Ақшаның формалары мен түрлері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Кәсіпорынның ақшалай кірісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1.1 Ақшаның пайда болуы мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.6

1.2 Ақшаның формалары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7.14

1.3 Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы. ... ... ... ... ... ... ... ..15.18

2. Кәсіпорындағы құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
Кіріспе
Біздің пікіріміз бойынша, нарықтық экономиканың әрекет етуі механизмін түсіну үшін ақшаның ролін айқын түсінуден артық ешнәрсе жоқ. Ақша-тауар өндіріснің тарихы категориясы, немесе айырбастың ұзақ мерзімдік дамуының объективті негіделген нәтижесі.
Ақша жалпыға ортақ балама ретіндегі тауар өндірісі мен тауар айырбасын қажет, ол еңбектің әр түрлі жіктелуі кезінде әр түрлі өнімдерді дайындауға қажетті қоғамдық еңбек шығындарын салыстыруға мүмкіндік береді.
Ақша өндірістік қатынастардың барлық жиынтығының маңызды буыны, онсыз тауар өндірісі өмір сүре алмайды.
Тауар мен ақшаның шығуында ортақ негіз бар, бірақ олардың арасында маңызды айырмашылық та бар. Егер тауар айналыста тұрақты, мәнгілік болады, айналыс аясынан кетпейді.. Сондықтан тауарлар арасында дами отырып, ақша бүкіл тауар әлемінен ерекшеленетін айырықша тауар болып қала береді.
Ақша-қоғамдық еңбек бөлінісі арқылы жекелеген тауар өндірушілерді және нарықты ортақ экономикалық организмге біріктіруші айналыс құралы. Ол жеке меншік еңбекті қоғамдықеңбек жүйесіне қосады, тауар өндірушілер арасындағы айырбастың баламалығын қамтамасыз етеді.
Ақшаны өзен үстінен өтетін көпірмен салыстыруға болады, оның әр түрлі жағалауларында сатушылар мен сатып алушылар, сұраныс пен ұсыныс, баға мен еңбекақы орналасқан.
Ақшаның қажеттілігі еңбектегі ерекшеліктерімен де байланысқан, ол шығындалған еңбектің саны бойынша ғана емес, сонымен бірге сапасы бойынша еңбекақы түріндегі еңбек төлемінің қажеттігін туындатады. Сондықтан еңбек шамасы мен тұтыну шамасын бақылау құралы ретінде қолданылады, өйткені материалдық құндылықтарды бөлу қоғам мүшелерінің шығындаған еңбектің саны мен сапасына сәйкес жүзеге асады.
Әдебиеттер тізімі

Әбдiманапов Ә. Бухгалтерлiк есеп-шоттарының
1 жоспары.- Алматы: Қаржы-каражат, 1995.- 176б.

2 Басқару есебi: Оқулық .- Алматы: Экономика, 2005.-
298 б.

Бисембаев А., Жәнiбеков І. Отандық акциялар
3 рыногының қалыптасу ерекшелiктерi: [Құнды қағаздар
рыногы туралы]// Егемен Қазақстан.- 1995.-2 қараша

Быков В . Пайда өздiгiнен келмейдi: Құнды қағаздар
4 туралы// Егемен Қазақстан. - 1996. - 2 наурыз

Қинаятұлы М. Құқықтық негiздер қалыптасуда: [Құнды
5 қағаздар рыногы туралы]// Егемен Қазақстан.- 1996. - 19
қыркүйек

Кеулiмжаев Қ.К. ж.б. Бухгалтерлiк есеп принциптерi:
6 Оқу құралы / Кеулiмжаев І.К., Әжiбаева З.Н.,
Құдайбергенов Н.А. - Алматы: Экономик'с, 2003.- 360 б.

Қазақстанда құнды қағаздар рыногы қашан пайда
7 болды// Қарағұсова Г. Құнды қағаздар туралы не бiлемiз.-
Алматы, 1996.- Б. 6-9

Қарағұсова Г.Ж. Құнды қағаздар туралы не бiлесiз?:
8 Мұрағтар мен жауаптар.- Алматы: Қаржы-қаражат, 1996.-
32 б.

Қаржылық есеп: Оқу құралы / Қазақстан Республикасы
9 бiлiм және Ғылым министрлiгi. Т.Рысқұлов атындағы қазақ
экономикалық университетi.- Алматы: Экономика, 2001.-
332 б.

Назарова В.Л. Бухгалтерлiк iскерлiк корреспонденция:
10 Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2002.- 220 б.


Радостовец В.К. Кәсiпорындағы бухгалтерлiк есеп /
11 В.К.Радостовец, Т.Ғабдуллин, В.В.Радостовец,
О.М.Шмидт.- Алматы, 2002.- 656 б.
        
        Жоспар
Кіріспе…………………………………………………………………………..3
1.Кәсіпорынның ақшалай
кірісі......................................................................
...4
1. Ақшаның пайда болуы мен
мәні............................................................... 4-6
1.2 Ақшаның формалары мен
түрлері...........................................................7-14
1.3 Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы. ………………….........15-18
2. Кәсіпорындағы құнды қағаздар..................……………………………...19-22
Қорытынды………………………………………………………………… ... ... ... ... ... ... әрекет етуі механизмін
түсіну үшін ақшаның ролін айқын түсінуден артық ешнәрсе жоқ. ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік дамуының
объективті негіделген нәтижесі.
Ақша жалпыға ортақ балама ретіндегі тауар өндірісі мен тауар айырбасын
қажет, ол еңбектің әр ... ... ... әр түрлі өнімдерді дайындауға
қажетті қоғамдық еңбек шығындарын салыстыруға мүмкіндік береді.
Ақша өндірістік қатынастардың барлық жиынтығының маңызды буыны, ... ... өмір сүре ... мен ... ... ортақ негіз бар, бірақ олардың арасында
маңызды айырмашылық та бар. Егер ... ... ... ... ... аясынан кетпейді.. Сондықтан тауарлар арасында дами отырып, ақша
бүкіл тауар әлемінен ... ... ... ... қала ... ... ... арқылы жекелеген тауар өндірушілерді және
нарықты ортақ экономикалық организмге біріктіруші айналыс құралы. Ол ... ... ... ... ... тауар өндірушілер арасындағы
айырбастың баламалығын қамтамасыз етеді.
Ақшаны өзен ... ... ... ... ... оның әр түрлі
жағалауларында сатушылар мен сатып алушылар, сұраныс пен ұсыныс, баға ... ... ... еңбектегі ерекшеліктерімен де байланысқан, ол
шығындалған еңбектің саны ... ғана ... ... ... ... ... ... еңбек төлемінің қажеттігін туындатады. Сондықтан еңбек
шамасы мен тұтыну шамасын бақылау ... ... ... ... ... бөлу қоғам мүшелерінің шығындаған еңбектің саны
мен сапасына сәйкес жүзеге асады.
1. ... ... ... ... ... ... және оның мәні
Экономикадағы ақшаның пайда болуын, мәнін, қызметі мен рөлін аныктау
ұмтылыстарының көп ғасырлык ... бар, атап ... бұл ... А. Смит, Д. Рикардо, К. ... және т.б. ... Ақша ... XX ... ... ... А. ... П.
Самуэльсон, Дж. Тобин, Дж. Хикс, Ф. Мишкин, М. Фридмэн жэне т.б. ... ... ... ... ... ... пайда болуы, жаратылысы және мәні туралы ортақ пікір ... та ... ... көп ... ... ... екі ... бөлуге
болады: рационалистік және эволюциялық.
Біріншісі (ол XIX ғасырдың аяғына дейін үстемдік етті) ақшаның
туындауын ... ... ... ... ... бекітуінің нэтижесі
ретінде түсіндіреді, яғни акшаның туындауы тауарлық ... ... ... ... ғылыми көзқарас болып саналады, ол
тауардың айырбастық ... ... даму ... ... ақша ... ... тәуелсіз түрде пайда ... құн - бұл ... ... ... ... сатып алушылық
құны.
Құн тауарларды бір-біріне айырбастау кезінде ғана анықталуы мүмкін
екендігі баршаға аян және ол мұнда ... құны ... ... ... бұл сату ... ... арналған еңбек өнімі. Адам дайындаған
зат сату ... ... ... ... ... Ал бұл ... үшін объективті алғышарттарды қалыптастырады. Тауардың тұтыну құны
және құны (оны ... ... ... шығындары) болады. Тауарлардың
пайдалылығына (үй, ... ... ... әр ... формалары бар, олар
тауардың тұтынушылык құны деп аталады. Тауардың құны оны ... ... ... ... ... дамуы тауарлар құнының әр түрлі формаларының
ақырындап алмасуы нәтижесінде жүзеге асты:
қарапайым ... ... ... ол алғашқы қауымдық құрылыс
кезеңінде, яғни тауардың бір ... ... ... ... кезінде
(1 қой = 1 қап бидай) туындады. Бұл жағдайда бір тауар өзіне қарама-қарсы
тауарда өз ... ... ... ... ... айырбасталу қабілеті
соңғының құнын өрнектейді, яғни ... құн ... ... ... ... құн ... мен ... алғашқы
ірі қоғамдық еңбек бөлінісі ... ... ... дамуымен
байланысқан. Көптеген айырбасталатын тауарлар ішінен бір немесе ... ... (түз, мал, ... ... ... басқа тауарларға
айырбастауға болады.
Осылайша құнның қарпайым түрінен жайы тауарлардың құны бір ... ... ... ... (тұз, мал, ... ... Әр ... айырбастау кездейсок форма кезіндегідей өзара емес, бір немесе
бірнеше ерекшеленген тауарлар арқылы жүзеге асырады. Алтынның 10 унциясы ... ... 1 ... I қап бидайға айырбасталады; құнның жалпы формасы.
Тауарлық әлемнен жалпы балама ретінде бір тауар ... ... ... Барлық тауарлар осы тауарға ... сол ... ... құн ... 10 кг ... 1қой, 1 қап ... ... алтынға теңестіріледі.
Әр түрлі аймақтарда осындай тауар ретінде әр түрлі тауарлар ... ... ... акша ретінде бағалы аң терісін, оңтүстіктің мал
өсіруші халықтары - малды, егін ... ... - ... ... -
металды, яғни темірді, қорғасынды,бағалы металдарды және т.б. қолданды.
Тауарды үлкен кеңістік ортасынан барлық басқа тауарлар ... ... ол ... ... баламасы рөлінде бола алады. Мұндай
ығыстыру ... соң, ... ... ... болады, оның нақты формасымен
жалпы ... ... ... де, бұл ... ... деген атауды алады:
- құнның ақшалай формасы ары карайғы айырбас нәтижесінде жалпы ... бір ... ... ... ... Бұл рөлді тарихи тұрғыда
алтын мен ... ... ... Бұл ... ... шынайы табиғи
қасиеттеріне (біртектілігі, бөлінбеуі, өз қасиеттерін сақтау ... құны және т.б.) ... бөлу ... ... 1 ... 1 ... ... ақшалар өз құнын ақшалай тауардың құндық субстанциясынан
алады, ол ... ... ... пайда болады, яғни олардың құны кез
келген басқа ... құны ... ... ... анықталады, соның
нәтижесінде тауарды ақшаға айырбастау баламалардың айырбасы ... ... да ... мәні мынада болады, яғни тауарлық өндірісі мен
айырбасы нәтижесінде тауарлық әлемнен нақты формасы бар бір арнайы ... ... мәні үш ... біртұтастығымен өрнектеледі: ақшаның жалпы
тікелей айырбасталу қасиеті бар, яғни оны тауарлар мен қызметтер үшін ... ... ... және барлық жерде ешқандай шектеусіз қабылдануы
тиіс;
- ақша тауардың айырбас құнын ... ... ... ... ... ол айырбасты қамтамасыз етеді және әр түрлі тұтыну құны бар әр
түрлі ... ... ... ... ақша ... ... ... уақытының көрінісі болып табылады, жұмыс уақытының шығындары арқылы
тауарлар құны ақшамен өлшенеді.
1.2 Ақшаның ... мен ... ... ... мынаны дәлелдейді, яғни ақша біртекті масса
болып табылмайды. Ол өтуі ... және өмір сүру ... ... ... айналым шарттары бойынша алуан түрлі болып келеді. Іс жүзінде акшаның
формасы дегеніміз - ақшаның белгіленген типіндегі заттық айырбас құны, ... ... ... Әр ... балама тауарларға, бағалы
металдарға, қарыз міндеттемелеріне, банк ... ... ... ... ... қалыптастырады. Ақша формалары ретінде алтын, күміс монеталар,
қағаз және несиелік ақшалар ... ... ... ... ... оны толыққұнды және
толыққұнсыз деп шартты түрде бөлуге болады.
Толыққұнды ақша - номиналды құны сатып ... ... ... ... яғни ... ... көрсетілген құн олардың құрамындағы металдың
(алтын, күміс) құнына сәйкес келеді. Оларға алтын және ... ... емес ақша - ... ... құны ақша ... ... тауар құнынан асатын ақша. Толыққұнсыз емес
ақшаларға билондық монеталар, қағаз және ... ... ... ... даму ... ... ... өтті:
1) Металдық;
2) Қағаздық;
3) Несиелік;
4) Электрондық ақша.
Металл ақшалар-бұл толыққұнды, нағыз ... ... ... ... ... құн) нақты құнына, яғни өздері дайындалған ... ... ... ... ... (мыс, ... алтын) әр түрлі формада болады:
алдымен бірліктік, содан соң салмақтық. Олар монета түрінде шығарылды.
Монета - бұл заңмен ... ... ... пішіні, салмақтық
құрамы бар металдан дайындалған ақша белгісі.
Мемлекет ... таза ... ... ... ... типін, эмиссия ережесін және т.б. белгілейді.
Металл ақшалар өз дамуында ұзақ жол жүрді, яғни олар мыс ... ... ... дейінгі 111—11 ғасырларда Римде пайда болды. Ең
алдымен белгіленген ... және ... бар және ... ... Рим, ... ... ... құймалар айналымға шықты.
Алғашқы монеталар біздің дәуірімізге дейінгі VII ғасырда ... ... ... ал біздің дәуірімізге дейінгі 279-жылы Римде
металдың стандартты бөліктері монета деп ... ... ... ... ... А. ... болды.
Айналымға сәйкестендірілген, стандартты монеталардың енгізілуі
ақшалардың толық ... құн ... ... ... мен жинақтау
құралы қызметін атқаруы үшін жағдайлар жасады. Монеталар ... ... ... ... өте ... ... ... және олардың коспаларынан
дайындалды.
Монеталар толыққұнды, сонымен ... ... ... бөлінеді.
Толыққұнды монеталар бағалы металдардан және олардың қоспаларынан
дайындалады, олардың ... құны ... ... ... ... ... барлық қызметін атқарады.
Айырбас монеталары арзан түсті металдардың қоспаларынан дайындалады,
олардағы номиналдык құн құрамындағы металл құнынан асып кетеді.
Монеталарды құю эмиссия ... ... ... латын сөзінен
аударғанда «шығару» деген мағынаны береді. Ақшанын эмиссиясы - бұл ... ... ... ... ... ол айналымдағы ақша
массасын ұлғайтуға бағытталған.
Ақшаның рөлі тарихи тұрғгыда алтынға бекітілген. ... ... ... ... ... ... шынайы табиғи қасиет болып саналмайды. К.
Маркс табиғат ақшаны жасамайды деп атап көрсеткен. Бұл қасиет алтынға қоғам
тарапынан берілді. Алтын ... ... ... ... үшін ете ... ... болып саналады, ол мыналарға байланысты болады:
Біріншіден, тұрақты, әдемі, жеңіл, шығынсыз ... ... ... оның ... құны бар, яғни ... металдармен салыстырғанда,
оны өндіру үшін көбірек уақыт шығыны кетеді.
Алтынды өндіру - өте қиын әрі капитал сыйымды жұмыс. ... 1 ... алу үшін ... ... 3000 м ... 100 тонна тау кенін өңдеу
керек.
Алтынның негізгі өндірушілері болып Оңтүстік Африка ... ... 1/3 ... ... ... саналады.
Қазақстанда көптеген алтын кеніштері бар, шамамен алғанда ... ... 30 ... ... ... пен ... ... кеңейту айырбас
операцияларының өсуіне әкелді. Толықкұнды ақшалар шектеулі саны және жоғары
шығындарына ... ... ... сұранысын қанағаттандыра
алмайды. Алтын ... ... ... қуып жете ... ... ... қамтамасыз ете алмады, сонымен бірге жоғары құндылығы бар алтын
ақшалар құны бойынша аз айналымды қамтамасыз ете ... оны ... ... (күн белгілері) алмастыру қжеттілігі
туындады, олардың номиналды құны оларды
өндіруге кеткен еңбектің ынайы құныан жоғары болады.
Оларға ұсақ монеталар, ... және ... ... ... ақшалар - нағыз ақшалардың өкілдері. Тарихи тұрғыда қағаз ақалар
металдық айналымнан туындады жәе бұрын-соңды айналымда ... ... ... ... ... ... әрекет етті. Айналым барысында
металл ақшалар көшті және ... ... ... мен ... ... бірге оларды сақтау, тасымалдау және тауарларды көп мөлшерде ... ... ... өте ... ... байланысты оларды ... ... яғни ... ... ... ... туындады. Олардың мәнісі мынада, яғни олар мемлекет тарапынан
мәжбүрлі бағаммен шығарылатын ақша белгілері болып табылады.
Қағаз ақшалардың өзіндік құны жоқ егер ... ... ... ... олар ... ... ... келмейді. Мысалы, 5 мың теңгелік қағаз
акшаның бір ... ... ... тең құны ... ... ал ол ... ғана ... мүмкін. Бұл купюраға 5 мың теңгелік құны бар тауарды сатып
алуға болады.
Табиғаты бойынша қағаз ақшаларға тұрақсыздық тән ... атап ... Олар ... ақша ... ... ... оларды толтырады және
шектен тыс эмиссия негізінде ақша ... ... ... ... ... ... нәтижесінде құнсызданады, сәйкесінше ол иифляцияға
әкеледі.
Әрбір егеменді мемлекет өзінің ұлттық валютасын, яғни өз атауы бар, әр
түрлі купюра мен ... ... ... ... АҚШ өз ... -
доллар, Ресей - рубль, Қазакстан -теңге деп ... ... ... де бар. ... ең ... мынада жатыр, яғни біріншіден,
оларды ұрлап алу өте ... ... ... ... өте ... ... ... коммерциялық және банктік несиелеу саласының кеңеюі
нәтижесінде металл ақшалар ... ... ... тоқтатты және оның орынбасарларымен ... ... ... ... ... ... алу және ... кұралдары ретінде мемлекет
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... Банк ... Шығарылған ақшаның номиналды құны
және оларды шығару құны (қағаз шығындары, басып шығару) арасындағы айырма
мемлекеттік ... ... ... табысты құрайды. Қағаз ақшалар екі
кызметті ғана атқарады: ... ... және ... ... Олар ... алып ... кейін ішінара жинақтау кызметін атқара алады.
Қағаз - акша айналымы үнемі көмекші сипатта болады. Қағаз ақшалардың
ұзақ ... ... ... ... ... олардың жоғарыда көрсетілген
кемшіліктері бар. Сондықтан олармен қатар несиелік ақшалар ... ... ... ... толыққұнды ақшаларды алмастыратын және
несие белгісі ретінде әрекет етуші қағаз ақша белгілері. Олардың өзіндік
құны ... ... ... ... ... ... Несиелік
ақшалардың негізгі эмитенті болып банк жүйесі есептеледі.
Тауарларды сатып алу бойынша ірі мәмілелерге ... ... ... ... алмастырады, яғни несиелік ақшалар тауар айналымының
қажеттілігін қанағаттандырады.
Несиелік акшалар өз дамуында ... ... ... ... чек, электронды ақшалар және олардың соңғы түрі - ... ... ... ... ... заңымен бекітілген мерзім ішінде онда
көрсетілген соманы сөзсіз төлеу жөніндегі қарыздық міндеттеме. ... және ... деп ... Жай ... қарыз алушы береді. Бұл
вексель берушінің сөзсіз міндеттемесі, ол вексель ұсынушыға ... ... ... ... ... - ... беруші кредитордың
(трассант) қарыз алушыға (трассат) белгіленген мерзімде көрсетілген
тұлғаға (ремитеитке) төлеуі жөніндегі бұйрығы. Вексель ... ... ... кепілдік) көмегімен төленуі мүмкін, ол қосымша беттегі
вексельде жэне ... ... ... ... деген жазумен ресімделеді.
Вексель абстрактылығымен, яғни құжатта мәміле түрі ... ... ... ... төлемін көрсететін
даусыздығымен; айналымдылығымен, яғни ... ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Демек, вексель несие және ақшалық есеп айырысу құралы ... ... Ол ... ... тауарларды кепілді вексельдік міндеттемемен
төлеуді қамтамасыз етеді.
Вексельдерді пайдалану айналым шығындарын үнемдеуге ықпал ... ... ... ... астық шаруашылығында қолданылады.
Вексель берушілер ретінде астық егуші шаруашылықтар есептеледі, олар ... ... ... май, ... ... ... ... сатып алу үшін вексель береді, олар күзде астықпеи
қайтару міндеттемесін өз мойнына алады.
Вексельді ... ... ... ... пайда болды.
Банкнота - бүл эмитент банктің міндеттемесі. Ол вексельден екі
маңызды көрсеткіш бойынша ерекшеленеді: ... ... ... ... ... ... ал банкнота шексіз мерзімге
беріледі; екіншіден, қамтамасыз ... ... ... мемлекет
кепілдемесі бойынша елдің Орталық банкімен айналымға шығарылады, ал
вексельді жеке ... ... ... ... және жеке тұлға шығарады.
Қазақстандағы банкноттардың эмитенті болып ¥лттық Банк саналады, олар
Республиканың аумағында ұлттык ақша болып ... ... ... ... ... ... ... банкноттардың несиелік
негізі бар, өйткені олар банктік несиелеу ережесіне ... ... жэне ... ... ... элементі болып табылады.
Банкноттық айналым кеңістіктегі несиелік акшалардың әрекет етуін
кеңейтуге мүмкіндік ... және де ... ... ... ... ... етті.
Несиелік ақшаның келесі түрі чек болып табылады.
Чек - бұл талап бойынша құрылған қатаң есеп берудің ... ... чек ... (шот ... ... ... соманы чек ұсынушыға
(ұстаушыға) банктің ... ... ... ... бар. Ол ... ... ... құжат ретінде заңды төлем құралы мәртебесін иеленбейді.
Ол ел ішінде және халыкаралық есеп айырысуларда қолданылады. ... ... және есеп ... чегі ... ... айналымдағы чектер банктерден қолма-қол ақшаны алу үшін; тауарлар
мен қызметтер үшін есеп айырысу мақсатында; ... ... ... ... ... ... ... қолма-қолсыз есеп айырысу формасы
ретінде қолданылады.
Есеп айырысу чектері ордер сипатында болады. Шот иеле-ріне ... ... ... ... есеп ... ... чектер тауарлар
мен көрсетілген қызметер үшін колданылады.
Банк қызметіне механикаландыру мен автоматтандыруды енгізу, ... ... ... ЭЕМ мен ... кең ... ... ... пайда болуына ықпал етті, ягни компъютер жадындағы
шоттарда ... ... ... ... мен ... несиелік
карточкалармен алмастыру. Олар клиенттің шоты негізінде орнатылған микро-
сызбасы бар пластикалық карточка ... банк ... ... ... ... тауарларды сатып алып және қызметтерге
төлем төлеп қана қоймай, сонымен бірге тұтынушылық ... ... ... ... де ала алады. ... ... ... ... ... ... ... ішінде банктік және
саудалық карточкалар өте кең таралған.
Электрондық төлемдер жүйесі коғамның өте кең тобының өміріне тікелей
ықпал ... ... ... пластикалық карточкалар көмегімен сатып
алуларды жүзеге асыруга ... ... ... сома ... төлеу
үшін сіздің шотыңыздан алынады. Коммуналдық ... ... ... ... ... бір рет ... ... аудару арқылы
автоматты түрде жүзеге асырылады. Көптеген компаниялар, ... ... ... банктік шоттарына ақшаны тікелей аудару арқылы еңбек
акы төлейді. ... ... өз ... ... ... клиент өзінің дербес компъютерін компъютерлік желіге қоса алады,
ол жинақ шотындағы қаржыны ағымдағы шотына аударуға мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары шет елде және ... ... ... ... сату-сатып алу кең өріс жайды.
1. Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы.
Кәсіпорындар өз ақша қаражаттарын банкі ... ... ... және ... ... ... әдетте, осы мекемелер арқылы
ақшасыз нысанда, ал қажет ... ... ... ... ... ... ... шегінде нақты ақшамен
есептесуді жүзеге асырады. Егер де ... ... ... ... 4000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асып түссе, онда олар ... ... ... ... асырады. Бұл келтірілген мәлімет заңды
тұлғалардың арасындағы әрбір мәміле (контракт, келісім шарт) бойынша шартты
түрде пайдаланылады. Егер де ... ... ... ... ... онда төлем ақшасыз тәртіпте орындалуы керек, тіптен олар ... да, ... ... ... 4000 ... аспауы керек.
Ақша қаражаттарын сақтау үшін және заңды ... ... есеп ... ... ... банк ... банк шоттарын ашады. Банк
шоттары - бұл банк пен клиенттер арасындағы келісім-шарттың ... ... Банк ... ... де, ... валютамен де
жүргізіледі жән сол ағымдық, жинақтық және корреспонденттік болып бөлінеді.
Корреспонденттік шоттар - банк шоттары ... мен ... ... ... ... асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары - бұл да банктік шоттар, бірақ
олар жеке және заңды тұлғалар үшін, ... ... ... ... ... ... валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу ... ... ... (есеп айыфысу) шоттар ашылуы мүмкін. Ол ... ... ... ... және өнімін валютаға сататын субъект
үшін ашылады. Аккредитивтер, чек (аванс) ... ... ... ... ақша ... оқшаулап сақтау үшін және тиісті
операцияларын жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылады. Субъектінің рұқсатынсыз
шоттағы ... ... ... ... мемлекеттік салық қызнетінің
рұқсатымен және қолданылып жүрген заңдарда көзделген басқа жағдайларда ... ... ... ... төлем жасау, егер заңдарда өзгеше көзделмесе,
субъектінің басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны ... мен ... ... ... ... ... ақшаны аударуды; төлем тапсырнаны
ұсынуды; чектерді беруді; вексельдерді немесе олардың индоссаменттері
арқылы ... ... ... ... ... ... банкі
шоттарына аударуды; тапсырма-талап төлемдерін ұсынуды; инкассалық жарлыны
ұсынуды; республиканың заң актілерімен белгіленген ... да ... ... есеп айырысудың негізгі нысаңдары: төлем тапсырма;
чек; вексель; тапсырма-талап төлемдері; кеден мен ... ... ... ... болып табылады. Төлеушімен алушылар
өзара есеп айырысу нысаңдарын келісім-шарт негізінде ... ... ... ... ... мен міндеттемелерді зачетқа да жатқыза
алады.
Төлем тапсырмаларымен есеп ... ... ... онда ... ... ... ... жіберушіге қызмет көрсететін банк-
алушының ақшаны аударғаны туралы тапсырмасы болып табылады. ... ... және ... ... өтеу үшін есеп ... ... ... пен тауарға аддын-ала төлем жасаған кезде,
аванстық төлемдер жасаған кезде төлем тапсырмаларын пайдаланады.
Төлем жасаушы банкке ... ... ... төлем тапсырманы
ұсынады. Тапсырмаларға қоса төлем жасаушы банктің талап етуі ... ... ... және ... мақсатын растайтын
басқа да құжаттары бірге тапсырылады. Төлем тапсырмалары ... ... ... 10 күн бойы ... ... (жазылған күні есепке алынбайды).
Төлем тапсырмалары төлем жасаушының шотында ... ... ғана ... ... ... электрондық түрінде де, қағаз ретіңде де
ұсынуы мүмкін. Бұл құжаттардың данасын әрбір банк ... ... ... ... олар ... толтырылады, біріншісі банкте
қалдырылады да, оның ... ... ... ... ... иесіне, яғни ақшаны жіберушіге қол ... ... ... ... кез ... ... түрін жасауға рұқсат етілмейді.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... тапсырмалары: жедел мерзімді, мерзімінен бұрын және мерзімі ... ... ... ... есеп ... Чек беру ... жүзеге асырудың бір тәсілі болып
табылады, онда төлем чек беруші аттас төлем құжатын ұстаушыға беру жолымен
жасайды. Чек беру өз мәні ... ... ... ... ... болып табылмайды, бірақ ол соны орындау үшін жазылған болса да.
Аталған міндеттемені орындау тек чек ... ... ... кезде ғана
болады. Чектер жабылатын және ... ... ... ... ... қамтылған, ал екіншісі — қамтылмаған болып бөлінеді. Бұл
кезде чектердің төленетіндігі ... ... ... ... ... ... жабылмайтын чектер бойыншада. Чекті қолданумен байланысты
банкпен чек берушінің міндеті мен құқығы, ... ... ... ... ... шығады, яғни бұл келісім-шартта, банк өз
клиенттеріне чек ... ... және жеке ... чегін төлеуді, яғни чек
берушінің міндетін өзіне алады, ал клиенттер өз ... ... ... ... беру мен пайдалану) ... ... ... ... ... чек ... ... алған кезінен бастап пайда болады.
Чектерге, есеп айырысу шотының төлем құжаттарына қол қою құқына ие тұлғалар
қолдарын қояды және ... ... ... ... таңбасы болуы керек.
Чектер жарамсыз болып қалатындықтан чекте жазылғандарды түзету және өшіруге
болмайды. Егер чекті толтыру ... ... ... онда чекте және
чектін түбіртегінде қиғашынан "бүлінген" деп жазу ... ... және ... ... қолы ... чек ... төлеуге чек жазылған күні қабылдайды және төлеуге
қабылдаған күннің ертеңіне чек ұстаушы ... ... ... ... ... Чек ... алынған чектің күшінде болу мерзімі,
жазылған ... ... ... 10 күннен аспайды.
2. Кәсіпорындағы құнды қағаздар
Бүгінгі таңда нарықтық қатынастар тамырын ... ... ... ... ... арта ... де анық.
Құнды қағаздарға акция, облигация, мемлекеттік қазыналық міндеттемелер,
вексельдер жатады. Бұл қағаздар бұрынырақта ... ... ... ... Бірақ «бағалы» деген сөзден гөрі “құнды” деп алғанымыз дұрысырақ
неге десеніз, бүгінгі құнды қағаздар оның иесіне тек пайда, ... ... ... ... өзі ... қай жағынан - тілдік, экономикалық жағынан
алсақ та, мағынасы жағынан біз айтып жүрген ... ... аша ... ... екі түрі бар: ... ... ... қағаз және
корпоративтік құнды қағаз. Егер құнды қағазды мемлекет шығарған болса, оны
мемлекеттік құнды ... ... ... ... ... - ... құнды
қағаз болып табылады.
Қазақстан Республикасының заңында көрсетілетін бағалы қағаздар нарығының
негізгі идеологиясы келесідей қағидалардан тұрады:
1. әрбір ... ... үшін ... ... ... түрлері бойынша толық және тура ақпараттардың болуы;
2. бағалы қағаздар нарығының қатынасушыларынын (инвестициялық
фирмалардын, қор ... және ... ... ... ... ... және т.б.) біліктілігі.
Бұл аталған мекемелердің жұмысындағы кәсіби сапасы туралы қойылатын
талаптардың маңызы арта ... ... қор ... ... кез-
келген заңды тұлғаның штабында бағалы қағаздармен жұмыс ... ... ... міндетті. Ол алғашқы және қайталама бағалы ... ... ... ... ... ... ... объективті түрде реттеу үшін мыналар қажет:
біріншіден, оның мемлекеттік ... ... ... ... және ... келе ... шағын және орта бизнесті, сол
сияқты үкіметтің бюджетінің тапшылығын ... үшін ... ... ... байланысты ... ... ... ... ... сатып алуга сатуға мүмкіндік
беретін үкіметгін ... ... ... болуы; үшіншіден,
ақша массасына Ұлттық банк жағынан ... ... жаңа ... ... үшін, мемлекет жағынан нарықты реттеудегі
біліктілік республикамыздағы нарыққа өтудегі көптеген ... ... ... ... ... әлемдік рынокқа енуіміздегі ең
өзектісі, бұл әлемдегі бағалы ... ... ... жинақталған
барлық құндылықтарды оқып үйрену және ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің қажеттігін әлем тәжірибе көрсетіп
берді. Ол әр елдегі өзіндік ерекшеліктер қарай ... ... ... ... мен ... ... үлгісін
жасайды.
Қазақстанда енді қалыптаскан қор ... ... ... ... Оған қол ... үшін ... мүддесін
қорғайтын және бағалы қағаздар нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ететін
заңдылықтарды ... ... ... ... ... ... ... саясаттың негізін жасауда
өзін-өзі реттеу қағидасына ... ... ... Осыған байланысты
мемлекеттік саясат бұл сферадағы жеке кәсіпкерлікті марапаттауға бағытталуы
тиіс.
Бағалы қағаздар айналысы сферасындағы жеке ... ... ... қатар, қор нарығы субъектілерінің қызметіне мемлекеттік,
әкімшілік және жаңа ... ... қою ... ... ... ... ... қор секторындағы нарықтық ортаға толық мемлекеттік
араласу жүйесін дайындау қажет. Экономикалық бақылау шаралары ... ... ... ... ... ретінде жүзеге асуы тиіс.
Кассаны түгелдеу кезінде кассада тұрған ақша белгілері мен ... ... ... бар ... ... ... ... бланкілер де
тексеруден өткізіледі, Кассадағы ақша белгілері мен басқа да құндылықтардың
нақты бар болуын есептеу ... ... қол ... ... ... ... ... вексельдер, коносаменттер және заңға
сәйкес құнды қағаздар ретінде ... ... да ... және ... ... ... үйлеріне және санаторийлерге жолдама,
авиабилеттер және т.б.) ... ... ... қолхаттар есепке
алынбайды, яғни олардағы көрсетілген ақшаның сомасы ... ... осы ... ... емес ақша ... және ... да
құндылықтардың бар болуы жөніндегі кассирдің мәлімдемесі қабылданбайды.
Түгелдеу актісінде ақша қаржысының бар ... ... күні ... ... ... салыстырылады және нәтижесі анықталады. Кем
шығу немесе артық шығу табылған жағдайда актіде оның ... болу ... ... көрсетіледі.
Кәсіпорын кассасында сақталатын құнды қағаздар мен ақша ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Тексеріс
құжаттардың жекелеген түрлері бойынша актіде атауы, нөмірі, сериясы ... ... ... ... ... ақша ... түгелдеу осы шотта тұрған сомаларды: банк
мекемелері, байланыс бөлімшелері ... ... ... бірге
түсімді өткізу кезінде, банк инкоссарторларына түсімді өткізугсе берілетін
жолдама тізімдемесінің көшірмесін өткізу ... және ... ... ... сомалар бойынша немесе ... одан ... ... олардан мерзімі, тапсырманың нөмірі, сомасы және аударымды
қабылдаған банк мекемесінің немесе байланыс бөлімшесінің атауы көрсетіліп,
түскен мәлімдеме деректерімен ... ... ... ... жүзеге
асырылалы.
Банктерде есеп айырысу, валюталық және арнайы шоттарды тұрған ақша
қаражаттарын ... алу, ... ... ... ... деректермен салыстырып, тексеру арқылы жүзеге асырылады.
Акша қаражаттарын, құнды қағаздарды және қатаң есеп беру бланкілерін
түгендеу олардың ... ... ... ... ... және құнды қағаздардың артық шыққан сомалары кіріске
алынуға тиісті: ол кезде 411, 422, 451, 452 ... ... 727 ... ... ақша ... мен құнды қағаздар өтеуі үшін ... ... ... шығарылады:
334 шоты дебеттеліп, 411, 422, 451, 452 шоттары кредиттеледі.
Егер де кінәлі тұлғалар табылса, онда 334 шоты ... 333 ... яғни 334 шоты ... де ... тұлғалар табылмаса, онда кем шыққан сомасы 334 кредитінен
821 шоттың дебетіне есептен шығарылады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, қазіргі ... ... ақша өте ... және ... қызмет атқарады. Ақшаның нарықтық экономикадағы ролі ақша жинақтарын
қалыптастырудың ... құру және ... ... ... ... және оларды ұдайы өндірісте тиімді қолдану үшін
инвесторларға ... ... Ақша ... ... арасында
байланыстырушы буын болып табылады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен ... ... ... әдістерді: қолма-қол ақшаны аударуды; төлем тапсырнаны
ұсынуды; чектерді беруді; ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды; тікелей дебеттік банкі
шоттарына аударуды; ... ... ... инкассалық жарғыны
ұсынуды; республиканың заң актілерімен ... ... да ... ... есеп ... ... нысаңдары: төлем тапсырма;
чек; вексель; тапсырма-талап ... ... мен ... ... ... ... болып табылады. Төлеушімен алушылар
өзара есеп айырысу нысаңдарын ... ... ... ... ... ... талаптары мен міндеттемелерді зачетқа да жатқыза
алады.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу ... ... ... ... қай кездегіден болсын күрделі, ауқымды болып ... ... ... дамудың жаңа кезеңіңде өндіріс құрал-жабдықтарының
мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ауысуы кең етек алуда.
Қаржылық есеп беру мәліметтері ... ... ... ... ... бөлімшелерінің қызметін жедел ... ... ... ... оның ... ... үшін қолданылады.
Сондықтан да экономикасы дамушы барлык елдер үшін қаржылық есеб жүйесінің
маңызы зор.
Экономиканың ... ... ... ... мен ... ұжымдары
шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауга, өндіріс қалдықтарын азайтуға,
ысырапты жоюға, бәсекеге ... ... ... ... ... көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны ... Бұл ... ... ... кәсіпорынның материалдық
құндылыктарын, ақша қаражаттарын және ... да ... ... ... ... және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің манызы мен
мәнін ... ... ... ... ақпараттардың көмегімен шаруашылық ... және ... ... бөлімшелерінің қызметін жедел
басқару үшін, экономикалық болжамдар мен ағымдық ... ... ... ел ... даму ... зерделеу және зерттеу
экономикалық тетіктің бірі ретінде пайдаланады.
Әдебиеттер тізімі
Әбдiманапов Ә. ... ... ... ... ... 1995.- ... ... ... ... .- ... ... 2005.-
298 б.
Бисембаев А., Жәнiбеков І. Отандық акциялар
3 ... ... ... ... ... туралы]// Егемен Қазақстан.- 1995.-2 қараша
Быков В . Пайда өздiгiнен келмейдi: Құнды қағаздар
4 ... ... ... - 1996. - 2 ... М. ... негiздер қалыптасуда: [Құнды
5 ... ... ... ... ... 1996. - ... Қ.К. ж.б. Бухгалтерлiк есеп принциптерi:
6 Оқу ... / ... І.К., ... З.Н.,
Құдайбергенов Н.А. - Алматы: Экономик'с, 2003.- 360 ... ... ... ... ... ... ... Қарағұсова Г. Құнды қағаздар туралы не бiлемiз.-
Алматы, 1996.- Б. 6-9
Қарағұсова Г.Ж. ... ... ... не ... ... мен жауаптар.- Алматы: Қаржы-қаражат, 1996.-
32 б.
Қаржылық есеп: Оқу құралы / Қазақстан Республикасы
9 бiлiм және ... ... ... ... университетi.- Алматы: Экономика, 2001.-
332 б.
Назарова В.Л. Бухгалтерлiк ... Оқу ... ... ... 2002.- 220 ... В.К. Кәсiпорындағы бухгалтерлiк есеп
/
11 ... ... ... ... 2002.- 656 ... Қарағұсова Г.Ж. Құнды қағаздар туралы не ... ... ... 1996.- Б. 2

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаның формалары мен түрлері, атқаратын қызметтері46 бет
Ақша айналысы және Қазақстан Республикасындағы ақша айналысының тәртібін талдау35 бет
Ақша жүйесі: түсінігі және элементтері26 бет
Ақша тауары туралы34 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Ақшаның ролі және нарықтық экономика27 бет
Ақшаның түрлері24 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Толық құнды, толық құнсыз қағаз несиенің мәні мен қызметтері28 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь