Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

І Ақша нарығы және валюталық биржалар

1. Ақша пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.1. Ақшаның нарығының пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

ІІ Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері
2.1. Ақша нарығының принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2. Ақша нарығының қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

ІІІ Қ.Р. Ақша нарығы және валюталық биржалардың дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Кіріспе
Ақша дегеніміз — тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі, құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны біте қайнасқан ерекше тауар. Яғни ақша — тауар өндіру мен оны айырбастау үрдісінде басқа тауарлардан бөлініп шыққан ерекше тауар, оның айрықша қызметі - барлық тауарларға ортақ балама (эквивалент) рөлін атқару. Осыдан келіп ақшаның жаппай күші болады. Ақшаның қоғамдағы мәнін К. Маркс "жеке адам өзінің қоғамдық билігін де, қоғаммен байланысын да өзінің қалтасына салып жүреді" деген афоризммен сипаттады. Ол мынадан айқын көрінеді:
Біріншіден, тек ақшаға айырбастау арқылы ғана тауарлар қоғамдық еңбектің нәтижесі екенін анықтауға болады. Мысалы, ақшаның тауар айырбасында делдалдық етуі арқылы қоғамдық еңбектің сапалық деңгейі айқындалып, сандық есебі жүргізіледі.
Екіншіден, әр адамның еңбектегі, яғни қоғамдық өндірістегі үлесін де ақша арқылы анықтауға болады. Себебі адам қоғамдық еңбектегі үлесін жалақы ретінде алғанда, ақша төлем құралы қызметін атқарғаны.
Үшіншіден, айырбас үрдісінде ақшаның делдалдық етуімен тауардың ішкі қайшылықтары да шешіледі. Тек ақшаның пайда болуына байланысты бүкіл тауарлар тұтыну құны түрінде айырбас қатынасының бір жағында тұрады да, ал екінші жағында бүкіл тауарларға қарама-қарсы ақша тұрады.
Тауарлар дүниесінің тауар және ақша болып екіге бөлінуі оның тұтыну құны мен құнының, яғни тауардың ішкі қарама-қарсы жақтарының қайшылығын шешуге жол салады. Өйткені, егерде тауар сатылса, оның тұтыну құнының біреудің қажетін өтеуге керек болғандығы. Бұл бір жағынан, ал екінші жағынан оның құнының бар екендігі дәлелденгені. Сатылған құн енді ақша түрінде тауар өндірушінің қолына түседі. Сөйтіп, тауар өндіруідіге түскен ақшаның мөлшеріне қарай өз өндірісіне басқа кез келген қажетті тұтыну құнын алуға мүмкіндік туады. Қазақстанның Ұлттық Банкі ақша-кредит саясатының жанама құралдарын пайдалана отырып, ақша базасының деңгейін реттеу жолымен инфляцияның төмен қарқынын ұстауға бағытталған тәуелсіз ақша-кредит саясатын жүргізеді.
1998 жылдан бастап Ұлттық Банк бюджет тапшылығын тікелей кредиттеу практикасын доғарды.
Соңғы 5 жылдың (1996-2000 жж.) қорытындысы бойынша девальвация мен инфляция сияқты көрсеткіштер бойынша Қазақстан Шығыс Еуропаның Польша және Венгрия тәрізді елдерімен бір қатарда тұр. Инфляцияның төмен қарқыны және ұлттық валютаның нақты қайта бағалануының болмауы өндірістің және экспорттың өсуіне оң ықпал етеді.
Бай табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану теңге бағамын нығайтуға және төлем балансының ағымдағы шотының оң сальдосын қолдауға ықпал ететін шетел валютасының елге жеткілікті келуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда екі деңгейлі банк жүйесі тұрақты қалыптасты, ол таяу шетелдердегі банк жүйесімен салыстырғанда неғұрлым дамыған болып табылады. Екінші деңгейдегі банктердің қызметтің және есептіліктің ха-лықаралық стандарттарына көшуі, шетел банктерін ішкі нарыққа жіберу, банк капиталын шоғырландыру және банк секторын капиталдандыруды одан әрі арттыру банктеріміздің бәсекеге қабілеттілігін арттырады, Қазақстанның банк капиталының әлемдік қаржы ағынына интеграциялануын ынталандырады. Халықаралық рейтингілік агенттіктердің кредиттік рейтингіне ие отандық банктердің саны 8-ге дейін өсті. Тауар өндірісінің өсуіне байланысты неғұрлым жиі айыр-басталатын тауар - барлық басқа тауарлардың бір-бірімен өзара айырбасталу құралы бола бастады. Осыдан келіп, құнның толық немесе кең көлемдегі формасынан жалпы құндық формасына жасырын түрде өту басталды. Бірақ оның ролі бір тауарға нық бекітілмеген еді. Біртіндеп жалпы құндық эквивалент ролін белгілі бір тауарлар көптеп атқара бастады және осы тауарлар ақша деп аталынды. Құнның жалпы құндық формасы ақша формасына айналды. Тауар айналысының тарихи эволюциялық процесінде жалпы құндық эквивалент немесе ресімделінбеген ақша формасын, әр түрлі тауарлар қабылдады. Әрбір тауарлы шаруашылық уклад өз эквивалентін алға тартады. Бір халықтың өзінде әр түрлі уақыттарда және әр түрлі халықтарда бір мезгілде әр түрлі эквиваленттер болды. Сонымен, бірінші , ірі еңбек бөлінісінің нәтижесінде мал бағушылардың шығуымен мал (ірі қара) айырбас құралына айналды. Олардың белгілі түрлері табиғи-климаттық жағдайларға байланысты нақты сол ортада айырбас құралы болды. Шалғынды аудандарда - жылқы, сиыр және қой; ал шөл және шөлейт аудандарда - түйе; тундрада - бұғы жалпы құнды эквивалент қызметін атқарады. Малды жалпы эквиваленті ретінде пайдаланылғаны туралы нақты дәлелдер әр түрлі қолжазбаларда, қазба жұмыстарының нәтижелерінде табылған заттарда, поэзияларда кездеседі.
Банктік сектордың тұрақтылығы, жеке тұлғалардың депозиттерін міндетті ұжымдық сақтандыру жүйесінің жүмыс істеуі коммерциялық банктердің жүмысына халықтың сенімін біртіндеп нығайтады, мұның өзі банктердің ресурстық базасының ұлғаюына ықпал етеді.Өз кезегінде олардың ресурстық базасының өсуі, банктер арасындағы бәсекенің күшеюі және қайта қаржыландыру ставкаларының бірнеше мәрте төмендеуі экономиканы кредиттеуді кеңейту үшін қолайлы жағдайлар жасайды.
Қазіргі кезде таза халықаралық резервтер ақша базасынан 2,3 есе асып түседі, мұның өзі ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Оның үстіне Қазақстан алтын өндіретін ел болып табылады және алтын-валюта резервтерін ішкі тауар өндірушілерінен алтын сатып алу есебінен толықтыру мүмкіндігіне ие.
Пайданылған әдебиеттер тізімі

1.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер туралы» ереже-Актілер жинағы,2002,18құжат.
2.Валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамын анықтау тәртібін белгілеу-Актілер жинағы,2003 N8.
3."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
4.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
5."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., Алматы-2004ж.
6.Валюта түсінігі.-"Банки Казахстана", 2005-ж., N6.
7.Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. — М., 1992.
8.«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
9."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
10.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.................................................5
І Ақша нарығы және валюталық биржалар
1. Ақша пайда
болуы...............................................................
.....................8
1. Ақшаның ... ... Ақша ... және ... ... ... Ақша нарығының
принциптері...........................................................1
5
2. Ақша нарығының
қызметтері.......................................................
......19
ІІІ Қ.Р. Ақша ... және ... ... дегеніміз — тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі, ... ... мен ... құны біте ... ... ... Яғни
ақша — тауар өндіру мен оны айырбастау үрдісінде басқа тауарлардан бөлініп
шыққан ерекше тауар, оның айрықша ... - ... ... ... ... ... ... Осыдан келіп ақшаның жаппай күші болады. Ақшаның
қоғамдағы мәнін К. Маркс "жеке адам ... ... ... де, қоғаммен
байланысын да өзінің қалтасына салып жүреді" ... ... ... Ол
мынадан айқын көрінеді:
Біріншіден, тек ақшаға айырбастау арқылы ғана тауарлар қоғамдық еңбектің
нәтижесі ... ... ... ... ақшаның тауар айырбасында
делдалдық етуі арқылы қоғамдық еңбектің сапалық ... ... ... ... әр адамның еңбектегі, яғни қоғамдық өндірістегі үлесін де
ақша арқылы анықтауға болады. Себебі адам қоғамдық еңбектегі ... ... ... ақша ... ... қызметін атқарғаны.
Үшіншіден, айырбас үрдісінде ақшаның делдалдық етуімен тауардың ... да ... Тек ... ... ... ... ... тұтыну құны түрінде айырбас қатынасының бір жағында тұрады да, ал
екінші жағында бүкіл тауарларға ... ақша ... ... тауар және ақша болып екіге бөлінуі оның тұтыну құны
мен құнының, яғни тауардың ішкі қарама-қарсы ... ... ... ... ... егерде тауар сатылса, оның тұтыну құнының біреудің
қажетін өтеуге керек болғандығы. Бұл бір жағынан, ал ... ... ... бар екендігі дәлелденгені. Сатылған құн енді ақша түрінде ... ... ... ... тауар өндіруідіге түскен ақшаның
мөлшеріне қарай өз өндірісіне ... кез ... ... ... құнын алуға
мүмкіндік туады. Қазақстанның Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ақша базасының деңгейін ... ... ... қарқынын ұстауға бағытталған тәуелсіз ақша-кредит
саясатын жүргізеді.
1998 жылдан ... ... Банк ... тапшылығын тікелей кредиттеу
практикасын доғарды.
Соңғы 5 жылдың (1996-2000 жж.) қорытындысы бойынша девальвация ... ... ... ... ... Шығыс Еуропаның Польша және
Венгрия тәрізді елдерімен бір қатарда тұр. ... ... ... ... валютаның нақты қайта бағалануының болмауы өндірістің және
экспорттың өсуіне оң ... ... ... ... ... пайдалану теңге бағамын нығайтуға және
төлем балансының ағымдағы шотының оң сальдосын ... ... ... ... елге жеткілікті келуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда екі деңгейлі банк жүйесі ... ... ол ... банк ... ... неғұрлым дамыған болып табылады.
Екінші деңгейдегі банктердің ... және ... ... ... ... ... ішкі нарыққа жіберу, банк капиталын
шоғырландыру және банк секторын капиталдандыруды одан әрі ... ... ... ... ... ... ... қаржы ағынына интеграциялануын ынталандырады.
Халықаралық рейтингілік ... ... ... ие ... саны 8-ге ... ... Тауар өндірісінің өсуіне байланысты
неғұрлым жиі айыр-басталатын тауар - барлық басқа тауарлардың ... ... ... бола ... ... ... ... толық немесе
кең көлемдегі формасынан жалпы құндық формасына жасырын түрде өту басталды.
Бірақ оның ролі бір ... нық ... еді. ... ... ... ролін белгілі бір тауарлар көптеп атқара бастады және ... ақша деп ... ... ... ... формасы ақша формасына
айналды. Тауар айналысының тарихи эволюциялық ... ... ... ... ресімделінбеген ақша формасын, әр түрлі ... ... ... ... ... өз ... алға ... халықтың өзінде әр түрлі уақыттарда және әр түрлі халықтарда ... әр ... ... ... ... ... , ірі еңбек
бөлінісінің нәтижесінде мал ... ... мал (ірі ... ... ... Олардың белгілі түрлері ... ... ... сол ... айырбас құралы болды. Шалғынды
аудандарда - жылқы, сиыр және қой; ал шөл және ... ... - ... - бұғы жалпы құнды эквивалент қызметін атқарады. Малды ... ... ... ... ... дәлелдер әр түрлі
қолжазбаларда, ... ... ... ... заттарда,
поэзияларда кездеседі.
Банктік сектордың тұрақтылығы, жеке тұлғалардың депозиттерін ... ... ... жүмыс істеуі коммерциялық банктердің жүмысына
халықтың сенімін ... ... ... өзі ... ресурстық
базасының ұлғаюына ықпал етеді.Өз кезегінде олардың ресурстық базасының
өсуі, банктер арасындағы ... ... және ... ... ... ... ... экономиканы кредиттеуді кеңейту үшін
қолайлы жағдайлар ... ... таза ... ... ақша ... 2,3 есе асып
түседі, мұның өзі ... ... ... ... ... Оның
үстіне Қазақстан алтын өндіретін ел болып табылады және алтын-валюта
резервтерін ішкі ... ... ... ... алу ... ... ие.
I. Ақша нарығы және валюталық биржалар
1.1. Ақшаның пайда болуы
Ежелгі Русьта да ақша ... ... ... кейін де "мал"
атауға ие болды. Ярослав Мудрый 1018 ж. былай деген дің ... ... 4 күн, ... ... және ... 18 ... тұрады".
Ол кездегі қазынашы "малшы", қазына, қазына жинау орны - "мал ... деп ... ... ... да ... ... ... ескі герман
тілінде бұл сөз мал басы санының ... ... ... меншік иесінің
байлығын көрсетті.
Солтүстік халықтары ең бірінші тауар ретінде айырбас үшін ... ... ... ... бойынша әр түрлі тауарлар сатып алу
барысында құстардың, андардың жүндерін пайдаланды (үкі, түлкі, және ... ... ... Сібір халықтарында, ал аң жүндері Солтүстік Америка
халықтарында жалпы құндық ... ... ... Жүн ... ... және ... аудандарында кең көлемде таралды. Ежелгі
Русьтардың арабтармен, хазарлармен, Византиямен ... ... жүн ең ... ... бірі ... Ежелгі Русь елінде жүн ақша
жүйесінің бүгіні болып саналды. 1610 жылы жаулап алынан орыстардың әскери
кассасында 5450 руб. күміс пен 7000 руб. жүн ... ... ... мекендеген тайпалар айналыс құралы ретінде
бақалшақ (раковинді) ақшаларды пайдаланды. ... ... ... ... сақталынды, бұлар: чангос, цимбис, бонгез, хайква және т.б.
Көлемі түймедей ақшыл-қызғылт бақалшақ Кари көптеп таралды. ... ... ... ... Үнді ... Қытайда, Үндіқытайда,
Африканың Шығыс жағалауларында, Цейлонда және Филиппин аралдарына алғашқы
ақшалардың қызметін атқарды. Американдық үнділердің белдіктерінде ... ... ... ... ... ... ... белдіктерге көрік берді. Бақалшақтарды Солтүстік ... ... ... ... Каролин және Соломон
аралдарында айырбасу құралы ретінде пайдаланылды.
Бақалшақ ақшалар ... ... ең бір ... формасы болып табылады.
Біздің бүгінгі күндерімізге дейін өмір сүре отырып, олар ... ... жоқ. XX ... 70-жылдарының басында Соломон аралдарының кейбір
тұрғылықты тұрғындарының ақша айналысы ретінде бақалшақтардың үш түрі: ең
арзаны - қара ... ... ақ ... ... аса ... - ... түсті
(ронго) пайдаланылды.
Әлемде әр түрлі "экзотикалық" ақшалар болған. Каролин аралдары тобына
кіретін Яв ... осы ... ... фея ақша ... ... ... формасы дөңгелекше тас түрінде келе отырып, диірменнің тасын еске
түсіреді. Мұндай ... ... ... метрге, ал массасы тоннаға
дейін жетеді. Сауда мәмілесі орындалғаннан кейін сатушы ... ... ... өшіріп, өзінің белгісін соғады.
Юлий Цезарь патшалығының ... ақша ... ... пайдаланды.
Сонымен, бір құлдың құны үш сиыр, алты бұзау, он екі ... ... мен жер ... ... эквиваленттің жетілуі жалғасты.
Бөлінушілік, бірігушілік, біркелкілік мінездемелері бар эквиваленттер пайда
болды. Бұл аз бұзылатын өсімдік өнімдері - ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Жалпы эквивалент ретінде металдар да пайдалана бастады. Ежелгі ... ... ... ... ... мыс, ... алтын түріндегі
ақшалар пайдаланылды. Рим императоры Дионисий, Сиракуз және орта ғасырдағы
ағылшын корольдары мырыш ақшаларды құйды. Қытайда және ... ... ... ... ... ХҮІІ ғасыр Солтүстік Америкада (Массачусец
штатында) ұсақ төлемдерге қорғасын дөңгелекшелер қолданылды.
Металл ақшаларының артықшылығы, олар ... ... ... т.б. Металл ақшалардың кең таралуымен ақша есебінің салмақтық ... ... ... келе ... ... ... роль ... мен
күміске өте бастады, өйткені олар жалпы эквивалент үшін аса қажетті ... ... ... ... ... ақша ... ... ығыстырып шығарып
тастаған жоқ. Ұзақ уақыт бойы металл ақшалар тауар формасын сақтап келді.
Темір ... ... ... ... ... және т.б. формаларда ұзақ уақыт
бойына ... Грек ... ... ... "бір уыс ... ... білдіреді. Мыс ақшалар қазандық, қалқан түрлерінде айналыста
болды. Күміс және ... ... ... ... ... түрінде пайдаланылды.
Бірақ б.э. дейін XIII ғасырда салмағы көрсетілген құймалар пайда бола
бастаған. Осындай себепке байланысты ... ақша ... ... ливр ... ... ... (жарты фунт) салмақ бірліктері атауымен
аталады. Алғашқыдағы белгілі массасы бар формасыз металл ақшаларды ... әр ... ... ... ... бар металл ақшалар ауыстыра
бастады. Монеталардың пайда болуы - ... ... ... ... ... өмір ... объективті қажеттілік ол тауар өндірісі және
тауар айналысының болуына негізделеді. Кез келген тауар ... ... ... ... ... ... және ақша ... бөлінбейді. Ақша
айналысы болмаса, онда тауар айналысы да болмайды.
Бірақ XVI ғасырдың басында (1516 ж.) ... ... ... ... Моор ... "Жаңа утопия аралы және мемлекеттің үздік
құрылымы туралы алтын кітап" деген еңбегінде: "Алдау, ұрлау, тонау... ... зан ... ... ... кім ... әйтсе де бұл
жөнінде алдын ала ескертілмеу мүмкіндігі бар жерде алдымен ақша құрымай,
олар да жоғалмайды, ... ... ... ... ... ... қайғысы, қиыншылықтары және ұйқысыз түндері де ұмытылар еді.
Егер ақша адам ... ... ... онда ... ақша ... ... өзі де жойылар еді".
Ол аздай Т. Моор тағы былай деді: "Қай ... ... ... нәрсені ақша
өлшемімен өлшейтін болса, онда ол жерде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ғ. Социал утопистері - Прудон, Оуэн, Грей және басқалар ақшаға ... ... ... ... ... сақтай отырып, ақшаны жоюдың
жобасын ұсынды және оны дәлелдемек ... ... ... де ... ... ... (1917) ... соғысы жылдарында ақшаның құнсыздануы байқала бастаған кезде ақшаны
жою сәті келеді, яғни тарихтың өзі осыған алып келді деген ... ... ... ... десеңіз ауыл шаруашылық өнімдерін өнеркәсіп өнімдеріне
тікелей айырбастауды ұйымдастыруға тырысты. ... оның бәрі ... С.Г. ... ... ... ... бірліктері -тредаларды, ал
ағылшын экономисі Смит Фальтнер энерг-етикалық бірліктерді - ... ... ... К. ... ... дейді: ақшаларды жоя отырып, біз
қоғамдық дамудың ең жоғары сатысында (коммунизмде) болуымыз мүмкін ... ... ... ... ... ... ... оралар едік. Қанша
дегенмен де ... - ол ... ... да ақша болған, олар бар және
бола ... Ақша ... ... болуы
Ақша нарығының пайда ... Олар ... ... ... шарт және өнім ... ... ... - бұл сату немесе
айырбастау үшін жасалынған ... ... Адам ... ... оны ... ... қоғамдық қатынастарын тудыра
отырып, тауар формасын қабылдайды. Заттардың тауарға ... ... ... ... ... ... Бірақ кез келген зат
тауар бола алмайды. Егер (нақты еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып
алушысын таппаса ... ... ... ... онда ... кеткен уақыттың рәсуә болғаны; ... ... ... ие ... ... оның ... ... шамалы. Сондықтан да әрбір
тауар қажетті тұтыну құнын алу құралы бола отырып, өзінің ... ... ... құны ... көрінеді. "Айырбас құн тауарлардың
өзінен ... ... және ... ... өз бетінше өмір сүретін тауар, ол
ақша"'.
Ақша өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді: толык кұнды ақшалар
және ... ... ... ... ... — номиналдық құны оны дайындауга кеткен нақты
құнымен ... ... ... ақшаларға металл ақшалар, соның ішінде: мыстан, күмістен және
алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр ... ... ... түріндегі формасы — бұл олардың соңғы формасы. Монетаның бет жағы —
аверс, артқы жағы — реверс және жаны гурт деп ... ... ... ... ... ... ... құдайы
Юнона-Монета есімімен байланыстырады, яғни сол шіркеуден берілген ... ... ... эпир ханы ... ... ... 275 ... жеткендігі туралы аңыз бар. «Монета» сөзі латынша «mоnео» — ... ... ... ... ... ... VII ғ. б.э.б Ертедегі Қытайда және ... ... ... ... Киев ... ... ... пайда болуы IX
— Хғғ. жатады. Бастапқы кездері айналыста алтын монеталармен қатар, күміс
монеталар да қоса жүреді.
Алтын ... ... ... де XIX ғ. ... ... ... ... ішінде алтын өндіру жағынан бірінші ... ... ... ... елі ... ... ... тұсында құнның қағаздай
белгілерінің пайда болуының мынадай объективті қажеттіліктері болған:
* ... ... ... ... ... ... алмай,нәтижесінде
айналыстағы ақшаға деген қажеттілікті толық өтей алмады;
* ... ... ... ... ұсаң ... айналымға қызмет көрсете алмады;
* алтын стандарты, жалпы ... ... және ... ... не бары ... ... ... дейін болды және
соғысушы елдер өздерінің шығыстарын жабу мақсатында құнның ... ... ... ... ... ... ... айналыстан
шыға бастайды.
Толық құнсыз ақшалар (құннын белгілері) — номиналдық құны нақты құнынан,
яғни олардын өндірісіне кеткен ... ... ... ... келетін
ақшалар.Оларға мыналар жатады:
құнның металдық белгілері — ... ... ... жасалған ұсақ
монеталар, мысалға жез, алюминий т.б. ... ... ... ... ... ... ... бөлінді: қағаз ақшалар және несиелік
ақшалар.
Қағаз ақшалар — бұл нағыз ақшалардын өкілдері.Қағаз ақшалар (қазыналық
билеттер) — бюджет тапшылығын жабу ... ... және ... сондай-ақ мемлекет белгілеген өзіндік номиналыбар құнның
белгілері.Қағаз ақшалар тек қана ... ... және ... күрс қызметін
атқарады.
Несиелік ақшалар — тауар өндірісінін дамуын яғни ... ... ... ... ... кешіктіріп төлеуге (несиеге) берілуімен байланысты
пайда болған ақшалар.Несиелік ақшалардың мынадай ... бар: ... және ...... бір ... ... ала ... мерзімде және
белгіленген жерде төлейтіндігі туралы борышқордын қарыздық ... ... ... заң ... ... және онан ... де
вексель айналысы дамып келеді.
Банкнота (ағыл. сөзінде «Ваnk-nоtе» аударғанда «банк билеті») — орталық
банктін ... ... әр ... ... ақша бірліктері.
Чек — ағымдағы шот иесінің чекті ... ... бір ... соманы
төлеу туралы немесе басқа ағымдық шотқа аудару ... ... ... ... ... ... — компыотер торабының ақпараттарды автоматты түрде
өндеу құралдарын қолданатын ... ... ... ... ... және ... клиенттері, сатушылар мен сатып алушылар арасындағы
төлемдер жынтығы.Электронды ... ... ... формасында болады.
Олар екі түрлі болып келеді:
Дебеттік (төлем) карточка — банкте ... ... ... ... ... келісімшартқа сәйкес шоттағы қаражатты пайдалануға,
банкомат арқылы ... ақша ... ... тауарлар мен қызметтер үшін
төлеуге арналған төлем құралы.
Кредиттік ... — онын ... мен ... иесі ... сәйкес, несиелік көлемінде тауарлар мен қызметтер ... ... не ... ақша ... ... ... Ақша ... және валюталық биржалардың ерекшеліктері
2.1. Ақша нарығының принциптері
Нарықтың қатысушы барлық мүшелерін екі негізгі топқа ... ... ... пассивті қатысушылар, яғни оларда ... ... ... әр кездерде туындайды да, баға белгіленімін білу ... ... ... ... жасайды (маркетюзерлер). Активті қатысушылар
(екінші топ) өздеріне баға ... ... ... ... ... үшін
бағаны белгілейді (маркет-мэйкерлер). Осы қатысушылар арасында әлемнің
барлық жерлеріне таралған бөлімше тораптары және ... ... ... бар
20-ға жуық банктер ерекше бөлінеді. Бұл банктер 100 млн. АҚШ долларындағы
(мәміленің стандартты сомасы - 5 немесе 10 млн.) ірі ... ... ... валюталық нарыққа маңызды ықпал етеді.
Дүниежүзінің тек өте ірі банктерінде валюталық ... ... ... айналысатын білікті дилерлер бар. Өз клиенттерінің
тапсырмаларын ғана орындайтын және валюталық операцияларды өз ... ... ... ... ... жасайтын банктерге,
өздерінің клиенттері мен банк арасындағы делдалдық ролді жетістіктермен
атқару ... ... ... ... ... түсінігі бар банктік
қызметкер болса жеткілікті. Мысалға, 2000-ға жуық бөлімшелері мен кеңсесі
бар, бірақ та үш ... ғана ... ... ... ... халықаралық банкаралық валюталық нарықта операциялар жүргізетін
валюталық департаменті бар ... ірі ... ... - ... ... болады. Қалған бөлімшелері валюталық операцияларды шектеулі
сомалар бойынша, Дойче Банктің үш бөлімшесінің бірінің ... ... ... ... ... ... ... басқа да топтары ірі, бірақ азырақ диверсификацияланған
банктер болып табылады. Әдетте, олар бір, екі-үш ... ... ... және ... ... баға ... ... бұл банктер брокерлік фирмалардың қызметтерін пайдаланады.
Брокерлік фирмалар 30%-ға жуық ... ... ... етеді және
сол банкпен жұмыс жасайтын нақты брокер тұлғасында, екі банкінің арасында -
валюта-ларды сатушы және сатып алушы ... ... ... ... ... ... бұл ... 1993 жылы 1 қаңтарда еңгізілген ... ... және жеке ... ... ... туралы»
нұсқауға сәйкес, міңдетгі резерв нормативі 18—20% мөлшерінде бекітілген
болатын. Қазіргі ... ол ... ... ... ... артық болуы яғни Ұлттық банктегі корреспонденттік шоттардағы
қаражаттардың өсуіне байланысты резервтік талаптар шамасын төмендетіп қана
қоймай, сол ... ... ... тәртібіне етуге, яғни бұл
банктердің ... ... ... ... ... ... ең ... резервтер мөлшерінен төмен болмауын сақтап
отыруға тиістілігін білдіреді.
Әлемдік тәжірибеде міндетті резервтердің өте жоғары ... ... ... қаржы делдалы ретіндегі тиімділігін ... ал ... ... ... артуы несиелік ресурстардың экономикаға
құйылуына тосқауыл болатындығын көрсетеді.
АҚШ пен Германияда міндетті резервтік нормалар біршама жоғары ... ... ... ... банктер санатына, депозиттердің
шамасы мен түрлеріне ... ... ... ... ... ... банктердің пайызсыз депозиттік шоттарында сақталады және
резервтердің ... ... ... ... ... АҚШ ... ... үрдістерге байланысты операциялардың басты бір көзін
құрайды. Заңмен ... ... ... ... несиелеу
қабілеті әсер ететін федералды резервтік банктік жүйенің басқарукеңесінің
басты құралы ... ... ... ... ... банк несиесінің
артықшылығынан немесе жеткіліксіздігінен тұрады. Дәл осылай, жанама жолмен
коммерциялық банктердің несиесіне жасалатын бақылау ... және ... ... бұл ... салым иелерінің мүдделерін қорғау
құралы болып табылады.
Федералды резервтік жүйе ... ... ... ... ... белсенділігін арттыру және ынталандыру үшін міндетті
резервтің деңгейін жиі қысқартып ... ... банк ... ... үшін, олардың нормативтерді орындауына ... ең ... ... ... ... банктерге келесідей екі тәсілді
қолданады:
1) міндетті резервтер;
2) резервтеудің баламалы тәртібі.
Орталық банк неғұрлым ... ... ... ... ... ... банктердің операцияларды жүзеге асыруға
пайдаланатын қаражаты аз болады. Резерв нормасының өсуі (rr) ... ... ақша ... ... алып ... ... банк міндетті резерв нормасын өзгерте отырып, ақша ұсынысының
динамикасына әсер етеді.
Практикада ... ... ... ... ... ... ... ондай жұмыстар өте күрделі, ал бұл құралдың күші мультипликатор
арқылы ... ... ... ... ... ... бірі есеп мөлшерлемесін өзгерту.
Мұндай тіркеу ... ... ... банк ... ... ... ... есеп мөлшерлемесі өсетін болса, онда Орталық
банктен қарыз алу азаяды, демек ... ... ... ... ... және ... ... қымбат несие алғаннан соң,
қарыз пайыз мөлшерлемесін өсіреді.
Несиенің азаюы және ақшаның қымбаттауы ... ... ... ақша ... төмендейді.
Есеп мөлшерлемесінің кемуі керісінше әсер етеді.
Әдетте тіркелген мөлшерлеме нарықтағы банкаралық мөлшерлемеден төмен
болады, бірақ Орталық банктен ... алу ... ... қиындықтарға
тіреледі.
Қысқа мерзімдік несие коммерциялық банктердің резервін толтыру ... Орта және ұзақ ... ... ... банк ерекше
жағдайларда береді.
Ақша нарығындағы операциялар. Ақша нарығындағы операциялар - ... ... ақша ... ... ... ... ... реттегі
нарықта мемлекеттің бағалы қағаздарын сату және сатып алумен ... ... ... ақша ... ... ... өтімділігі және
несиелік жұмыстарды реттеудің ыңғайлы әдістерінің бірі болып табылады. Оның
негізгі мәні ақша эмиссиясын тоқтату арқылы банктердің несиені ... ... банк ... бағалы қағаздарды сату арқылы оны сатып
алушылардың резервтік шоттарынан ... ... ... ... ... ... ... беруді және ақша шығаруды ынталандыру мақсатында
Ұлттық банк бағалы қағаздарды сатып ... да, ... ... ... шотына қайта аударады.
Осы айтылғанның барлығын Орталық банк коммерциялық банктердің ... ... ... ... Егер Орталық банк алдында сатып
алған бағалы қағаздарын қайта сату көлемі жаңа партия көлемінен көп ... ... ... мөлшері шектеледі не керісінше.
Орталық банк ақша нарығы операцияларын мұқтаждық пайда болуына ... ... ... ... ... жүйесіз жүргізеді.
2. . Ақша нарығының қызметтері
Ақшаның әрбір қызметі ақшаның тауар айырбастау процесінен туындайтын,
тауар өндірушілердің өзара ... ... ... ... маңызының белгілі бір жағын мінездейді. Ақша бес түрлі қыз-мет
атқарады: қүн өлшемі, айналыс құралы, төлем құралы, қор және ... ... ... ... құн ... ... Құнның өлшем қызметі тауар өндірісі жағдайында
туындайды. Бұл ... ... ... ... ... ретіндегі
қабілеттілігін білдіреді, бағаны анықтауда делдал қызметін атқарады. Өзінің
жеке құны бар ... ... құн ... бола ... ... ... болып
өндіруіне қоғамдық еңбек жұмсалған, құнды құрайтын алтын саналады. Яғни,
бұл қызметті толық ... ... ... Ақша еңбек өлшемі - ол жұмыс
уақытын емес, осы ... ... ... ... құн ... ... ... оймен ойлау арқылы орындайды. Яғни
тауардың құнын өлшеу ақшаға айырбасталғанына дейін ... ... ... ... ақша формасына айналуы үшін тауардың бағасын
белгілесек жеткілікті.
Тауар бағасын өлшеу үшін қолма-қол ... ... ... емес, себебі
еңбек өнімін теңестіру ойша ... ... ... көмегімен
өлшеуге болады, өйткені олар адам еңбегінің өнімі.
Ақша түрінде көрінетін тауардың құны, оның бағасы ... ... ... ақша айналысы жағдайында алтынның бағасы ... жоқ. ... ... ... олардың құны өздерімен анықталуы мүмкін емес. Бағаның
орньтна ақшалар, кез ... ... ... ... алу ... бар. ... ... ерекшеленеді.
Құн өлшеу қызметі жалпы эквивалент ретіндегі ақшаның ... ... ... ... ... ... анықтау үшін баға ... ... ақша ... ... ... мыс) мемлекет заңды түрде
баға масштабын тұрақты етіп ұстады. ... ... ... ақша ... ... рет ... ... бастағанда баға масштабы олардың
салмақтық құрамына сай келді. Мысалы, фунт стерлинг алғашында ... ... ... ... ... даму ... баға масшта-бы ақшаның
салмақтық мазмұнынан ерекшелене түсті.
Құн өлшемі және баға ... ... ақша ... арасында
едәуір айырмашылық бар. Құн өлшемі -мемлекетке тәуелді емес ... ... ... табылады. Ол құн заңыменен анықталады. Баға
масштабы заңды сипатқа ие бола отырып, мемлекет ... ... және ... ... бағасын көрсету үшін қызмет етеді.
Алғашында баға масштабы АҚШ қазынашылығымен ... ... ... г) 35 доллар есебінде анықталып бекітілді. Ол 1971 және 1973
жылдардағы ... ... ... сақталды және 1980 жылдың
қаңтарында 850 долларға дейін жетті.
Арнайы баға ... ... құны мен оның ... тұрақты бағасының
арасы алшақ болып кетуіне байланысты өзінің экономикалық мағынасын
жоғалтты.
Ямайка ... ... ... жж.) ... ... ... және алтын паритеті жойылды. Құн өлшеу қызметі ... ... ... ... ... ... тауарға тікелей айырбасталмайды және ... ... ... ... ... қарай ығыстырып
тастау жағдайында ақшалы тауар (алтын) тікелей ... ... ... ... ақшалармен операциялар жүргізуге қарсы тұрады. Осыдан
алтын қағаз және несие ақшалардың құнын өлшеу ... ... ... ... қүнын өлшемейді, өлшенген құнды көрсетеді, өйткені өзінің
құны жоқ. Сонымен ... ... яғни ... кұнды емес және қағаз
ақшалардың пайда болуы, ақша формаларының олардың ... ... алып ... айналыс құралы. Ақша айналыс құралы қызметінде тауарларды
өткізудегі ... ... ... бір ... екінші қолға ауыса отырып, өзінің тұтынушысын
тапқанға дейін ақша үздіксіз қозғалыста болады.
Тауар айналысы кезінде, ақша ... ... ... ал бұл ... сатып
алу және сату актісі ерекшеленеді, уақыты мен кеңістігі бойынша сай
келмейді. Сатушы, тауарын ... ... ... тауарды сатып алуға әр
уақытта асықпайды. Ол тауарды бір нарықта сатуы, ал басқа нарықтан ... ... ... ... ... ... уақыт пен кеңістіктегі
өзара сай келмеушілік жойылды.
Өзінің ... ... ... ... ... ... қарағанда,
ақшалар айналыс құралы ретінде барлық уақытта осында ... ... ... алу ... ... ... ақша ... құралы қызметін негізінен мемлекеттік,
оперативтік, коммерциялық саудада ... ... ... ... ... Шет елдерде мұндай шектеулер жоқ. Онда фирмалар мен
корпорациялардың және т.б. қолма-қол ақшамен есептесуіне тыйым ... ... ... ақша ... ... ... тауар мен ақшаның қарама-қарсы қозғалысы;
* оны идеалды ақшалар ... ... ... ... ақшаның бұл қызметінде тауарларды айырбастау өте тез ... оны ... ... емес (алтын), оны ауыстырушылар- ақша
белгілері орындайды.
Бірақ бұл, ... және ... ... ақшалы тауармен (алтын) байланысты
емес деген сөз емес. Бұл байланыс несие ... ... ... ... болуыменен түсіндіріледі.
Акша айналыс құралы қызметін атқаратын болғандықтан, айналыс қажеттілігі
олардың саны өткізілуі тиіс тауарлардың бағасы мен ... ... ... тиіс тауарлар бағасының сомасымен анықталады. Қанша дегенмен бір
ақша бірлігі бір - несие тауар мәмілелеріне ... ... ... ... ... көп болса, айналыс үшін олардың қажетті саны сонша аз
болады.
Егер ақшаның айналыстағы массасы тауар массасынан көп болса, онда ... ... яғни ... алып ... ... құралы. Тауар айналысы ақша қозғалысымен байланысты. Бірақ
ақша қозғалысы міндетті түрде тауар қозғалысымен бір ... ... ... Ақша ... ... ... ... Олар өткізу процесін еркін
аяқтайды. Ақшаның қозғалысы тауар қозғалысынан ерте немесе кеш ... ... мен ... ... қозғалысы болмаса, яғни тауар төлем
ақы түскенге дейін сатып алынған немесе керісінше болса, онда бұл жағдайда
ақшалар төлем құралы ... ... ... ... ... тек қана ... ... ғана емес,
сонымен бірге қаржы-несие қатынастарына да қызмет етеді. Барлық ақшалай
төлемдерді төмендегідей етіп ... ... ... және ... төлеуге байланысты мін-
деттемелер;
* еңбек ақы төлеуге байланысты міндеттемелер;
* мемлекетке қатысты қаржылық міндеттемелер;
* банктік қарыз, мемлекеттік және ... ... ... борыштық міндеттеме;
* сақтандыру міндеттемелері;
* әкімшілік-сот сипатындағы міндеттемелер және басқа-
лары.
Ақша төлем құралы ретінде айналыс құралынан өзара айырмашылықтары ... ... ... ... ... ... ол тек қана сату-сатып алуды
аяқтайды. Нәтижесінде тауарларға қатынасты ... өз ... ... ... ... ... ... ала отырып, сатып алушы сатушыға
ақшаны берудің орнына, борыштық міндеттемені ... ... Бұл ... ... ақша ... ... ... қызмет атқарады.
Төлем құралы қызметін толық бағалы емес ... ... ... немесе
несие), ал борыштық міндеттемелерді өзара өтеуде идеалды ақшалар атқарады.
Төлем құралы ретіндегі ақшаның қызметі оның бұдан бұрын ... ... ... ол олармен берік байланыста екені
анық. Ақшаның төлем құралы қызметі, оның құн өлшемі және ... ... ... етуі ... ... мүмкін. Ақшаның төлем құралы ретінде
қызмет етуінің дамуы резервтік қор құрудың, яғни ақшаның қор және ... ... ... ... ... ... төлем құралы қызметін атқаруына байланысты ақша айналысы заңы
өзінің неғұрлым толық көрінісін тапты. Егер ... ... ... ... ақша қажет емес. Бұл айналыстың қолма-қол ақшаға ... ... ... төлем мерзімі жақындаған сайын борыштарды жабу
үшін ақша айналымының қажеттілігі артады. Өзара өтелетін төлемдер соммасы
айналыс үшін ... ... ... Егер ... да бір ... ... бойынша төлем өз уақытында түспейтін болса, онда бұл ... ... да ... ... ... (қарыз бойынша мерзімі өткен
берішек, бюджеттік төлемдер, жалақы бойынша және т.б.).
Нарық жағдайында банк жүйесі екі ... ... ... ... және ... ... ... Коммерциялық банктердің
негізгі функциясы несие беру және салымдарды өсіру. Осындай ... ... ... ақша ... ... Банк ... ... алып-сатумен де айналысады.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, ... ... ... ... банктердің міндетті резервтері банктер
арасындағы шот айыру ретінде пайдаланылады. Орталық банк халықаралық ... ... және ... алушы қызметін орындайды және шет
мемлекеттердің және банктерінің істерін ... ... ... банк ... саясатын қалыптастырады және жүзеге асырады,
коммерциялық банктердің іс-әрекетін қадағалайды және ұйымдастырады. Орталық
банк пен коммерциялық банк операцияларының және ... тыс ... ... экономикадағы ақша ұсынысының өзгеруіне ықпалын
тигізеді.
сонымен қатар қазыналық, валюталық, сыртқы сауда, құрылымдық және ... ... ... ... ... саясаты жоғарыда аталған
саясаттардың бір бағыты ретінде қарастырылады.
Аралық мақсаттар нарықтық ... ... ... банктің жанама
құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Бұл мақсаттарға жетуде Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргізуде.
Нысанаға ... ақша ... ... ... ... ... көмегімен реттеледі:
* қайта қаржыландыру мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін белгілеу;
* ҚҰБ-те (Қазақстан Ұлттық банкі) ... ең ... ... ... ... оның ішінде ... ... ... ... және ... ... жіктеу;
* мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу ... ... ... ... ... банктерге және үкіметке несие беру;
* валюталық нарықтағы басқыншылық;
* кейбір жағдайларда несиелік операциялардың ... ... мен ... ... ... ... ... ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесі.
Ақша төлем құралы ретінде айналыс құралынан өзара ... ... ... ... ... ... ... ол тек қана сату-сатып алуды
аяқтайды. Нәтижесінде тауарларға қатынасты ақшаның өз ... ... ... ... ... сатып ала отырып, сатып алушы сатушыға
ақшаны берудің орнына, борыштық міндеттемені жазып ұсынады. Бұл борыш
өтелген ... ақша ... ... ... ... ... Төлем құралы
қызметін толық бағалы емес нақты ақшалар (қағаз немесе несие), ал ... ... ... ... ... ... Төлем құралы
ретіндегі ақшаның қызметі оның бұдан бұрын ... ... ... ол ... ... ... ... анық. Ақшаның
төлем құралы қызметі, оның құн өлшемі және айналыс құралы ретінде қызмет
етуі барысында көрінуі мүмкін. ... ... ... ... ... етуінің
дамуы резервтік қор құрудың, яғни ақшаның қор және ... ... ... ... екенін көрсетеді. Ақшаның төлем құралы
қызметін атқаруына байланысты ақша ... заңы ... ... ... ... Егер ... ... сатылса, онда қолма-қол ақша қажет
емес. Бұл айналыстың қолма-қол ақшаға деген ... ... ... мерзімі жақындаған сайын борыштарды жабу үшін ақша ... ... ... өтелетін төлемдер соммасы айналыс үшін ... ... Егер ... да бір ... борыштық міндеттеме бойынша
төлем өз ... ... ... онда бұл ... ... ... ... тізбесін тудырады (қарыз бойынша мерзімі өткен берішек,
бюджеттік ... ... ... және ... Қ.Р. Ақша нарығы және валюталық биржалардың дамуы
Қазақстан Ұлттың банкі мемлекеттік ... ... ... жүзеге асыратын орган болып табылады.
ҚҰБ ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын,
яғни оның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... ... етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты — бұл айналыстагы ақша массасын, несие ... ... ... ... ... банк жүйесінін қызметін
реттеуге бағытталган шаралар жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттың
банк болып табылады. Ал ... ... ... банк тарапынан реттеу
объектісіне экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша ... ... ... жағдайына байланысты ақша-несие саясатының
екі типі ... ... ... саясаты;
Экспанцондық ақша~несие саясаты.
Рестрикциялық ақша-несие саясаты — ... ... ... ... ... ... және ... шарт белгілеуге, сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесінің денгейін арттыруга бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанициондық ... ...... беру ... ... ақша ... ... бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің тәмендеуімен байланысты шаралар.
Соңғы жылдардағы ақша-несие ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету. Бұл
мақсатқа жетуде ... банк ... ... ... жүргізуде. Заңға
сәйкес Ұлттық банк мынадай ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... белгілеу;
• Ен төменгі міндетті резервтер нормасын белгілеу;
* Мемлекеттің бағалы қағаздарын ... алу және ... ... ашық ... ... Банктерге және үкіметке несиелер беру;
* Валюталық нарықта интервенциялау;
• Кейбір жағдайларда, несиелік ... ... ... мен көлеміне тікелей сандық шектеулерге енгізу.
Қазіргі уақытта жоғарыда аталған құралдардың ішінде іс ... ... ... ... ... ... мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттың банк өзінің ... ... ... ... ... ... ... ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
* ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі;
* РЕПО және кері РЕПО ... ... ... мөлшерлемесі;
* «овернайт» займдары бойынша сыйақы мелшерлемесі;
— күндізгі займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі — ақша ... ... ... ... сұраныс пен ұсынысқа, инфляция және күтілетін ... ... ... ... ... заң ... ... актілері негізінде немесе ҚҰБ Басқармасының жеке қаулылары
бойынша жүргізілетін заем операциялары ... ... ... ... ... — ақша ... жалпы
жағдайына, несиелер бойынша сұраныс пен ... ... ... және Ұлттық банктің коммерциялың вексельдерді қайта есепке алу
операцияларында қолданылады. Ресми есептік (дисконттың) мөлшерлеме жылдың
пайыздың ... ... ... және ол ... мерзімі алты айлың
вексельдерді қайта есептеуді ... және кері РЕПО ... ... ... ...... ... ішкі қаржы нарығының жағдайына ... және ... ... ... ... ... РЕПО-ның мақсатты мөлшерлемесінен ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе ... ... РЕПО ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемелердің елеулі ауытқуын
болдырмау.
«Овернайт» заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі —Ұлттық банктің екінші
деңгейдегі ... ... ... ... ... бойынша есеп
айырысуды дебеттік алдыңпен аяқтауы барысында бір түнге ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелері — Ұлттық банктің екінші
деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы еңгеде ашқан ... ... ... ... ... ... ... жасауға қажетті ақша
қаражаттары уақытша ... не ... ... ... ... банктің ресми сыйақы мөлшерлемелерін төмендегідей ... ... ... ... ... - ... бағам. Валюталық
бағамның қалыптасуына ықпал ететін факторлар қатары ... ... ... әр түрлі түрлері мен баға ... ... ... ... ... негізіне
халықаралық сауда, сонымен байланысты ... ... ... мен несиелердің халықаралық қозғалысы жатады. Валюталық нарықтар
валю таға деген сұраныс пен ұсыныс негізінде валюталарды сатып
алу-сату операциялары ... ... ... ... ... көлеміне байланысты валюталық нарықтар халықаралық,
аймақтық және ... ... ... ... ... екі ... топқа бөледі: пассивті,
валюталық операцияларды жүргізу қажет ... ... ... ... ... баға белгіленімін білгісі келетіндер; активті ... ... үшін ... бағаны қоюшылар.
Шетел валютасы халықаралық төлем айналымында ең бастысы банктік ... ... ... - ... және ... аударымдар, чектер,
тратталар түрінде болады. Әр түрлі елдердің валюталарының салыстырылуы
олардың өндіріс және айырбас ... ... ... ... ... ... - ... елдің ақша бірлігіне қатысты сол ... ... ... Ол ... ... ... ... паритет шеңберінде
ауытқып отырады.
Валюталардың баға белгіленімі айырбас үшін ұсынылған екі ақша ... ... ... ... ... ... баға белгілеу түрі
валютаның жағдайына, оның бағамының ... әсер ... ... ... мәні ... ал оның ... ... клиенттер үшін валюталар баға белгілеу кросс-бағам
негізінде бекітіледі, ол екі валютаның өзара қатынасының үшінші ... ... ... валюталық саясаты мемлекеттің және ... ... ақша ... ... айырбас бағамының күрт ауытқуының теріс
салдарынан қорғауды қамтамасыз етуге тиіс. ... ... ... ... бағамы мемлекеттің макроэкономикалық ... ... ... негіз болып табылады.
Осыған байланысты мемлекеттің ... ... ... ... ... ... бағамын қайта бағалауға жол бермейтін және үнемі
өзгеріп отыратын әлемдік конъюнктура жағдайында ... ... ... теріс әсер етпейтін бағам саясатын таңдау болуға тиіс.
Шикізатқа әлемдік бағаның көтерілуі және 1999 жылы ... ... ... ... және ... ... алмастырушы салалардың
өсуіне және мемлекет экономикасының жандануына ықпал етті. ... ... ... ... ... ... ... талабына дұрыс икемделе
отырып, ішкі экономика дамуының іргетасы болуға тиіс. Осы ... ... ... ... еңбек сапасын арттыру сияқты
факторлармен үйлестіре отырып, қатаң ұстану ... ... ... ... шыға алады.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
1.2002 жылы 3 маусымдағы ... банк ... № 213 ... «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер
туралы» ереже-Актілер жинағы,2002,18құжат.
2.Валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамын анықтау ... ... ... ... ... статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
4.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
5."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., ... ... ... ... ... дело / Под ред. ... О.И. — М., ... ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
9."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
10.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
Ұйымның қаржы қызметі3 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Ағымдағы шоттағы шетел валютадағы ақша қаражаттарының есебі43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь