Жұлдызаралық орта

КІРІСПЕ
1. ЖҰЛДЫЗАРАЛЫҚ ОРТА
1.1 Ашылу тарихы
1.2 Жұлдызаралық тозаң
1.3 Тұмандық және оның түрлері
1.3.1 Эмиссиялық тұмандықтар
1.3.2 Шағылысу тұмандықтары
1.3.3 Қараңғы тұмандықтар
1.3.4 Планетарлы тұмандықтар
1.3.5 Аса жаңа жұлдыз қалдықтары
2. ФРАКТАЛДЫҚ ТАЛДАУ
2.1 Негізгі ұғымдар
2.2 Фракталдық өлшемділік
2.2.1 Хаусдорф фракталдық өлшемділігі
2.2.2 Нормаланған Херст әдісі
2.2.3 Жалпыландырылған фракталдық өлшемділіктері
2.3 Екіөлшемді аффиндік коэффициенті
3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ
3.1 Хаблл телескобының ғарыштық жобасы
3.2 Алынған нәтижелер
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұлдызаралық орта – жұлдыздар арасында байқалатын зат. Жұлдызаралық ортаның негізгі құрылымдық құраушысы жұлдызаралық тозаңмен біркелкі араласып, жұлдызаралық магнит өрістері, ғарыштық сәулелері және электромагнитті сәулелер өтетін жұлдызаралық газ.
Жұлдызаралық газдан эволюцияның соңғы сатыларында өз заттегінің бір бөлігін жұлдызаралық ортаға қайта беретін жұлдыздар түзіледі. Жұлдыздардың кейбірі жойылатын кезде ол жаңалары сияқты жарылып, нәтижесінде кеңістікке өздері құрылған сутегінің біршама мөлшерін қайта лақтырады. Бірақ осындай жарылыстар кезінде жұлдыздар қоймасында термоядролық реакция нәтижесінде түзілген ауыр элементтердің лақтырылатыны маңыздырақ болып табылады. Жер де, күн де жұлдызаралық ортада көміртегі, оттегі, темір және басқа да химиялық элементтермен осындай жолмен байытылған газдан конденсацияланған. Осындай кезең заңдылығына қол жеткізу үшін, жұлдызаралық газдан жұлдыздардың жаңаларының конденсациялану жолын білу қажет. Сонымен қатар, жұлдыздардың түзілуін түсіну де жұлдызаралық ортаны зерттеудің негізгі мақсаттарының бірі болып табылады.
Ғарыш кеңістігінде сәулелену мен заттектердің өзара әсерлесуін зерттейтін астрофизиканың қарқынды дамуы және зерттеудің жаңа мүмкіндіктерінің пайда болуы жұлдызаралық ортадағы физикалық процестерді толық зерттеуге мүмкіндік берді. Тіпті жеңілдетілген ғарыштық орталардың қасиеттерін зерттейтін ғарыштық газодинамика және ғарыштық электродинамика сияқты тұтас ғылыми бағыттар пайда болды. Астроном ғалымдар газ бұлттарына дейінгі қашықтықты анықтап, температураны, газ тығыздығы мен қысымын өлшеуді, оның химиялық құрамын анықтауды, заттектің қорғалу жылдамдығын анықтауды үйренді. 20 ғасырдың екінші жартысында жұлдызаралық ортаның кеңістікте таралуы мен оның жұлдыздармен өзара әсерлесуінің күрделі сипаты анықталды. Жұлдызаралық газ бен тозаңның тығыздығына жұлдыздардың түзілуі тәуелді екені анықталды, ал жұлдыздар өз кезегінде қоршаған жұлдызаралық ортаның қасиеттерін өзгертеді, яғни оны қыздырады, газдың толассыз қозғалысын қадағалайды және кеңістікті өз заттегімен толтырып, оның химиялық құрамын өзгертеді. «Жұлдыз – жұлдызаралық орта» күрделі жүйесін зерттеу жұлдызаралық ортаның галактикадағы жалпы массасы мен химиялық құрамы түрлі факторлардың әсерінен баяу өзгеріп тұратынын ескерсек, өте күрделі астрофизикалық мәселе болып табылады. Сол себепті жұлдызаралық ортаны зерттеуде жаңа әдістерді қолдану маңызды мәселе болып табылады.
1. Каплан С.А., Пикельнер С.Б., Межзвездная среда, М., 1963
2. Бочкарев Н.Г.Основы физики межзвездной среды. А.В. Засов, К.А. Постнов.Общая Астрофизика
3. Туманности//Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.).—СПб., 1890—1907.
4. Шкловский И.С.Звёзды: их рождение, жизнь и смерть. М.: Наука, 1984
5. Сурдин В. Г., Ламзин С. А. Протозвёзды. Где, как и из чего формируются звёздыМ.: Наука, 1992.
6. Бочкарев Н.Г.Основы физики межзвездной среды..—SBN 978-5-397-01034-4.
7. Засов А.В., Постнов К.А. Общая Астрофизика.— Фрязино: Век 2, 2006.—ISBN 5-85099-169-7.
8. Кириллов А. А. Повесть о двух фракталах.— Летняя школа «Современная математика».— Дубна, 2007.
9. Мандельброт Б. Фракталная геометрия природы.— М.: «Институт компьютерных исследований», 2002.
10. Пайтген Х.-О., Рихтер П.Х. Красота фракталов // М.: «Мир»,1993.
11. Федер Е. Фракталы.— М: «Мир», 1991.
12. Абачиев С. К. О треугольнике Паскаля, простых делителях и фракталных структурах // В мире науки, 1989, №9.
13. Фоменко А. Т. Наглядная геометрия и топология.— М.: изд-во МГУ, 1993.
14. Цицин Ф. А. Фракталная вселенная// «Дельфис»— № 11(3)— 1997.
15. Фракталы в физике. Труды 6-го международного симпозиума по фракталам в физике, 1985.— М.: «Мир», 1988.
16. Маврикиди Ф. И. Фракталы: постигая взаимосвязанный мир// «Дельфис»— №23(3)— 2000.
17.Шредер М. Фракталы, хаос, степенные законы. Миниатюры из бесконечного рая.— Ижевск: «РХД», 2001.
18. Кроновер Р.М.Фракталы и хаос в динамических системах. Основы теории.
19. Мандельброт Бенуа, Ричард Л. Хадсон.(Не)послушные рынки: фракталная революция в финансах = The Misbehavior of Markets.— М.: «Вильямс», 2006.— С.400.—ISBN 5-8459-0922-8.
20. Иванов М.Г. «Размер и размерность» // «Потенциал», август 2006.
21. Маврикиди Ф. И.Фрактальная математика и природа перемен // «Дельфис»— № 54(2)— 2008.
22.Федер Е.Фракталы.—М.: МИР, 1991.— С.254.—ISBN 5-03-001712-7.
        
        КІРІСПЕ
Жұлдызаралық орта - жұлдыздар арасында байқалатын зат. Жұлдызаралық ортаның негізгі құрылымдық ... ... ... ... ... ... магнит өрістері, ғарыштық сәулелері және электромагнитті сәулелер өтетін жұлдызаралық газ. ... ... ... ... ... өз ... бір бөлігін жұлдызаралық ортаға қайта беретін жұлдыздар түзіледі. Жұлдыздардың кейбірі жойылатын кезде ол ... ... ... ... ... ... ... сутегінің біршама мөлшерін қайта лақтырады. Бірақ осындай жарылыстар кезінде жұлдыздар қоймасында термоядролық реакция нәтижесінде ... ауыр ... ... ... болып табылады. Жер де, күн де жұлдызаралық ортада көміртегі, оттегі, темір және басқа да химиялық элементтермен осындай ... ... ... ... ... ... заңдылығына қол жеткізу үшін, жұлдызаралық газдан жұлдыздардың жаңаларының конденсациялану жолын білу қажет. Сонымен ... ... ... ... де ... ортаны зерттеудің негізгі мақсаттарының бірі болып табылады.
Ғарыш кеңістігінде сәулелену мен заттектердің өзара әсерлесуін зерттейтін ... ... ... және ... жаңа ... ... ... жұлдызаралық ортадағы физикалық процестерді толық зерттеуге мүмкіндік берді. ... ... ... ... ... ... ... газодинамика және ғарыштық электродинамика сияқты тұтас ғылыми бағыттар пайда болды. Астроном ғалымдар газ бұлттарына дейінгі қашықтықты анықтап, температураны, газ тығыздығы мен ... ... оның ... ... ... ... ... жылдамдығын анықтауды үйренді. 20 ғасырдың екінші жартысында жұлдызаралық ортаның кеңістікте таралуы мен оның жұлдыздармен өзара әсерлесуінің күрделі ... ... ... газ бен тозаңның тығыздығына жұлдыздардың түзілуі тәуелді екені анықталды, ал жұлдыздар өз кезегінде қоршаған жұлдызаралық ортаның қасиеттерін өзгертеді, яғни оны ... ... ... ... ... және ... өз заттегімен толтырып, оның химиялық құрамын өзгертеді. ... ... ... жұлдызаралық ортаның галактикадағы жалпы массасы мен химиялық құрамы түрлі факторлардың әсерінен баяу өзгеріп тұратынын ... өте ... ... ... болып табылады. Сол себепті жұлдызаралық ортаны зерттеуде жаңа әдістерді қолдану маңызды мәселе болып табылады.
Берілген ... ... ... ... ... таралуын сандық бағалау үшін алғаш рет термодинамикалық біртексіздік әдісі - фракталды анализ қолданылды.
1. ЖҰЛДЫЗАРАЛЫҚ ОРТА
Жұлдызаралық орта - біздің ... ... ... ... ... ... кеңістікті толтыратын сиретілген зат,жұлдызаралық газ және тозаң бөлшектері.Жұлдызаралық ортаның құрамына бұлардан басқа, ғарыштық сәулелер, жұлдызаралық магнит өрісі, сондай-ақ әр ... ... ... сәулелерде енеді. Күн (басқа жұлдыздардың да) маңындағы Жұлдызаралық орта ... ... ... Галактикалар арасындағы кеңістікті галактикалық орта толтырады. Жұлдызаралық ортаның болатындығы туралы қорытындыны алғаш рет орыс ... В.Я. ... (1793 - 1864) ... (1847). ... оның ... 20 ... ... дәлелденді (америкалық астроном Р.Трамплер, орыс астрономы, Б.А. Воронцов-Вельяминов).
Жұлдызаралық газ бейтарап және иондалған атомдар мен молекулалардан құралған. Оның негізгі ... ... ... 90% пен ... ... 10%), ... оттек, көміртек, неон және азот (әрқайсысы шамамен 0,01%) атомдары құрайды. Жұлдызаралық газ бен ... ... ... өте күшті жинақталып, жұлдызаралық бұлтты түзеді. Біздің Галактикадағы жұлдызаралық бұлттың диаметірі 5 - 40 пк, ... 20 - 100К. ... ... ... ... энергиясы 10[6] - 10[20] эВ. Жұлдызаралық магнит өрісінің ... ... ... өрісінің кернеулігімен салыстырғанда 10[5] есе аз, бірақ оның энергиясы ғарыштық сәулелердің энергиясымен шамалас. Галактикалардағы жұлдызаралық орта мен жұлдыздар арасында үнемі зат ... ... ... ... ... ... кезінде жұлдызаралық орта негізгі материал болып есептеледі. Сондықтан, жұлдызаралық ортаны зерттеу арқылы жұлдыздардың пайда болу ... ... ... біздің Әлеміміздің негізгі құраушылары (тыс шоғырлар, галактикалар (жұлдыз шоғырлары), қараңғы материя) ... ал осы ... ... ... сияқты галактиканың негізгі құраушылары қарастырылады.
Жұлдыздар арасындағы кеңістік кейбір тұмандықтарды ескермегенде бос болып ... ... ... аралық кеңістік заттекпен толтырылған. Бұндай қорытындыға ғалымдар ХХ ғасырдың басында швейцар астрономы Роберт Трюмплер жер бақылаушысы ... ... ... ... ... ... кейін келген болатын. Оның әлсіреу дәрежесі жұлдыздың реңкіне тәуелді болатынын айта кеткен жөн. Көгілдір жұлдыздан таралатын жарық ... ... ... ... қарқындырақ жұтылады. Осылайша, егер жұлдыз көгілдір және қызыл сәулелерде бірдей мөлшерде энергия шығарса, онда ... жұту ... ... сәуле қызылға қарағанда көбірек босаңсиды және жұлдыз Жерден қарағанда қызылдау болып көрінеді.
Жұлдызаралық орта - ... ... ... байқалатын заттек. Тек жақында ғана жұлдыздар мүлдем бос кеуектілікте өмір сүрмейтіні және ғарыштық ... ... ... ... Дегенмен де осындай көзқарастар баяғыдан айтылып келеді. ХІХ ғасырдың ... ... ... В.Струве кеңістік бос емес және ол жерде алыс жұлдыздардың жарығы жұтылатындығының бұлжымайтын айғақтарын ғылыми әдістермен ... ... ... ... болмады).
Сиретілген жұтушы ортаның бар екендігі жүз жылдан аздау уақыт бұрын, яғни ХХ ғасырдың бірінші жартысында бізден түрлі қашықтықта ... алыс ... ... байқалатын қасиеттерін салыстыру жолымен сендіре көрсетілген болатын. Бұны тәуелсіз американдық астроном Роберт Трюплер (1896-1956) және ... ... ... ... жасады, яғни нақтырақ айтқанда осылайша жұлдызаралық ортаның негізгі құраушысы - майда ... ... және ... арқасында жұлдызаралық орта, әсіресе Құс жолына жақын кеңістік мөлдір болып көрінбейтіні анықталды. Тозаңнын болуы ... ... та, ... ... ... реңі де бұрмаланған екенін аңғартады және олардың нақты мәнін анықтау үшін жұтылуға біршама күрделі есеп жүргізу қажет. Осылайша, астрономдар тозаңды ... ... ... ... ... ... бөгет деп қабылдады. Бірақ бір уақытта тозаңды физикалық орта ретінде қарастыруға да ... ... және ... ... ... болу ... және жойылуын, тозаңның сәулеленуге әсерін, оның жұлдыздың пайда болу процесіндегі ролін қарастырды.
Радиоастрономияның ... ... ХХ ... ... ... ... ортаны оның радиосәулеленуі бойынша анықтау мүмкіндігі туды. Мақсатты ізденістердің нәтижесінде жұлдызаралық ... 1420 МГц (21см ... ... ... ... ... ... сутегі атомының сәулеленуі анықталды. Осы жиіліктегі сәулеленуді голландтық астроном ... ван де ... 1944 жылы ... ... ... ... болатын, ал 1951 жылы ол кеңес астрофизигі И.С.Шкловскийдің оның мүмкін болатын қарқындылығын есептеуі нәтижесінде анықталған болатын. Сонымен қатар, Шкловский кейін ... ... ... ... ... ... бақылау мүмкіндігін де көрсетті. Бейтарап атомдар мен өте суық молекуларлық газдан тұратын жұлдызаралық газ массасы сиретілген тозаң массасынан шамамен ... 100 есе ... ... ... ... газ көрінетін жарыққа толық мөлдір болып табылады, сол себепті оны тозаң анықталған әдістермен табу мүмкін емес еді. ... ... ... ... ... ... ... бастап жұлдызаралық ортаның ең ыстық құраушысы, температурасы бірнеше миллион немесе ондаған миллионға жететін сиретілген газ анықталды. Оптикалық байқаулар ... де, ... ... ... ... де бұл газды мүмкін емес, себебі орта өте жоғары дәрежеде сиретілген және толығымен иондалған, бірақ дегенмен біздің Галактикамыздың жалпы ... ... ... ... тұр. ... пен ... ... сәулеленудің өзара әсерін зерттейтін астрофизиканың қарқынды дамуы, сонымен қатар ... жаңа ... ... ... ... ортада физикалық үдерістерді толық бөлшектеп зерттеуге мүмкіндік берді. Үлкен жалпылама сиретілген ғарыштық орталардың қасиетін зерттейтін ... ... және ... ... ... ғылыми бағыттар пайда болды. Астрономдар газ бұлттарына дейінгі қашықтықты анықтауды, температураны, газ тығыздығы мен қысымды, оның ... ... ... ... ... жылдамдығын бағалауды үйренді. ХХ ғасырдың екінші жартысында жұлдызаралық ортаның кеңістікте таралуының және оның жұлдыздармен әсерлесуінің ... ... ... ... газ бен ... ... мен ... жұлдыздың пайда болу мүмкіндігі тәуелді екені анықталды, ал жұлдыздар (алдымен ең үлкендері) өз кезегінде қоршаған жұлдызаралық ортаның қассиеттерін өзгертеді, яғни оны ... ... ... қозғалысын қамтамасыз етеді, ортаны өз заттегімен толтырады және оның химиялық құрамын ... ... ... жұлдызаралық ортаның жалпы салмағы мен оның химиялық құрамы түрлі әсерлердің нәтижесінде өзгеріп тұрады дегенді ескерсек, осындай сияқты ... ... ... өте ... астрофизикалық мәселе екені анықталды. Сол себепті, жұлдызаралық ортада ұзақтығы миллиардтаған ... ... ... ... ... ... ... де болады.
Жұлдызаралық орта эволюциясы
Жұлдызаралық орта, нақтырақ айтқанда жұлдызаралық газ эволюциясы бүкіл Галактикамыздың химиялық дамуымен тығыз ... ... оңай ... ... ... ... газды жұтады, ал одан кейін оны ауыр ... ... ... жану ... ... ... қайта шығарады, осылайша металдану біртіндеп арту қажет.
Үлкен жарылыс теориясына сүйенсек, біріншілік ... ... ... ... ... ... және Хаяши алаңында немесе протожұлдыз сатысында бөлінетін басқа да ... ... ... ... ... айтқанда, металдануы нольге тең ұзақ өмір сүретін G-ергежейлілерді бақылауымыз қажет. Қосымша мәліметтерге сүйенетін болсақ, ... ... да ... ... бар. ... ... ... өз шешімін күтуде.
Біріншілік жұлдызаралық газда тозаң да болған жоқ. Қазіргі кездегі мәліметтер ... ... ескі ... ... ... пайда болады және одан ағып кететін заттекпен ... ... ... және жұлдызаралық орта
Жұлдызаралық орта Күн жүйесінің айналасында біртексіз. ... ... Күн ... жұлдызаралық бұлт арқылы 25 км/с жылдамдықпен қозғалады және ортаны ол ... 10 жыл ... ... Күн ... мен ... ... ... маңызды орынды күн желі алады.
Күн желі зарядты бөлшектердің (көбінесе сутегі мен гелий плазмасы) ... ... ... және олар күн ... көрінетін сәуле жиектен үлкен жылдамдықпен ағылады. Гелио кідірістегі күн желінің жылдамдығы 450 км/с. Бұл жылдамдық ... ... ... ... ... ... табылады. Егер жұлдызаралық орта мен күн желінің қақтығысын елестетсек, онда екі ағынның әсерлесуі нәтижесінде ... ... ... болатынын айта кеткен жөн. Ал ортаның өзін үш аймаққа бөлуге болады: ЖАО бөлшектері ғана бар ... тек ... ... ... ғана бар аймақ және олардың әсерлесу аймағы. Егер бастапқыда белгіленгендей жұлдызаралық газ ... ... ... барлық жағдай жоғарыда жазылғандай болуы қажет. Ly-alpha планетааралық ортаның алғашқы зерттеулері көрсеткендей, жұлдызаралық ортаның бейтарап бөлшектері Күн ... ... ... ... Күн ... және ... газдармен түрліше әсерлеседі.
1.1 Ашылу тарихы
Жұлдызаралық ортаның табиғаты ... ... мен ... ... ... ... алғаш рет 1626 жылы Ф.Бэкон қолданған болатын. Жұлдыздар арасындағы аспан! Олар ... ... ... ... сияқты айналады және оларда ортақ дүние өте ... ... 1674 жылы ... ... ... ... ... деді.
Заманауи электромагниттік теория пайда болғаннан кейін физик ... ... ... ... эфир ... ... толқындарын беруге арналған орта болып табылатынын негіздеді. Сонымен қатар, олардың ... эфир ... ... ... тұр. ... 1862 жылы жазған: .
Түнгі аспанда терең фотосуреттік шолуды пайдалану Э.Бернардқа галактика жұлдыздары ортасында кескін ретінде көзге ... ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік берді. Алайда суық араласқан материяны алғаш рет 1904 жылы Доплер әсерін сынау мақсатында ... ... ... сәулелену спектрінде қозғалыссыз жұтылу спектрі анықталуы нәтижесінде Д.Гартман ашқан болатын.
Өзінің ... ... ... ... ... ... бойынша Дельта Үшарқар жүйесінің серіктерінің қозғалысын және жұлдыздан келетін жарықты қарастырды және нәтижесінде жарықтың бір бөлігі Жерге ... ... ... түсінді. Гартман жазбаларында: , сонымен қатар делінген. Бұл ... ... ... ... Гартман жұтуға жауапты газ Дельта Үшарқар атмосферасында жоқ екеніне, тіпті керісінше ол жұлдыздан тыс, жұлдыз бен ... ... ... ... тұжырымға келді. Осы зерттеу жұлдызаралық ортаны зерттеуге бастау болды десек те болады.
Гартман зерттеулерінен кейін 1919 жылы 589,0 және 589,6 ... ... ... Үшарқар және Бета Сарышаян жүйелерінде жұтылу жолақтарын зерттеу кезінде жұлдызаралық ортада натрийді анықтады.
Билздің (1936)алдағы ... және ... ... ... ... және ... спектрінің екі еселенген және симметриялы емес кескіндерін анықтауға мүмкіндік береді. Бұл Үшарқар шоғырындағы жұлдызаралық ортаны кешенді зерттеудің ... ... бірі ... ... Жұту ... ... симметриялы болмауы жұту жолақтарының сантүрін салу нәтижесі болып табылады, ал олардың әрқайсысы атомдық ауысымдарға сәйкес келеді (мысалы, кальций ... және ... жеке ... ... ие болатын жұлдызаралық бұлтта пайда болады. Әрбір бұлт жерге бағытталғанда да, одан ... да ... ... ... жылдамдықпен қозғалатындықтан Доплер әсері нәтижесінде сіңіру жолақтары сәйкесінше не күлгін, не қызыл жаққа ығысады. Бұл зерттеу материя жұлдызаралық ... ... ... ...
Жұлдызаралық материяны қарқынды зерттеу 1912 жылы У.Пикерингті келесі қорытындыға әкелді: . Дәл осы 1912 жылы ... ... ... болып табылатын ғарыштық сәулелерді ашты және олар ғарыштан Жерді атқылау еді. Бұл кейбір зерттеушілерге олар да жұлдызаралық кеңістікті толтырып ... ... ... ... Кристиан Брикеланд 1913 жылы келесі жазбаны қалдырған болатын:

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
Газдардың толқындық ұлғаю процессі4 бет
Галактика7 бет
Жердің әлем теңсіздігіндегі орны14 бет
Жұлдыздар жұмбағы8 бет
Күн жүйесі эволюциясы3 бет
«Айналатын жұлдыз бағдарламасын» құру24 бет
«Жұлдызнамалық күнтізбе» бағдарламасын құру18 бет
«Кино жұлдыздары» мәліметтер қорын құру.31 бет
Айнымалы жұлдыздардың классификация күйлері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь