Ақша нарығы, оның тепе - теңдік сақтау проблемасы

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

І АҚША НАРЫҒЫ

1.1 Ақша нарығының құрлымы

1.2 Ақша жүйесінің маңызы

ІІ АҚША.НЕСИЕ ЖҮЙЕСІ

2.1 Ақша массасы, ақшаға сұраныс және ұсыныс

2.2 Қазақстан Республикасындағы Ақша . несие жүйесінің дамуы

2.3 Макро дәрежеде реттеу

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ

Дүние жүзінде әр түрлі ақша айналымының жүйелері бар, ол тарихи даму кезеңдерінен өткен және әр мемлекеттің заңымен бекітілген. Ақша айналымының басты компоненттері мыналар:
1. Ұлттық ақша өлшемі (доллар, теңге, сом, франк, марка, йена, крона және т. б.) олар арқылы тауарлар мен қызмет көрсету бағалары белгіленеді.
2. Несие және қағаз ақшалар, монеталар жүйесі, олар қолма-қол айналымдағы заңды төлем құралдары болып саналады.
3. Ақша эмиссиясы жүйесі, яғни айналымға ақша шығарудың заңды түрде бекітілген тәртібі.
4. Ақша айналымын реттеп отыратьш мемлекеттік органдар.
Ақша айналымы жүйесінің негізгі екі түрі бар:
1. Металл ақшалар айналымы жүйесі. Мұнда толыққанды алтын немесе күміс монеталар айналымда болады, олар ақшаның барлық қызметтерін атқарады.
2. Несие және қағаз ақша айналымы жүйесі. Бұлардың ерекшелігі алтынға айырбастала алмайды, алтьнның өзін айналымнан ығыстырады.
Тарихи металл ақша айналымының (жүйесінің) биме-тализм және монометаллизм деген түрлері қалыптасты. Биметаллизм алтын мен күмісті пайдалану негізінде XVI— XIX ғасырларда Батыс Еуропа елдерінде пайда болды. XIX ғасырдың соңында күміс өндірісі жағдайларынын, өзгеруіне сәйкес ол құнсызданып, алтынмен арасалмағы өзгерді. Күміс монеталардың көбеюі оларды шығаруды тоқтатты. Сөйтіп биметаллизмді монометаллизм ауыстырды, мұнда ақша материалы болып, бір ғана металл — алтын есептелетін болды. Қағаз және несие ақшалары осы металға еркін айырбасталады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Ашимбаев Т.А. Государственное регулирование перехода к рыночным отношением. // Известия HAH РК. Серия «Общественные науки» — Алма-Ата, 1993. №2.
2. Валовой Д. Кремлевский тупик и Назарбаев - М.: Молодая гвардия, 1993.
3. Владимирова Л.П. Прогнозирование и татрование в условиях рынка. - М. Дашков и К, 2000.
4. В. Клаус. Десять заповедей чешасой реформы: // Известия. 1994. 5 апреля.
5. Казахстанская правда, 1997. 25 декабря.
6. Деловая неделя. 1997. №12,
7. Государственное регулирование экономики / Под общ. ред. д.э.н. проф. В.И.Кушлина и д.э.н., проф. Н.А. Волгина. — М.: Экономика, 2000.
8. Государственное регулирование рыночной экономики / Под.ред. Петрова Р.П. СПб, 1999.
9. Джкевич А.К. К осмыслению опыта экономического развития Япоти // Российский экономический журнал. 1992. №10.
10. Елемесов P., Жатканбаев Е. Государство и рынок: Учебное пособие. — Алматы: Каржы-Каражат, 1997.
11. Есиркепов Г.А. Приватизация государственной собственности в Республике Казахтан в условиях перехода к рынку. — Алматы, Уни-верситет «Туран», 1999.
12. АльПари. 1997. №10.
13. Вопросы экономики. 1990. №5.
14. Заявление Кабинета Митстров Республики Казахстан об эконо-мической политике в 1994 г. // Казахстанская правда. 1994. 5 февраля.
15. Ихданов Ж.О., Сансызбаева Г.Н., СахановаАН. Пмново-финансовые механизмы регулирования экономики. ~ Алматы: Экономика, 1998.
16.Казахстан 1991 — 2001 годы: Информационно-аналитичесский сборник. Агентства PK no статистике. — Алматы: Экономика, 1998.
17.Калиев Г. Аграрная реформа в Казахстане: история, современностъ, перспективы. — Алматы: Бастау, 1998.
18. Кейнс Дж. Общая теория занятости, процента и денег. М., 1995.
19. Класс Эклунд. Эффектная экономика — шведская модель: (Пер. со швед.).- М.: Экономика, 1991.
20. Кошанов А.К. и др. Формирование государственного предприни-мателъства в Республике Казахстан в условиях смешанной экономики. — Алматы, 2000.
21. Ливщиц А. Государство в рыночной экономике (краткий спецкурс) // Российский экономический журнал. 1993. №1.
22. Лю Гогуанъ. Регулирование китайской экономики и судьба реформы // Вопросы экономики. 1989. № 10
        
        АҚША НАРЫҒЫ, ОНЫҢ ТЕПЕ – ТЕҢДІК САҚТАУ ПРОБЛЕМАСЫ
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
І АҚША НАРЫҒЫ
1.1 Ақша нарығының құрлымы
1.2 Ақша жүйесінің маңызы
ІІ АҚША-НЕСИЕ ЖҮЙЕСІ
2.1 Ақша ... ... ... және ... Қазақстан Республикасындағы Ақша – несие жүйесінің дамуы
2.3 Макро дәрежеде реттеу
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Дүние жүзінде әр түрлі ақша айналымының ... бар, ол ... ... өткен және әр мемлекеттің заңымен бекітілген. Ақша айналымының
басты компоненттері мыналар:
1. Ұлттық ақша өлшемі (доллар, теңге, сом, франк, ... ... ... т. б.) олар ... тауарлар мен қызмет көрсету бағалары белгіленеді.
2. ... және ... ... ... ... олар ... заңды төлем құралдары болып саналады.
3. Ақша эмиссиясы жүйесі, яғни айналымға ақша шығарудың заңды түрде
бекітілген тәртібі.
4. Ақша ... ... ... ... ... айналымы жүйесінің негізгі екі түрі бар:
1. Металл ақшалар айналымы жүйесі. Мұнда ... ... ... монеталар айналымда болады, олар ақшаның барлық қызметтерін ... ... және ... ақша айналымы жүйесі. Бұлардың ерекшелігі алтынға
айырбастала алмайды, алтьнның өзін айналымнан ығыстырады.
Тарихи ... ақша ... ... ... ... ... түрлері қалыптасты. Биметаллизм алтын мен күмісті
пайдалану ... XVI— XIX ... ... ... ... ... болды.
XIX ғасырдың соңында күміс өндірісі жағдайларынын, өзгеруіне ... ... ... ... өзгерді. Күміс монеталардың көбеюі оларды
шығаруды тоқтатты. Сөйтіп биметаллизмді монометаллизм ... ... ... ... бір ғана ...... есептелетін болды. Қағаз және
несие ақшалары осы металға еркін ... АҚША ... ОНЫҢ ТЕПЕ – ... ... Ақша нарығының құрлымы
Монометаллизмнің үш түрі белгілі: біріншісі — алтын монеталы стандарт.
Ол бірінші дүниежүзілік согысқа ... ... ... және ... ... ... айырбасталуымен сипатталды. Екіншісі — алтын кесек
стандарты. Ол Англия мен Францияда бірінші дүниежүзілік соғыс ... ... ... қүн өлшемінің алтынға айырбасталуы, тек ... ... ... ... бағасына сәйкес келуі тиіс. Үшіншісі —
алтын девиздер стандарты, ол ... ... ... ... ... ... шағылған шетелдік валютаға (девиздерге) айырбастады.
1929—1933 ... ... ... ... монометаллизм
дәуірін тоқтатты.
XX ғасырдың 30-жылдарьгаан бастап батыс елдерінде бірте-бірте ... ... ... ... Оның ... ... ... жатады:
несие ақшалардың үстемдік жағдайы, алтынның айырбастан кетуі, ... ... жою және оның ... ... ... ... ... мемлекетке несие беру мақсатында ақша эмиссиясын күшейту;
қолма-қол емес айналымды ... ... ақша ... ... ... қағаз және несие ақшаларды шығаруды мемлекет тікелей өз
билігіне алды.
1.2 Ақша жүйесінің маңызы
Ақша массасы дегеніміз не?
Ақша массасы — ... ... ... мен қызметтің айналымын
қамтамасыз ететін сатып алу мен төлемдердің жиынтығы. Олар жеке ... ... мен ... және ... ... ... ... белсенді-активті бөлігіне шаруашылыққа нақты
қызмет көрсететін ақша құралдары, ал пассивті бөлігіне ақша қорларының ... ... ... ... есеп ... ... ... атқарады.
Жинақтап айтқанда, ақша массасының құрылымы едәуір күрделі және ... ... ... тек ... қағаз ақша мен ... ... ... ... ... ақша массасындағы үлесі ете төмен
(25%-тей), ал ... ... ... мен ұйымдар арасында дамыған
рыноктық экономикада бөлшек сауданың өзі де банктік есепшот ... ... ... ... банктік ақша дәуірі басталады. Банктік
ақшаға чектер, несие карточкалары және т. б. ... ... есеп ... ... депозиттерді де билейді. Тауар мен қызметті төлеуде сатып
алушы чек пен несие карточкасы арқылы банктерге өз ... ... ... ... ... немесе қолма қол беруді бұйырады.
Ақша массасының құрамына тікелей сатып алу ... ... ... ... ... де ... ... коммерциялық банктердегі
мерзімді есепшоттағы жинақ салымдары, басқа да несие-қаржы ұйымдарының
қаржылары, ... ... ... ... ... ... отыр. Ақша айналы-мының аталған компоненттері "квази-ақша" деп
аталады. Ақша айналымы құрылымындағы ең қомақтысы да және ең тез ... де осы ... П. ... ... өтімді активтер деп атады.
Өтімді (ликвидный) түсінігі ақша категориясын анықтау үшін маңызды. ... ... ... активтің етімділігі дегенде оның оңай сатылуы және
құның жоғалтпай ақша түріне айналуы мүмкіндігін айтады. Демек, активтердің
ең өтімді түрі — ... ... ... ... ... ... ... мен
тастар, мұнай, өнер шығармалары жатады. ... ... ... ... ... ... оларды "мұздатылған" құралдар деп
атайды) жатады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып ақша ... ... ... ... ... оларды ақша агрегаттары Мі және М2 деп
атайды. Мі— мағынасындағы ақшаны басқаша ... ... деп те ... ... ақша мен ... яғни ... тыс ... ақшаларды және
банктің ағымдағы есепшотындағы ақшаларды қамтиды. Олар ... ... ... ... ... ... және ... ақшаға жеңіл
айналады. М2— кең мағынадағы ... ол ... ... ... ... ... жедел жинақ есепшоттарындағы ақшаны, ... ... ... де қосып алады. Мерзімдік салымдардың
иелері ағымдағы салымдармен салыстырғанда жоғары проценттік ... ... олар ... ... ... ... ала алмайды. Сондықтан
мерзімдік жинақ есепшоттардағы ақшаларды сатып алу және ... ... ... ... ... олар өз ... тұрғысынан есеп
айырысуға жарамды, М\ және Мг-лердін, айырмашылығы Мг-де квази-ақшалар бар,
оларды іс үшін ... ... ... ... да оңай ... емес.
Біздің елімізде соқғы уақытқа дейін ақша агрегаттары есептелмеді және
пайдаланылмады. Теориялық жағынан ол ... ... ... ... мен ... ақшаны біріктіруге болмайды, өйткені олар әр түрлі
категориялы ... ... ... мен несиелер деген қағидасына негізделді.
Алайда ақша, инвестиция рыногы (орта және ұзақ мерзімді қарыз капиталы) мен
бағалы қағаздар ... ... ... байланыс бар. Мерзімдік
есепшоттағы қалған ақшалары мен бағалы қағаздары есеп айырысуға жеткілікті
салымшылар ... өз ... ... ... ... ... сатудан
түскен табыстар тауар, сатудан түскен ақша қаржылары сияқты ағымдағы
есепшоттарда сақталады. Ақша ... ... ... ... ... ... ретіңде оң қызмет атқарады.
Ақша массасы көлемінің тез ұлғаюы себебі неде?
Бұл процесс қалай жүреді? Бұл сұрақтардың жауабы ... ... ... .қызметінен тыс ақша массасының өсуі коммерциялық
банктердің несие ... ... ... ... ... жаңа ақшалар
шығарады, ол қарыз беру деңгейінен көрінеді және, керісінше, ақша массасы
қысқарады, ол банкке ... ... ... ... ... ... жаңа ақша жасау процесін кеңірек мына мысалдан керуге ... ... ... ... 100 мың дана ... бар делік. Мұның жартысын
банк қор ретінде сақтауы тиіс, оны ... ... үшін ... ... ол ... ... қаупін азайту үшін керек. Резерв
қорының ең аз мөлшері АҚШ-та заң бойынша тағайындалады және ол ... ... рөл ... ... ... ... 3 тен 20 ... дейін
болады). Егер резерв дәрежесі 10 ... ... ... ... ... 90 мың ... көлемінде береді, ал 10 мың доллар резерв
қирана қалады. Қарыз бергеңде банк ... ... ... ... ... кез ... ... пайдаланады немесе қолма-қол төлейді. Банк
әрекетінің нәтижесі 90 мың ... ... жаңа ... ... ... ... ағымдағы есепке аудару немесе қолма-қол беру
арқылы 90 мың доллар алынып клиентке беріледі. ... ... ... ... банк ... ... ... жүйесі) қадағалап
отырады. Сонымен қатар қарыз мерзімі бітіп, 90 мың долларды клиент банкке
қайтарғанда, айналымдағы ақша саны ... ... ... де ... ... ... тыс ... ғана ақша массасын көбейтуге ... ... жаңа ақша ... процесі мұнымен аяқталмайды. Осы бағытта "Нэшнлсити
банкісі"депозитіндегі алғашқы ақшаның сомасы ең соңында мультипликациондық
нәтиже арқылы жаңа ақша ... ... ... ... ... 90 мың доллар алған клиенттері бұл ақшаларды ... және ... әр ... ... ... ... ал олар ... ақшаларды "Ферст
трест банкінің" депозитінде қалдырды делік. Банктегі депозиттердің есуі
оған жаңа ... ... ... ... ... ... ... депозит
сомасының 10%-ін жіберу керек (9 мың долл.). Демек 81 мың доллар көлемінде
жаңа қарыз берілген, ал жалпы ақша ... өсуі (екі банк ... ... 171 мың ... тең ... ... ... ретінде 81 мың доллар алған ... тағы ... ... банк ... ... ал енді ... қарыздың
көлемін 72,9 мың долларға ұлғайтады (81 мың ... ... ... ... ... Ал бұл банктер жасаған жаңа ақша ... 243,9 ... ... ... ... ... ... әкеледі:
банктердің жаңа ақша жасау процесі жалғаса береді, ... ... ... бұл процесс банктің депозиттер ұлғаюының мультипликациондық әсерін
сипаттайды және оны ... ... ... ... есептейді.
Банктік депозиттердің үлғаю шегі:
100 мың долл. + 90 мың долл. + 81 мың ... + ... - 100 мың ... +0,92 + 0,93+ ... мың ... - 0,9) - 1 млн. долл.
Сонымен, резерв ережесінің 10% деңгейіндегі 100 мың ... ... ақша ... ... ... ... 1 млн.
долларға жеткізеді.
Ақша массасы көлемінің банктің жаңа ақшаларымен ... ... ... ақша ... ... ... ... мультипликатор (т) арқылы
жүреді.
Ол мына формуламен есептеледі т = - • 100 ... г ... ... ... ... % ... т = ү
мұндағы М — ... ... R — ... есуі.
Біздің мысалымызда т = 10, резервтегі әрбір доллар депозиттің 10
долларға ... ... АҚША ... ... Ақша ... ... сұраныс және ұсыныс
Макроэкономикалық тепе-теңдік ақша ... ... ... ... ... Олардың ішіндегі ең бастысы ақшаға деген
сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігі.
Ақшаға сұраныс шаруашылық агенттерінің сақтап жүрген ақша қаржыларының
мөлшерімен ... Шын ... ол ақша ... ... ... ... ... сұраныс. Ақшаға сұранысты теориялық Tan-flay мен рыноктағы
теңдік жағдайларын зерделеу бұл ... екі ... ... ... және ... макроэкономикалық үлгілердің пайда
болғанын көрсетеді.
Ақшаға деген ... ... ... нео-классикалық
дәстүрлерге сүйеніп, XVIII ғасырда пайда болды. Бұл теория ... ... ... ... дейін ... ... ... ... ... ... алды. Бұл
мектептің негізгі идеяларын ұсынғандар ағылшын ғалымдары Д. Юм, Дж. ... ... А. ... К. ... Д. ... ... ... И. Фишер,
шведтік Г. Кассель мен Б. ... ... ... ... ... ... ретінде Чикаго мектебі ғалымдарының 50—60-жылдардағы ... (М. ... К. ... А. X. ... экономиканы дамытуда ақшаның рөліне үлкен мән ... ... ... ... түсіндіруде де ақша массасының
маңызы бар деп есептейді. ... ...... ... бар ... ал кебі тек ... ғана ... зор деп ойлайды (money is all that
matters). Кейінірек қазіргі монетаристер ... ... ... ... ... ерекшеліктерін қарастырамыз. Кейнсиандық және
монетарлық тәсілдердің айырмашылықтарын ... білу ... ... ... ... ... талдау жасайық. Сандық
теорияның негізгі постулаты (жорамалы) ... ... ... ... ақша қалдығының ұсынысымен анықталады. Басқаша айтқанда, ақшаны
кеп ұсынған сайын, бағаның деңгейі жоғары және ... ... ... ... кембридж теңдігі деп аталады. Кембридж мектебінің
өкілдері ағылшын ғалымдары А. Маршалл, А. Пигу, Д. ... бұл ... ... = ... M~s— ... ... ... k — номиналды табыс пен қажетті
ақша қалдықтары (шаруашылық істің құрылымында тұрақты ... ... Р — ... ... ... Ү — ... табыс.
Егер К мен Ү — өзгермейтін тұрақты мөлшер деп есептесек, онда ақшаның
номиналды санының өзгеруі М ... ... ... де ... ... қорытынды жасауға болады.
Американ профессоры И. Фишер өзінің "Ақшаның сатып алу ... ... ... сандық теорияға негізделген тағы бір теңдікті есептеп
шығарды: M~SV = РҮ ... V — ақша ... ... ... ... ... бір елшемі айналымда қозғалыс жасайды.
Неокейнсиандықтар мен монетаристердің теориялық айтыстары қалай
дегенмен баға белгілеу немесе ... ... ... ... ... ... ... дамуына әсері қандай деген проблемада ... ... ... ... ... қызметі туралы түсініктері
әр түрлі.
Монетаристер неоклассиктер сияқты барлық ресурстарды толық пайдалану
жағдайында нарықтық экономика тепе-теңдікті ... ... ... ... ... Өйткені экономикалық дамудың "қозғаушы" және
"тұрақтандырушы" төтіктері мұлтіксіз жұмыс ... ... ... ... ... ... жанама түрде ғана араласуы керек, өйткені
ол ... ... зиян ... оны ... шығарады. Алайда
өздерінің болжамдарына берік неокейнгиандықтар ... ... ... экономиканы ұзақ кезеңді тоқыраудан, дағдарыстан шығара алмайды
деп жариялайды. Сондықтан олар рыноктық шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ақшаның жиынтық сұранысын
реттеуге немесе мемлекеттік монетарлық саясатына басымдылық маңыз береді,
ал кейнсиандықтардың ... ... ... ... ... да ... ... Ақша (монетарлық) саясаты — ... ... ... ... ... ... мен ақша ... жоспарлы түрде ықпал
ету үшін қабылдаған езара байланысты шараларьшың кешені.
Неокейнсиандықтар жақтайтын фискалдық ... ... ... ... ... ықпал ету арқылы жиынтық сұранысты реттеу жатады.
Монетаристер мен кейнсиандықтардың бұл мәселе ... ... ... ... ... ... ... тұрақты, алдын ала болжауға мүмкін болса, ол
ақшаны ұсыну экзогенді ... онда ... банк ақша ... ... ... ... ... немесе қысқарта алады, сөйтіп,
экономикалық дамуды тиімді реттей алады. Егер ... ... ... ... ... ... сипатта болса, онда орталық банктің ақша
саясаты нәтижесіз болады және ... ... ... ... ... Қандай экономикалық әдістер мен тетіктер арқылы орталық банк өзінің
ақша саясатын жүргізе алады?
Орталық банк банкнот (эмиссия) ... ғана ... ... қана ... ... ... мемлекеттің монетарлық саясатын жүргізу
барысында да маңызды рөл атқарады. Бұл ... ... ... ... және
жанама тәсілдер арқылы жүргізіледі. Монетарлық саясатты ... ... банк ... ... қолайлы жағдай жасау үшін алдына нақты
мақсат қояды: экономикалық өсудің қарқынын ... ... ... ... рыноктарындағы циклдық ауытқуларды жұмсарту, инфляцияны тежеу,
төлем балансында сәйкестікке жету.
Орталық банктің ... ... ... ... ашық ... ... саясат, (процент ставкасын өзгерту) банк мекемелері
үшін міндетті резерв нормаларын өзгерту.
Орталық банктің несие-ақша ... ... ... ашық ... Мұның мәні мемлекет облигацияларын сатып алу мен ... ... ... ... ... ал олар оны
коммерциялық банктерге, корпорациялар мен қаржы мекемелеріне қайта ... ... банк ... ... ... сол ... ... қысқартуға қол жеткізеді. Ашық рыноктағы операцияларды
батыс елдерінің орталық банктері, әсіресе мемлекеттік ... ... ... ... (АҚШ, Ұлыбритнаия, Канада).
Есеп — процент, дисконтты саясаттың мәні процент ставкасы көлемін
реттеуден ... Ол ... ... және ... банктер мен
резервтерді қамтиды. Әдеттегі тәжірибеде коммерциялық банктер орталық
банктен аманат ... ... ... ... есебінен несие
алатын еді. Орталық банктер несие ставкасын ... ... ... алатын қаржылар келемін азайтуға мәжбүр ... Ал ... ... ... ... ... көтеріп, кредит ... ... ... механизмі ғасырдың бас кезінде жақсы
істеп, бірақ оны қолдану банк монополиялары тарапынан қарсы ... Олар ... ... ... ... ... ... емес,
өзара келісіп белгіледі. Шаруашылық өмірдің интернационалдануы да ... ... ... ... әсер етті. Қазіргі кезеңде ставка
есебін ... ол ... сол ... ... елге ... ... ... бұл саясат экономикалық конюнктура әсерін әлсіретеді. Орталық банк
барлық банк мекемелерінің міндетті резервті нормасын бір ... ... банк ... келеміне тікелей әсер ете алады. Осы құрал қаржы
жағдайына оперативті түрде ... ... ... ... міндетті резервтің
төмен нормасы 1933 жылдан бастап жүргізілді. Ал 1980 жылы ... ... және ... ... ... ... ... Бұл заң бойышпа ФРС (феде-ралдық резерв системасы) резервтік
талаптарды елдің ... ... ... ... тек ФРС ... ... ғана ... таратты. Бұл АҚШ-тың ... ... ... мен рөлін күшейтті.
80-жылдары батыс елдері өздерінің орталық ... ... ... ... ... ... экономикалық
саясатының теориялық негіздері қайта құрылды, кейнсиаңдық ... ... ... ... оралды (айталық, монетаристік
концепцияға). Тәжірибеде бұл экономикалық саясаттың әсері ... ... ақша ... ... мен ... ... әкелді. Бірқатар
батыс елдерінде 70-жылдарда ақша массасын таргетирлеу (target — ... ... мәні ... кезеңге ақша массалары өсуінің жоғары және
төменгі деңгейін орнату. Болашақ ақша ... ... ... шектеу
АҚШ, ФРГ, Англия, Канада және Жапонияда қойылды.
Орталық банктің монетарлық саясатының механизмі ... ... ... ... ... ... әр түрлі тәсілдердің ... ... ... ... жиынтық сұранысқа жүйелі ақша массасы,
процент нормасы, күрделі қаржы, жиынтық сұраныс, ұлттық табыс ... ... Егер ... банк ... ... ... асу механизмін
кезеңдерге бөліп қарасақ былай болар еді:
Бірінші кезеңде орталық банк өзінің әрекеттері арқылы ... ... ... алу ... резервтік талап ставкаларын
төмендету) ақша массасын көбейтеді.
Екінші кезеңде банк депозиттерінің мультипликациондық кеңеюі ... ... ... ... ... ұсынудың өсуі оны арзандатады, яғни ... ... ... ... ... кезеңде процент ставкасының төмендеуінің нәтижесінде жеке
меншік және ... ... ... Бесінші кезеңде күрделі
қаржының өсуі табыстардың көбеюіне, өндірістің, жұмыспен қамтудың ... ... ... ... ... — ақша ... көлемі; / — инвестиция мелшері; Ү — жалпы ұлттық
өнім (ЖҮӨ) мөлшері; МДМЯ — ақшаға ... ... ... A^M5 — ... қисық сызығы; II — инвестицияға сұраныс қисық ... SS ... ... сызығы.
Графикте ақша рыногы мен инвестиция ... ... ... ... өсу мен іскерлік ... ... ... үкімет монетарлық саясатты жүргізуде ақша массасын
көбейтуді (ақша ұсынысын) мақсат етуі ... Бұл ақша ... ... сызығын
(М5^) оңға AfM* — жағдайына ... Ақша ... ... ... процент ставкасының төмендеуіне сәйкес ... ... ... жеке ... ... ресурстарын алуға жол ...... ... ... ... ... ... көлемін ұлғайтып, жалпы ұлттық өнімді Ү* —
Ү3 мөлшеріне дейін көбейтеді.
Кейнсиандық үлгі бойынша мемлекеттің ақша ... ... ... ... мен ... ұлттық өнімінің бүкіл қозғалысына ... ... ... ... ... ақша саясаты күтпеген нәтижелер беріп,
оның тиімділігі қосымша, қосалқы процестердің әсерімен ... ... ... түсіндіруге болады. Орталық банк ... ... ... ақша ... көбейтудің бағытын қолға алды делік. Бірақ
ақша ... өсуі ... ... ... Бұл өсу ... ... ставкасын нақтылы (инфляция процентін есептейтін)
деңгейге дейін көтеруге мәжбүр етеді. Заем алғандар ... ... ... ... ... ... ... ақшамен қайтарады. Сөйтіп,
орталық банктердің ... ... ... ... ... оны
көтеруге әкеледі. Ал мұның өзі ақша саясатының түпкі мақсаты — жалпы ... ... ... ... ... ... ақша ... қысқа және ұзақ
мерзімді нәтижелері болатындығын көреміз. Бұл мәселеде де неокейнсиандықтар
мен монетаристердің ... ... ... ... ... және баға икемсіз құралдар, олардың рыноктық шаруашылықтың дамуына
әсері шектеулі, ... ... ... болса да үкімет ақша массасын
ұлғайту арқылы көрсетілген ... ... ... өсуін қамтамасыз етеді.
Ұзақ мерзімді жоспарда мұндай ақша саясаты ЖҮӨ-нің едәуір ... ... тек ... ... ... ... ... ойынша баға мен жалақы —
икемді құралдар. Сондықтан қысқа және ұзақ ... ақша ... ... ... ... тек ... ... бақылай алады. Белгілі
ағылшын ғалымы Дж. Хикс ... ... ... ... ... ... ... Рыноктағы жалпы теңдік IS—LM қисық сызығы
көмегімен зерттеледі.
IS (Investment — Saving) қисық ... ... ... г ... ... ... ... болатьш ұлттық табыстың ... ... ... ... қосады. Тауар рыногын
сипаттайтын теңдіктің кейнсиандық ... ... ... ... Хикс ... дәлелдейді: "Егер біз ординат белдігіне процент ... ... ... ... табыс деңгейін қойсақ, онда графикалық орындауда
IS — кисығы солтүстік батыстан оңтүстік ... ... ... Бұл ... ... аз ... сайын тепе-теңдікке жету үшін, процент ставкасы
жоғары болуы керек деген сөз".
LM ... — Money) ... ... экономиканын ақша секторындағы
тепе-теңдікті сипаттайды. Ол процент ставкасы мен нақты ... ... ... ... ... ... ... ақша рыногы тепе-теңдікте болады, яғни ақшаға сұраныспен
ақшаны ұсыну теңестіріледі. LM — алгебралық қисық ... ақша ... ... ... ... ... Осы ... арқылы Дж. Хикс LM-нің графикалық қисық сызығы солтүстік шығыстан,
оңтүстік батысқа көлбеуі ... ... Бұл ... ... өсуі
жоғары процент ставкасына сәйкес келсе, ақша рыногы тепе-теңдік жағдайда
болатындығын дәлелдейді. ... ... ... IS пен LM ... ... ... орнайды. 59-суреттегі қисық сызықтардың
қиылысуының түрлі жағдайлары график арқылы бейнеленген.
Суретте көрініп ... LM ... ... ... конфигурациясы,
бейнесі бар: оның сол жағы процент ставкасы түгелдей көлбеу жазықта, ... оң жағы тіке ... ... IS қисық сызығы LM — ... кез ... қиып ... ... ... ... әр түрлі варианттары
туады. Егер IS қисық сызығы LM-тц сол жақ көлбеуін түгелдей қиып өтсе, оңда
кейнсшілер "өтімділік ... ... ... ... тап ... ... ... сызығының толық көлбеу жағдайында және процент ставкасының болуы
ақшаға сұранысты шексіз деңгейге ... ... ... ... ... агенттерінің болашақта процент ставкасының өсу
мүмкіндігін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... процент нормасының аз болуына байланысты облигацияларды
жаппай сатып алу ... де ... ... ... ақша ... қандай деңгейінде де тепе-теңдік жағдайда болады, ал ... ... Бұл ... монетарлық саясатын тиімсіз өтеді,
орталық банктің ықпалымен ақша массасы көбейгенімен ... ... ... ... ... ... де ақша рыногы тепе-теңдік
жағдайда болады. Теория бойынша ... ... ... мен ... ... қатар жұмыссыздар санының өсуі процент нормасы мен
табыстың тепе-теңдігін өзгерте алмайды, тек ... ... ... әрекеті тоқтап қалады. Дағдарыстан шығудың жалғыз-ақ жолы —
фискалдық (бюджеттік) сипаттағы шараларды қолдану. Оны ... ... ... шығу үшін IS ... сызығын оңға бұрады. Тәжірибеде мемлекеттің
ақша және фискалды саясаттары ... ... ... ... ... ... ақша ... ұлғайтуға әкеледі, өйткені
орталық банктің несиесін пайдаланады, ал бұл банк ... ... ... жүріп отырады. Демек, фискалдық ... ... ... ... ақша ... ... тек монетаристер
арасында ғана ... ... ... да ... Олар ... әдістері фискалдық шараларға қарағанда жылдам және икемді
жүргізіледі дейді. ... ... заң ... мен әкімшілік
органдардың да ұзақ келісуін ... ал бұл ... ... Ақша
саясатының көмегімен инфляцияға қары тиімді ... және ... ... ... ... Ақша – ... ... дамуы
Бұл тақырыпта ақша нарығына, несиелік механизмге, банк жұйесін қайта
қүру мәселелеріне, вексельдік нарықтың қалыптасу-ына, ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Ьдша нарығы каржы нарығының өте маңызды құрамды бөлігі болып табылады.
Ақша ... ... ету ... ... үшш оның ... ... ... маңыз-дысына ақшаның массасы жатады.
Ақшаның массасы қолма-қол және қолма-қол емес формадағы барлық ... ... ... комегімен ша-руашылықтағы тауарлар мен
қызметтердщ айналымы жүріп ... Ақша ... ... ... ... ... алдымен ақша нарығының келемі мен
конъюнктурасын белгілейтін, ақшаның ұсынысы мен сұранысынан.
Ақшаның ... — бұл осы ... ... айналыс-та жүрген төлем
құралдарының жиынтығы. Айналысқа ақшаны мемлекеттік ... ... банк ... ... ... ақша ... М , М , М , ...
және т.с. арқылы белгіленеді. Агрегаттың келесісінщ әрқайсысының ... ... ... ақша ... ... ... қағаздар
болады.
Ақшаның ұсынысын сипаттау үшш кобінесе М агрегаты — "келісімдер үшін
ақша" колданылады, бүған ... ... ... депозиттер және чек
дипозиттері жатады
Ақша ұсынысын елдің Орталық банкі бақылап отырады, бұл оны ... ... ... тырысады. Сондықтан ақша ұсынысының қисық сызығы
графикте (18.1. сур.) тік (сатылас) түзу сызықтүрш алады.
Ақшаға сұраныс оның ... ... жоне ... ... ... сонымен қатар оның абсолюттік өнімділіктен туындайды. Жиынтық
сұраныс мәміле жасасуға керек ... ... және ... ... үшін
керек ақшаға сұраныстан тұрады.
Ақшаға жалпы сұраныстың ... ... түрі ... ... ... ... ... шамасында, адамдар мен фирмалар мөмілеге
келу үшін және ... ... ... алу ... ... ... ұнататын, ақшаның жалпы көлемі.
Осы заманда сұраныс ... әр ... ... ... Неоклассикалық бағыттың құрамды бөлігі болып табылатын ... ... ... ... экономист И. Фишер (1867-1947 жж )
мынадай тендеу ұсынады:
MxV=PxQ, бұнда М — айналыстағы ақшаның саны;
V — ... ... ... — орташа безбенделген бағаның деңгейі;
Q — барлық тауарлар мен қызметтер саны.
Осында мынадай жағдай бар деп есептеледі:
V және Q ... ... олар ұзақ ... ... ... ... ақшаға жоспарланған сұраныс, экономиканың тепе-тендік
болмысын ұстап тұру үшін, олардың жоспарланған ұсынысына тең болу керек.
Дж. М. ... ... ... ... ... ... ... ролі мен мағынасына өзінің көзқарасын ұсынды — ол
"өтемпаздыққа артықшылық беру" ... ... ... ... ... ... мына жағдайлармен туындайды:
• ағымдағы мәмілелер жасасу қажеттігімен ... ... ... ... ... өзгерістерінің болжамсыз-дығымен
(спекулятивтік мотив);
• шығындардың қауіп-қатерліктерімен (сақтану мотиві).
Бүгінгі монетаристер сонау XX ғ. 50-ші ... М. ... ... ... қолданады. экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін
ақша массасының ұзақ ... ... ... ... тұру ... ... ақшаның көлемін реттеудің жаңа махенизмін жасаумен парапар
әрекет деуге болады.
Ақшаның шаруашылық жургізу процесіндегі ... ақша ... ... ... проценттің мөлшерлемесінің нормасы, бір жақтан, ақшаға
сұраныспен және оның ... ... ... ... — бұл ... оның ... өзара әсерін қамтамасыз ететін қаржылық
институттарының торабы.
Проценттің ... ... ... ... ... агенттер
өздерінің авуарларындағы ақша көлемін өсіруге талаптанады. Бұл жаңа тепе-
теңдікке әкеліп ... ... ... ... еді және керісінше.
Ақша нарығы өзгерістерге икемді экономиканың тұтас қызмет ... ... ... ... ...... жүйемен
Экономикалық теорияда ақша-несие арқылы реттеудің әр түрлі концепциясы
орын алады. Бұлардың маңыздыларына ... және ... ... ... ... ... ... экономиканың циклмен даму
себебін тауарлар саны және ақша саны арасындағы ... ... ... ... ... дәлелдесе, Дж.Кейнс циклға
ақшаның әсерін проценттің нормасы арқылы дәлелдейді.
Кейін ұсынған ... ... ... ... ... ... ... Сұраныстын, өндіріске қарағанда шешуші рөліне сүйене
отырып, Кейнс конъюнктураға әсер ... ... ... ... ... ... құралдардың тұтыну заттарына сұранысы,
тәртіптің ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлерде «өтімділікті ұнату», яғни капиталды ақшалай ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің инвестиция
жасауға стимулын көтеретін қарыз процентінін. Төмен болғаны қажет.
Екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... ... ... ынталандыру жолы қысқара бастады, өйткені орталық
банктер көбінесе рестракциондық несие ... ... ... ... ... ... үшін процент ставкасын жоғарылату қажеттігі.
Қорытынды
Бүгінгі күні ақша-несиелік реттеудің монетарлық концепция-сы нарықтық
экономикалы елдерде кең ... Бұл оның ... осы ... ... және ... ... шешуге кабілетті екенін
айқындайды.
Ұлттық банк Қазақстанда заң түрінде ақша-несиелік реттеу органы болып
табылады. Реттеудің объектісі — ... ақша ... ... ... Заң ... ... ... ақша-несиелік ставкаға әсер ететін
экономикалық құралдары белгіленген: несиелер бойынша міндетті резервтердің
және есепке алу ... ... ... ... үшін экономика-лық
нормативтерді белгілеу, құнды ... ... ... ... ... осы ... әлемдік пракгикаға мәлім және олар ... ... ... осы ... ... ... нарықтардың моно-полиялануы
төмен болған жағдайда, батыс елдерінің көбінде XX ғ. 50-60-шы жылдарына
дейін шамамен тиімді ... ... Ал ... баға ... жойған
және инфляцияның өте жылдам өсуімен оның жаңа ... ... ... ... ... 70-ші ... ... жоғары
дәрежесін тудырған, нарықтардың монополиялану процестерінің күрт ... ... ... ... ... ... ... Бұл
ақшалай-несиелік реттеудің жаңа монетарлык концепциясының ұсыныстарын
қолдануға жол ашты.
Монетаристер және ... ... ... ... іштей тұрақты болады және ол өзін-өзі реттеуге, өзін-өзі ... ... деп ... Осы жағдайда, өзін-өзі реттейтін
механизмдерінің кызметтерінің жүзеге асырылуының қажетті ...... ... ... болуы. Монетаристер бойынша, ақша ...... ... ақша — ... ... басты бағыты болып
табылады. Ақша ... ... өсуі ... ... ... ... Әдебиеттер ТІЗІМІ:
1. Ашимбаев Т.А. Государственное регулирование перехода к рыночным
отношением. // Известия HAH РК. Серия ... ...... ... ... Д. ... ... и Назарбаев - М.: Молодая гвардия,
1993.
3. Владимирова Л.П. ... и ... в ... рынка. -
М. Дашков и К, 2000.
4. В. Клаус. Десять заповедей чешасой реформы: // ... 1994. ... ... ... 1997. 25 ... Деловая неделя. 1997. №12,
7. Государственное регулирование экономики / Под общ. ред. д.э.н.
проф. ... и ... ... Н.А. ... — М.: ... ... ... регулирование рыночной экономики / Под.ред. Петрова
Р.П. СПб, 1999.
9. Джкевич А.К. К осмыслению опыта экономического ... ... ... экономический журнал. 1992. №10.
10. Елемесов P., Жатканбаев Е. Государство и рынок: Учебное пособие. —
Алматы: Каржы-Каражат, 1997.
11. Есиркепов Г.А. ... ... ... ... Казахтан в условиях перехода к рынку. — ... ... ... АльПари. 1997. №10.
13. Вопросы экономики. 1990. №5.
14. Заявление Кабинета Митстров Республики Казахстан об эконо-мической
политике в 1994 г. // ... ... 1994. 5 ... ... Ж.О., ... Г.Н., ... ... регулирования экономики. ~ Алматы: Экономика, 1998.
16.Казахстан 1991 — 2001 ... ... ... PK no ... — Алматы: Экономика, 1998.
17.Калиев Г. Аграрная реформа в Казахстане: история, современностъ,
перспективы. — Алматы: Бастау, 1998.
18. ... Дж. ... ... ... ... и денег. М., 1995.
19. Класс Эклунд. Эффектная ...... ... (Пер. ... М.: ... ... Кошанов А.К. и др. ... ... ... в ... Казахстан в условиях смешанной экономики. — Алматы,
2000.
21. Ливщиц А. Государство в рыночной экономике (краткий спецкурс) //
Российский экономический ... 1993. ... Лю ... ... ... ... и ... реформы //
Вопросы экономики. 1989. № 10.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының ерекшеліктері және оның нарық кезеңіңде тауарлар мен ақша нарығындағы тепе-теңдікке әсері28 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы ақпарат7 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы мәлімет6 бет
Этнодеформация және ұлттық ой-сана проблемасы3 бет
Қазіргі ғаламдық проблемалардың экономикалық жақтары9 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
Адам проблемасы16 бет
Азық - түлік проблемасын тұжырымдылық бағдарлама арқылы шешу және оны жүзеге асыру42 бет
Арал проблемасы6 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь