Микробалдырлар туралы

КІРІСПЕ 5
1. Әдебиеттерге шолу 7
1.1 Жасыл және көк.жасыл микробалдырларының биологиялық қасиеттері мен таралуы 7
1.2 Фототрофты микроорганизмдердің биотехнологиялық маңыздылығы 8
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДIСТЕРI 16
2.1 Жасыл және көк.жасыл микробалдыр дақылдарын анықтау және жинау әдістері
2.2 Микробалдырлардың альгологиялық және бактериологиялық таза дақылдарын бөліп алу әдістері
2.3 Жасыл және көк.жасыл микробалдыр штамдарын өсіру әдістері 16
2.4 Микробалдырдың өнімді штамдарының селекциясы 17
16
17
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 33
Организмдер тіршілігіне қажетті және ешбір ауыстырлмайтын маңызды роль атқаратын қоспаларды биологиялық белсенді заттар (ББЗ) деп атайды.
ББЗ –ға ферменттер, витаминдер, аминқышқылдар және гормондар т.б. кіреді.
Микроорганизмдер тіршілігі нәтижесінде биологиялық активті заттар синтездеу соңы жылдары қарқынды дамуда. Микроорганизм клеткалары синтездейтін ББЗ-дың негізгі топтары:
1. Амин қышқылдар синтезі
2. Белок.
3. Антибиотиктер синтезі.
4. Органикалық қосылыстар синтезі.
5. Витаминдер синтезі.
6. Биологиялық активті қоспалар.
7. Бактериалды препараттар.
8. Бактериялардан тыңайтқыштар алу.
9. Вакциналар.
10. Ферменттер.
Организмдердің зат алмасу процестері, тыныс алу тааамды қорту, сіңіруі және т.б. процестердің барлыаы ферменттердің көмегімен іске асады. Ферментсіз тіршілік жоқ деуге де болады. Фермент сөзін алғаш 12 ғасырдың басында алғаш голландия ғалыми Ван-Гельмонт кіргізген. Фермент - латин тілінен аударғанда ашу немесе ұйтқы деген сөз екен. Бұдан соң Т. Шванн ( 1836ж) асқазаннан пепсин ферментін тапты. К.С. Киргофф арпаның полисахрид крахмалдарға ыдырайтыны анықтады.
1 Таубаев Т.Т. Хлорелла. - Ташкент: Фан, 1980. -150 с.
2 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т. Культивирование и применение микроводорослей. - Ташкент: Фан, 1984. – 135 с.
3 Актуальные проблемы современной альгологии. // Тезисы доклад 1 Всесоюзной конференции. – Черкасы, 1987. – 336 с.
4 Промышленное культивирование микроводорослей. // Тез. докл. всес. конф. Микроводорослей-90. - Андижан, 1990. – 70 с.
5 Русина О.Н. Массовое культивирование микроводорослей // Водоснабж. и сан.техника. - 1980. - № 7. - С. 6 - 8.
6 Кондратьева Е.Н., Максимова И.В., Самуилова В.Д. Фототрофные микроорганизмы: Учеб. пособие. - М.: МГУ, 1989.-376с
7 Nakamura H. Report on the present situation of the Microalgae Research institute of Japan // Reperts from the Microalgae research institute of Japan. – 1961. - Vоl.2, №1. - P. 1 - 12.
8 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т. Методы массового культивирования и применения хлореллы. - Ташкент: Фан, 1974. – 120 с.
9 Белянин В.Н. Светозависимый рост низших фототрофов. - Новосибирск: Наука, 1984. - 94 с.
10 Белянин В.Н., Сидько Ф.Я., Тренкеншу Р.П. Энергетика фотосинтезирующей культуры микроводорослей. - Новосибирск: Наука, 1980. - 136 с.
11 Аманов Ч.А., Байрамов Р., Альбицкая О.Н. Выращивание микроводорослей с использованием солнечной энергии // Изв. АН Туркм. ССР. Сер. физ. – техн., хим. и геол. наук. - 1985. - №12. - С. 40-45.
12 Тимофеева С.С., Краева В.З., Таубаев Т.Т., Буриев С.Б. Перспективы использования микроводорослей в детоксикации цианидсодержащих вод // Культивирование и применение микроводорослей в народном хозяйстве. – Ташкент: Фан, 1984. – С. 85-86.
13 Заядан Б.К., Фототрофты микроорганизмдер биотехнологиясы. –Павлодар, 2010.-432бет
14 Заядан Б.К., Экологическая биотехнология фототрофных микроорганизмов, Алматы, 2011, -368с.
15 Заядан Б.К., Жубанова А.А. Перспективы использования цианобактерии - Spіrulіna platensіs в медицинской биотехнологии // Биотехнология. Теория и практика. – 2002. - №1. - 71-75 с.
16 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Якубов Х.Ф. Массовое культвирование протококковых водорослей в установках под открытом небом // Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. – Ташкент: Фан, 1980. – С. 3-58.
17 Белянин В. Н., Сидько Ф. Я., Тренкеншу А. П. Энергетика фотосин- тезирующей культуры микроводорослей. – Новосибирск, 1980. - 133 с.
18 Кондратьева Е.Н. Автотрофные прокариоты. – М.: МГУ, 1996.-302с.
19 Пиневич А.В, Аверина С.Г. Оксигенная фототрофия. – Санкт-Петербург, С.-Петербургского университета, 2002. -234с.
20 Сальникова М.Я. Хлорелла – новый вид корма. - М.: Колос, 1977. -95 с
21 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Талипов К.А. Массовое культивирование хлореллы с использованием продуктов сгорание природного газа в промышленных котельных. – Ташкент: Фан, 1970. - 11 с.
22 Вecker Е. W. Bіotechnology and explotatіon of the green alga Scenedesmus obluguus // Іndіan Bіomass. – 1984. - Vоl. 4. - Р.1 - 19.
23 Винберг Г.Г. Массовые культуры одноклеточных водорослей как новый источник пищевого и промышленного сырья // Успехи современной биологию. – 1957. - Т.43, Вып.3. - С. 332 - 351.
24 Пиневич В.В., Верзилин Н.Н., Степанов С.И. Типовая установка для массового культивирования одноклеточных водорослей // Физиология растений. – 1964. - Т.11, Вып.6. - С.1084-1089
25 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Методы массового культивирования и применения хлореллы. - Ташкент: Фан, 1974.-120с
26 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Якубов Х.Ф. Массовое культивирование протококковых водорослей в установках под открытым небом // Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. - Ташкент: Фан,1980.-С.3-58.
27 Soeder С. J. Massіve cultіvatіon of mіcroalgae: results and prospects // Hydro- bіologіa. - 1980. - Vоl. 72. - P.197 -209.
28 Музафаров А.М., Таубаев Т., Джуманиязов М.Д. Протококковые водоросли и их значение в растениеводстве // Культивирование и применение микроводорослей в народном хозяйстве. - Ташкент: Фан, 1980. - С. 144-146.
29 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т.,Селяметов Р.А., Хлорелла и ее использование в животноводстве, Ташкент, 1974, С.135
30 Рахимов А.Р. Якубов Х.Ф. О некоторых биохимических свойствах штаммов хлореллы и сценедесмуса, выращенных в различных условиях питания // Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. Ташкент.: Фан. 1971. С.47-51.
31 Таубаев Т.Т., Нескубо П.М., Применение суспензии хлореллы при откормке крупного рогатого скота хлопчатниковыми кормами. В сб. Культивирование водоророслей и высшие водных растений в условиях Узбекистана, Ташкент, изд-во Фан, 1971 С.45
32 Слащева Н.К., Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Влияние факторов космического полета на хлореллу. // Микроорганизмы в искуственных экосистемах , 1985.С.32-35
33 Заядан Б.К., Өнерхан Г., Микробалдырлардың таза дақылдарын бөліп алу және оларды белсенді өсіру тәсілдері, 2008
34 Горюнова С.В. В: Методы изучения и практическое использования почвенных водорослей. – Киров. - 1972. - 8 с.
35 Сиренко Л.А. и др. Методы физиолого-биохимического исследования водорослей в гидробиологической практике. Киев.: Наук. думка, 1975, 255 с.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
5
1. Әдебиеттерге шолу
7
1.1 Жасыл және көк-жасыл микробалдырларының биологиялық қасиеттері мен таралуы
7
1.2 ... ... ... ... ... МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДIСТЕРI
16
2.1 Жасыл және көк-жасыл микробалдыр дақылдарын анықтау және жинау әдістері
2.2 Микробалдырлардың альгологиялық және ... таза ... ... алу әдістері
2.3 Жасыл және көк-жасыл микробалдыр штамдарын өсіру әдістері
16
2.4 Микробалдырдың ... ... ... ... тізімі
33
1 ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 Биологиялық активтi қоспалар (БАҚ ), оларды алу
Организмдер тіршілігіне қажетті және ешбір ауыстырлмайтын маңызды роль ... ... ... ... ... (ББЗ) деп ... ... - ға ферменттер, витаминдер, аминқышқылдар және гормондар т.б. кіреді.
Микроорганизмдер тіршілігі нәтижесінде биологиялық ... ... ... соңы ... ... ... ... клеткалары синтездейтін ББЗ-дың негізгі топтары:
* Амин қышқылдар синтезі
* Белок.
* Антибиотиктер синтезі.
* Органикалық қосылыстар синтезі.
* Витаминдер синтезі.
* Биологиялық активті ... ... ... ... ... ... ...
* Ферменттер.
Организмдердің зат алмасу процестері, тыныс алу тааамды қорту, сіңіруі және т.б. ... ... ... көмегімен іске асады. Ферментсіз тіршілік жоқ деуге де болады. Фермент сөзін ... 12 ... ... алғаш голландия ғалыми Ван-Гельмонт кіргізген. Фермент - латин тілінен аударғанда ашу немесе ұйтқы деген сөз екен. ... соң Т. ... ( 1836ж) ... ... ... ... К.С. Киргофф арпаның полисахрид крахмалдарға ыдырайтыны анықтады.
Л. ... ... ... ... ... ... А.Н. ... жамыстарында виталистлердің ағым бойынша биологиялық катализдерді фермент және ... ... ... тең ... ... Витаминдер болса организмдердегі биохимиялық және физиологиялық процестерді реттейтін маңызды кіші ... ББЗ. Олар ... ... ... ... мен инфекциялық ауыруларға төзімділігін жоғарлатумен қатар әртүрлі зиянды заттарды клеткадан ... ... роль ... ... ... олар жеке ... ... арнайы бездердің көмегімен қортылып шғаатын ішкі секрециялық өнім. Олар клетка ішіне немесе қанға бөлініп шығып ораниздердің тіршілігіне маңызды биологиялық ... ... амин ... жылына 400 мың тонна алады. Атап айтқанда, 200 мың тонна глутамин, 160 мың тонна метионин, 50 мың тонна ... 7 мың ... ... ... Өндіргіштері: Лизинді алуда Brevibacterium sp., Corynebacterium glutamicum. L-глутамин қышқылын ... ... ... ... flavum ... Micrococcus және Microbacterium бактериялары қолданылады. L-триптофанды Bac.subtilis синтездейді.
БАҚ - организмдердің тарақты тіршілігін қалыптастыруға қажетті және олардың ... ... ... ... ... ... бар, жәнеде әртүрлі ауруларды емдеуге көмектестетін биологиялық активті заттардан жасалаған тағам қарамына ... ... ... ... ... заттарды айтады.
Тағамдық БАҚ 2 топқа бөлінеді;
1. Нутрицевтикалық заттар
2. ... ... ... - ... ... ... болып табылатын биологиялық активті заттар жатады. Адамзаттың тағамдарының химиялық қарамына жақсарту үшін қолданатын витаминдер мен олардың негізін қараушылар, макро- және ... ... ... ... ... фтор және т.б.) толық қанықпаған май қышқылдары, ауыстырылмайтын аминқышқылдар, кейбір моно-дисахридтар ... ... ... ... ... - ... көмектесетін, органдармен жүйелердің іс әректінің белсенділігіне физиологиялық жоаарлататын алдына ала сақтандыру үшін қолданатын белгілі фармакологиялық белсенділікке ие биологиялық активті ... ... ... өсімдіктер мен жануарлардан шығарлып алынатын органикалық қышқылдар, эфирлі майлар, биофлавоноидтар, алкалоидтар, полисахаридтер кіреді. Соңғы жылдары БАҚ ... оны ... ... ... ... әлем ... ... қызықтыруда.
БАҚ өсімдік, жануарлар өнімдері және микроб синтездері көмегімен өндіреді.Фиточай "Антидиабет", "Селен-спирулины" Медь-спирулина" ... грек ... ... өмір үшін ... сөз ... кезде "Био -Фимейл" пробиотиктеріне көп көңіл бөлінуде.
Бифидо- және лактобактериялар сияқты маңызды м/о - дерді пайдаланып адам ден ... ... ... асқазан ішек жолдарының жағдайын жақсартуға арналған БАҚ көптеп жасалып қолдануда. Бифидиумбактерин. Асқазан ... ... тек зат ... ... ... синтезіне қатысумен бірге организмдегі әртүрлі улы заттарды сыртқа шығарып оның иммунитетін жоғарлатады. М; жаңа туған нәрестелерге арналған микрооорганиздер ... ... ... ... ... маңызды.
Микроорганизмдер биотехнологиясы әрқашанда арзан қоректiк ортада, мол өнiмдi, сапалы ... ... ... талап етедi. Сондықтан күн сәулесiн пайдаланып, минералды тұздардың азғана концентрациялы ... ... ... микроорганизмдерден, арзан белок, витаминдi, медицина мен ауыл шаруашылықына пайдалы заттарды шығарып алуқа бақытталған фотобиотехнологияны дамытудың маңызы зор.
Қазiргi кезде фотобиотехнологияқа ... ... ... ... мен ... ... ... БАҚ алуаа көптеген микро балдырлар мен цианобактерия таза дақылдары пайдалануда.
Атап айтсақ ... ... ... ... salina цианобактерия Spirulina platensis.
1.2 Микробалдыр Chlorella биотехнологияда маңызды объект
Chlorella - протококкалар класына жататын бiр клеткалы жасыл балдыр. Оларды ... ... ... ... теңiздерден және топырақтан кездестiруге болады. Қазiргi кезде оның 30-ға жуық түрi ... ... ... шар ... Диаметрi 1,5-15 мкм дейiн жетедi. Хлорелла балдырлары бiр клеткалы, ... және ... ... ... ... ... түзу ... көбейедi. Автоспоралардың саны хлореллалардың түрлерiне байланысты әр ... ... ... ... 4, 8, 16 автоспоралар түзедi [1;2 ].
Бiр клеткалы балдырларды алғаш рет 1890 жылы Бейерник зерттеп, бiрнеше альгологиялық таза ... ... ... ... ... олардың биоэкологиялық ерекшелiктерiн зерттеген [3]. ... ... ... ... ... (40-55 %) дейiн, көмiрсулар (30-37%), майлар ( 5,7 % ), каротин ( провитамин А 1500-200 ... жуық ), ... ... ( ... мг/к құрғақ зат ) болады. Сонымен қатар витаминдердiң В, Е топтары кездеседi [4; 5].
Бiр клеткалы ... ... ... ауыл ... өсiмдiктерi үшiн бағалы биостимулятор. Оларды топыраққа енгiзу витаминдердiң, амин қышқылдарының және ... да ... ... ... ... онда ... ... жиналуына әсер етiп биологиялық белсендiлiгiн арттыратындығы және адам ... де ... ... ... зерттеушілердің жұмыстарында көп кездеседі. Сонымен қатар, хлорелла балдыры ғарыштық сапарларда зерттеу объектiсi ретiнде қолданылған [6]. Chlorella - ... ... ... бiр ... ... ... ... көбiнесе ағынды сулардан, көлдерден, теңiздерден және топырақтан кездестiруге болады сурет-1.
Сурет 1 - Chlorella sp. - ... ... ... құрамында: белок (40-55 %) дейiн, көмiрсулар (30-37%), майлар (5,7 %), ... ... А 1500-200 ... ... ... ... (1200-1500 мг/к құрғақ зат) болады. Сонымен қатар витаминдердiң В, Е. РР топтары кездеседi [7; 8].
Балдырладың физиологиялық ... ... ... ең ... ... ... орта минералды элементтерiнiң алмасуына байланысты. Хайлов деректерiне қарағанда балдырлардың қоректенуiне органикалық заттардың тигiзетiн әсерi аз емес [9].
1.3 ... ... ... ... ... уақытқа дейін жер шарының тұрғындарының азық-түлік өнімдеріне деген сұранысы ауыл шаруашылық өндірісінің негізінде қанағаттанарлық болды. Сонымен қатар ғылымның жаңа ... ... ... азық пен ... ... ... өндірісінде жаңа жолдарды ашады. Микробиологиялық синтездің мықты өндірісін құру ауыл ... ... ... мен ... белсенді қосылыстармен қамтамасыз етеді.
Миробалдырларды көлемді өсіру ... ... ... ... ... ... фотосинтезге қабілеттілігінің арқасында жүзеге асыруға мүмкіндік береді. ... ... жолы ... гетеротрофты микроорганизмдердің көмегімен алуға қарағанда экономикалық тиімді.
Соңғы жылдары микробалдырларды қосымша тағам мен азық көзі ретінде ... ... ... ... Хлорелла микробалдырына ерекше көңіл бөлінуде.
Микробалдырларды көлемді дақылдаудың негізгі міндеті - биомассадан көп өнім алу және оны тағамдық және ... ... ... ... ... Осы мақсатта зерттеушілердің негізгі жігері мен конструкторлық ойы микробалдырлардың белсенді өсуін толық қанағаттандыратын құрал-жабдық жасауға жұмсалуда. ... ... ... ... ... деп ... ... құрал қолданылады. Микробалдырлардың өнімділігі негізінен осы құрал-жабдықтардың типі мен конструктивті ... ... ... ... ... бөлетіні микробалдырлардан сапалы белок-дәруменді биомасса алуға мүмкіндік беретін қолайлы, жоғары өндірістік құралдар-жабдықтар ... ... ... ... ... шет елдерде өндірістік негізде микробалдырлардың биомассасын өндіру мақсатында түрлі құралдар жасалған.
Микробалдырларды көлемді дақылдауға арналған негізгі ... ... ... ... ... ... жалпылай өсіруге арналған ірі құралдарды жапон ғалымдары жасаған (Tamiya, 1955; Nakamura, 1961). [10;11]. Олар ... 3-20м, ... ... ... қалыңдығы 10-12см. ашық цементтелген шеңберлі бассейндерді қолданды. Суспензия насос көмегімен, бассейннен сорып алынып, лақтырылған суспензияның реактивті күші ... ... ... ... ... ... ... Мұндай типті құралда балдырлардың өнімділігі жоғары болды - тәулігіне 1м2 су бетінен 2-18,5 г құрғақ биомасса ... ... ... ... ... ... (ФРГ, Krauff, Meffert, 1966) [12] ... жасалған. Микробалдырларды өсіруге түрлі формалы сақиналы тік қайықтар қолданылған. Балдырлар суспензиясының араласуы ... ... ... ... Екі күн ... ... орта ... өнімі 1м2 - 10-12 г құрғақ биомасса алынды. Өзіндік конструкцияланған ... ... ... Ол ... 330 л шыны ... ... цилиндрлі резервуарды пайдаланды. Құрал қақпағына шыны ... ... ... ... үш ... ... Сонымен қатар, газды қоспаларды беруге арналған құбыр, сүзгіш клапан, электрөткізгіш, өнімді ... және ... ... беру жүйесі, түтіктер, т.б. бар. Ауаның көмірқышқыл газды қоспасы суспензияға берілмес бұрын стерилденеді. Дақылды араластыру ... ... ... ... ... ... ... берілуі арқылы жүреді.
Жұқа қабатты, мөлдір полиэтиленді құбырлы, тұйық сақиналы құрал ... ... ... ... 4000 л. Суспензияны насостың көмегімен циркуляциялық әдіспен ... ... ... ... Биология институтының мамандарымен микробалдырларды жалпылай өсіруге арналаған типті құрал жасалған. Тік құбыр арқылы насостың көмегімен суспензия бассейннен шашушы ... ... ... ... ... ... бет ... қабық қалындығы 1-3мм. Осы құралдағы балдырлардың өнімі тәулігіне 7-11г/л құрғақ массаны құрайды. ... ... ... (1968 ж. ... ... ... өндірістік құралдарын жасауда Жоғарғы Ғылыми Зерттеу Институттарының мамандары, микробиология ... бас ... ... ... ... ... ат ... Осылармен жасалған құрылғының бірі Андижан қаласындағы гидролизді зауыт аумағында құралған және сыналған. Ол цилиндр ... ... ... металл түпті және мөлдір пластиктен немесе силикатты шыныдан жасалған жарық өткізгіш шатыры бар. ... ... ... ... шашыратқышқа берілетін құбыр болады. Ол жақтан суспензия үлкен жылдамдықпен зырылдауық арқылы ... шоқ ... ... және культиватордың ішкі шатыр бетін жуады. Культиватордың диаметрі 3 м, ... 100 ... 1961 ... ... ... ... арналған құрылғылар жасалған. А.М.Музафаров, Т.Т.Таубаев, К.А. Талипов (1970) құрылғының жаңа түрлерін жасап шығарды. Құрылғы ашық, газ тәрізді жанармай жану ... ... және ... ... ... ... ... жылытуға арналған құралмен жабдықталған. Бөлінген газ қоспаларының ауа арқылы дақылға берілуі қосымша құрал қолданбай қамтамасыз ететін қысым беру арқылы ... ... [13].
1.4 ... ... ауылшаруашылық жануарларының өнімділігіне әсері
Хлорелла мен сценедесмус түрлерінің биохимиялық қасиеттерін зерттей келе, неміс ғалымдары Гардер мен Уатш 1942 жылы ... және ... ... ... балдырларды өндірістік жағдайда дақылдау туралы алғаш рет өз ойларын айтқан болатын.
Хлорелланың құстарға, қояндар мен шошқаларға әсерін зерттеу бойынша ... ... ... ... Әсіресе жұмыртқасалғыш тауықтарды хлорелла пастасымен қоректендіргенде оң нәтижелер алынды. Тауықтар рационына пастаны ... ... ... ... ... есеппен 21,5%, ал жұмыртқа саруыздағы каротиннің құрамын 56,5% арттырды.
Рационына хлорелланы қоспа ретінде алып отырған шошқа мен қояндардың қосымша ... ... ... ... ... тәжірибе бойы 11-35% артық болды.
Кейбір авторлар [14] деген қорытындыға келді. Авторлар өсімдік текті белоктық жемді балдырмен алмастырғанда ... ... ... ... ... ... ... рационды хлорелламен (10%) алғанда тауықтардың жұмыртқасалғыштығы 20-30% артты [15], жұмыртқаның сапасы ... оның ... мен ... ... ... ... бір басқа 6 литр мөлшерінде қолданғандағы тәжірибелік жануарлардың қосымша салмағының артуы Р.А. Саляметованың жұмыстарында да көрсетілген (1972). ... 72 ... бойы ... Жануарлардың рационы мұнда 1 кг мақта шротынан, 0,5 кг комбикормнан, 7 кг ... ... ... ... жануарлардың орташа қосымша салмағы әрбір тәулікте 710 г, ал ... - 527 г ... ... ... ... ... салмағының артуы, бір жағынан, хлорелла биомассасының қоспаның биостимуляторлық қасиетіне, екінші жағынан, осы қоспаның көмегімен ... ... ... ... ... байланысты болады. Біруақытта бақылаумен салыстырғанда тәжірибелік жануарлардың қосымша салмағы 29,3% артқаны байқалды.
Өзбекстан Ғылым Академиясының Ботаника ... ... ... ... үшін ... суспензиясының тәуліктік нормасы 2 - 5 л, әр мүйізді ірі қара үшін 3 - 4 л ... ... ... әрі жемдеуге келмейтін рационына клетка тығыздығы 20-48 млн/мл хлорелла суспензиясын 2-3 л мөлшерде қосу, ... ... 20%-25% ... 1967 жылы ... ... ... жемдеу базасында хлорелла суспензиясының мүйізді ірі қараның салмағына әсері зерттелінді.
М. Я. Сальникова (1965, 1966) қояндарды, ... мен ... ... қорыту қасиеттерін зерттеді. Қояндар рационына лиофильді кептіріліген 6 г хлорелла қосылғанда күніне протеиннің қорытылуы 76 -- 78% ... 8 г ... ... ... бас ... [16;17].
Қойлардың хлорелла протеинін қорытуы 52%, майды - 51%, клетчатканы - 33%, азотсыз экстрактивті заттарды - 70% ... ... ... 167г ... жолмен консервіленген хлорелланы қосқанда протеинді қорыту 85,4% құрады, ал термиялық кептірумен 300г хлорелланы қосқанда 38,8% құрады. ... ... ... төмен деңгейде қорытуын автор кептіру нәтижесінде белоктың қабылдануының төмендеуімен түсіндіреді. Автор жануарларды хлорелла суспензиясымен немесе паста тәрізді биомассасымен тамақтандыруды жөн ...
У. ... та (1972) ... ... ... ... ... қорытылатындығын көрсеткен болатын. Автордың пікірінше, рационда неғұрлым хлорелланың паста тәрізді биомассасы көп болса, соғұрлым қорытылу мен зат алмасу көрсеткіштері де ... ... ... [18]. ... мәліметтер хлорелланың жоғары жемдік және биостимуляторлық қасиетінің болуын және оны ауыл шаруашылық жануарлары мен ... ... ... қоспа ретінде кеңінен қолдануға болатындығын көрсетеді.
Н. Г. Понировский мен А. Нурназаров (1972) ... ... ... ... ... ... 17% дейін көбейетіндігі туралы мәлімдеген [19]. ... ... ... ... ... ... тауықтарға белгілі мерзімде қолданған нәтижелер
Хлорелланың, сценедесмустың және басқа да протококкты балдырлардың биостимуляторлық қасиеттері құстарға жүргізілген тәжірибелерде бақыланды. ... ... ... ... да ... жүргізілген тәжірибелерде оң нәтижелер берді. 50% хлорелла суспензиясын жеммен араластырды да, қалған бөлігін су ретінде ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 23 - 25% артатынын көрсетті [20; 21]. ... ... ... ... ... ... жем 15,9 - 18,5% -ға үнемделді.
Абакумова және т.б. [22] жұмыстарында хлорелла биомассасын өсіп келе жатқан ... ... ... ... ... ... ... кешен жемінің 25 және 50% (қорытылатын протеин бойынша) лиофильді ... ... ... ... Құрғақ және паста тәрізді хлорелланың құстар өнімділігіне әсері бойынша көптеген зерттеулер жүргізілді. Суспензияны 1 литрде 0,25г -50г ... ... ... ... қолданғанда жұмыртқалау 24% артты, ал паста тәрізді массаны ... 30%-ға ... ... суспензияда 23%-ға дейін, ал қалыпты суспензияда (құрғақ заттың 0,25 -- 1,5 г/л ... 15%-ға ... ... ... ғалымдардың мәліметтері бойынша (Мошкова және т.б., 1967; Музафаров және т.б., 1974), ... үшін бір ... ... хлорелламен қоректендірудің оптималды нормасын анықтаған. Мұнда құрғақ түрде 5-7 г, ... 7 -10 г, ... ... 7- 15 мл, ... ... 50 мл дейін болады [23].
Хлорелланың ауыл шаруашылық жануарлар мен құстардың өсуі мен ... ... ... ... ... ... ... да жүргізілді [24-28].
1.1 Цианобактерия-спирулинаның биотехнологиялық маңыздылығы
Фототрофты прокариоттарға қарағанда цианобактериялар морфологиялық жағынан ... ... ... ішінде бір клеткалы, қауымды және көп клеткалы жіп тәрізді организмдер кездеседі.
Цианобактериялардың ішінде бір клеткалы, қауымды және көп ... жіп ... ... кездеседі. Ең майда бір клеткалылардың диаметрі 1 мкм, ал ең үлкен ... ... 20-30 мкм ... ... көп. Соның ішінде, көп клеткалы Spіrulіna туысының трихомдары тармақталған ... ... ... ... ... 15-20 мкм ... Сондай-ақ, көптеген бірклеткалы түрлері көбіне қоймалжымданған, бірнеше клетка санына бөлінген колония ... ... ... ... колониалды цианобактериялар деп атайды. Жіпшелі цианобактериялардың клеткалары бір-бірімен клетка аралық көлденең өтетін, жіңішке каналдар ... ... ... Мұндай көпклеткалы жіпшелерді трихомдар деп атайды. Одан түзілген клеткалар сфералық, таяқшалы және т.б. пішінді болады. ... ... ... ... мен ... ... ... әртүлі, олардың ұзындығы бірнеше миллиметрге жетіп, трихомдары қынаппен қоршалған немесе тармақталған болады [5].
Цианобактерия спирулинаны көбінесе XXI-ғасырдың ең үздік өнім ... ... ... қазіргі таңда спирулинаны нағыз космостық тағам ретінде дәлелдеп, ТМД елдерінде негізгі азықтық ... ... ... ... және т.б.) ... ... жасалған препараттарды 70 тен астам елдерде сатылып пайдалануға рұқсат етілген.
Чад көліне ... ... ... ... ... белсенді қолданудан соң, бүкіл дүние жүзілік ғалымдар бұл ғажап өсімдіктің ... ... ... ... ... ... бар. Олардың ретінде қолданып келген азығы спирулина (Spіrulіna platensіs) деп аталатын бірклеткалы ... ... ... ... байланысты, әсіресе цианобактерия Spіrulіna өкілдерін сауда орталығында ... ... ... мән ... ... ... ... Жапония алдағы мемлекеттердің бірі болып саналып келген болса, қазіргі кезде, олардың бөліп алған штамдары мен өсіру технологияларын АҚШ, ... ... ... ... ... Дания, Ұлыбритания елдері кең қолданады [6].
Гавай аралында орналасқан американдық ... ... ... ... жоғары сапалы әртүрлі микробалдыр өнімімен қамтамасыздандыруда. Оның ішінде, Spіrulіna Parfica микробалдырын өнім ретінде ... және ... ... ... ... ... ... университетінің ғалымдарының зерттеулері бойынша Spіrulіna Parfica құрамынан басқа микробалдырларда кездеспейтін ферменттер құрамын тапқан. ... ... ... гербицидсіз және т.б. зиянды заттарды қолданбай жылына шамамен 500 тоннадай сапалы ... ... ... ... - ... көлі ... 1000 ... жуық табиғи спирулинаны өсіруде. Олардың - дүние жүзілік ғылыми зерттеулер үстіндегі ең жетекші кәсіпорындардың бірі болып ... ... ... арзан қоректік ортада, мол өнімді, сапалы биомасса шығарып алуды ... ... Шет ... ... өзінен 200 ден астам тағам түрлері дайындалады және міндетті түрде ірімшік, балмұздақ және ... ... ... ... ... үшін ... Ал, Рессейдегі Самар облысының Тольят қаласында спирулинаны өндіруде ең ірі ... бірі ... ... бай азықтық құндылығына қарай ауылшаруашылық дақылдарынан артық ... кем ... және ... ... ... ... энергетикалық шығымның төменділігімен тиімді. [7]. Көптеген түрлері миксотрофты және жарық көзін аз ... ... ... жасанды жарық көзінде хлорелланың өнімділігі тәулігіне 1м2 - қа 100-140г құрғақ зат құрайды. Бұл тәулігіне 1000-1400 кг/га (құрғақ массасдағы) ... ... 360-500 т/га ... ... Ал, ашық ... ... ... көзінде жаппай өсіруде, тәулігіне орташа өнімділігі 14-35 г/м2 (құрғақ массада), ең максималды ... 60 г/м2 ... [8]. ... ... ... ... өсіруге арналған қондырғыларды орнату жұмыстары 1961 жылдан бастап жүре бастады. 1970 жылы А.М. Музафаров басқаруымен жаңғыш газ түзгіш отын ... ... ... ... кетуден сақтап, қалыпты температураны реттейтін және суспензияның жаңған өнімін қайтаратын ... ... жаңа ашық ... ... [9]. ... ... ... ашық қондырғының бір кемшілігі ауарайына өте байланысты. Сондықтан ашық қондырғылардың температура жағдайын ... ... ... ... ... ... ... және жаңбырлы күндері аз, сондай-ақ температура жағдайы қалыпты аудандық жерлерде ұстаған жөн [10].
Соңғы жылдары цианобактерия спирулина биомассасын пайдалануда, ... ... ... ... ... ... кейін, БАҚ ретінде адамзат тағамына қосу жөнінде ООН комиссиясында шешілді. Бүкіл Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ұйымының мәліметі ... ... кем ... 70% ауру ... ... күш ... ... Ұзақ зерттеулерден соң спирулинаның организмге (адамзатқа, тышқандарға, құстар мен қабандарға, балықтарға) қажетсіз қосымша түзілгіш және улы ... ... [11]. ... медицина ғылым академиясы, азық түлік институтының профессоры В.К. Мазоның айтуынша, спирулинада В12 және β-каротиннің ... ... ... планетамыздағы басқа бірде бір тағам құрамында мұншалықты кездеспегенін атап өтті [12]. Осыған байланысты, спирулинаны көптеп өсіруде ... ... бар. Бұл ... ... орта ... спирулинаны өсіру үшін құс фермасындағы токсикалық әсері жоқ ағынды суларды пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... микробалдырлардан ұнтақ порошок, спирттік және майлы экстрактар, дәрі-дәрмек, шам және т.б дайындайды. Бұл препараттар тек бір ғана ... көзі ... ... ретінде емес, сондай-ақ жағымсыз иістерді жойып, инфекцияға қарсы әсерін жоғарлатады.
Балдырлардың жоғары ... ... ... жоқ, ... ... тоғандарда, құрлықта және жасанды қондырғыларда өсіруге болады. Өсімдіктерге қарағанда климаттық жағдайға аз тәуелді. Егер ... ... ұсақ ... ... ... биомассасын 2-5 тәулікте екі еселендіреді [13]. Мұндай өнімділіктің негізінде бірдей көлемді ... ... ... ... ... 20 есе көп ... ... дақылдарға қарағанда 40 есе, ал ірі қара мал етін ... 400 есе көп. ... ... ... ... ... табиғи және жасанды су қоймалары бар. Жасанды су қоймаларын оңтүстік аудандарда күріш шаруашылығына жиі пайдаланады. ... ... ... ... орны ... ... өзінің тіршілік әрекетінің нәтижесінде топырақтың құнарлығын одан алатын өнімнің мөлшерін көбейтеді. Сонымен қатар күріш даласында өсірілетін ... ... қор заты ... есептеледі [14].
Судың тазалығын сақтаудың бірден-бір жолы табиғи тазартқыштарды дұрыс пайдалану. Солардың бірі - балдыр. ... ... суда ... ... ... ... суды тазалауда шикізат көзі ретінде (әсіресе белок пен ... ... ... алу ... байқалған. Себебі, таза минеральді ортада және ағынды суларда өскен балдырлардың ... ... ... ... ... ... ... қажетті қоректік орта ретінде үй-тұрмыстық ағын суларды пайдалануға ... [15]. ... ... ... ... ... көмегімен тазартатын 2600 биологиялық тоғандар салынып, оларға хлорелла, спирулина сияқты ... ... ... ауыл ... кең қолданады. Сондай-ақ, Бельгияда атом электростанциясының қалдық суларына спирулинаны өсіру нәтижесінде ... бір ... 2 ... астам биомасса алып, оны ауыл шаруашылығында тиімді пайдаланатын көрінеді.
Қала канализациясының ... суы бар ... ... ... ... (Chlorella vulgarіs, Ch.pyrenoіdosa, Scendesmus oblіquus және т.б.) жақсы өсіп, биомасса ... 39-50% ... 30-36% ... 5-10% май, 8-12% ... зат, 800-1900 мг/кг аскорбин қышқылы және витаминдердің В-В1, В2, В6, В12, В15, РР, К және т.б. тобы бар [16]. ... ... ... ... ... ... ... хлорелла және сценедесмус сияқты бір клеткалы балдырларды құс фабрикасы, мал шаруашылық кешендерінің қалдық суларына өсіру нәтижесінде ... ... оны мал ... қосымша жем ретінде пайдаланып, олардан алатын өнімдердің құрамын арттыру жәйлі мәліметтер көп. Ағын суда дақылдаудың ... ... ... егілген ортадан сүзіп, бөлек алып отыру керек, әйтпесе екінші реттік ластануға әкеліп соғады. Ал тазаланған ағындыны жиналғыш тоғанға ... оны ... ... ... немесе балық өсіруге, құстарға және т.б. су жәндіктеріне тиімді қоректік орта бола алады. Көптеген әртүрлі балықтардың болуынан хлорелла мен ... және т.б. ... өсу ... жоғарлайды [17].
Микробалдырлардың табиғи жағдайда өсу қарқынын қоректік заттармен реттеуге болады. Қоректік орта құрамында қор заттарының таусылуынан, ... өсу саны ... ал жаңа ... ... ... (мысалы, жаңбыр кезінде) немесе топырақтан жуылып түскен заттардан өсу қарқыны жоғарлайды.
Фотосинтездік ... ... ... ... ... клетка заттарына айналдырады, СО2 сіңіріп, оттегін бөліп шығарады. Спирулина өсу ... ... ... ... ... фосфор, темір және т.б. минеральдық заттар мен микроэлементтерді пайдаланатын болса, ал спирулинаның өлі және ыдыраған клеткалары жаңа ... ... мен ... ең ... ... ... табылады.
Мал шаруашылық фермалар мен құс фабрикалары биогенді элементтерге және т.б. ... бай ... су ... ... зерттеушілері хлорелланы өсіру үшін табиғи тыңайтқыштар (ашыған балық тұнбасы, компостың бөкпесін, тезек-көң, нәсіп және т.б.) ... ... ... ... ... ... өте тиімді, егер ортаға СО2 үрлеген кезде культуралық ортадағы рН теңеседі.
Т.В. Васиговтың өзінің зерттеулерінде хлорелла мен ... қой ... ... ... көңнің сығындысы протококты балдырларға жақсы қоректік орта болатындығын дәлелдеді [18]. ... ақ, құс ... мен ... ... тұт ... жібек құртының нәжісін немесе сығындыларын хлорелла мен сцендесмустің штамдарының стандартты қоректік ортасына органикалық тыңайтқыштар ретінде қосып өсіргенде микробалдырлардың ... мен ... ... ... ашық ... немесе арнайы жабық қондырғыда құс қиымен (6-10 г/л) және тұт ағашының жібек құртының нәжісінің (2-5 г/л) сығындыларын ... ... ... ... ... ... өнімділігі тәулігіне 17,5-33 г/м жоғарлатуға болады [19]. Бұдан басқа, микробиологиялық ... мен ... ... ... ... мал және құс ... ... сулар, хлорелланы өсіруде жақсы қоректік орта болып табылады.
Дамыған АҚШ елінде ірі мүйізді малдар мен ... ... ... ... пайдаланатын арнайы балдырлы суаттармен қатамасыздандырылған болса, керісінше малшаруашылығының ... ... ... үшін ... ... ... Ондағы есеп бойынша, 4 млн/га көлемді реактордағы балдырдың тәуліктік орташа өнімділігі 12 г/м2 (құрғақ массаға) құрайды, яғни ... ... ... ... ете ... десе де ... ... мұндай жағдайда 121 млн/га ауылшаруашылық қалдықтарын алу қажеттілігі туады.
Балдырдың адам баласына ... ... ғана ... ... ... ... жетістіктерге жеткенімізбен құсшаруашылығында толық құнды азықтық жем мәселесі әліде шешілмеген. Ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... бұзылып, өнімділігі мен жұмыртқалау саны төмендейді
1.2 Цианобактерия спирулинаның биологиялық қасиеті
Соңғы жылдары биотехнология ғылымының дамуымен және бұл салада микроорганизмдерді көп ... ... күн ... мен ... ... қосылыстарда өсіп, жоғары құрамды өнімділігі бар микробалдырларға қызығушылық артуда. Ал, ... ... ... ... бағалы қасиеті, оның биохимиялық құрамының тұрақтылығында.
Цианобактерия спирулинаның клетка қабырғасында қатты ... жоқ, ... ... ... оңай сіңімділігін (85-95%-ке дейін) қамтамасыз етеді. Спирулинаның тірі ... ... ... витаминдер мен микроэлементтер күрделі молекулалы қосылыстар құрамына оңай және тез кіре ... Оны ... жұқа ... ... ... ... ... құрамы: 55-70% белок, 15-20% көмірсу, 5% липидтер, 4% нуклеин қышқылы, 7% минеральдық заттар. Салыстырмалы түрде ... ... ... ... белок құрамы көптеген азықтық өнімндерге қарағанда ( жұмыртқа белогы 47%, сиыр етінде 18-21%, соя ... 37%) ... ... ... спирулинаның белок құрамында организмнің қалыпты тіршілігіне аса қажетті көптеген аминқышқылдар тобы жиналған. Оның ішіндегі ... мен ... ... басқа жеміс жидектермен, дән-дақылдарының құрамынан асып түседі. ... ... ... ... ... ... ... жоғары. Ал, спирулина клеткаларының түс бояуы көптеген ферменттердің синтезіне қатысатын бірнеше пигменттердің (хлорофилл а, каротиноидтар, фикоцианин, фикоэротрин) ... ... [20]. ... құрамында жасыл хлорофилл пигменті жалпы мөлшерден 1% құраса, ал ... ... ... ксантофилл, криптоксантин, эхиненон, лютеин, зеаксантин) 0,14-0,37% құрайды. Оның ішінде жасыл хлорофиллдің антиоксиданттық және ... ... бар ... Ал, ... ... ... ... спирулинаның құндылығын жоғарлатады (мысалы, сәбізбен салыстырғанда β-каротин 10 есе көп). Әсіресе β-каротин көптеген ісік ауруларының (өкпе, асқазан, ішек, тамақ) алдын ... ... ... бар. Көк ... ... спирулинада жалпы мөлшерден 15%-ті құраса, оны хлорофилл мен гемоглобиннің негізін құраушы деп санайды. Организмдегі лимфа жолдарының активтілігін ... мен ... ... ... немесе қатерлі ісіктің дамуын тежеу үшін фикоцианиннің маңызы зор [21;22].
Спирулина мен ана ... ... ... - ... ... (ГЛҚ) - мый ... негізгі азықтық құрамына кіреді. ГЛҚ артрит еміне алдын алу үшін профилактика ретінде аса қажет болса, оның ... ... ауру ... ... ... ...
Спирулинаның биологиялық қасиетінің бір ерекшелігі, оның құрамындағы витаминдер (В1, В2, В5, В6, В9, В12, А, С, Е) тобы мен ... және ... ... (Se, P, Co, Fe, Zn, Mn, Br, S, K, Ca, Mg, Cu, F, Mo) ... бір спирулина бойынан табуға болады [23;24].
Отандық ғалымдардың 1979 ж қоянға ... ... ... ... иммунды стимулдеуші белсенділігі мен клеткадағы нуклеаза, ДНК-ң репарациялық жүйесінің ферменттік белсенділігін жоғарлатқан. Ал, кейінгі зерттеулер (1993 ж) ... ... ... мен ... ... өнімі мен сүйек мыйындағы клеткалардың көбеюін күшейткен. ... ... ... ... ... препаратына сезімталдықтың жоғарлауы немесе аллергия нышаны сирек кездеседі. Сондықтан спирулина биомассасы - адамзаттың қалыпты тіршілік етуіне аса қажетті, құрамында улы ... жоқ, ... таза өнім ... ... [25;26].
Дамыған елдердің ғылыми институттары спирулинадан жасалған ... ... және ... ... ... ... Медицина колледжінің зерттеушісі Альберт Энштейн, өзінің соңғы 20 жылын проблемасын зерттеуге ... Оның ... ... ... ... ... ... көптеген ісік ауру түрлерінің пайда болуын төмендетеді. Осы тұрғыда жүргізілген көптеген тәжірибелік зерттеулерді көп кездестіреміз. Мысалы, Индия және ... ... ... жас аналарға арнайы беріледі. Анемиямен ауыратын жүкті әйелдерге (52 адам) Виниц Мемлекеттік медуниверситеті жүргізген клиникалық зерттеулерінде спирулинаны қабылдағаннан ... ... ... мен ... ... ... белок пен сарысу бездері жоғарлағанын дәлелдеді. Ауыр сырқаттан әлсірегенде, анемия, қан және нерв жүйелерін нығайтып, ісіп қызару ... мен ұлпа ... ... алу үшін ... 1,0-2,0 г ... ... ... [27; 28].
Спирулинаны медицинада төмендегідей жағдайларға пайдаланады:
- Организмде темір жетіспегенде және ... қаны ... ... ... қан ... ... ... емдеу және алдын-алу ретінде.
- Ұзақ ауырған кезде немесе гепатит, туберкулез, асқынған бронхиттен кейін дем беру ... ... ... деңгейін төмендету үшін.
- Атеросклероз және онымен байланысты короносклероз, ... ... ... бас ми ... ... ... кейін - инсултті, гипо- және гипертониктердің артериальды қысымын реттеуде.
- Гиповитаминоз, ... ... ... ... өсуін (мысалы, өкшедегі жарықтар).
- Аяқ-қол буындардың ауруын, тұз жиналуын, миозит, жас организмнің өсуіне дем беру және т.б.
Спирулина ... оның ... адам мен ... ... ... ... ... мен ісік ауруына әсері туралы көптеген мәліметтер көрсетілген. Жапонияда жүрек, қантамырларының ауруы басқа ... ... 10 есе ... оның ... ғалымдар теңіз балдырын жиі пайдалануға байланысты дейді. Теңіз балдырларының құрамында қан тамырларының қабырғаларына жиналған тұздармен холестеринді ерітетін бетаситостерин ... ... ... дәлелдеді. Бұл бетаситостеринді кейінгі кезде таза күйінде бөліп алу ... ... [29, 30]. ... спирулинаны биологиялық активті қоспа ретінде микроорганизмдерге қажетті қоректік орта болып табылады.
2 Зерттеу объектIлерI жӘне ... Бiр ... ... балдырларды өсiру
Микробалдырлар Chlorella vulgaris Z-1 клеткаларын 3000 люк. жарықта, ... L 2min, 04 ... және ... ... ... ... 25-280С ... Петри табақшалары мен 250 мл-к колбалар және әртүрлі биореакторлар өсiрдiк [29].
Зертханада балдырларды көбейтiп өсiру ұшiн алдымен қоректiк орта ... ... ... ... орта екi түрлi. Олар сұйық және агарлы қоректiк орталар. Балдырлардың өсуi және көбеюi қоректiк ортаның құрамына және ... ... ... ... ... ортада оларды ұзақ уақыт өсiру әртүрлi факторларға байланысты, балдырлардың өсу қарқындылығына, қоректiк ортадағы ... ... және ... мақсатына байланысты.
Агарлы қоректiк орта дайындағанда агар-агардан 1,5-2 % ғана қолданамыз. Көптеген балдырлар осы ортада жақсы өседi. Яғни, агарлы қоректiк орта ... ұшiн 1 л. ... суға 15-20 ... ... ... ... ... агарды мейлiнше көп, ал қыс маусымында азырақ қолданады, өйткенi төменгi температурада орта ... ... ... ... өсiру агарлы қоректiк ортаның маңызы зор. Көбiне қоректiк ортаны таза штамдарды бөлiп алуда және балдырлардың коллекциясын сақтауға қолданылады. Дегенмен, балдырларды ... ... ... ... жай, ... ... ортамен салыстырғанда соған байланысты балдырларды мұражайда сақтауда агарлы қоректiк ортаны пайдаланады.
Микробалдыр Chlorella vulgaris Z-1 өсiруге 04 стандартты ... ... ... ... ... (г/л):
(NH4 )2SO4 - 0,2
Ca(H2PO4)2H2O - 0,03
CaSO4 H2O - ... - ... ... ертiндiсi - 0,15мл
Топырақ экстрактсы - 0,5мл
Микроэлементтер ерiтiндiсi-1мл
Жасанды қоректiк орталарды автоклавта бiр атмосферада ... 45,60 ... ... Балдырларды егу жұмыстары арнайы зарасыздандырылған боксте жүргiзiледi. Бокс iшiн зарасыздандыру үшiн ... ... 40-45 мин. Жағу ... жүзеге асырамыз [30; 31].
2.3 Бiр клеткалы ... ... ... ... әдiстерi
Сұйықтықтағы клеткалар санын Горяев камерасы ( ТУ-64-1-516-77 ) ... мына ... ... ... С = мұнда: N - бес ... ... ... ... ... балдырлардың клеткалар санының тығыздығын электронды фототколириметр ( ЭФК ) КФК - 3 ... ... ... ... ЭФК ... стандарттау тексеруiнен 2000 жылдың қараша айында өткен. Балдырлардың клеткалар санының тығыздығын өлшеу кезiнде толық ұзындығы 10 мм/к кюветана ... ... ... 0,4 L 2 min қоректiк орталарын пайдаландық [32].
2.1 Зерттеу объектiлерi
Зерттеу жұмысына Қызылорда ... ... ... ... топырағы пайдаланылды. Сонымен қатар, Қазақ ұлттық университетiнiң микоробилогия кафедрасының фототрофты микроорганизмдер ғылыми зертханасы коллекциясынан алынған Chlorella vulgaris Z-1, ... ... ... ... ... ортасы (г/л): NaHCO3 - 16,8; K2HPO4*3H2O - 1,0; NaNO3 - 2,5; K2SO4 - 1,0; NaCl - 1,0; ... - 0,2; ... - 0,04; ... - 1 мл, ... ерітіндісі - 1 мл; микроэлементтер (мг/л): ZnSO4*7H2O - 22,0; H3BO3- 11,4; ... - 5,1; ... - 5,0; ... - 1,6; ... - 1,6; (NH4)6Mo7O24*9H2O - 1,1. Ортаның рН -9,0. Стерилизация - 1 атм. 30 мин.
2) Громов №6 ... (г/л): KNO3 - 1,0; ... - 0,2; ... - 0,2; ... - 0,15; NaHCO3 - 0,2; ... ... - 1мл; ... ... ... - 0,22; ... - 1,81; CuSO4*5H2O - 0,079; NaBO3*4H2O - 2,63; ... - 1,0; ... - 9,3; CaCl2 - 1,2; ... - 0,02; ЭДТА - 0,010. ... рН мәні - 7,0. ... - 1 атм. 30 мин.
3) Громова №6 а (г/л):
KNO3 - 1г; K2 HPO4 - 0.2г; MgSO4 *7 H2 O - 0.2г; NaHC - 0.1г; CaCl2 - 0.15г; ... - 1 мл; ... рН мәні - 6,0. ... - 1 атм. 30 ... ... ортасы (г/л): KNO3 - 5,0 г; MgSO4*7H2O - 2,5 г; KH2PO4 - 1,25г; ... - 0,009г; ЭДТА - 0,037г; ... - 1мл; ... рН мәні - 6,0. Стерилизация - 1 атм. 30 мин.
* BG-11 ... (г/л): NaNO3- 1.5; ... - 0.04; ... - 0.075; CaCl2 - 0,036; ... ... - 0,006; ... Fe (II) - 0,006; ЭДТА - 0,001; Na2CO3 - 0,02; Агар - 20; ... ... - 1 мл; ... су - 1 л. ... ... - H3BO3 - 2,86; ... - 1,81; ZnSO4*7H2O - 0,222; Na2MoO4 *2H2O - 0,39; ... - 0,079; ... - 0,0494; ... су - 1 ... ... ... Цианобактериялардың жинақ дақылын алу
Алматы обылысы су тоғандары мен топырақтарынан цианобактерия сынақтарын көктем, жаз және күз айларында жинап алып, ... ... ... ... көмегімен анықтадық. Сынамалар Сиренконың әдiстемелiк нұсқаулары бойынша жиналынды. Цианобактериялардың жинақталған дақылын алу үшін ... 250 мл ... ... 100 мл ... Заррука ортасы бар ортаға зерттеліп отырған топырақтың 10 мл салып 30 күн көлемінде 1500 лк ... ... ... ... ... МБИ 15-42У ... пайдаланылды.
Цианобактерияларды тiрi жағдайда анықтау жүргiзiлдi. Талшықты цианобактериялардың қозғалысын тоқтату үшiн йод ... ... ... ... ... таза ... ... алу
Микробалдырлардың бактериологиялық таза дақылын бөліп алу - жұмыстың ең бір қиындыққа толы кезеңі болып табылады.балдырларды бактериялардан тазарту - ... және көп ... ... Оны ... асырғанда зерттеліп отырған организмнің ерекшелігі айқындалынады.
Бактериясыз жағдайда балдырлар альгологиялық таза дақылдармен салыстырғанда анағұрлым баяу өседі және морфологиялық, физиологиялық ... ... ... ... ... ... ... Негізінен цианобактериялардың бактериологиялық таза дақылы ботаника кафедрасының қолжазбасы негізінде жүргізілді, ол мынадай сатылы кезеңдерден ... таза ... ... ... ... ... азотсыз ортада өсірілді; екінші кезеңде цианобактериялардың жинақ дақылында цианобактериялардың өсуі туралы белгісі қоректік ортада көк - ... түс, ... ... ... ... ... колба қабырғаларында қабат пайда бола бастағанда - микроскоптап, цианобактерия клеткалары ... ... ... ... ... ... агарлы Громова қоректік ортасы бар Петри табақшасына егілді. ... соң, ... бір ... қара ... жауып жарыққа қояды. Фототаксис құбылысына сәйкес цианобактериялардың жіпшелері табақшаның жарық бөлігіне қарай жылжиды. Жылжып, өсе бастаған цианобактерия жіпшелерін ... алу үшін ... ... ... ... қайта егеді.
Келесі кезеңде дақылдың ластану дәрежесін анықтау ... ... ... ... ... ... ... Осылайша бактериялық серіктестердің түрлік құрамы анықталды; осы процедуралардан кейін бактериялық серіктестерді ... ... ... ... Бұл ... ... жүргізілмеді. HEINRICH MACK NAÖHF. СНЕМ фирмасының антибиотикалық тест - ... ... ... мен цианобактериялардың мына антибиотиктерге сезімталдылығы анықталды: гентамицинге, тетрациклинге, левомицитинге, ... ... ... ... жою үшін ... тірі ... санына әртүрлі антибиотиктердің дозасы мен әрекет ету уақыты бақыланды және әдіс цианобактерия барлық серіктестерінен тазартылғанша жасалды. ... ... ... ... ... ... Бактериологиялық таза цианобактериялардың тазалық дәрежесі микроскопиялық әдіспен тексерілді.
Осылайша, антибиотиктермен біртіндеп өңдеудің нәтижесінде цианобактериялардың таза популяциясы алынды.
2.2.3 Цианобактериялардың морфологиялық - ... ... ... ... цианобактериялардың морфологиялық қасиеттері қалыпты әдістер бойынша МБИ 15-42У ... ... ... ... ... және ... ... арқылы өлшенді.
Цианобактерияларды идентификациялауда Берджи анықтағышы және ''Определитель сине-зеленых водорослей Средней Азии'' Том1-3; ''Определитель пресноводных ... ... Том 1 - 14 ... ... әртүрлі синтетикалық ортада өсу динамикасы оптикалық тығыздығын UNICO RS 1100 спектрофотометрінде 7 тәулік бойы өлшеу ... ... ... ... ... тығыздығын өлшеу кезiнде бақылау ретiнде қоректiк орта пайдаланылды.
Микрофотосъемка цифровой фотоаппарат CANON PowerShot A 800 Silver ... ... Бір ... ... ... клетка санын есептеу
Бiр клеткалы жасыл балдырлардың саны клетканың санын ... ... ... ... ... ... ... сұйықтығында есептеу үшін Горяевтің камерасы қолданылады. Камера ортасын көлденең науа бөліп тұратын ... ... ... ... ... ... пластинканың биіктігінен 0,1 мм аласа, соның арқасында жабын әйнекпен жапқанда пластинканың ортасында камера пайда болады.
Пластинканың орта бөлігінің беткі жағында ... тор ... ... Сол тор көздерге дақыл тамшыларын тамызып, үстін жабын шынымен жабады. Жабын әйнегі мұқият сүртіледі. Сүрткеннен кейін жабын шыны мен ... ... ... сұйықтықтарды сүзгі қағаздың немесе дәкенің көмегімен жойылады. Микроскоппен белгіленген шаршыдағы балдыр клеткасының саны есептелінеді де, 1 мл сұйықтықтағы ... ... ... ... ... ... Горяев камерасы көмегiмен мына формула арқылы анықтаймыз:
Х=m/20*106, мұнда:Х - 1 мл сұйықтықтағы ... ... m- ... ... ... Микробалдырлардың биохимиялық құрамын анықтау. Микробалдырлардың құрамындағы белоктың мөлшерін Лоури ... ... ... [33]. ... 0,5-1 г ... ... пигменттерін (0-40С) суықтықта ұстап ажыратамыз. Ол үшін, зерттеу материалына 10 мл ... ... 8000g ... 5-10 мин ... ... Пигменттерді ацетонмен ажырату әдісі екі-үш рет қайталанады. Пигменттерден ажыраған тұнбаға 10 мл 5% үш хлорлы ... ... ... 30 мин ұстаймыз. Кейіннен центрифугалау арқылы белокты тұнбаға түсіреміз де, 2% үш хлорлы сірке қышқылымен жуамыз. Алынған тұнбаға 10 мл NaOH ... ... 5 мин ... су ... ... ... жолы: 2,5 мл зерттелетін белок ерітіндісіне 5 мл "С" реактиві ... ... ... оның ... (10 ... соң) 0,5 мл ... реактивін қосып, 30 минуттан кейін тығыздық көрсеткішін 750 нм толқын ұзындығында спектрофотометрде өлшейміз. Алынған белок ерітіндісінің көрсеткіштері ... ... ... құру ... анықталды.
Калибрлік қисық сызық құру үшін белоктың сулы ерітіндісі дайындалады. Мысалы, 100 мг таза белокты (глобулин сарысуы, ... ... және т.б.) 100 см3 (0,1 н) NaOH ... (1 мг ... 1 см3 ... Тоғыз колбаға 100 см3 жеткізіп белок ерітіндісін өсуші мөлшеріне қарай құйылады: 0,5 см3, ... 8 см3 ... ... құрамын анықтау үшін әр колбадан 0,4 см3 ерітінді алынады [34].
Хлорофилл "а" "в" және каротиноидтың құрамын ... ... ... пигменттік құрамын анықтау үшін 100-200 мг балдырлардың құрғақ биомассасына MgCO3 және 100% - ацетон ерітіндісінен 4-5 мл қосып ... ... ... ... ... ... ... шыны фильтрге құйып, сұйықтықты насос көмегімен сорып аламыз. Бұл ... ... рет ... ... толық түссізденгенге дейін қайталаймыз. Алынған езіндінің құрамындағы а және в хлорофилдері мен каротиноидтың ... ... ... Specord UV-VIS ... спектрофотометрде өлшедік [35].
Хлорофилл және каротиноидтың концентрацияларын (2, 3, 4, 5) формулалары бойынша есептейміз:
Са=12,21D663-2,81D646 (мг/л), ... ... ... ... Са- ... "а" ... - хлорофилл "в" концентрациясы;
Скар - каротиноид концентрациясы;
D - ацетондағы пигменттерді сіңіру жолы: хлорофилл a - 662 нм, хлолрофилл b - 645 нм, ... - 470 нм. ... ... ... шикізат массасының мг/г бойынша, (5) формуламен есептелді:
A=VC/1000 P, ... A - ... ... - ... ... мг/л;
V - сығындыңың көлемі, мл;
P - биомассаның салмағы, г.
3.1 Микробалдыр ... vulgaris Z-1 ... ... микробиореакторда өсiрiп, биомасса жиналуы мен биохимиялық қасиеттерін зерттеген нәтижелер
Микробалдырлардың ауылшарушылығы, азық түлiк өндiрiстерi және ... ... ... алуда өте маңызды екенi баршаға әйгi. Микробалдырлардың биомассадағы биохимялық құрамы жағынан да басқадай өсiмдiктерге салыстырған өте ... ... ... бiз ... шолуда баяндаған едiк. Қазiргi кезде микробалдырларды жаппай өсiрiп олардың биомассасын өндiрiстiң әртүрлi саларында пайдалану әлем елдерiн аса ... ... ... жаппай өсiрiп мол биомасса жинап алу, оларды өсiретiн қондырғылырды жасау, олардың технологиялық және экономикалық жоғарғы денгейде ... ... ... ... ... мәселелерiнiң бiрi болып саналады.
Ықшам лаборториялық қондырғы
Ықшам лаборториялық қондырғының негiзгi бөлiгi қоректiк орта мен микробалдырлар сұйықтығы ... 20 ... ... бұл ... екi ... ... ... арқылы тұрақты жарық берiп тұратын рамкаға орналастырылған (Сурет -2). Жарық лампалары 3000 люкс ... ... ... ... ... ... ... 2 - Микробиореактордың негізгі бөлігі
Жарық микробалдырлар биосинтезiндегi ең негiзгi параметр. Ол ... ... ... роль ... баршаға әйгi. Балдырлардың жоғарғы өнiмдiлiгiн оптимальды жарық беру, газ ... ... ... орта ... жасау арқылы алуға болады. И. Майерс балдырлардың әр түрлi штамдарын үздiксiз жарық жағдайында өсiрiп, ... өсу ... ... мен ... белсендiлiгiне тура пропорционалды екенiн көрсеттi.
Сурет 3- Микробиореактордың жалпы сыртқы көрнісі
Микробалдырлардың белсендi өсуiне қоректiк орта мен олардың ауамен алмасуын ... ету ... ... ... күнi сұйық қоректiк орта бөтелкенiң 2/3 - бөлiгiне құйылып, оған микробалдырлар культурасы анық бiр мөлшерде егiледi. Микробалдырлар өсу ортасына ... ... газы мен ... ... беру ... ... ... жүрiледi. Көмiр қышқыл газы арнаулы баллоннан есеп бойынша 0,01-0,5 процентке дейiн әйнек түтiктер көмегiмен берiледi. Ауамен қамтамасыз ету ауа үрдегiш ... ... ... ... . Микробалдырды ферментациялау кезiндегi температура ауа кондинценорына қосылған датчиктар арқылы бақыланады. Ауа және көмiр қышқыл ... ... ету ... ... ... ... ... қоспалары залалсыздандырылған мақта фильтрi қойылған колбалар мен тазартылған дистилденген су арқылы өтiп залалсызданған система ... ... ... ... ... ортаны үздiксiз үрдетiп тұрады (Сурет-2). Микробалдырлардың өнiмдiлiгi қоректiк орта құрамына байланысты. Қоректiк орта құрамындағы маңызды элементтердiң бiрi азот. ... ... ... азот қоректiк ортадағы тез таусылатын элементтердiң бiрi. Сондықтан қоректi ортаның мөлшерi мен микробалдырлар биомассасын бақылап тұру қажет. Қоректi ортаны ... және ... алу ... биомассаны өлшеу биореактордан шығатын әйнек түтiкшелер көмегiмен ... ... ... ықшам лабораториялық биореактор көмегiмен лабораториялық жағдайда 10-15литр ... ... алу ... ... Бiз келесi тәжiрибелерiмiздi осы өзiмiздiң жасаған лабораториялық ықшам биореактоға микробалдырларды ... ... ... өсу ... құрғақ биомассаның жиналуы және клетка құрамындағы жалпы белоктi зерттеудi мақсат болғыздық.
7670801903730Бiздiң тәжiрибемiздiң мақсаты бойынша Chlorella vulgaris Z-1 ... ... ... ... клеткалардың өсу динамикасы, құрғақ биомассасы және биомассадағы жалпы белокты зерттеу болды. Және де тәжiрибемен қатар ... ... ... ... vulgaris Z-1 штамын өсiрiп салыстырмалы түрде клеткалардың өсу динамикасы зерттелдi (Сурет - 4) ... 1 ... ... ... ... камер Гореева торшасының көмегiңмен санап алып, үздiксiз жарықта ықшам биореакторда 7 тәулiк өсiрдiк. Әрбiр тәулiк сайын клеткаларын санап, өсу ... ... ... ). ... 4- ... биореактор және колбада өсірілген Chlorella vulgaris Z-1 штамының өсу динамикасы
Chlorella vulgaris Z-1 ... ... ... ... күнi ең ... өскенiн байқалды 48,2Х106 кл/мл жеттi график-2. Ал тәжiрибемiздiң ... күнi ... саны ... ... ... санына қарағанда төмендеп 46,8Х106 кл/мл байқалды. Лабораториялық жағдайда 1 литрлiк ... ... ... vulgaris Z-1 ... ... саны алғашқы 1 мл-де 0,145Х106 клеткадан 7-шi тәулiкте 16,1Х106 кл/мл - ге дейiн өскенi байқалды Сурет-4.
Лабораториялық биореакторда Chlorella vulgaris Z-1 ... ... саны жай ... ... ... ... 3 есе ... белсендi өсетiнiн клеткалардың өсу динамикасынан байқауға болады.
Бiз ... vulgaris Z-1- тың 6 ... ... ... ... биомассасы мен жалпы белок құрамына анализ жасадық. Лабораториялық ықшам биореакторда өсiрiлген Chlorella vulgaris Z-1 ... ,-шы ... 3,4 г/ л ал ... жай колбода 0,8г/л құрғақ биомасса жинатыны анықталды.
Лабораториялық ықшам биореакторда өсiрiлген Chlorella vulgaris Z-1 штамының биомасса құрамындағы ... ... ... ... биомассаның 45,2%, жай колбода өсiргенге 34,5%, белок ... ... ... 1- ... ... ... vulgaris Z-1 ... құрғақ биомассасы мен белоктың құрамы
Құрғақ биомасса (г/л)
Жалпы белок
(%)
Лабораториялық ықшам биореактор
3,4
45,3
Колбода (1литр)
0,8
34,5
Айырмашылығы
2,6
10,8
Алынған нәтижелерді тәжірибеден соңғы жиналған биомасса құрамының есеп ... ... ... ... 5).
Сурет 5 - Әртүрлі жағдайда өсірілген Chlorella vulgaris Z-1 клеткаларының биомасса құрамы
Тәжірибедегі 6 тәулік бойы екі түрлі жағдайда өсірілген ... ... ... ... ... ... ... салмақ 3,4г/л-ге жеткен болса, бақылауда бұл көрсеткіш 0,8 г/л тең болды.
Нәтижесінде лабораториялық биореактордағы Chlorella vulgaris Z-1 ... өсу ... ... ... ... ... биомасса 3,4 г/л-ге немесе 4 есе жоғарлады. Жасанды ортаны оптимизациялауда клеткалардың өсу жағдайын жақсарту мен ... ... ... көзі бар ... ... биореакторлардағы клеткалардың биохимиялық құрамының өзгеру мүмкіншіліктерін қарастырдық.
Зерттеулеріміздегі биореакторда өсірілген клеткалардың өнімділігі ғана жоғарлап қоймай, оның құрамындағы жалпы белок құрамының біршама ... ... ... 6-ші ... көре ... ... 6 - Биореакторда жиналған Chlorella vulgaris Z-1 штамының жалпы ... ... ... ... ... 2-ші ... ... жалпы белок құрамы 26,7% жетіп, бақылаумен салыстырғанда (30,7%) 4,0% жоғары көрсеткіште болды. Ал ... 4-ші ... ... ... ... 30,6% ... бұл тәулікте биореакторда 38,7% жетті немесе 8,1% жоғарлады. Сондай-ақ, ... 6-ші ... ... ... ... 34,5% ... биореакторда 45,3% жоғарлап, бақылауға қарағанда 10,8% көтерілгендігін анықталды. Тәжірибе нәтижелері қоректік ... ... ... қажетті минералдық тұздардан басқа, клеткаларды аэрациялық жолмен белсенді өсірудің негізінде белоктық құрамын ұлғайтуға болатынын көрсетті.
Бұл екі түрлі жағдайда өсірілген ... vulgaris Z-1 ... ... ... хлорофилл және каротиноидтар құрамының жиналу көрсеткіштерін 7-шы суреттен көре аламыз.
Белсенсіз өсірілген бақылаудағы спирулина биомассасындағы хлорофилл 2-ші ... 1,9 мг/г ... ... ... 2,9 мг/г хлорофилл болды. Ал тәжірибенің 4-ші және 6-шы тәуліктерде бақылауда - 2,8 және 3,1 мг/г ... ... ... 4,6 және 5,4 мг/г ... ... ... өсу динамикасы 2-ші және 4-ші тәуліктерде 0,9 және 1,2 мг/г құраса, бұл тәуліктерде биореакторда 1,7 және 2,6 мг/г ... ... ... 2 есе ... ... ... Ал алтыншы тәуліктен соңғы есеп бойынша, бақылауда 1,44 мг/л каротиноидтар құрамының бар екені ... ... ... ... ... мөлшері 3,58 мг/л жетіп, яғни 2,5 есе ... ... ...
А ... ... А - ... мен ... жиналған жалпы хлорофилл құрамы, Б - биореактор мен бақылауда жиналған каротиноидтар құрамы.
Сурет 7 - ... ... ... vulgaris Z-1 ... ... ... ... хлорофилл және каротиноидтар құрамы (мг/л)
Зерттеу нәтижесінде Chlorella vulgaris Z-1 штамын биореакторда өсіру барысында тәулігіне 1,3 г/л ... ... ... Ал 6 тәулік ішінде биореакторда өскен спирулинаның құрғақ ... ... ... 45,3% жетіп, бақылауға қарағанда жалпы белок 10,8%-ға көтерілген. Сондай-ақ, жалпы хлорофилл және ... ... ... ... ... 1,5 және 2,5 есе көп жиналды.
Сондықтан микробалдырларды жаппай өсіруге болатын бұл лабораториялық микробиореактор ... ... vulgaris Z-1 ... ... өсіруге және оның биомассасын жемдік белок ретінде көптеген салаларда пайдалануға мүмкіндік береді.
3.2 Микробалдыр Chlorella vulgaris Z-1 ... ... ... ... өсу динамикасын зерттеу және қоюландырылған биомасса алу
Алдымен лабораторияда ... ... ... ... ... ... ... дайындап алдық. Биомасса алуда Chlorella sp-1m штамы қолданылды. Осы құрылғының көмегімен 6-7 тәулікте хлорелла суспензиясының 60-100 литр қою суспензиясын алуға ... ... осы ... ... ... клеткаларының өсу динамикасы анықталынды. Дақылдауға тауық санғырығының экстракциясы қосылған 04 модификацияланған қоректік ортасы қолданылды. 6000 люкс үздіксіз жарық берілді. ... ... ... ... 0,1% ... ... ерітіндісі қолданылды. Бізбен әрбір екі тәулік сайын хлорелла клеткасының өсу динамикасы зерттелінді (Сурет 9). Бөлініп алынған клетка саны 0,1х105 7 ... осы ... ... ... ... 180 ... дейін жетті.
Сурет 9- Лабораториялық биореакторда ... vulgaris Z-1 ... өсу ... ... ... vulgaris Z-1 штамының қоюландырылған биомассасының тауық және тауық балапандарының өнімділігіне әсері
Хлорелла тауықтардың ... мен ... ... зерттеуде Алматы облысының, "Ақсай" құс фабрикасында тәжірибелер жүргізілді.
Тәжірибе үшін әрқайсысы 4 айлық ... ... 80 ... ... екі топты (бақылау мен тәжірибе) іріктеп алынды. Екі топта да тамақтандыру, ... және ... ... ... өтті. Рационға келесідей жемдер кірді (бір басқа тәулігіне): комбикорм - 95 г, арпа ... - 15 г, сүт ... - 10 г, сыра ... - 5 г, ... ұн - 3 г, асылған тұз - 0,06 г. ... ... ... ұлу ... мен ... қиыршық тасты еркіндігінше берілді. Сонымен қатар, бақылау тобының әрбір тауығы күн ... ... ... ... 20 г ... мен 3 г ... тривитамин беріліп отырды (А, Д және Е витаминдерінің ... ... топ ... мен ... ... 3 г хлорелланың шикі концентратын алып отырды (қоюландырылған ... ... ... ... суда ... ... бірге жақсылап бункерлерде автоматты күректі араластырғыштармен араластырды, содан соң тауықтарға берді. Хлорелланы қатаң белгілі бір ... ... ... рет ... ... отырды. Хлорелланы қоюландыру лабораторияда центрифугалау арқылы суспензиядан ... ... тірі ... мен ... ... өзгеруін бақылады. Шаруашылық рационға қосымша хлорелла концентрантын қабылдаған балапандар жемдеу соңында бақылау тобына қарағанда 21,7% артық салмақта ... ... ... 2- ... vulgaris Z-1 ... ... ... балапандарының салмағына әсері
Топ
Тәжірибе басы
Өлшеу мерзімі
Бақылау
мен салыстыр-ғандағы %
25 тәуліктен соң
50 тәуліктен соң
Бала-
пандар саны
Бір балапаның орташа тірі салмағы, ... ... ... тірі ... г
Бір балапаның орташа тірі салмағы, г
Бақылау
80
820,0+-9
1050,0+-10
1240,0+-10
100
Тәжірибе
80
820,0+-8
1150,0+-10
1510,0+-10
121,7
Айырмашылық
=
0
100
270
21,7
Келесі тәжірибемізде 5-6 айлық жастағы орыстың ақ тұқымдас ... ... ... ... ... зерттелді. Тәжірибе және бақылау топтарында күнделікті алынған жұмыртқаның саны есептеліп отырды. Тәжірибелік топтың тауықтары есептеу мерзімінде немесе 50 ... 225 ... ... ... ... ... ... 11%-ға артылғаны анықталды. Тәжірибелік топтың тауықтары үлкен аранмен қалдықсыз жеді, ал ... ... ... күнде желінбеген жем (3-4%) қалып отырды (Кесте -3.).
Кесте 3. Орыстың ақ тұқымдас ... ... ... vulgaris Z-1 ... ... ... саны
Есептеу күнінің саны
Алынған жұмыртқа саны
Бақылаумен салыстырғандағы %
Тәжірибе
50
50
1895
113,4
Бақылау
50
50
1670
100
Айырмашылық
=
=
225
13,4
Жұмыртқалардың тәжірибе соңында салмағын салыстыру барысында бақылаудағы әр жұмыртқаның салмағы орташа есеппен 62,8 г ... ... ... тауықтардың әр жұмыртқаларының салмағы орташа есеппен 71,3 г салмақта болды.
Тауық жұмыртқалары адамзаттың тағамындағы ең ... ... бай азық көзі ... ... ... біз тауықтардың рационын қосымша белок және витаминдерге бай хлорелла суспензиясымен байытуда, жұмыртқадағы витаминдер құрамының жоғарлау дәрежесін бағалауды жөн көрдік. ... ... А және Е ... мен β-каротин құрамы зерттеліп, оны 4-ші кестеден көре аламыз.
Мұндағы, бақылаудағы тауық жұмыртқаларының сары уызындағы А витамин 0,23 мг, Е ... 2,0 мг ... ... суспензиясы берілген топтағы жұмыртқалардың сары уызында А витамин 0,35 мг, Е ... 2,7 мг ... яғни 0,12-0,7 мг ... Ал ... ... тауық жұмыртқаларының сары уызында -каротиннің мөлшері 0,041 мг жеткен болса, хлорелланы қабылдаған тауықтардың жұмыртқаларының сары уызындағы бұл көрсеткіш 0,067 мг (0,026 мг) ... ... 4 - ... vulgaris Z-1 ... ... ... ... витаминдер құрамы
Жұмыртқа сарысындағы витаминдер құрамы, (100г/мг)
Тәжірибеге алынған нұсқалар
бақылау
тәжірибе
Витамин А
0,23+-0,009
0,35+-0,01
Витамин Е
2,0+-0,07
2,7+-0,09
-каротин
0,041+-0,001
0,067+-0,003
Бақылау тобындағы тауық жұмыртқаларының сары уызындағы витаминдер құрамының төмен көрсеткіште болу ... ... ... қажетті белок, амин қышқылдар мен каротин және т.б. сапалы азықтың жетіспеуінен деп қарастыруға болады. Нәтижесінде тәжірибе жүргізілген жұмыртқалардағы -каротин мен А ... ... ... ... ... ... дәлелденді.
Тәжірибелік топтың тауықтарының жалпы күйі сергек, айдарлары тұнық қызыл түсті, авитаминоз аурулар ... ... ... - ... ... ... ... Науқастарда қабақтарының шырышты қабығының, нұрлы қабықшасының қабынуы, көздерінің ісуі байқалды. Тауықтардың авитаминозбен ... саны ... ... 2% болды. Орыстың ақ тұқымдасты тауығының рационында хлорелла концентрантын жемдік қоспа ретінде ... ... ... ... ... жақсы тамақтануына және дұрыс сіңуіне жақсы әсерін тигізді. ... ... өсуі ... ... ... байқалмайды, салмақтары мен жұмыртқалағыштығы артады.
Хлорелла концентрантын қабылдаған тәжірибелік топ тауығының жұмыртқалауы бақылауға қарағанда 7-10 күн ерте басталады.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Лабораториялық ... ... vulgaris Z-1 ... ... саны ... ... өсiргенге салыстырғанда 3 есе жылдамдықпен белсендi өсетiні, және де жалпы ... ... 10,7%, көп ... ... ... қатар жалпы хлорофилл құрамы 1,5, каротиноидтар 2,5 есе ... көп ... ... ... ... vulgaris Z-1 ... ... тауық балапандарына 50 тәулік жәмдік қоспа ретінде қолданғанда бақылау тобына салыстырғанда 21,7% -ға салмағы артатыны анықталды.
3. ... ... vulgaris Z-1 ... ... ... тауықтарға 50 тәулік жемдік қоспа ретінде қолданғанда, бақылаумен салыстырғанда олар жұмыртқалауы 11%-ға артылғаны ... Және де ... әр ... ... ... ... 62,8 г ... хлорелла қабылдаған тәжірибедегі тауықтардың жұмыртқа салмағы орташа есеппен 71,3 г болды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Таубаев Т.Т. ... - ... Фан, 1980. -150 с.
* ... А.М., ... Т.Т. Культивирование и применение микроводорослей. - Ташкент: Фан, 1984. - 135 ... ... ... ... ... // ... ... 1 Всесоюзной конференции. - Черкасы, 1987. - 336 с.
* ... ... ... // Тез. ... ... ... Микроводорослей-90. - Андижан, 1990. - 70 с.
* Русина О.Н. Массовое культивирование микроводорослей // ... и ... - 1980. - № 7. - С. 6 - 8.
* ... Е.Н., ... И.В., Самуилова В.Д. Фототрофные микроорганизмы: Учеб. пособие. - М.: МГУ, 1989.-376с
* Nakamura H. Report on the present ... of the ... Research ... of Japan // Reperts from the ... research ... of Japan. - 1961. - Vоl.2, №1. - P. 1 - ... ... А.М., ... Т.Т. ... массового культивирования и применения хлореллы. - Ташкент: Фан, 1974. - 120 ... ... В.Н. ... рост ... фототрофов. - Новосибирск: Наука, 1984. - 94 с.
* Белянин В.Н., Сидько Ф.Я., Тренкеншу Р.П. Энергетика фотосинтезирующей культуры ... - ... ... 1980. - 136 с.
* ... Ч.А., ... Р., Альбицкая О.Н. Выращивание микроводорослей с использованием солнечной энергии // Изв. АН ... ССР. Сер. физ. - ... хим. и ... ... - 1985. - №12. - С. ... ... С.С., Краева В.З., Таубаев Т.Т., Буриев С.Б. ... ... ... в ... цианидсодержащих вод // Культивирование и применение микроводорослей в ... ... - ... Фан, 1984. - С. ... ... Б.К., Фототрофты микроорганизмдер биотехнологиясы. - Павлодар, 2010.-432бет
* Заядан Б.К., Экологическая биотехнология фототрофных микроорганизмов, Алматы, 2011, -368с.
* Заядан Б.К., ... А.А. ... ... ... - ... ... в ... биотехнологии // Биотехнология. Теория и практика. - 2002. - №1. - 71-75 ... ... А.М., ... Т.Т., ... Х.Ф. Массовое культвирование протококковых водорослей в установках под ... ... // ... ... и ... ... растений в Узбекистане. - Ташкент: Фан, 1980. - С. 3-58.
* ... В. Н., ... Ф. Я., ... А. П. ... ... тезирующей культуры микроводорослей. - Новосибирск, 1980. - 133 с.
* Кондратьева Е.Н. Автотрофные прокариоты. - М.: МГУ, ... ... А.В, ... С.Г. Оксигенная фототрофия. - Санкт-Петербург, С.-Петербургского университета, 2002. -234с.
* Сальникова М.Я. Хлорелла - ... вид ... - М.: ... 1977. -95 с
* ... А.М., ... Т.Т., ... К.А. ... культивирование хлореллы с использованием продуктов сгорание природного газа в промышленных котельных. - Ташкент: Фан, 1970. - 11 с.
* Вecker Е. W. ... and ... of the green alga ... obluguus // Іndіan Bіomass. - 1984. - Vоl. 4. - Р.1 - 19.
* ... Г.Г. ... ... одноклеточных водорослей как новый источник пищевого и промышленного сырья // Успехи современной биологию. - 1957. - Т.43, ... - С. 332 - ... ... В.В., ... Н.Н., ... С.И. ... установка для массового культивирования одноклеточных водорослей // Физиология растений. - 1964. - Т.11, ... - ... ... А.М., ... Т.Т., ... ... ... и применения хлореллы. - Ташкент: Фан, 1974.-120с
* Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Якубов Х.Ф. Массовое культивирование протококковых ... в ... под ... ... // Культивирование водорослей и высших водных растений в Узбекистане. - ... ... Soeder С. J. Massіve ... of ... results and ... // Hydro- ... - 1980. - Vоl. 72. - P.197 ... ... А.М., ... Т., Джуманиязов М.Д. Протококковые водоросли и их значение в растениеводстве // Культивирование и ... ... в ... ... - Ташкент: Фан, 1980. - С. 144-146.
* Музафаров А.М., Таубаев Т.Т.,Селяметов Р.А., Хлорелла и ее использование в животноводстве, Ташкент, 1974, ... ... А.Р. ... Х.Ф. О некоторых биохимических свойствах штаммов хлореллы и сценедесмуса, выращенных в различных условиях ... // ... ... и ... ... ... в Узбекистане. Ташкент.: Фан. 1971. С.47-51.
* Таубаев Т.Т., Нескубо П.М., Применение суспензии хлореллы при откормке крупного ... ... ... ... В сб. ... ... и высшие водных растений в условиях Узбекистана, Ташкент, изд-во Фан, 1971 С.45
* Слащева Н.К., ... Э.Н., ... И.Д., ... ... ... ... на ... // Микроорганизмы в искуственных экосистемах , 1985.С.32-35
* Заядан Б.К., Өнерхан Г., Микробалдырлардың таза ... ... алу және ... белсенді өсіру тәсілдері, 2008
* Горюнова С.В. В: Методы ... и ... ... ... ... - Киров. - 1972. - 8 с.
* Сиренко Л.А. и др. Методы физиолого-биохимического ... ... в ... ... ... Наук. думка, 1975, 255 с.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бурабай көлінің экологиялық жағдайын микробалдырлар көмегімен бағалау26 бет
Ластанған су экожүйелерін бақылауға арналған микробалдырлардың тест-штамдарын алу44 бет
Микробалдырлар21 бет
Микробалдырлар негізіндегі биологиялық белсенді жемдік қоспалардың ауылшаруашылық жануарлардың ішек микрофлорасына әсерін зерттеу45 бет
Микробалдырлар туралы мәлімет56 бет
Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу45 бет
Кадмийге сезімтал CHLAMYDOMONAS REINHARDTII мутантты штамдарын алу және оларды қолдану48 бет
Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу39 бет
Микробалдыр сhlorella vulgaris z-1 штамын ангидробиоз жағдайында сақтау нәтижелері9 бет
Сhlorella vulgaris клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь