейсмология Институтымен құрылған сейсмологиялық бақылаулар мен ... ... ... ... материалы негізінде жетілдіріліп, жүзеге асырылады /1/. Тәжірибе жүзінде ол мыналарды қамтамасыз ... (1 - ... ... ... аумақтар мен оған қатысты аудандардағы жер сілкінісі туралы мәліметтерді тіркеу және өңдеу.
* Өрістік ... ... және ... ... ... сейсмобиологиялық ақпараттарды стационарлы станциялардың желісімен, сондай-ақ, алынып жатқан ақпараттардың алғашқы өңдеуін алуды жүргізу.
* Құрал-жабдықтармен бақылау мәліметтерін тіркеу, жіберу және ... ... ... жұмыстары бойынша тақырыптық жұмыстарды жүргізу.
* Қазақстан ... ... ... ... ... ... жер ... эпицентрлік аймағындағы уақытша сейсмикалық және геофизикалық станциялардың жұмысы мен ... да ... ... ... және ... ... ... Республикасының директивті мүшелеріне бақыланып жатқан аумақтағы сезілетін және қатты жер сілкіністері туралы уақытылы хабарлау.
* Жер сілкінісін болжау ... ... жиі ... Жер ... ... ... мен бюллетеньдерін құру, сейсмологиялық, геофизикалық, гидрогеохимиялық және басқа да ақпараттар мұрағатын жасау.
* Жер сілкінісін болжау үшін бақылау, автоматтандыру және ... ... жаңа ... мен ... ... енгізу /5/.
1-сызбанұсқа. Сейсмомониторниг жүйесі
Тәжірибе көрінісінде сейсмомониторинг жүйесі мыналарды қамтамасыз етеді:
* ... ... ... пен оған қатысты аудандардағы жер сілкіністерін тіркеу.
* Қазақстан Республикасының директивті мүшелеріне бақыланып ... ... ... және ... жер сілкіністері туралы хабарлау.
* Қазақстан аумағы мен маңызды өндірістік объектілерін сейсмологиялық бақылау.
* Жер сілкінісін болжау ... ... жиі ... ... аумағындағы қатты жер сілкіністерінің эпицентрлік аймақтарына бақылау жүргізу.
* Алынған ақпараттарды өңдеу мен сейсмологиялық, ... ... ... және ... да ... ... жасау.
* Жер сілкінісін болжау үшін бақылау, автоматтандыру және материалдарды өңдеудің жаңа әдістері мен техникалық құралдарын енгізу.
1.2.1Жер сілкінісін ... ... ... ... ... бірден - бір негізгі шешімі ол болжау технологиялары болып табылады /1/. ... Жер ... ... ... ... ... Жер сілкінісін болжау және математикалық геофизика халықаралық Институтында пайда болған (МИТП РАН Мәскеу қ.). Бұл әдістің деп ... ... - ... 8 ... ... жер ... болжауға негізделген әдіс ретінде саналады. Параметрлердiң сандық мәндерi сейсмикалық облыстар үшiн болжам функцияларының бiртұтас анықтауын қолданудаға ... ... ... ... алынған жердегі жер сілкінсінің болу мүмкіндігінің ең ... ... ... ... ... 1995ж. Кобе ... ... М=7.2 болған жер сілкінісінің ретроспективті болжау функциясы 3-сызбанұсқада көрсетілген. Қазіргі ... осы ... ... бұл ... жер сілкінісін болжау дәлдігін арттыру үшін жетілдіру және модификациялау жұмыстарымен айналысуда.
М8 Алгоритмы Жер ... ... ... 7,5 ... ... ... жер сілкіністерін болжауға бағытталған әдіс. 1991 жылдан бастап әлемнің бірқатар мемлекеттері біріге отырып Тынық ... ... ... ... ... ... мұхитындағы сейсмикалық белдеуі радиусы 427 км болатын 147 шеңбер тәріздес зоналарға бөлді. Алынған мәліметтер әрбір 6 ай ... ... ... Осы эксперимент барысында болған 11 қатты жер сілкінісінің 6 болжанды, соның ішінде 1994ж ... ... және 1995 ж ... Итурупсктік жер сілкіністері. (3 - сызбанұсқада Жер сілкінісінің болжау технологиялары көрсетілген).
1998 жылы Алгоритм М8 жер ... ... ... ... көз ... ... осы ... қатысушылар эксперимент барысында алынған мәліметтерді әлемдегі 100-ден аса жер сілкінісін болжау жұмыстарымен айналысатын ... ... ... ...
2- ... Жер сілкінісінің болжау технологиялары
1 - сурет.1995ж. Кобе қаласында (Жапония) М=7.2 болған жер сілкінісінің ретроспективті болжау функциясы
Сол ... ... бұл ... екі ... өткізу шешімі қабылданды(М=8+ және М=7,5+ ). Бақыланып отырған сейсмоактивті облыстарға ... ... ... ... /6/. ... сейсмикалық белдеуі R=667 км болатын 262 шеңбер тәріздес зоналарға бөлінді.
Калифорния-Невада (КН) алгоритмы
Бұл әдіс ... және АҚШ ... ... ... ... ... пайда болған. Алгоритм КН магнитудасы 5,5-6,5 болатын жер сілкіністерін болжауға арналған әдіс. ... ... жер ... ... ... ... ... бірнеше топқа бөлеміз:
o Бұл топқа магнитудасы белгілі бір шектен жоғары жер сілкіністерінің саны; олардың энергиясы; жер сілкінстерінің ... ... ... ұзақ ... ... ауытқу; жер сілкінісінің магнитудасының әркелкі болуы, жер сілкінісі ошағының орташа ... ... топ ... ... әр ... болған жер сілкіністерінің бір-бірімен қарым-қатынасын сипаттайды; ең алшақ қашықтықта болған ... ... ... ... ... ... байланысты аудандарда болған жер сілкіністерінің жалпы саны.
Бұл алгоритм Калифорния және ... ... ... ... ... ... пайда болған.
RTL алгоритмы
Бұл алгоритмды 1996 жылы Г.А. Соболев және Ю.С.Тюпкин ұсынған. Бұл әдіс сейсмикалық тыныштық ... және ... ... ... ... RTL ... ... параметрлері үш функцияға негізделген: R - эпицентралды, T - уақыттық, L - жер ... ... ... ... Бұл ... орташа квадраттық ауытқуы 0-ден асатын болса, бұл сейсмикалық тыныштық кезеңінің пайда болуын анықтайды. Егер RTL параметрінің 0-ге ығысуы байқалса, онда ... жер ... ... ... активтену кезеңнің пайда болуына негіз болады.
RTL шамалары ... ... ... жер ... ... бар ... есептелінеді. Эпицентрлік функцияны келесі формуламен көрсетуге болады:
Уақыттық Т функциясын мына формуламен өрнектейміз:
Жер сілкінісінің ошағының ... ... үшін мына ... ... ... ... ... аралы, Сахалин аралы және АҚШ-тың Калифорния штатында болған жер сілкіністерді болжауға кеңінен қолданылған. 1997 жылы осы әдіс көмегімен ... ... ... (М=7,8) жер ... бір жыл ... ... /7/ (2 - ... ретроспективтік есептеу мысалы келтірілген).
1995 жылы Сахалин аралығындағы ... жер ... ... ... 1994 жылы ... ... ... кезеңі байқалды. Одан кейін RTL шамасының өскенін байқаймыз, бұл қатты жер сілкінісі ... ... ... ... ... ... /8/.
2- сурет . Ретроспективтік есептеу
Заманауи жер сілкінісін болжау жүйесі
2007жылы Бакуде Жер сілкінісінің глобальдық жүйесі іске қосылды. Жүйе негізінде 2005 жылы ... ... ... ... станциясы жатыр. ATROPATENAсейсмологиялық болжау станциясы қазіргі таңда Азербайджан, Пәкістан, Индонезия, Түркия, ... ... Бұл жер ... ... станциялары гравитациялық өрістің үш өлшемдік өзгерістерін бақылайды. Өзгерістер өте әлсіз ... ... ... ... ... ... өзгерістер қатты жер сілкінісі болар алдында 3-6күн бұрын байқалады. Бұл ... ... ... км ... ... жер ... ... және болатын орнын табуға мүмкіндік туғызады. Арнайы параметрлер көмегімен күтілетін жер сілкінісінің магнитудасы және санын анықтауға ... /9/ (3 - ... ... құрылғысы
1.2.3 Қазақстан елді мекендерінің, соның ішінде Алматы қаласының сейсмикалық қауіпке бейімділігі
Қазақстан Республикасы аумағының неғұрлым ... ... ... ... ... ... Еуро-Азияның сейсмикалық белсенді белдеуіне кіреді, онда таулардың пайда болуы ірі литосфералық қабаттардың ... ... ... ... ... ... ... белсенді орогендік белдеуі Тұран плитасы мен қазақ қалқанының жаңа платформасының құрылымын оңтүстіктен және шығыстан қоршап тұрған таулы жоталардан тұрады. ... ... ... ... ... ... ... оларға күшті жерсілкіністерінің ошақтары жақын орналасқан. Қазақстанның аумағында төрт сейсмикалық қауіпті аумақ бар: Тарбағатай-Алтай, Жоңғар-Солтүстік ... ... ... және ... ... [1]. ... Қазақстан Республикасының сейсмикалық қауіпті аймақтары берілген.
Қазақстанның оңтүстік және ... ... ... ... ... ... соңғы 120 жылда күшті жер сілкіністері болған Іле жоталары, Күнгей Алатау және ... ... ... ... М -7,3), ... М = ... (1889 ж.,
М - 8,3), Кемин (1911ж., М = 8,2), Кемин-Шу (1938ж., М= ... ... ... Алатауы барынша жоғары сейсмикалық аймақ болып сипатталады, мұнда көрсетілген кезеңішінде М=6,1-6,5 ... 4 жер ... ... ... ... ... ... бақылаулар кезеңінде Қазақстанның сейсмикалық станцияларының желісі әр түрлі ... ... 30 000 жер ... және оның ... ... 5,0 ... ... бірқатар жер сілкіністері тіркелді.
Соңғы уақытқа дейін Орталық Қазақстанның аумағы сейсмикалық емес деп есептелінді, бірақ соңғы жылдары ... ... ... ... ... ол ... жер сілкіністерінің болатындығы айқындалды. 1994 жылы ҚР-ның ұлттық ядролық орталығының станциялар ... іске ... ... ... ... дәстүрлі түрде геодинамикалық белсенділігі әлсіз деп есептелетін аумақ бар. Алайда соңғы уақытта жер сілкіністері болғанға ... жаңа әрі ... ... ... қозғалыстардың болуының көптеген фактілері анықталды. Каспий жағалауыаймағында мұнай және газ кен орындарын қарқынды бұрғылау жүргізіледі, оның геологиялық ... ... ... ... соның салдары жер сілкіністерін қоздыруы мүмкін. Жер сілкіністері мұнай құбыры желілерін, пайдаланып жүрген скважиналарды бүлдіруі, өндірістік және тұрғын үй ... ... ... нәтижесінде орны толмайтын экологиялық және әлеуметтік зиянға ұшыратады.
Сейсмикалық ... ... ... ... ... ... ... деп саналғанына қарамастан, онда болжанатын сейсмикалық белсенділік едәуір төмендетіліп сипатталды. Бір қатар аудандарда болжанған деңгейден асып түсетін жер сілкіністері ... ... ... ... ... Бақанаста (1979ж., М=5.8, 1=6-7)және Зайсанда (1990ж., М=6.8,1=8) болған жер сілкіністері жатады.
Осының ... ... ... ... жаңа ... қажеттігі пайда болды. Қазақстанның сейсмикалық қауіпті аймақтарында ғылыми-практикалық ... ... бұл жаңа ... геофизикалық және сейсмикалық тектоникалық материалдарды талдауға мүмкіндік берді.
4 - сурет. Қазақстанның сейсмикалық белсенді аймақтарының ... ...
1 - ... 2 - ... - Солтүстік Тянь-Шань таулары, 3 -Қаратау, 4 - Каспий жағалауы.
Тәуелсіз әдістерді бірлесіп пайдалану Жонғар, Солтүстік ... ... және ... ... үшін сейсмологиялық деректер бойынша күшті жер сілкіністері ... ... ... ... ... ... арттырады, олардың ішінде неғүрлым сейсмикалық кауіпті аудандар Іле және Күнгей Алатау жоталары болып табылды, мұнда шамасы Ктах=18(Мтәх=8,5), ал Жонғар Алатауы мен ... ... ... ... К1в; 4,7 ... жер ... ... және тектоникалық қажетті ерекшеліктерді терең қазылып жасалатын құрылысты, ... ... және тағы ... ... ... кешені қоса жүреді. Картаға елді мекеннің тізімі беріледі, олардың шегінде болатын баллдық шама көрсетіледі. Жасалған Қазақстанның сейсмикалық аудандастыру картасы ҚР ... ... және ... ... тұрғын үй және құрылыс саясаты комитетінің 1998 ... 26 ... № 3-2 ... ...

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу17 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу әдістері, нәтижелері және оларды талқылау42 бет
Жер сілкінісін болжау61 бет
ЖАҢА ТЕКТОНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАР19 бет
Сейсмикалық барлау12 бет
Табиғи зілзалалар3 бет
Цунами әкелетін зардаптары5 бет
Қазақстанның сейсмологиялық жағдайы18 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь