Қазақстан Республикасының инновациялық қызмет саласы

Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттер,
халықаралық бейбiтшiлiк пен қауiпсiздiкке, мемлекеттердiң аумақтық тұтастығына, мемлекеттер арасындағы достастық қатынастардың дамуына, сондай-ақ адамның негiзгi құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыруға қауiп туғызатын терроризмнiң ушығуына терең алаңдаушылық бiлдiре отырып;
Бiрiккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының және 2002 жылғы 7 маусымдағы Шанхай ынтымақтастық ұйымы Хартиясының мақсаттары мен принциптерiн басшылыққа ала отырып;
Терроризмге, сепаратизмге және экстремизмге қарсы күрес туралы 2001 жылғы 15 маусымдағы Шанхай Конвенциясының , Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердiң терроризмге, сепаратизмге және экстремизмге қарсы күрестегi 2005 жылғы 5 шiлдедегi ынтымақтастық конвенциясының ережелерiн дамыта отырып;
осы Конвенция қамтитын қылмыстар ешбiр жағдайда ақталмайтынын, ал осындай iс-әрекеттi жасаған кiнәлi және/немесе оларды жасауға қатысы бар жеке және заңды тұлғалардың жауапкершiлiкке тартылуы тиiс екендiгiн мойындай отырып;
терроризмнiң мазмұнындағы, террористiк актiлердiң көлемдерi мен сипатында болған өзгерiстердi және ынтымақтастықты жандандырудың маңыздылығын ескере отырып;
1. Веснин В. Р., Основы менеджмента. М.: ИМП, 1996.
2. Виханский В. Р., Наумов А. И., Менеджмент. - М.: Фирма Гардарика, 1996.
3. Фатхутдинов Р.А. Инновационный менеждмент. - М.: ЗАО «Бизнес-школа», 2000.
4. Й.Шумпетер. «Экономикалық өсу теориясы». М.:Прогресс, 1982.-c.36
5.
6. Тургинбаева А.Н. Инновации и риски. Учебное пособие. – Алматы, 2008
7. Купешова С.Т. «Инновациялық менеджмент». – Алматы 2011, 14-15б.
8. Тургинбаева А.Н. «Проблемы и перспектива инновационного развития в Казахстане»: Монография. – Алматы 2010.
9. Купешова С.Т. «Управление инновационными проектами». – Алматы 2010, 16-17б.
10. «Инновационный менеджмент». Учебное пособие/ Под. Ред. д.э.н. А.В.
11. Барышевой – М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К», 2007 г. -c. 384 б.
12. Твисс Б. «Управление научно-техничскими нововедениями». – Мoсква: экономика, 1989ж. – 271б.
13. Әмірбекұлы Е. «Инновациялық инфрақұрылымды дамытудың экономикалық механизмі». – Алматы 2010, 14-15б.
14. Инновационный менеджмент: концепции, многоуровневые стратегии и механизмы инновационного развития / под ред. В.М. Аньшина, А.А. Дагаева. - М.: Дело, 2007 - 584 с.
15. Мухамедьяров, А.М. Инновационный менеджмент/А.М. Мухамедьяров. - М.: Инфра-М, 2008. - 176 с.
16. Инновационный менеджмент: Учебник для вузов/С.Д.Ильенкова, Л.М.Гохберг, С.Ю.Ягудин и др.; Под ред. С.Д.Ильенковой. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997
17. Павлова, Светлана Никандровна. Инновационные составляющие эколого-экономической системы / С. Н. Павлова, И. В. Луговкина // Проблемы современной экономики. - 2012. - № 4. - С. 424-428. - (Экономика и экология). - Библиография: с. 428
18. Купешова С.Т. «Управление инновационными проектами». – Алматы 2010, 16-17б.
19. Гамидов, Г.С. Инновационная экономика: стратегия, политика, решения / Г.С. Гамидов, Т.А. Исмаилов, И.Л. Туккель. - СПб., 2007.
20. Гамидов, Г.С. Инновационная экономика - стратегическое направление развития России в XXI веке / Г.С. Гамидов, Т. А. Исмаилов // Инновации. - 2003. - № 1.
21. Гамидов, Г.С. Основы инноватики и инновационной деятельности / Г.С. Гамидов, В.Г. Колосов, Н.О. Османов. - СПб., 200.
22. Ералы А.Қ., Қабылбеков М.Г. Кәсіпорын экономикасы, ҚазҰТУ, 2004
23. Мейірбеков А.Қ., Әлімбеков Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы:оқу құралы- Алматы, 2003
24. Ниязбекова Р.Қ., Рахметов Б.А., Байнеева П.Т. Кәсіпорын экономикасы:оқу құралы. Экономика баспасы. Алматы, 2008
25. Оразалин К.Ж., Есайдар І.С., Төлегенов Б.Т. Кәсіпорын экономикасы. Оқу құралы: АТУ баспасы. Алматы, 2007
26. Оразалин К.Ж. Кәсіпорын экономикасы. Оқу құралы: Алматы, 2007
27. Өмірзақов К. Кәсіпорын экономикасы. Оқу құралы: Орал, 2003
28. Сейтқазиева А., Бекназарова А. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік. Оқу құралы: Алматы, 2001
29. Қазақстан Республикасында инновацияларды дамыту және технологиялық жаңғыртуға жәрдемдесу жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған бағдарлама
30. Қазақстан Республикасы Статистика Агенттігі ресми сайты. http://www.kaz.stat.kz/Pages/default.aspx.
31. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына 2012 жылғы жолдауынан
32. Ұлттық Инновациялық Қор ресми сайтынан, Қор туралы жалпы мәліметтер сілтемесі, http://nif.kz/kz/about_us/information/.
33. «Самұрық-Қазына» қорының басшысы Тимур Құлыбаев ұлттық компаниялардағы инновацияларды дамыту мәселелері бойынша, «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ ақпараттық-талдамалық порталы http://sk.kz/news/view/3328, 01.11.2011
34. П.Н. Завлина и др «Основы инновационного менеджмента. Теория и практика. - М., 2000. – с. 4.
35. Кахарман Н. «Управление инновационным развитием Казахстана: концепции и практика реализации»: экон. ғылым. кондидат. диссер. – Алматы. – 2007ж. 43-44б.
36. Анастасия Байтова «Облачный тренд «Казахтелекома». Национальный оператор в области связи выводит на рынок передовые сервисы». Казахстанская Правда. Күнделікті ұлттық газет. № 288 (26696) 22.04.2011
37. «Қазақтелеком» АҚ ресми WEB-сайты, «Компанияның стратегисы» сілтемесі, http://www.telecom.kz/page/single/strategija-kompanii
38. Қазақстан Қор Биржасы (KASE) ресми сайтынан, Биржа эмиттері - «Қазақтелеком» АҚ-ның сілтемесі, http://www.kase.kz/kz/emitters/show/KZTK
39. «Казахтелеком подве итоги первого полугодия 2012 года», «PROFIT» интернет-журналы, 13.06.2012, http://profit.kz/news/8756-Kazahtelekom-podvel-itogi-za-1-oe-polugodie-2012-goda/#.UZOUdKK8Dkw
40. «Қазақтелеком» АҚ ресми WEB-сайты, «Негізгі жобалар» сілтемесі, http://www.telecom.kz/page/single/nashi-proekty
41. «Частоты без девайсов», Жан ОМАРОВ, Курсив.kz, 22 қыркүйек 2011ж.
42. «3G-интернет в Казахстане: кто быстрее?», Қазақстандық ақпараттық форум-блог «Yvision», http://profit.yvision.kz/post/271157, 2 шілде 2012ж.
43. «Long Term Evolution (LTE). How it’ll work?», http://www.4gamericas.org/index.cfm?fuseaction=page§ionid=249.
44. «Запуск LTE в Казахстане состоится до 2013 года», «Iport» электронды ID-басылым, http://iport.kz/blog/kaznet/3248.html, 23 желтоқсан 2012ж.
45. «Развитию связи 4G», ««Зерде» Ұлттық инфокоммуникациялық холдинг» басшысы Нұрлан Измайловтың «Мегаполис» газетіне интервьюі, Сергей Бойко, 04.06.2012.
46. «Почему стандарт LTE оказался в одних руках?», Тантьяна Трубачева, «Forbes-Kazakhstan»интернет-журналы, 26 ақпан 2013ж.
47. «Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі инновациялық даму тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Президенті Жарлығының жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 30 шілдедегі №990 Қаулысы
48. «Инновационный менеджмент. Причины неудач в России», Андрей Шахбазов, «E-xecutive» бизнес-порталы, http://www.e-xecutive.ru/knowledge/announcement/1612535/, 12 наурыз 2012ж.
49. «Ел» Ұлттық қоғамдық-саяси, экономикалық апталық, «Ғылымы дамыған елдің – мәртебесі биік», Әбдіжапар Сапарбаев, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, экономика ғылымдарының докторы, профессор, 27.10.2011
50. «The present state and problems of innovation in the Republic of Kazakhstan» Каженбаев Д.А., «КазНУ хабаршысы», мамыр 2013.
51. «ҚР-дағы инновациялық менеджменттің даму мәселелер», Нұрсейтова Г.Б., Каженбаев Д.А., «Ғылым әлемі» халықаралық конференциясының материалдары, мамыр 2013ж.
52. «Евразийская инновационная система – интеграционная платформа для экономического развития», Старовойтов Александр Владимирович – техникалық ғылымдар докторы, профессор, заслуженный деятель науки Российской Федерации, ЕурАзЭҚ Жоғары технологиялар оталығының Директорлар кеңесінің Төрағасы, 27/10/2012.
53. «Перспектива развития единого венчурного пространства стран Таможенного союза (Россия, Казахстан, Беларусь)», Альбина Никконен, Ресей Венчурлық инвестициялау ассоциациясының атқарушы директоры, 23/12/2012.
54. «Инновациялық интеграция - ЕурАзЭҚ экономикасын модернизазиялаудың басты құралы ретінде», Нұрсейтова Г.Б., Каженбаев Д.А., «Қазіргі интеграциялық үрдістер: жаңа сапалы формалар» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, 19 сәуір 2013ж.
        
        КІРІСПЕ
Соңғы он жылдықтағы Қазақстан Республикасы әлеуметтік-экономикалық процестерінің динамикалық өзгерістерімен, саяси және әлеуметтік өрістерде ... ... ... ... ... ... ... күшеюімен, шетелдермен қатынастың дамуымен ерекшеленіп отыр. Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық және ... ... ... ... өзгерістер шаруашылық іскерліктің жаңа жолдарын іздеумен қатар экономикалық тиімділікті қамтамасыз ету үшін кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін қамтамасыз ететін факторы ретіндегі инновациялардың маңыздылығы күмәнсіз. Ұлттық экономиканың бәсекелестікке ... ... ... және оның ... қызмет етуі инновацияларды кеңінен пайдалану және инвестицияларды адами капиталға, ғылымға, білім беруге, денсаулық сақтауға бағыттау тұрғысынан қарастырылуы тиіс.
Әлемдік экономиканың жаһандануы ... ... ... ... ... ... экономиканың шикізаттық бағыттығы, әлемдік экономикамен елеусіз ықпалдасу, өндірістік инфрақұрылымның дамымағандығы, кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық артта қалуы, ғылым мен ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың қаржыландырудың болмауы және т.б.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қарашадағы № 1308 ... ... Бұл ... ... ... ... ... өзара байланысқан шаралардың, білімді шоғырландыру, тарату мен коммерцияландыруды қамтитын тиімді жұмыс атқаратын ұлттық инновациялық жүйе кешені ... ... ... пайда болды. Инновацияларды дамыту мен технологиялық жаңғыртуға жәрдемдесу бағдарламасы ... ... ... ... жаңғырту міндеттеріне бағдарлау, генерацияның тиімді жүйесін жасау мен экономикада білімді пайдалану жолымен ... ... ... қол ... ... ... қазірдің өзінде көрініс табуда: Ұлттық Инновациялық Қор ... ... ... түпкір-түпкіріндегі технопарктердің салынуы, венчурлық нарықтың ұйыдастырыла бастауы және т.б. Алайда ... ... ... ... даму жолында бірқатар мәселелер бар.
Сондықтан магистерлік ... ... деп ... Жұмыста елдегі инновациялық менеджментті тиімді жоспарлау, ұйымдастыру, басқару, ... ... ... ... талқыланған.
Тақырыптың зерттеу дәрежесі.
Инновациялық менеджмент тақырыбына жазылған шетел экономистерінің - И. Шумпетер (), Н.Д. ... (), М. ... М.Х. ... М. ... Ф. ... Б.Твис (), Б.Санто (), Виханский В. Р., ... А. И., (), ... () және т.б. ... ... ... ... Қазақстан Республикасында инновациялық қызметті басқаруға байланысты отандық ... ... ... А.М. (), Әмірбекұлы Е. (), М.А. Мустафин () және т.б. бар. Магистрлік диссертация жазу барысында Мейірбеков А.Қ., ... Қ.Ә., ... А., ... А., С.Т. ... А.Н. ... К.Е. Кубаев, Ф.Г. Альжанова, Ф.М. Днишев, Д.Е. Бижанова, К.Т. ... ... А.Қ., ... М.Г., З.Д. ... ... ... ғалымдардың зерттеу материалдары қолданылды.
Диссертациялық жұмыс аталған ғалымдардың еңбектеріне негізделіп жазылған. Алайда, кәсіпорындағы инновациялық ... ... ... ... ... ... ... менеджментті мемлекет тарапынан қолдау мәселелері әлі де болса зерттеулерді талап етеді. Сондықтан, инновациялық ... ... ... мен ... ... жағдайын зерттеп, кәсіпорындағы инновациялық менеджментті тиімді басқару әдістерін ұсыну - жұмыстың ... ... ... ... ... мен ... Магистрлік диссертацияның мақсаты - инновациялық қызметті басқарудың теориялық аспектілерін зерттеу және шетел тәжірибесі мен қазақстандық ... ... ... басқару тенденцияларын талдау негізінде жетілдіру жолдарын, инновациялық қызметті басқаруды тұрақты дамыту ... шешу және ... ... ... ... жұмыстың негізгі міндеттері келесі шаралармен айқындалған:
* ... ... ... даму эволюциясын қарастыру;
* Инновациялық қызметті ұйымдастыру мен басқарудың теориялық аспектілерін зерттеу;
* ... ... ... мен ... ... ... ... және сәтсіз тәжірибелерін зерттеп, олардың Қазақстан Республикасының экономикасы үшiн тиiмдi жақтарын қарастыру;
* ... ... ... ... саласының дамуына, инновациялық инфрақұрылымына талдау жасау;
* Кәсіпорындардағы инновациялық қызметті басқару үрдісін талдау;
* Кәсіпорындағы инновациялық қызметті ... мен ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде Қазақстан Республикасының инновациялық қызмет саласы мен Ұлттық компаниясы таңдалынды.
Зерттеу пәні ретінде компаниялардың инновациялық ... ... және ... ... құралдары болып табылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі мен ... ... ... ең әуелі интегративті қатынастың теориялық принциптері алынды, ол сондай-ақ философиялық, ... ... ... ... және ... ... ... Одан өзге, жұмыс барысында ғылыми абстракция, талдау және синтез, сондай-ақ кешенді қарастыру сияқты жалпы ғылыми әдістемелер қолданылды. Бұл, ... ... ... ... ... талдаудың сенімділігін және тұжырымдамалардың негізділігін қамтамасыз етті.
Зерттеудің ақпараттық негізі. Зерттеудің ақпараттық негізі ... ... ... ... үдерісінде экономикалық ынталандыру мәселесіне арнаулы қазіргі отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері, мерзімдік баспасөз және ғылыми-тәжірибелік ... ... ... ... зерттеліп отырған мәселені реттейтін Қазақстан Республикасының заң ... мен ... да ... ... пай - ... ... эмпирикалық базасын Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агенттіктің деректері, ғылыми - зерттеу институттарының салалық және академиялық еңбектері, мерзімді басылымдар, ... ... ... ... ... ... ... жүзілік экономикалық форумының деректері құрады.
Диссертациялық жұмыстың ғылыми жаңалығы. Диссертациялық зерттеу жұмысында төмендегідей ғылыми жаңалықтар мен нәтижелер алынды:
* ... ... ... мен ... ... ... ... қазіргі күнгі әдебиеттерде берілген инновация және инновациялық қызмет түсінігіне автор тарапынан толықтырулар енгізілді;
* инновациялық қызметтің қазіргі кездегі жағдайына талдау ... ... баға ... салыстырмалы түрде инновация саласында алдыңғы қатарлы елдердің, компаниялардың озық тәжірибелері қарастырылды және Қазақстан Республикасына тиімді жақтарын ... елде осы ... ... мен ... ... ... берілді;
* АҚ инновациялық қызметіне, нақты инновациялық жобалардың ... ... ... ... ... ұйымдастыру және басқару бойынша ұсыныстар берілді;
* инновациялық қызметті инновациялық менеджмент пен инновациялық ... ... ... жетілдіру бойынша ұсыныстар берілді.
Диссертациялық жұмыстың қорғауға шығарылған негізгі мәселелері:
* Инновация дегеніміз ─ ... ... ... ... болған ғылыми техникалық прогресс жетістіктерінің туындысы болып табылатын жаңа, жаңартылған, жетілдірілген өнім ... ...
* жаңа ... ... ... инновация бола алмайды, өйткені бұл өнімнің тек жаңалық қасиетіне ... ... ... ... Нағыз инновация болып қоғамдық, материалдық, рухани табыс әкелетін өнім ғана табылады.
* ... ... ... саласын талдау негізінде инновациялық қызмет саласының дамуына кедергі келтіруші басты фактор - ол инновациялық менеджменттің дамыуының баяулығы мен кәсіби ... ... ... ... үшін ... ... болмауы.
* Қазақстандық кәсіпорындардың инновациялық менеджменттің заманауи әдістерін пайдаланбауы.
Жұмыстың ғылыми-тәжірибелік маңыздылығы. Зерттеу барысында ... ... ... ... және ... ... экономика ғылымында инновациялық қызметтің тиімділігін арттыруы экономикалық ынталандырудың теориялық және әдістемелік ... ... ... аталған мәселелерге қатысты салалық және республикалық экономикалық бағдарламалардың негізін жасауға қолданылуы мүмкін. Диссертациялық зерттеудің жекелеген қағидалары, мысалдары , ... ... ... ... жеке ... ... ... қосқан үлесінің маңызы жаңа идеялар ұсынуы мен статистикалық мәліметтерді талдау, жеткізу, ғылыми нәтижелерді топтастыруында.
Зерттеу нәтижелерінің мақұлдануы. Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... 3 мақалада жарияланды. Дисертацияның негізгі нәтижелері педагогикалық тәжірибе барысында дәрістік материал ... ... ... ... жұмыстың құрылымы кіріспе, үш бөлім, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыс 92 беттен тұрады, 10 ... және 14 ... ... ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
+ Инновация ұғымының мәні және даму эволюциясы
Инновация сөзі 1440 жылдары француз ... әлде ... ... ... сөзінен пайда болған.
Инновация дегеніміз ─ ғылыми ... ... ... ... ... табылатын жаңа технология. Бұл процесс негізгі капиталдың (өндірістік қорлардың) жаңаруын қамтиды.
Кәсіпорындағы инновациялық стратегияның қалыптасуы мынадай жағдайларға ... жаңа ... ... іске ... тиімділігін арттырудағы ғылымның айрықша рөлі;
* өндірістің техникалық деңгейінің өсуі;
* жаңа техниканы жасап және іске асыру мерзімдерін қысқартудың ... ... ... ... ... артуы, олардың ғылыми техникалық прогресті экономиканың барлық саласында қолданылуына ықпал жасауы;
* ... ... мен ... ... ... жаңа ... шығаруда, кәсіпорындардың шығындарының көбейіп, экономикалық көрсеткіштерінің нашарлауы;
* техника мен технологияның тез арада моральдық тозуы;
* жаңа техника мен ... ... ... қажеттілігі және т.б.[1].
Инновациялық қызмет кәсіпорынның жұмыстары мен кезеңдерінің орындалуын қарастырады. Осы жұмыстардың көлемі мен мазмұны инновацияның ... және ... бар ... ... ... ... белгілерін қарастырайық:
Жаңалық (новизна). Бұл белгі негізінен өзгеру процесін сипаттайды. Жаңалық деңгейі жоғары болған ... ... және адам ... ... ... ... болады.
Белгісіздік және теуекелділіктер. Сонымен қатар жаңалық деңгейі белгісіздік дәрежесін анықтайды, бұл жеткіліксіз тәжірибе мен жаңа ... ... ... ... ... ... ең ... мынадан тұрады: нәтижелер тіпті жүзеге аспайды немесе кеш жүзеге асады және бұл бірінші кезекте кәсіпорынның ... әсер ... ... ... ... ... нақты шығандар елеулі түрде жоспардан артуы мүмкін, соңында бұл өнімнің бәсеке қабілеттілік ... ... және ... ... ... ... жекеленген шаралар ретінде қарастыруға болмайды. Әр түрлі қатысушылардың жұмысын басқарушы қажеттілігі және инновациялық процестің бөлек кезеңдері жиынтылықтың белгісі ... ... және бұл ... процесстерді басқару бойынша дербес ұйымдық құрылымын қажет етеді.
Жанжалдық. Жоғарыда қарастырылған ... ... ... және іскерлік жанжалдардың себептері болып табылады. Негізінен көпшілік жағдайда жанжалдар кәсіпорын қызметкерлері ... ... ... өзінің жұмыс міндеттерінен басқа жаңа қызметтер мен ... ... ... ... ... болады [2].
Инновацияның мынадай түрлері болады:
* Жаңалығына байланысты:
+ базистік инновациялар, олар ірі ... ... ... ... ... кіші және ... ... іске асырады;
+ жалған инновация, техника мен технологияның ескірген бөліктерін біртіндеп жақсартуға қолданылады.
* Қолданылуына байланысты:
+ өнімдік инновациялар ─ жаңа ... ... ... ... ... ... ─ жаңа ... шығарып, қолдануға бағытталған;
+ әлеуметтік инновациялар, жаңа құрылымдарды құруға ... ... ... жаңа ... ... мен ... етуді тұтынуды іске асыруға бағытталған.
* Шығу көздеріне байланысты.
+ ғылым мен техниканың дамуынан пайда болған ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігінен пайда болған инновациялар.
* Қайта өндіру процесіндегі рөліне байланысты:
+ тұтыну инновациялары;
+ ... ... ... ... ... ... жай инновациялар.
Инновациялардың классификациясына қарай отырып, жаңа енгізілімдердің көп түрлі болатынын байқаймыз [3].
Инновациялық процесті идеяның ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады және іргелі, қолданбалы зерттеулер, конструкторлық өңдеулер, маркетинг, өндіріс, өтім кезеңдерінен ...... ... процесі.
Инновация ұғымына көп көз-қарастар бар, әркім әртүрлі анықтама берген, солардың ең алғашқысы және инноватика теориясының ... ... - ... бірақ түп тамыры австриялық ғалым Й. Шумпетер болатын. 1912 жылы Й.Шумпетер өзінің еңбегіне ... рет ... ... енгiздi [4]. И. Шумпетер өзінің еңбегінде оған қоса экономикалық тұрақтылықты жаңашыл кәсіпкерлер бұзады. Бұл кәсіпкерлер ... жаңа өнім ... ... ... ... шақырады. Әр кәсіпкер бәсекеден қалып қоймас үшін, өз тарапынан басқа да жаңа ... ... ... ... ... Әр ... ішкі ... жаңадан біріктіру, яғни факторлар комбинациясы арқасында да жаңалық алуға ... ...
И. ... ... күнге дейін өз маңыздылығын жоғалтпаған жаңа комбинациялардың келесі бес түрін көрсетті [5]:
* жаңа өнімді қалыптастыру;
* жаңа ... ... ... ... ... жаңа түрлерін пайдалану;
* сатудың жаңа нарықтарына шығу;
* ресурстардың жаңа түрлерін ... жаңа ... ... ... ... ... - тек ... енгізу емес, сонымен қатар өндірістегі жаңа қызмет болып табылады, ... бұл ... ... ол ... бизнес арқылы инновация нарығына жылжу қабілеті. Кәсіпкерлік ... ... ... және ... ... тығыз байланысты.
И. Шумпетер өз теориясын Н.Д. Кондратьев толқындарымен байланыстырды. И. Шумпетерден кейін инновациялар теориясын ... ... ... ... ... ... т.б ғалымдар жалғастырды.
Ұзын толқын теориясында дискуссия ашқан Г.Менше инновацияларды келесі түрлерге бөледі:
* Адам ... жаңа ... ... мен жаңа ... ... ... базалық инновациялар, яғни нарықта бұрын-соңды болмаған немесе ұсынылмаған қызмет түрі, мысалы автомобильдің, ұшақтың, телефон және ... ... ... ... бар ... ... ... негізінде пайда болған инновациялар, мысалы түрлі-түсті теледидардың шығуы.
* Псевдоинновациялар, олар базалық ... ... ... пайда болған өнімдер, мысалы ең алғашқы ұялы телефон - базалық инновация болса, одан кейінгі тек ... ... ұялы ... ... болып табылады [6].
К. Фриман, Дж. Доси, К. Перес ... ... ... ... ... және экономикалық өсудің негізгі қозғаушы факторлары деп келесілерді көрсетті: инновация негізіндегі ... ... ... білім мен зияткерлік қасиет маңызды рөл атқарады және инновациялық қызметті институционализациялау оның мазмұны мен құрылымына тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... атақты ғалымдардың тағы бірі Джеймс Брайен Куинн өз тұжырымдарын ортаға салды. Ол инновацияның ... ... ... ... - қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағытталады; ықтималды сипатқа ие; ... ... көп ... ... ... ... пайда болуына, қарсыласуға, тоқтатылымға және шапшаң дамуға бейім деп атап көрсетті.
Ал американдық кеңес ... ... ... ... ... теориясынан өзгеше болды.
пайда ... ... ... 1 - ... ... [6].
Р.Фостердің айтуынша, кез келген технологияның S - ... ... бір ... ... ... Әр ... өз технологиясының өмір циклін жақсы білуі қажет, ... ... ... жақындағанда ол технологияны жаңартуға немесе ауыстыруға даяр болуы керек (2 сурет).
Бір технология өзінің шегіне жеткенде, келесі жаңа ... ... ... да, осы ... жаңа технология өмірге келеді. Технологиялық айырылымның нәтижесінде жаңа ... жаңа ... яғни ... ... болуына әкеледі.
Р.Фостердің теориясында инновация - бұл жаңа технологияның пайда болуы, өндірістің және басқарудың жаңа ... ... ... ... ... ... өнім-инновация және үрдіс-инновация бір-бірімен байланысты үрдістер. Жаңа өнім, жаңа өндіріс әдістерін, сонымен қатар жаңа технологияларды ... ... ... ... ғалымдар тұжырымы бойынша олар техника - экономикалық зерттеуiнде инновациялық үрдіс туралы келесi әдiстемелiк негiздерiн ұсынды:
* ... ... мен ... ... қозғаушы фактор инновациялық негiздегi бәсеке болып табылады;
* экономикалық дамуда бiлiм мен интеллект басты рөл атқарады;
* интеллектуалдық ... ... оның ... мен ... ... саналады.
Инновация теориясы экономикалық өсу теориясында да қарастырылады. Көптеген ғалымдар мен кәсіпкерлердің пікірі бойынша ... ... ... ... ... ... интеллект, инновация танылады.
ХХ ғ. 50 жылдарында американдық ғалым Роберт Солоу ... ... ... ... ҒТП болатынына назар аударды. Ұқсас пікір берген басқа да экономистер: Джон Кендрик, ... ... ... ... технологиялық прогрестің ерекше ролін Сайман Кузнец көрсетті. Сайман Кузнец ... ... ... ... ... ... ... өсуі, технологиялық прогрестің арқасында жетеді.
Кейіннен Э. Денисон экономикалық өсу факторларының сипаттамасын жасады. 23 фактордың: 4-і капиталға, 1-жер, қалған 14-і ... ... ... - ... ... ... ... - ойлап табушылық немесе идея экономикалық мазмұнға ие ... ... Бұл ... В.Л. Макаров та қосылады.
Инновация терминіне түсінік қысқаша жалпы редакциясы В.А. Макоренконың сөздігіне сәйкес ... - ... ... , ... ... - , ) ... ... мен технологияның алмастыруды қамтамасыз ету үшін экономикаға жұмсалынатын қаражат.
* ... ... ... ... жаңа ... мен ... нәтижесі.
* Дайын өнім, жаңа ойларды синтездеу, өндіру. Жаңа технологиялар, моделдер құру, оларды өмірге енгзуді ... ... ... ... ... Тіл ... - жаңа ... пайда болуы, морфологиядағы жаңа түсініктердің пайда болуы [7].
Инновация түсінігіне басқа да ғалымдар өз пікірлерін білдірген, солардың бірі Р. Нельсон. Ол ... ... ... рет ... ... ... екі үрдісті атады, олар өндірістік инновациялардың пайда болуын ... ... және ... төзімді және бейімделгіш (selection) үрдісі деді. Ал Л. ... ... деп ... [8]. ... ... ғалымдар: Д. Берч (1980 жж.), Б. Киргхофф, П. Друкер (1990 жж.), Ф. Янсен (2000 жж.) инновацияның ... ... ... ... бойынша, инновацияның қарама-қайшылықтарын зерттеуде ғылымға өз үлестерін қосты. М. Портердің экономиканың модернизациялануы жағдайында бәсекеге қабілеттіліктің өсу ... және Р. ... ... ... ... феномені атты еңбектері инновация теориясы үшін үлкен ... бар еді ... ... П. ... ... идеялардың пайда болу көздеріне сәйкестіріп мынадай түрлерге жіктейді:
* күтпеген жағдай, күтпеген сәттілік, күтпеген сәтсіздік ... ... ... ... өндіріс үрдістерін қажет етуге негізделген инновациялар;
* сала құрылымы мен нарықтық өзгерістердің нәтижесіндегі инновациялар;
* демографиялық өзгерістерге негізделген инновациялар;
* ... ... күй мен ... ... инновациялар;
* жаңа білімге негізделген инновациялар [10].
1990 жылы Венгриялық ғалым Б. Санто инновация терминінің мәнін ... ... ... ... ... ... ... инновация - идеялар мен ойлап ... ... ... ... ... ... ... өнім немесе технология жасауға мүмкіндік беретін қоғамдық - технико - экономикалық үрдіс [11].
Өткен ... 90 ... Б. ... ... инновациялық сипаты бойынша жіктеуге тырысты, соның нәтижесінде ... төрт ... ... ... (core) фирмалар - инновацияның өрлеу қарқыны мен өсу ... ... ... ... Олардың қызметі қысқа мерзімді табыс әкелетін 1-2 инновация енгізуден басталады, ал кейін тиімділігі бір қалыпқа келіп, өсу ... ... ... ... ... - ... ... ұқсас, бірақ өздерінің өткізуде шебер ұйымдастыруы арқасында өсу қарқынының жоғары көрсеткіштеріне жетеді.
* (glamorous) фирмалар - инновацияларды ... ... ... үлгі тұтарлық фирмалар, сол себептен өсу қарқыны да, инновация ... ... де ... ... ... - бұл аты ... ... қаржы-қаражат және ресурстарға тапшы фирмалар.
Осыдан шығатыны, кәсіпорынның өсу қарқыны бәсеңдеген, не болмаса инновациялық қызметке шектен тыс, тым көп қаражат жұмсалу ... ... ... қаупі бар фирмалар.
Б. Киргхоффтың 1978-1984 жылдары жасаған зерттеулері барысында нағыз инновациялар болып, екі ... ... ... және ; ... ... ... және ... инновациялық фирмалар сәйкесінше және мәртебесіне ие болады [12].
Инновацияның мәнін нақтылауда ТМД ғалымдары да өз ... ... ... ... В.Л. ... 1991 жылы . ... қазіргі түсінікте жаңалықтармен, ғылыми-техникалық шешімдермен және рационализациялаумен байланысты өндіргіш күштердің барлық жетілдірулері, ... ... мен ... деп ... ... ... Н.М. ... 1994 жылы инновацияны деп атады [13].
Инновациялар түсінігі ... ... ... өз ... бар. С.Б. ... (1996 ... ,- ... Ал Н.А. Барлыбаева (2006 жылы) өзінің атты монографиясында мынандай тұжырымға келеді: нарықтық табыстар ең ... ... ... ... ... ... қасиеттеріне байланысты болады. Соған қарамастан, инновация не болмаса да емес, олардың өзара бірлескен ... ... ... ... деп ... ... процесс әр түрлі жағдайлардан және әр түрлі дәрежедегі нақтылаудан қарастырылуы мүмкін.
Біріншіден, ғылыми-зерттеудің, ғылыми-техникалықтың, инновациялықтың, өндірістік қызметтің және маркетингтің ... ... ... ... ... ... циклның идеяның пайда болуынан бастап оның өңдеуі мен таратуындағы уақытша кезеңдері ... жаңа өнім түрі мен ... ... ... мен таратудағы қаржыландыру мен инвестициялау процесі ретінде.
Жалпы ... ... жаңа ... алудан және коммерциализациялаудан, жаңа технологиялардан, өнім және қызмет түрлерінен, өндірістік, ... ... ... ... ... және ... интеллектуалдық қызметтің нәтижелерінен тұрады. [4]
атты еңбегінің авторы Рой Росвелл инновациялық процестің бірнеше модель буынын ұсынды.
Инновациялық процестің мәнінің ... ... ол 1950 және 1960 ... ... ... яғни ... ... бірінші буынына, бұл технологиялардың әсерлерінен алға жылжып отырады. (1-сурет).
Фундаментальды зерттеулер
Маркетинг
Өтім
Қолданбалы ... ... ... 2 - ... ... ... буыны [15]
Росвелл бойынша, инновациялық процестің екінші буыны 1960 жылдардың аяғы мен 1970 ... ... ... деген. Бұл да желілік-тізбектілік модель, бірақ нарық маңыздылығына ... және ... ... ... етуді. (3-сурет).
Жаңалық ашу
Мүмкіндік
Қажеттілік
Өнім іздеу
Пайдалану
Жаңа орта
Идеялар
Идеялар
Сурет 3 - Инновациялық процестің екінші буыны [15]
Үшінші ... 1970 ... басы ─ 1980 ... ортасы. Түйіндес модель. Маңызды түрде бірінші мен екінші буындардың қиыстырылуы технологиялық қабілеттер мен нарық қажеттіліктері мен ... ... ... қажеттілік
Идеялар концепциясы
Жаңа технология мүмкіндіктері
Іздеу
Өндіріс
Маркетинг, сауда
Нарық
Технология мен өндірістің даму деңгейлері
Қоғам қажеттіліктері және нарық
Сурет 4 - Инновациялық процестің үшінші ... ... ... ... ... [15]
Төртінші буын: 1980 жылдардың ортасы ─ қазіргі уақыт. Бұл ... ... ... ... ... топтың параллельді қызметіне және сыртқы көлденең және тік ... ... ... ерекшеленеді. Мұнда параллельді қызмет маңызды. Әр түрлі бағыттардағы іс-әрекетті орындау негізінде бірнеше топ ... ... бір ... жұмыс жасау қарастырылады. Бұл тапсырмаларды шешуді тездетеді.
Бесінші буын: қазіргі уақыт ─ болашақ. Бұл стратегиялық тораптар, стратегиялық интеграция, ... ... ... ... ... ... ... процеске жаңа функциялардың қосылуында. Бұл есептеу техника жүйесін, информатиканы қолданудағы ҒЗТКЖ-нің ... ... және ... ... ... байланыстар орнатылады.
Инновациялық идеялардың пайда болуы жаңа ғылыми нәтижелерді пайдалану мүмкіндігі фундаментальды кезеңде және іздестірушілік зерттеулерінде, қолданбалы зерттеулерде, өңдеулерде жүзеге асады.
Жаңа ... ... және ... ... жаңа ... ... алуға бағытталған фундаментальды зерттеулерден (ФЗ) басталады. ФЗ-ның мақсаты ─ ... ... жаңа ... ашу, табиғаттың даму заңдылықтарын түсіну. ФЗ теоретикалыққа және іздестірушілікке ... ... ... нәтижелері ғылыми жаңалықтарда, жаңа түсініктерді ұсыну мен дәлелдеуде, жаңа теорияларды жасауда көрініс табады. Іздестірушілікке негізгі міндетті қамтитын ... мен ... жаңа ... ... ... ... Іздестірушілік ФЗ қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандырудың жаңа әдістерін экспериментальдік тексерумен және дәлелдеумен аяқталады. Барлық іздестірушілік ФЗ академиялық мекемелерде, ... ... ... ірі ... ... ... ... ғылыми білікті персоналдарында жүргізіледі.
Инновациялық процестің келесі кезеңі ─ қолданбалы ғылыми-зерттеушілік жұмыстар. Олардың орындалуы ... ... ... ... ... ... Қолданбалы ғылыми-зерттеушілік жұмыстарды жүргізуге құралдарды салу кезінде тәуекелділік пайда болады. Егер инвестициялар инновацияда ... ... ... олар ... инвестициялар деп аталады.
Тәжірибелі-конструкторлық және конструкторлы-жобалау жұмыс кезеңдері жаңа өнім түрін өңдеумен байланысты. Ол эскизді-техникалық жобалауды, жұмыстық конструкторлық құжаттамалауды шығаруды, ... ... ... және ... ... ... (ТКЖ) ... материалдардың, технологиялардың жаңа нұсқаларын жасау үшін қолданбалы зерттеулердің нәтижелерін қолдануда көрініс табады. ТКЖ ─ бұл ... ... ... ... және ... ... мен экспериментальдық өндірістерден өнеркәсіптік өндіріске өзгеше түрде өтуі. ТКЖ-ға мыналар жатады: инженерлік объектінің белгілі конструкциясын өңдеу, жаңа объектінің ... және ... ... ... ... ... ... күрделілігіне байланысты (жаңа өнім түрін меңгеру және өңдеу) инновациялық ... ... ... ... ... әр ... болуы мүмкін. Көбінесе, ірі инновациялық жобаларды меңгеру және өңдеу кезінде ғылыми-зерттеулер жұмыс нәтижелерінің жүйелік интеграциясы жүзеге ... ... ... ... атқарушылары болып ғалымдардың шығармашылық ұжымдары, ЖОО-дың, университеттердің, институттардың, мемлекеттік және ғылыми-техникалық орталықтардың (ҒТО) инженерлі-техникалық жұмысшылары табылады.
Инновациялық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады, бұл нарыққа енгізуді, нарықты кеңейтуді, ... ... және ... ... ... алу ... ... және экспериментальды жұмыстар жүргізіледі. Ғылыми зерттеулер мен өңдеулерді жүргізуге ... ... ... арнайы құрал-жабдықтарды қамтамасыз етуге, жасауға, жөндеуге бағытталған.
Өнеркәсіптік өндіріс сатысы екі ... ... жаңа өнім ... және оны ... ... Біріншісі ─ бұл тұтынушылардың сұранысымен анықталатын, материалданған жетістіктердің ғылыми-техникалық өңдеудегі тікелей қоғамдық өндірісі. ... ─ жаңа ... ... ... процестің ҒТП-тен айырмашылығы, ол енгізумен аяқталмайды, яғни жаңа өнімнің нарықта бірінші ... ... және ... ... Бұл ... ... ... де тоқтамайды, өйткені тарату (диффузия) шаралары бойынша ... ... ... ... ... ... белгілі болмаған тұтынушылық қасиетті иемденеді. Бұл оған жаңа нарық пен қолдану саласына және жаңа ... жол ... ... бұл ... ... талап ететін өнімдерді жасауға, қызмет көрсетулерге бағытталған және тығыз біртұтас ортада жүзеге асатын: оның ... ... ... ... ... ... және онда ол ... атқарады, дамиды.
Инновациялық ортаның әр түрлі деңгейлерінде пайда болатын диффузды процестердің мәні жаңалықтар мен жаңалық ... ... ... ... ... ... ... қызметтердің іскерлік циклмен және қызмет көрсету сферасымен анықталады. Соңында диффузды ... ... ... жаңа ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... құрылуы жүзеге асады.
Инновацияның әсерлеріне техникалық, экономикалық, әлеуметтік, экологиялық және инновациялық процестің басқа нәтижелері ... ... мен ... ... ... бағалау келесі шектеулер мен рұқсаттамаларға негізделген:
* инновация әсерлері бөлек кәсіпорын ... ... және ... ... ... ... ... экологиялық және т.б. әсер түрлері қарастырылады;
* кәсіпорын инновациялық жобаға инвестицияланған ... ... ... ... яғни ... нәтиже инновация табыстылығының соңғы белгісі болып табылады;
* әсерлерді өлшеу үшін сапалық және ... ... ... әсерлер инновациялық процестің барлық кезеңдері бойынша өлшенеді және бағаланады, инновация идеяларынан бастап коммерциялық іске ... ... ... ... ... процестің барлық қатысушылары жағынан кезең бойынша әсерлерді өлшеу мен ... ... ... алынған инновация нәтижелерін салыстыру үшін өлшенетін көлемдердің барлығы қарастырылады.
Инновацияны жүзеге асыру кезінде пайда болатын нәтижелер әр түрлі деңгейлер мен ... ... ... ... екі ... ... ... болады: микро және макродеңгейде. Микродеңгейде, яғни кәсіпорын деңгейінде, бөлек инновациялық жоба бағаланады, бұл жаңа өнім ... ... ... ... ... ... жоспарлау жүйелерін, есептеуді және т.б. қарастырады. Бір кәсіпорын деңгейінде жүзеге асатын кешенді жобалар сериялары бағаланатын ... онда ... ... ... ... Бұл ... саладағы лидердер болып табылатын ірі кәсіпорындар туралы айтылған. Макродеңгейге әр түрлі саладағы ... мен ... ... іске ... ... ... кешендерін жүзеге асыру нәтижелері жатады. Салалық немесе халықшаруашылық бағытындағы инновациялардың іске асуы кезінде пайда болатын әсерлер макродеңгейде бағалануы және ... ... ... және ... арасындағы аралық кәсіпорын деңгейінде бірнеше техникалық тектес және өзара ... ... ... жетістіктерін қамтамасыз ететін инновациялық жобалардың өңделу нәтижелері болып табылады.
Инновациялық қызметтерден әсерлер.
Техникалық әсерлер
Экономикалық әсерлер
Басқа әсерлер
Тікелей
Тікелей емес
Тікелей
Тікелей емес
Жүйеліктер
Индивидуалды
Объект ... үшін ... ... ... ... ... ... тездету
Бәсекелестер өнімінің сату көлемінің төмендеуі
экологиялық
ғылыми қабылдау
ноу-хау
табысты көбейту
бәсекелестердегі шығындардың көбеюі
әлеуметтік
өзін таныту
патенттер,артықшылықтар
шығындарды төмендету
басқарушылық
әлсіз жақтарды табу
нарықтың өсім ... 5 - ... ... ... ... ... ... инновация процесінің барлық нәтижелер түрлері бағалану және өлшену қажет [16].
Техникалық әсерлер. Инновациялық жобалардың әр қайсысына техникалық әсерлердің өзіндік ерекше өлшеуіштері ... ... ... техникалық инновация процесі кезінде сенімділік, беріктілік, тезқозғалғыштық, уақыт мерзімдік және т.б. берілген сипаттамалар жүзеге асуы мүмкін.
Басқарушылық инновация сферасындағы ... ... ... ... ... болу ... байланысты олардың дәл есептеулерін көтеру, құжат айналым уақыттарын қысқарту және т.б. жатқызуға болады. Тікелей техникалық ... ... ... зерттеушілердің, инженерлердің, технологтардың және инновацияның объектісі бойынша басқа мамандардың көмегі арқылы алынуы мүмкін.
Тікелей әсерлермен қатар тікелей емес ... ... ... егер ... ... ... ... жетпесе, жаңа өнім, қызмет, әдістер мен амалдарды меңгеру аймағында ... ... ... ... ... ... ... ноу-хау және артықшылықтарды тіркеуді патенттеу жүзеге асуы мүмкін, сонымен бірге техникадағы әлсіз орындарды, технологияларды, кәсіпорын ... білу ... ... ... ... сатысында инновацияның экономикалық тиімділігін бағалау есептемелерін және инновацияның жүзеге асудағы коммерцияның бастапқы фазасында бағаланатын экономикалық әсерлерден айырып білу керек. Біріншілері ─ ... ең ... ... ... ... ...... қызметтерінің нақты жағдайларын қоса алғанда, таңдалған баламаларды жүзеге асырудағы нәтижелерді бағалау үшін қолданылады.
Экономикалық әсерлерді техникалық әсерлер сияқты ... және ... емес деп ... ... ... ... ... өсімін, айналыстың жоғарлауын, нарық өсімін, шығындардың төмендеуін және т.б. жатқызуға ... ... ... ... ... белгілі уақыт аралығында және де өнім бірлігінде де өлшеуге болады. Өлшеу әдісін таңдау инновацияның түріне байланысты.
Тікелей емес экономикалық әсерлер ең ... ... ... ... ... ... сату көлемінің төмендеуі, бәсекелестердегі шығындардың жоғарлауы және т.б.
Басқа әсерлер. Жүйелік және индивидуалды аймақтағы әсерлерді бағалай және тани білу керек. Инноваторлардың ... ... ... ... ... ... ... беделді премия алу және т.б. алады. Қазіргі кезде жаңа өнімдерді және технологияларды жасау саласында ... ... ... әсер ... ... ... сәттілік көрсеткіші болып табылады.
Инновацияның жүзеге асырудың әлеуметтік нәтижелері ретінде жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа басқару әдістерін енгізу арқылы ұжым арасында адамдық қатынастарды жасауды айтуға болады.
деген қорытындының дұрыстығы табыс ... ... ... ... ... Мысалы, инновациялық процестің жүзеге асырылуындағы тікелей экономикалық әсерлер өлшенетін ... онда ... ... ... ... ... ... Бұл жерде жыл ішінде белгілі бір сату көлеміне жеткеннен кейін өлшеуді бір жылдан, екі ... ... ... ... ... ... мен бағалауда маңызды орынды бағалау субъектісін таңдау алады. Оның сайма-сайлығы, толықтылығы, аспектілері, ... ... ... кім жүргізгеніне байланысты. Инновацияның табыстылығын ... ... ... ... ... ... бағалау жүйелерін иемденбейтіндер
Жақтас тұлғалар
Кәсіпорын қызметкерлері
Топтар
Индивидуумдар
Сыртқы топ консультанттар
Ішкі топ мамандары
Құрылымдандырылған бағалау жүйелерін иемденетіндер
Экономистер, финансистер
Инженерлер технологтар
Генералистер
Мамандар
Сурет 6 - Инновацияның ... ... ... түрлері [17]
Инновацияны жүзеге асыру кезінде пайда болатын нәтижелер әр түрлі ... мен ... ... ... Жалпы екі негізгі деңгейді қарастыруға болады: микро және макродеңгейде. Микродеңгейде, яғни кәсіпорын ... ... ... жоба бағаланады, бұл жаңа өнім жасауды, енгізуді немесе қызмет көрсетуді, ... ... ... ... және т.б. ... Бір ... деңгейінде жүзеге асатын кешенді жобалар сериялары бағаланатын болса, онда ... ... ... ... Бұл ... ... ... болып табылатын ірі кәсіпорындар туралы айтылған. Макродеңгейге әр түрлі саладағы ... мен ... ... іске ... ... жобалардың кешендерін жүзеге асыру нәтижелері жатады. Салалық немесе халықшаруашылық бағытындағы инновациялардың іске асуы кезінде пайда болатын әсерлер макродеңгейде бағалануы және ... ... ... ... ... ... ... процестің барлық кезеңдерін реттілік түрде қамтуына негізделген. Осы концепцияға сай өлшеуді ... алып ... ал ... ... ... ... үшін қолданылады. Кезеңнің аты, аралық нәтижелердің түрлері, сандық өлшеуіш, бағалау субъектілері 3-кестеде көрсетілген.
Кесте 3 - ... ... ... ... ... және ... [17]:
Кезеңнің аты.
Аралық нәтижелердің түрі
Нәтижелердің сандық өлшеуі
Бағалау субъектісі (сатыны бағалаушы)
Өнім(қызмет) идеясы
Бірнеше өңделген идея мен ұсынысты сипаттайтын хаттама
Идеялар саны, альтернативалар
Техника бойынша эксперттер
Зерттеулер, ... ... ... ... ... ... өнімнің шығуы, ресурс шығындарының төмендеуі, техниканы дамыту
Техника бойынша эксперттер
Жаңалық ашу
Патенттер, публикация, премия ... ... ... қызметкерлер
Инвестициялар, шығару, маркетинг
Нарықтық өнімдер, жүзеге асырылатын технологиялар
Техникалы-экономикалық жақсарулардың ... ... ... менеджерлер, инженерлер
Инновацияларды нарыққа немесе өндіріске шығару
Айналым, шығындарды экономдау, пайда
Ақша құралдарының абсолютті сомасы, индекстер, уақыт ... ... ... ... ... ... өсімі
Маркетинг, өндіріс бөлімдері, тексерушілер, сала бойынша эксперттер, банкирлер
Ағымдық сауда ... ... ... ... ... ... инновация және инновациялық қызмет барынша жас ұғымдар болғанымен, олар ... кең ... ... ... Әлемдік экономиканың даму барысында инновациялық теория көптеген ғалымдармен жан-жақты қарастырылған.
1.2 Нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... ... дегеніміз бүкіл инновациялық процесс барысында атқарылатын қызметтер. ... ... ... Инновациялық қызметке мынадай қызмет түрлерi жатады:
1) қоғамды басқару саласына жаңа идеялар мен ғылыми бiлiмдердi енгiзу;
2) ... ... iске ... жаңа ... жетiлдiрiлген өнiмдi (жұмысты, көрсетiлетiн қызметтi), жаңа немесе жетiлдiрiлген ... ... ... ... ... жобалау, iзденiс, тәжiрибе-конструкторлық және технологиялық жұмыстарды орындау мен оларға қызмет көрсету;
3) ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
4) өндiрiстi технологиялық қайта жарақтандыруды және дайындауды жүзеге асыру;
5) жаңа технологиялық процестердi, тауарларды ... ... ... сертификаттау мен стандарттау мақсатында сынақтар өткiзу;
6) бастапқы кезеңде инновациялық жоба өтемдiлiгiнiң нормативтiк мерзiмiне ... ... жаңа ... ... өнiм ... ... ... өндiру және (немесе) жаңа немесе жетiлдiрiлген технологияны қолдану;
7) инновациялық инфрақұрылымды құру мен дамыту;
8) инновациялық қызмет ... ... және ...
9) ... және iске ... ... ... меншiк объектiлерiне (оның iшiнде ашылмаған ғылыми, ғылыми-техникалық және технологиялық ақпаратқа) құқықтарды қорғау, беру және иемдену;
10) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... өзге де қызмет түрлерi жатады.
Инновациялық қызмет дегеніміз бүкіл инновациялық процесс ... ... ... ... кез-келген бағытында ғылыми-техникалық зерттеулердің нәтижелерін, жаңа технология мен жаңа өнімді өндіріске енгізуге ... ... ...
Субъектілері:
* Инновацияларды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар;
* Инновациялық қызметті жүзеге асыратын арнайы субъектілер-технопарктер, технополистер, венчурлық қорлар, инновациялық ... ... ... ... мемлекеттік органдар;
* Өндірушілер мен тұтынушылардың құқығын қорғайтын қоғамдық ұйымдар.
Объектілері:
* Инновциялық жобалар мен бағдарламалар;
* Интеллектуалды еңбектің нәтижесі;
* Инновациялық ... ... ... ... ... үрдістерді ұйымдастыру, жоспарлау, бақылаудың көптеген әдістері бар. ... ... ... ... ... ... жобаларды басқару, менеджменттің жалпы теориясы сияқты пәндер мен ғылымдардың негізінде қалыптасқан. Жоғарыда айтылғандай жаңа өнімнің нарыққа тиімді енуі мен пайдалы ... ... ... ... ұйымдастырылуы негізінде болады.
Осы инновациялық процессті ұйымдастырудың тәжірибе жүзінде бірнеше түрі бар олар:
* сатылы әдіс (оны немесе дәстүрлі, ... ... әдіс деп те ... ... әдіс
* интегралды әдіс
Инновациялық қызметті ұйымдастырудың сатылы әдісі.
Инновациялық ... ... ... ... ол ... ... ... инновациялық процесстің сатылы түрде, яғни кезекпен жүзеге асыруына беімделген [18].
Жаңа өнім шығару бойынша шешім компанияның ... ... ең ... ... қабылданады. Содан соң инновациялық жобаны бастау туралы мәлімет компанияның ғылыми зерттеу бөліміне түседі. Бұл ... өз ... ... жұмыстарын атқарып, өнімнің жалпы техникалық қасиеттерін анықтап, эксперименталды сынақ жұмыстарын жүзеге асырады. Инновациялық жоба одан ... ... ... ... ... бөлімі ғылыми зерттеу бөлімінің нәтижелері мен нұсқауларына сүйене отырып нарыққа зеріттеу жасап, ... ... ... ... ... түрін, түсін, сыртқы қабын тағайындайды.
Осы механизм бойынша жоба қаржы бөлімінен, өндіріс және сату бөлімдерінен өтеді. Инновациялық қызметті ұйымдастырудың бұл түрінде ... ... бар, ... ... ... ... асырылу мерзімі ұзарады;
* Бөлімдер арасында келіспеушілік болады
* Инновациялық жобаға деген ... ... ... ... ... ... модель ол инновациялық қызметті параллельді түрде ұйымдастыру. Бұл әдіс бойынша инновациялық өнім ... ... ... ... соң ... ... асру туралы бұйрық барлық функционалды бөлімдерге параллельді түрде түседі. Жобаны техникалық ... ... ... және ... ... анықтамалар бірдей бір мезгілде жүргізіліп жатады. Бұл модельді пайдалану арқасында инновациялық жобаны жүзеге асыру мерзімін қысқартуға болады.
Бірақ бұл ... де ... ... ... Бөлімдер арасындағы өзара байланыс әлсірейді;
* Мұнда инновациялық ... ... ... ... болады;
* Жұмысшылар екі түрлі бағытта жұмыс атқарады, біріншісі күнделікті өз жұмысы, ... жаңа ... жоба ... бұндай жағдай жұмысшылардың ынтасын төмендетуі мүмкін.
* Бір бөлімде екі басшы болу қауіпі болады, біреуі осы ... ... ... ... жаңа ... жоба ... ... қызметті ұйымдастырудың интегралды әдісі.
Келесі әдіс ол интегралды әдіс. Бұл ұйымдық құрылымның матрицалық ... өте ... Жаңа ... ... ... ... ... ұақытша топ ұйымдастырылады. Бұл топты "уақытша мақсаттық топ" деп атайды да, бұл бөлімге функционалды бөлімдерден қажетті ... ... Ол ... өзара келісіп инновациялық жобаны жүзеге асырады.
Инновациялық стратегия - кез келген кәсіпорынның ғылыми-техникалық және инновациялық өнімдер өндіруді ... ... ... ... ... ... және нарықтағы позициясын айқындаушы стратегиясы. Инновациялық стратегия мемлекеттік деңгейде жеке өндіріс саласы бойынша және кәсіпорын деңгейінде жүзеге ... ... ... кең пайдаланатын, тәжербие жүзінде мынадай инновациялық стартегия түрлері бар: шабуылдаушы ... ... ... стратегия; иммитациялық инновациялық стратегия оны рыноктағы позициясы өте күшті массалық өндіріспен ерекшелінетін компаниялар пайдаланады. Олар өз беттерінше ешқандай ... ... ... ... компаниялардың нновацияларын көшіріп модификациялап рынокқа шығарады. Мысалы және т.б. [19].
Инновациялық стратегия мемлекеттік деңгейде жеке ... ... ... және ... деңгейінде жүзеге асырылады. Инновациялық статегия мемлекеттік деңгейде қарастыратын болсақ ол мемлекеттің осы саладағы саясатымен тікелей ұштасып оны толықтырып отыруы ... ... ... ... да осы ... даму стратегиясының бір бөлімі ретінде немесе регионды ... ... ... ... ... ... Ал жеке ... деңгейінде ол компанияның даму стратегиясының белгілі бір негізгі бөлігі ретінде қарастырылады. Негізінде компаниялардың кең пайдаланатын, тәжірибие ... ... ... ... ... бар:
* Шабуылдаушы инновациялық стратегиясы - ол негізінде пионер компаниялардың старегиясы, оны ірі инновациялық мысалы "Microsoft", ... ... ... ... ... ... Қорғанушы инновациялық стратегия - пиорнер компаниялардың инновациялық шабуылына мүдірмей жауап бере алатын бәсекелес рынокта негізгі позицияларға ие инновациялық емес ... ... ... , ... ... ... және ... инновациялық жобаны іске асыру стратегиясынан басталады. Инновациялық менеджмент ... ... ең ... ... ... ... стратегиялық басқарудың белгілі бір бағыты болып табылады. Инновациялық менеджментте басты назар инновациялық стратегияны жасау және оны жүзеге ... ... ... ... ... - ... мақсаттарға жетудің жан-жақты, кешенді, жете жоспары. Стратегияны таңдау, басқа да инновациялық қызметтің ғылыми зерттеу жоспарларын жасауумен байланысты. Инновациялық стратегияны ... ... ... ... өмірлік цикл теориясы;
* фирманың нарықтық ұстанымы;
* жүргізіліп жатырған ғылыми-техникалық саясат;
Инновациялық стратегиялардың ... ... ... ... стратегиясы - бұл өз қызметін қәсіпкерлік бәсекелестік ұстанымында негіздеген фирмаларға тән. Бұл стратегия шағын ... ... ... яғни жаңа ... маманданған фирмаларға тән. Қаржы көздерінің көп бөлігі, көбінесе ... ... ... ... жұмсалады. Эксплеренттік (пионерлік) стратегия жаңа немесе түпкілікті жаңарған ескі нарық сегментін шығарумен байланысты, революциялық шешімдерді іздеу мен жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... рөлі - инновациялық, түпкілікті өзгерген, жаңа енгізілімдер. Осындай компаниялардың қатарында жеке компьютер өндіріп шығарған ЭППЛ, ҚР-сындағы Пейджингтік компаниялар. ... ... ... жаңа ... ендіруде, олар ең алғаш нарықта пайда болуынан пайда табады. Олардың 100-ден 90-ы ... ... ... ... үлкен техникалық, қаржылық және моральдық жетістіктерге жетеді. Олардың ұраны .
* ... ... - ... ... ... ұстанымын сақтап қалу үшін бағытталған. Мұндай стратегияның ... ... - ... ... ... белсендіру. Бұл стратегия интенсивті НИОКР-ды қажет етеді. Мұндай стратегияны ірі компаниялар да, шағын компанияларда қолдана ... ... бұл ... ... ... ... Коммутантты (біріктіретін) стратегияның күші, белгілі бір тұтынушының көлемі бойынша шағын қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілеттілігі. Бұл ... ... ... ... яғни өте ... сапа арқылы емес, эксплерент фирмалардың дараланған қызметі немесе инновациялық өнімді модернизациялау арқылы. Коммутанттардың ұраны . ... ... ... қызықпайтын нәрселердің барлығына кіріседі. Мысалы, МакДональдс компаниясы. Олар ... даму ... және ... тез ... ... стратегия - мықты нарықтық және технологиялық ұстанымдары бар фирмалар қолданады. Жаңа ... ... ... ... болып табылмайтын фирмалармен қолданылады. Бірақ негізгі жаңа енгізілімнің тұтынушылық қасиеттерін шағын инновациялық фирмалардан не ... ... ... ... Бұл стратегия көбіне ірі компаниялармен (виолент-фирма) сипатталады, яғни бәсекелестерінен өндірістің сериялылық және көлем әсері есебінен озып отырады. Виоленттық-жігерлік стратегия ірі ... ... ... ... ... тән. Фирмалардың ұраны Мысалдар, , , . Бұл фирмалар кең ауқымды, жұмысшылар саны көп, көптеген бөлімшелері және ... ... ... ... бар және мықты қаржылық күші болады. Оларды ірі НИОКР ... ... ... ... ... ... ... сапалы, стандарт деңгейіне сай болады, бірақ олар инновациялық сферада пионерлер болып табылады.
* (ниша) стратегиясы - кең нарықтың шағын ... жаңа ... ... бар тауарды өндіруге арқылы бейімделумен сипатталады. (патиенттық) стратегия мындай бөліктерден тұрады: тауар ... ... және ... назарды нарықтық шағын сегментіне бағыттау. Патиент-фирмалар әр түрлі көлемде болады: шағын, орта және кейде ірі. Мұндай ... ... ... орта ... ... ... ... шектеулі тұтынушылар шеңберімен жұмыс жасайтын фирмаларға тән. Өздерінің қымбат және жоғары ... ... ... тауар қанағаттандырмайтын тұтынушыларға бағыттайды.
Олардың ұраны . Патиент фирмалар басты корпорациялармен тікелей бәсекелестіктен бас тартады, ... ... ... деп ... ... ... әр ... болуы мүмкін: ірі, орта және шағын. Патиенттік - бұл тауарды ... ... және ... нарық сегменінде өз қуысын табу. Мысалы, Край Ресерч суперкомпьютерлер компаниясы.
Практика жүзінде кең пайдаланылатын мынадай инновациялық жүріс-тұрыс инновациялық статегиялары бар.
* ... ... іс ... - ... ... ірі және ... өндірісте қызмет етуші компанияларға тән. массалық өндіріс, жоғарғы сапа негізінде ... ... ... , , . Виоленттік күш стратегиясы - рынокта массалық өндіріспен айналысатын ірі ... ... ... фирмалармен салыстыранда біршама артықшылыққа ие. Мәселен ірі ... ... ... шикізат т.б ресурстық мүмкіншілігі зор болғандықтан олар масштабты ... ... ... ... асыра алады. Бұл компаниялар рынокта бәсеке күші мен ... ... ... ие ... ... виолент күш стратегиясын қолданушылар деп атайды. Виоленттер әдетте ірі көлемді, көптеген филиалдары мен ... бар ... кең және ... өнім ... ... ... ... өнімдері әдетте рыноктағы өнімнің модификация мен жақсарту қасиетімен ерекшеленіп, халыққа тиімді бағамен сатылатын массалық өнім қатарына жатады.
* ... ... ... бір ... ... өндір-етін компаниялар, олар өздерінің жоғарғы сапалы және қымбат өнімдерін қарапайым өнімдерді қанағат ... ... ... ... ... ... . мысалы суперкомпьютер жасап шығаратын инновациялық компаниясы.
Эксплеренттік стратегия - пионер инновациялық компанияларға тән. ... ... ... ... ... ... болып шығарып пайда түсіру Олардың девизі
* ... ... - ... инновациялық компанияларға тән. Олардың мақсаты инновациялық өнімді рынокқа ... ... ... пайда түсіру Олардың девизі . Эксплерент компаниялар әдетте ірі болып келеді, олардың өз ғылыми-техникалық зеріттеу бөлімдері болады, және инновациялық процесстерге көп ... ... ... ... ... массалық өндіске шығарып , масштаб эффектісінен пайда табады
* Коммутантті стратегиясы Белгілі бір ... ғана ... ... ... бір ... үшін ... өзгертуге мүмкіндігі бар шағын компаниялар. Олардың девизі >, мысалы . ... ... ... бір ... ғана ... ... ... бір тұтынушылар үшін стратегиясын өзгертуге мүмкіндігі бар шағын компанияларға тән. Олардың девизі >, мысалы . Коммутанттар әдетте ... мен ... ... бос ... ... Бұл компаниялар инновациялық салада пиоерлік позицияға шыға бермейді, көбінше виоленттер мен патиеннетдің инновациялық өнімдерін иммитациялау мен ... ... ... айналысады [20].
Инновациялық менеджментте кәсіпорынның инновациялық қызметін басқарудың, инновациялық өнімді жасау мен игерудің белгілі әдістері мен ... бар. ... ... ең көп ... ... ... ... екі топқа бөлуге болады: инновациялық өнімді жасау әдістері және инновацияны құру мен ... әсер ету ... ... ... ... ... анализ, бенчмаркинг әдісі -- жұмыстардың ең үздік тәжірибелерін пайдалану, QFD ... -- ... ... ... ... және FMEA ... -- ... пайда болуы мүмкін дефектілерді анықтау және олардың әсерін жобалау барысында есепке алу. Инновациялық менеджменттің әдістерінің екінші тобы мына ... ... ... ... ... реинжинирингі, бренд стратегия.
Функционалдық-құндық анализ.
Кез келген өнімді не ... ... ... ... жетілдіріп отырудың әдістерінің бірі функционалдық-құндық анализ (ФҚА) болып табылады.
Функционалдық-құндық анализ -- тұтынушы үшін маңыздылығы мен оны ... ... ... шығындардың оптималды қатынасы жағдайында оның пайдалы функцияларын дамыту мақсатында өнім не технологияны жүйелі технико-экономикалық зерттеудің әдісі.
ФҚА әдісі компаниясында 1947 жылы ... ... және ең ... ... ... назарда тауардың тұтынушылық белгілерін жетілдіруге кеткен шығындар қаншалықты ақталатыны болды. Жаңа өнім немесе оның пайдалы белгілерін алу үшін белгілі шығындар ... ... ... үшін ... пайдалылығы мен жұмсалған шығындардың арасындағы пропорцияның маңызы зор
ФҚА әдісінің мақсаты - жасалған жұмыстың сапасын сақтау не ... ... ... ... ... ... ... ФҚА әдісі бойынша жасалған жұмыс жоғары сапалы және өзіндік құны төмен өнім жасап шығарылған ... ... ... ... ... бірнеше кезеңнен тұрады:
* дайындық;
* ақпараттық;
* аналитикалық;
* зерттеу;
* ұсыну;
* өндіріске енгізу.
Дайындық кезеңінде анализ объектісі анықталады. ... ... ... ... ... ... үшін ... қолданылуы, техникалық сипаттамасы, өзіндік құны және сапасы. Аналитикалық кезең өнімнің функциясын ... ... ... Бұл кезеңде мынадай сұрақтар қарастырылады:
* Бұл қандай өнім?
* Қандай функциялары ... ... ... ... және ... Өнімнің құны қанша?
* Өнім қандай болуы керек?
* Өнімнің жаңа құны қандай болуы мүмкін?
ФҚА әдісінің соңғы нәтижесі тек қана ... ... ... ... ... ... жетілдірілген өнім.
Бенчмаркинг әдісі -- жұмыстардың ең үздік ... ... ... орыс ... нақты аудармасы жоқ, сөзінен шыққан, анықталған объектідегі белгі деген мағына береді, мысалы, ... ... ... ... ... ... ... бағытын анықтау үшін бенчмаркинг әдісі жиі қолданылуда, яғни ең мықты бәсекелерге қатысты өнім ... ... ... ... ... жетілдіру. Бенчмаркинг географиялық жағдайына, бизнес саласына және оның көрсеткіштеріне қарамастан бәсекелес компаниялардың ең үздік мысалдарында оқу, бағалау және ... ... ... қызмет болып саналады.
Бірінші рет бенчмаркинг 1972 жылы АҚШ-та стратегиялық зерттеу институтында пайда болды. Бенчмаркингті көптеген ... ... ... ... ... ... - бенчмаркингтің бұл түрін жүргізгенде өнімдердің өндірісі мен сатылым көрсеткіштерін көптеген осыған ... өнім ... ... ... ... Мұндай салыстырулар инновациялық қызметтің нақты бағыттарын анықтауға ... ... ... ... салыстырғанда тауардың нақты түріне байланысты түрлі көрсеткіштерді қолдануға жол ...
* ... - бұл ... ... ... ... процестер, жұмыс жасау тәсілі және т.б.) жеке көрсеткіштерін осындай жағдайда жұмыс жасайтын табысты кәсіпорындардың (сатушылардың) осыған ... ... ... керек.
* Ішкі бенчмаркинг - бұл бір ұйым ішіндегі бір деңгейді бөлімдердің қызметін ... ... ... - аты ... ... бірнеше компаниялардың бірігіп, тәжірибе алмасып қызметін жүзеге асыруы.
Кейінгі кездері бенчмаркинг әдісі түрленіп көптеген салаларда пайдаланып жүр. Бенчмаркинг түрлеріне тағы ... жаңа ... ... бәсекелестік қабілеттілікті арттырушы бенчмаркинг
* стратегиялық бенчмаркинг;
* ғаламдық бенчмаркинг.
Бенчмаркинг ... үш ... ... болады
+ Микродеңгейде - кез келген кәсіпорынның бәсекелестік позициясын күшейту үшін пайдаланады;
+ Мезодеңгейде - ... бір ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің отандық кәсіпкерлердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру саясатына әсер ету.
Бенчмаркинг әдісін ... ... ... ... ... асырған ең алғашқы компания компаниясы. Жапондық компаниялардың сенімді техниканы қалай жасайтындығына зерттеу жүргізе келе, ... ... ... және ... ... үшін не ... керек екенін түсінді. Келесі сатыда жұмыс үдерістерін, персоналдың қызметі, басқару әдістері мен ұйымдық құрылымның тиімділігіне ... ... ... ұқсас жұмыс компаниясында да жүргізілген, мұнда табысқа көшірудің арқасында емес, бәсекелестердің автомобильдерінің ең үздік сипаттамаларын жетілдіру ... ... ... ... сапа ... ... ... АҚШ компанияларының 30% бенчмаркинг әдісін тұрақты қолданады. Кәсіпорындарға бенчмаркинг ... ... ... ... ... үшін ... мамандандырылған ұйымдар құрылады. Мысалы, IBS (International Benchmarking Clearing House). Бұл ... ... ... ... ... ... ... Ал Ұлыбританияда бенчмаркинг әдісін 2000-нан аса компания қолданып жұмыс жасауда.
QFD әдісі (сапа функциясын жетілдіру) -- ... ... ... ауыстыру.
QFD әдісі көмегімен тұтынушылардың қажеттіліктері кәсіпорынның жеке бөлімдерінде өнімге енгізілуі мүмкін. QFD әдіс ... 1966 жылы ... және ең ... рет 1972 жылы ... ... ... ... 1977 жылдан бастап бұл әдіс бойынша (Toyota) фирмасы жұмыс жасайды. 1980 жылдан бастап QFD әдісін даярлау және ... ... American Supplier ... (ASI) және GOAC/QPC ... емес ... ...
Тұтынушыға құлақ салу және оның қажеттіліктері мен сұранысын түсіну - осы әдістің негізгі ... QFD ... ... ... жасауы кәсіпорында оны енгізудің жолына байланысты. Ең бірінші кезекте қызметкерлердің белгілі бір ... QFD ... ... ... ... ... кезінде мыналар ескерілуі қажет:
* топтағы адамдар саны кәсіпорынның маңызды бөлімдерінің жетекшілері болып табылатын 5-8 адаммен шектелуі керек;
* QFD ... ... ... ... ... ... ... өнімді жоспарлау және жобалау, прототипті жетілдіру және тестілеу, процесті жоспарлау, өндіріс, сату және ... ... ... ... ... ... ... алуы;
* топтың модераторы сәйкесінше оқытылуы керек, хатшы нәтижелерді құжаттап және ... ... ... ... мәліметтерді жүйелеу және қызметке асыру үшін кездесулер ұйымдастырылады, ал жұмыс арнайы жеке бөлімдерде жүргізіледі. Осылайша QFD тобының ... ... ... ... ... ... ... мынадай кезеңдерге бөлуге болады:
* тұтынушылардың ... ...
* ... ... сапа ... ... ...
* тұтынушылардың талаптары мен сапа белгілерінің арасындағы қатынасты анықтау және ... (, және );
* ... және ... ... тұтынушы талаптарының нарықтық бағасын есептеу;
* сапа белгісін салыстыру және бағалау, осыдан ... екі ... да сыни ... салыстыру;
* сатылымның негізгі бағыттарын анықтау;
* сапа белгілері (сапа мақсаты) үшін мақсаттарды анықтау;
* жеке бөлшек ... ... ... ... сапа ... таңдау;
* үдерісті орындау жоспарын құру және ... ... ... ... ... құру;
* жұмысшылар үшін жұмыс жасау инструкцияларын және арнайы бақылау инструкцияларын құру, бір сөзбен айтқанда, ... ... -- ... ... ... ... ... анықтау және олардың әсерін жобалау барысында есепке алу
Өнімнің қауіпсіздігі мен сенімділігіне деген тұтынушылардың жоғары талаптары, сонымен қатар қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) әдісін қолдану және дефектілердің пайда болу мүмкіндіктері мен әсерін ... ... ... Бұл әдіс ... ... жүйе ... ... және өндіріс шығындарын азайтуға, болашақ дефектілерді анықтауға және олардан өнімді құрастыру кезінде конструкторлық жұмыстар саласында сәйкес операцияларды ... және жаңа ... ... ... мүмкіндік береді.
FMEA жүргізген кезде мынадай жұмыстарды орындау керек:
* өндіріс үдерісі кезінде дефектілерді жүйелі түрде есепке алып отыру;
* тұтынушылар үшін дефектілердің ... ... ... ... ... отыру;
* дефектілердің мүмкін болатын себептерін бағалау;
* техникалық құжаттарды бағалау және дефектілерді анықтау және оларды болдырмау ... ... ... ... қарастыру;
* өндіріс кезінде және сатылымнан кейінгі уақытта дефектілерді анықтау және ... болу ... ...
* ... ... ету бойынша сызба-конструкторлық өндірістік-техникалық ұсыныстар мен іс-шараларды жүргізу;
* жасалған іс-шараларға сәйкес дефектілерді анықтау және ... ... ... ... ... және ... ... кезінде пайда болатын барлық дефектілердің 80%-ы инновациялық процесс барысында өнімді немесе ... ... және ... ... ... жеткіліксіз болуынан және 60% кемшіліктер өнімге кепілдік қызмет көрсету кезінде пайда болады.
Сонымен, инновациялық менеджменттің ең көп тараған ... ... ... ... бенчмаркинг әдісі -- жұмыстардың ең үздік тәжірибелерін пайдалану; QFD әдісі -- тұтынушылардың ... ... ... FMEA ... -- болашақта пайда болуы мүмкін дефектілерді анықтау және ... ... ... ... ... алу жатқызуымызға болады. Бұлардың барлығы қазіргі кезде әртүрлі салаларда қолданылуда.
1.3 Кәсіпорынның инновациялық қызметінің мәні мен алғышарттары
Кәсіпорынның инновациялық қызметі ─ бұл жаңа ... ... ... не ... көрсетуі, оларды өндірудің жаңа әдістерін қолдану мақсатындағы ғылыми-техникалық және ... ... ... ... Бұл жеке ... ... бірге жалпы пайдалы жаңалықтарға қоғамның мұқтажын қанағаттандыруы үшін пайдаланылады.
Инновацияның екі ... ... ... ... ... ... енгізу инновацияның түбейгейлі өнімділігі ретінде анықталады. Мұндай жаңалықтар негізінде жаңа ... ... не ... қолданылып жүрген технологиялардың жаңа түрін пайдаланып ұштастырады.
Процестік инновация ─ бұл жаңалықты енгізу немесе өндіріс ... және ... ... ... ... және өндірісті ұйымдастыруды өзгерту.
Жаңалық дәрежедегі инновациялар негізінде жаңа, яғни өткен отандық және шетелдік практикада ұқсастығы жоқ және жаңа ... ... ... болып ұсақталды. Негізінде өнімнің жаңа түрлері, технологиясы және қызмет көрсетуі басымдық, ... ... ие ... және ... түп ... ... табылады.
Инновацияның өмірлік кезеңі өзара байланысты процестің және жаңалықтарды енгізу сатысының жиынтығын көрсетеді. Инновацияның өмірлік кезеңі уақыт аралығы ретінде идеяның ... ... ... ... алып ... дейінгі инновациялық өнімнің негізінде анықталады.
Кәсіпорынның инновациялық қызметін әзірлеуде, енгізуде, ... ... ... ... идеяны әзірлеу, зертханалық ғылыми жұмыстар, өнімнің жаңа зертханалық үлгілерін, техниканың жаңа түрлерін, жаңа конструкцияның және бұйымдарды дайындауда ғылыми-зерттеу және конструкциялық ... ... ... жаңа ... дайындау үшін шикізаттар мен материалдардың қажетті түрлерін таңдап ... жаңа ... ... ... ... әзірлеу;
* қажетті өнімді дайындау үшін жобалау, жасау, сынақтардан өткізу және жаңа техниканың үлгілерін ... ... іс ... ... ... ... шешімдерді әзірлеу және енгізу;
* қажетті ақпараттық ресурстарды және инновацияны ақпаратпен қамтамасыз етуді зерттеу және ... ... ... ... және ... ... ... үшін дайындау, оқыту, жаңа мамандық беру және қызметкерлерді арнайы әдіспен іріктеу;
* лицензиялау, патенттеу, ноу-хау жұмыстарын жүргізу немесе қажетті ... ... ... ... ... және ... ... жүргізу.
Әлемнің дамыған елдерінің басты мақсаттарының бірі ұзақ мерзімді экономикалық өсімді қамтамасыз ету болып табылады. Мұнда үлкен көлемдегі ... ... ... ... мен қызметтер туралы айтылады.
Экономикалық өсім өндіріс тиімділігінің жоғарлауымен, ... ... баға мен ... тұрақтылығымен, сыртқы экономикалық байланыстардың кеңеюімен және басқа да оң нәтижелі экономикалық, әлеуметтік процестермен бірге жүреді.
Экономикалық өсім ұлттық экономика және өнеркәсіптің ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Ресейлік Эксперттік институтының экономистері өнеркәсіп саясатының мәселелерін зерттеу барысында мынадай ... ... ... ... ... екі ... ... Олар:
* технологиялық укладтың ауысымы, бұл жаңа тауарлар өндірісін жасауға және бұрын меңгерілген тауарлардың өндіріс тиімділігін көтеруге ықпал ... елде ... ... негізделген өндіріс өсімі ─ тауар мен қызмет ... ... ... ... және ... ... қызметтегі ұйымды-экономикалық формаларының неғұрлым тепе-тең болуы.
Технологиялық укладтың концепциясы соңғы үш ғасыр кезеңінде технология эволюциясында бес толқулар болып өтуіне ... ... ... ... укладтың белгілі типін қалыптастырды.
Бірінші кезең (1785-1835) текстильді өнеркәсіпте жаңа технологиялар және су энергиясын қолдану негізінде қалыптасты [22].
Екінші кезең ... ... ... және бу ... ... негізіндегі барлық өнім түрлерін өндірістік механикаландырудың дамуымен байланысты. Сонымен ... ... ... бірге мыңнан астам жұмыс орны бар ірі кәсіпорындар дамыды және кәсіпкерліктің жаңа формалары, акционерлік қоғамдар пайда бола бастады.
Үшінші кезең ... ... ... ... ... ауыр ... жасау және электротехникалық өнеркәсіптің дамуына, химия және химиялық кешен саласындағы жаңалықтардың дамуына ... ... ... картельдер, трестер, шағын компаниялар дамыды, шағын компаниялар үлкейе бастады және орта буынды басқаратын басқарушылар пайда ... ... ... ... ... мен олигополиялар ие болды, бірақ сонымен бірге мемлекет не бақылау жасайды, не мемлекет толық табиғи монополияларға ие болды және ... ... ... ... етті. Банктік және қаржылық капиталдардың шоғырлануы жүзеге аса бастады.
Төртінші кезең ... Оның ...... ... ... және ... ... мұнай өнімі және газды, байланыс құралдарын, жаңа синтетикалық материалдарды ... ... Бұл ─ ... ... кезеңі. Шапшаң автомагистральдар, әуежайлар құрыла бастады. Содан кейін кең көлемде компьютерлер ... ... және ... ... бағдарламалық өнімдер, радарлар, атомдар, бұл әскери мақсаттарда, содан кейін бейбітшілік мақсатта қолданылды. Нарықта олигополиялық бәсеке үстемдік ... әр ... ... нарығында тікелей инвестицияларды жүгезе асыратын және сонда өздерінің өндірістерін қалыптастыратын трансұлттық корпорациялар пайда болды.
Бесінші кезең 80-ші жылдардың ... ... ... ... Оның ... болып микроэлектроника, информатика, биотехнология, жаңа энергия түрлері, ғарыштық кеңістікті меңгеру, байланыс спутниктерінің жетістігіне және т.б. табылады. Бұл ... ... ... ... инвестицияларды жоспарлау, технология саласында тығыз қарым-қатынастар орнатыла бастады.
Инновациялық үдеріс деп ... ... және ... ... ... және технологиялық өңдеулер, маркетинг, өндіру және сату кезеңдерінен өте келе біртіндеп коммерциялық өнімге айналу үдерісін айтамыз. Басқаша айтқанда, инновациялық ... ... ... ... және ... байланысты. Инновациялық үдерістің үш логикалық түрін ажыратады:
* қарапайым ұйымішілік (табиғи);
* қарапайым ұйымаралық (тауарлық);
* кеңейтілген.
Қарапайым ұйымішілік инновациялық үдеріс жаңалықтың ... мен ... ... бір ұйым ... ... білдіреді, бұл жағдайда жаңалық тікелей тауарлық қалыпқа ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату бұйымы болып есептеледі. Инновациялық үдерістің бұл түрі жаңалықты іске асырушы функциясы тұтынушы функциясынан бөлек екенін көрсетеді. Кеңейтілген ... ... ... ... ... ... ... монополиясын бұзудан көрініс табуы, шығарылатын өнімнің тұтынушылық қасиеттерін өзара бәсекелестік арқылы жетілдіруге жағдай туғызады. Тауарлық ... ... ... ... ... ... және ... (пайдаланушы) кем дегенде екі шаруашылық субъект қызмет етеді. Егер ... ... ... ... ... оны өндіруші мен тұтынушы бір шаруашылық субъектісі түрінде болады [23].
Инновациялық үдерісті тауарлық түрге ... ... ол екі ... кезеңге бөлінеді: а) жасау және тарату; ә)жаңарту диффузиясы. Алғашқы кезеңі ғылыми зерттеу кезеңінен ... ... ... ... ... нәтижесі әлі іске аспайды, тек алдын ала оның жағдайы қалыптастырылады. Екінші кезеңде қоғамдық ... ... ... ... өз ... ... қатар өндірушілер мен тұтынушылар арасында қайта үлестіріледі. Диффузия - ... ... рет ... және ... асырылған инновацияның жаңа ортада немесе қолдану орындарында таралуы. Кез келген инновация таралуының маңызды ... бірі - оның ... ... сай ... ... ... оның негізгі элементі-бәсекелес технологиялар Й.Шумпетердің жаңарту теориясы бойынша жаңарту диффузиясы жаңашыл ... ... ... ... табу мақсатында жаңартулар ендіруші еліктеушілер санының өсу үдерісін білдіреді. Шумпетер Й. ... ... ... күту - ... ... ... күші деп ... үдеріс циклдік сипатқа ие және соңғы уақытқа дейін ол, әдетте, бірізді кезеңдерден құралған сызықтық инновация үлгісі түрінде көрсетілген:
Қолданбалы зерттеулер
Технологиялық (тәжірибе-конструкторлық) ... ... ... 7 - ... үдеріс циклы
Ескертпе: Сурет [23] мәліметтері бойынша құрылған
Осы үлгі бойынша әзірленген іргетасты идеялар қолданбалы зерттеулерде пайдаланылып, ең ... ... ... ... ... ... ... негіз болады. Аталған үлгі тікелей сызықтық байланыс орнатады: жүзеге асырылатын іргетасты зерттеулер көлемі неғұрлым көп болған сайын, сорғұрлым ... ... ... арта ... және ... мен ... озық ... саны да арта түседі. Алайда, ғылым мен техниканың дамуы соғыс өнеркәсібінің әлеуетіне байланысты болғандықтан әрқашан мемлекеттің басқару ... іске ... ... да, ... да), осы қарапайым үлгі жаңа заман жағдайында дамыған елдердің бұдан былайғы азаматтық ... ... ... ие бола ... ... елдердің тәжірибесі көрсеткендей, іргетасты зерттеулердің сатып пайда табуға ауысу нәтижесі ... ... ... оны орындау мүмкіншілігі де аз болып келеді. Сызықтық үлгінің қарама-қайшылығы мынада: ол зерттеулер мен әзірлеулер, ... ... ... іргелітумен байланысты жайттардың өріс алуына сыртқы ортаның (нарықтың) тигізер ықпалын ескермейді және ғылым мен өндіріс арасындағы қарым - ... ... ... ... ... ... үдерістің жаңа күрделірек немесе интербелсенді деп аталатын үлгісін құру қажет [24].
Басқарылатын сызықтық емес (интербелсенді) үлгісінің сызықтық үлгіден айырмашылығына тоқтала ... ... үлгі ... үдерістер кезеңдердің арасында өзара әрекеттесу болады (), сондай-ақ ... орта ... ... деп түсіндіреді. Осыған лайықты, берілген үлгі аясында бір уақытта жаңа ... ... ... және жаңа өнім ... ... ... жаңа ... инновациялық үдерістің барлық сатыларында пайда болып әзірленеді, яғни іргетасты зерттеулер ... ... күш ... ... зерттеу нәтижелері инновациялық үдерісті әртүрлі пайдаланады;
* басқарымды сызықты емес үлгісі инновациялық үдерістің менеджерлері мен инновациялық өнімді тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... үдерістің әр түрлі сатыларында шешім қабылдап, соны есепке ала отырып өзінің басқару ісін қалыптастырады.
Инновациялық қызметтің келесі ... ұйым ... ... ... орталықтар және корпоративтік құрылымдар құрамындағы зертханалар. Олар ғылыми-зерттеушілік және тәжірибелі-конструкторлық ... ... ... ... жаңа өнім мен қызметтер өндірісін және меңгеруді ұйымдастыруға бейімделген;
* уақытша шығармашылық ғылыми ұжымдар немес орталықтар, бұлар белігілі бір ірі және ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... кейін осы ұжымдар немесе орталықтар тарап кетеді немесе қайта құрылады.
* мемлекеттік ғылыми орталықтар (МҒО) ─ мемлекеттік ... ... ... типі, келісуді қамтамасыз етуге бейімделген, бір жағынан, мемлекеттің ұзақ мерзімдік стратегиялық басымдылықтарының ғылым мен ... ... ... дамыту, екінші жағынан, ғылыми-техникалық қызметтің экономикалық және ... ... ... ... ... құрылымдағы әр түрлі формалары (ғылыми технологиялық және зерттеушілік парктер, инновациялық, инновациялы-технологиялық және бизнес-инновациялық орталықтар, бизнес инкубаторлары, ... ─ бұл ... ... ... ... мақсаты - ғылымды қажетсінетін инновациялық шағын және орта ... ... ... ... ... қалыптастыру болып табылады. Технопарктің құрылымында информациялы-технологиялық, оқу, консультациялық, информациялық, маркетингтік орталықтар, ... ... ... ... ... ... Осы орталықтардың әрқайсысы маманданған қызмет жиынтығын ұсынады, мысалы, іздеу бойынша қызмет және ... бір ... ... ... ... мамандарды қайта даярлау бойынша қызметтер, әр түрлі сипаттағы кеңестік және т.б.
Мысал ретінде Зеленоградтық ... ... ... ... парк және т.б. келтіруге болады.
Бизнес-инкубатор ─ жаңа кәсіпкерлер өзінің ісін атқарудағы дағдыларын алады, бұнда оларға құқықтық, экономикалық консультативтік көмек ... ... ... ... сай ірі ... ... ... қатар университеттер және басқа да жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеушілік институттар болып табылады. Бұл жерде жаңа ғылыми ... және ... ... ... дамуына жақсы жағдайларды қамтамасыз етуді жүзеге асырылады. Мысал ретінде Обнинскідегі, Пущинедегі технополистер келтіруге болады. Бұлар альтернативті фирмалар және жаңалықтарды ... ... жаңа өнім және ... ... аз ... ... өндірісін меңгеруге маманданған [25].
Инновациялық қызметті жүзеге асыруда үлкен маңызды ... оның ... және өз ... қаржыландыруы алады. Бұл қызмет үлкен дәрежелі белгісіздік пен тәуекелділіктік сипатта ... оның ... ... ... көздерінің көптілігі, инновациялық процестердің тез ауысатын ортасына икемділік пен ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздері ─ бюджеттік және бюджеттен тыс ... ... ... ... ... бюджет, РФ субъектілерінің бюджеттері және жергілікті бюджеттерді жатқызуға болады. Ірі ... ... ... ... және орта ... бизнестерді қаржыландыру бюджеттік құралдар есебінен жүзеге асырылады.
Бюджеттен тыс құралдарға: 1) инновациялық қызметті жүзеге ... ... мен ... өздерінің құралдары; 2) инвесторлардың құралдары.
1. инновациялық қызметті жүзеге асыруға бағытталған кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... пайдадан аударымдар, амортизациялық аударымдар қорлары, өндірісті дамыту қорлары кіруі мүмкін.
Амортизациялық аударымдар амортизациялық қорларда шоғырландырылады. Бұл қор ... ... ... ... ... жаңа ... алудағы, жаңа технологияларды енгізудегі негізгі көзі болып табылады.
Өндірісті дамыту қоры кәсіпорынның билігінде қалатын пайдалардан қалыптасады. Бұл ... ... ... ... өндірісті қайта құруды жүзеге асыруға, жаңа объектілердің құрылысын қаржыландыруға болады.
2. Инновациялық қызметке инвесторлардың құралдары тартылады. Бұл ... ... ... ақша түріндегі, бағалық қағаздар түріндегі тікелей салымдар, құрал-жабдықтар, негізгі қорлардың басқа түрлері, несиелік ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыруға қажетті жалға беру сипатындағы қымбат құрал-жабдықтарды, энергетикалық қондырғыларды, компьютерлік және телекоммуникациялық ... ... ... ... инвестициялаудың прогрессивті формасына, яғни лизингке жүгінеді.
Лизинг ─ машиналар мен құрал-жабдықтарды ұзақ мерзімге жалға беру, жалға берушімен сатып алынған жалға ... үшін ... ... басқа тауарлар.
Экономикалық жағынан лизинг несиемен ұқсас. Басқаша ... егер ... ... қайтарымдылық, төлемділік шарттарына негізделген меншікті уақытша қолдануға беру құралы ретінде қарастырсақ, онда оны негізгі қорларға тауарлық ... ... ... ... сонымен қатар олардың активті бөлігіне ─ құрал-жабдықтар жатады. Бірақ лизинг дәстүрлі банктік ... ... ... тез дамытын шағын және орта кәсіпорындарға [26].
Лизингтік компаниялар, көпшілік жағдайда бір ... ... ...... жиі жеке тұлғаларға құрал-жабдықтарды жалға беруді қамтамсыз ... ... ... ... ... ... ... өздерінің клиенттеріне қажетті бұйымдарды алуға және оларды алдын ала белгілі бір ... сай ... ... ... беру ... ... ... аяқталғаннан кейін материалдық құндылықтарды жалға алушы фирма лизингтік ... ... ... не келісім шарттың уақытын ұзартады немесе қалдық құны бойынша оны сатып алады.
Лизингтің тиімділігі сонда, ол арқылы жалға алушы ... ... ... алуға көп ақша жұмсамайды. Бұл жалгерлік форма шағын және орта кәсіпорындар үшін ... ... ... ... мен ... жаңа ... жол ... экономикалық мазмұны және оның жалға беруден (аренда) айырмашылығы келесілерден тұрады. Белгілі бір материалды құндылықтарды жалға алу кезінде жалға алушы ... иесі ... және осы ... ... ... ... ие болмайды. Лизингті алушы меншік құқықтарына байланысты міндеттерді өзіне жүктейді. Лизингті беруші жалға беруші сияқты лизинг объектісінің иесі ... ... ... ... жойылуы немесе қолдану мүмкін емес жағдайда лизингті ... ... өтеу ... ... ... ... ... беруден айырмашылығы тек қана құқықтық аспектілерде және келісу жағдайларына байланысты деп қарастырады. ... шын ... бұл олай ... ... ... ... ... айырмашылығы, ол лизинг берушіге ай сайын ақы төлемейді, амортизациялық аударымдардың толық сомасын төлейді. Лизинг объектісінде ... ... ... ... алушы объектіні жеткізушіге наразылық білдіреді, ал лизинг ... ... ... ... ... ... ... келісімдік қатынастар сатып алу сату қатынастырына ауыстырылады, бірақ меншік құқығы берілмейді. Осыдан, келісімнің бастапқы уақытында лизинг объектісі ... ... ... ... бұл ... ... ... жүзеге асырылады. Жалға алу кезінде және ол бойынша төлемдерді төлеу көлемі нарық ... ... пен ... ... ... ... ... лизингті алушы келісімнің аяқталу уақытында алдын ала ... ... өз ... ала ... ... ... мен лизингті алушылардың арасында жалға беру уақыты, оның ... ... ... ... ... ... ... лизинг объектісін сақтандыру жағдайлары, жалгерлік аяқталған уақытта ... ... ... ... өзара келісімге келіп, қол қояды. Жалгерліктің уақытына ... ... ... ... рейтинг ─ бірнеше күннен бастап бір айға дейін жалға беру, хайринг ─ бірнеше айдан ... бір ... ... ... ... ─ бір ... ... бірнеше жылға дейін. Халықаралық тәжірибе бойынша лизинг уақыты құрал-жабдықтардың амортизация периодына байланысты. Әдетте ... ... мына ... ... ... жыл 3 4 5 6-7 8 ... ... уақыты, жыл 3 3 4 5 6 ... мен ... ... алудың орташа уақыты 5-8 жыл, жылжымайтын мүлікті жалға алу уақыты 10-20 жыл аралықтарын қамтиды. Лизингтің уақыты әр түрлі елдерде әр ... ... ... ... ... ... ... мәні ─ жалгерлік пен банктік несие элементтерінің бірігуінде деп ... Оның ... ... ... құқық қатынастыры, ал несиемен ─ жеделдік және қайтарымдылық. Қалған жағдайлар салықтық, азаматтық, ... ... ... ... Олар ... ... мәнін өзгертпейді, тек қана оған ұлттық ерекшелік береді.
Лизингтік операциялардың көлемі бойынша әлемдік лидер АҚШ, Еуропада ─ ... ... ... ... ... мен ұйым ... ... алдында, инновациялық жобаның тиімділігіне қаржылық-экономикалық талдау жасау қажет.
Кәсіпорынның инновациялық қызметі жаңа өнім мен технологиялар өндірісін ұлғайтуға, отандық ... өтім ... ... ... керек, бұл инновациялық кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуын талап етеді.
Инновацияға байланысты кәсіпкерлік екі модельге бөлінеді: классикалық, инновациялық [27].
Классикалық модель ─ ... ... ... ... Осы модель шеңберінде кәсіпкер пайданы көбейту мақсатында кәсіпорынның ішкі резервтерін қозғалысқа әкеледі және рентабельділікті ... Осы ... ... ... ... көп ... ... үкімет және аймақтық билік органдарының жағынан субсидиялау, протекционизммен ілеседі.
Екінші модель инновациялық (өнімді немесе ... ... ... ... ... ... даму ... іздестіруді қарастырылады, оның негізіне соңғы қолдану кезеңіне ... ... ... ... ... ... дамуына түрткі болатын себеп кәсіпкерлік қызметтің шығындарын төмендету ынтасы және нарықтық бәсекенің қатты жағдайында пайданың көлемін ұлғайту ... ... ... ... мен ... ... ... шығындар орташадан жоғары деңгейде қалыптасады және кәсіпкерлік шығынды болуы мүмкін, егер бәсекелестер өндіріс шығындарын төмендету және ұсынылатын өнім мен ... ... ... ... ... ... табысына жету жолдарын тапқан болса.
Осыдан әр бір кәсіпорында бәсекелік басымдылықты жасау қажеттігі пайда болады, бұны ... ... үшін ... ... ... ... бірге, неғұрлым инновациялық процесс тез жүрсе, соғұрлым табысты қызметтің болуы ықтимал. Өнімді жаңарту және оны дер ... ... ... ... пайда алу ықтималдығын жоғарлатады, бұл ғылыми-техникалық рента деп аталады.
Осылайша ... ... ... арқылы шығындарды төмендетеді, өндіріс көлемін өсіреді, нарықтың өтімділік табысына жетеді, пайда көлемін көбейтеді, кәсіпкерліктің ... ... және ... ... ... ... ... Идеяның пайда болуынан бастап жаңалықты практикалық түрде енгізуге ... ... ... ... өмірлік цикл деп аталады. Өмірлік цикл 4 кезеңнен тұрады. Ол 8- суретте көрсетілген.
Фундаментальды ғылыми зерттеулер
Қолданбалы және ... ... ... ... 8 - ... ... функционалды реттілігі [28]
Бірінші кезеңде фундаментальды зерттеулер ғылыми ұйымдарда жүзеге асырылады, ... ... жаңа ... ... ... ... практикалық бағыты бар қолданбалы және эксперименттік зерттеулермен сипатталады. Бұл этапта теріс нәтижелер алу ... ... ... ... ... жиі тәуекелділік сипатта болады.
Үшінші кезеңде конструкторлы-технологиялық құжаттамалар дайындалады, ал инновацияның аралық нәтижелері жаңа өнімдердің тәжірибелі үлгілерін және жаңа технологиялардың тәжірибелі ... ... ... ─ жаңалықты коммерциализациялау ─ оны өндіріске жіберу уақытынан нарықта тауар ретінде пайда ... ... ... ... ... ... осы ... нарық өтімінен жоғалып кетуімен аяқталады. Сату көлемінің тауардың ... ... ... ... ...
Кәсіпорынның қызметі табысты болу үшін бизнес-жоспарды өңдеген кезде, өндірілетін ... ... ... ... ... ... ескеру керек, бәсекелестердің әрекетін қадағалап, инновацияларды жүзеге асыру және жаңа ... ... ... сату ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Инновациялық процестің дамуына әр түрлі факторлар әсер етеді: экономикалық, технологиялық, саяси, құқықтық, ұйымдық-басқарушылық, ... ... ... факторлар инновациялық қызметке оң әсер етді, ал басқалары кедергі жасайды. Мысалы, ... және ... ... тобы ... инновациялық қызметіне оң әсер етеді, яғни қажетті қаржы ресурстарын, ... ... ... ... ... және ... ішкі ... болуын көрсетеді. Осы факторлар тобы инвестиция үшін құралдардың жетіспеушілігі немесе жоқтығы, материалдық, ғылыми-техникалық базаның әлсіздігі және т.б. ... ... ... ... ... ... өзінің құрылымдық бөлімшелерінде дайындайды немесе инновациялық кәсіпкерлікке маманданған ұйымды келісім шарт негізінде қатыстырады.
Кәсіпорын-инноватор ... ... ... өңдеулерді жүзеге асыру бойынша келісім шартқа отырады. Келісім шарт тапсырыстың белгілі төлемі аванс түрінде қарастырылуы ... ... ... төлемге сәйкес тапсырысты орындау үшін қажетті материалдарды сатып алады немесе негізгі құралдарды жалға алады, ғылыми-техникалық кадрларды қатыстырады. ... ... ... ... одан әрі ... ... ... процестің дамуына әр түрлі факторлар әсер етеді: экономикалық, технологиялық, ... ... ... әлеуметтік-психологиялық, мәдени. Кейбір факторлар инновациялық қызметке оң әсер етді, ал басқалары кедергі жасайды. Мысалы, экономикалық және технологиялық факторлар тобы ... ... ... оң әсер ... яғни ... ... ... материалды-техникалық құралдар, прогрессивті технологиялар, шаруашылық және ғылыми-техникалық ішкі құрылымның болуын көрсетеді. Осы факторлар тобы ... үшін ... ... ... жоқтығы, материалдық, ғылыми-техникалық базаның әлсіздігі және т.б. инновациялық қызметке кедергі келтіреді.
Инновацияларды қаржыландыру кез ... ... ... ... ... асырылады, яғни өзіндік қаржыландыру, несиелік құралдар, басқа аралас немесе дәстүрлі емес көздер, ... тыс ... әр ... ... ... ...
Енгізу өсім жетілу құлдырау ... ... 9 - Сату ... мен ... ... ... ... [28]
Осылайша, кәсіпорындағы инновацияның пайда болуы күрделі сатылардан тұратын, тәжірибеде ... ... ... ... ... екені айқындалды.
2. АҚ - НЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1 ... ... ... мен ... ... 20 ... бiз көшбасшымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың басшылығымен көптеген табыстарға қол жеткiздiк. Осы кезеңде бiз ... ... ... ... Мәселен, тоқсаныншы жылдары шетелдiк инвестицияны тарта отырып, жеке ... ... ... ... Бұл бүкiл жүйенiң сыр берiп тұрған қиын кезеңi едi. 2000-2007 жылдары аралығында да Қазақстан терең нарықтық экономика реформаларының ... ... ... көре ... ... ... 2007 жылғы кезеңнен берi әлемдiк қаржы дағдарысы да Қазақстанға айтарлықтай әсер еттi. Дегенмен, осы кезеңдердiң ... бiз ... ... ... ... ... де өзiндiк айырмашылықтары болды.
Әлемдік экономиканың жаһандануы аясында Қазақстан бірқатар проблемаларға кезікті, олар: экономиканың шикізаттық бағыттығы, әлемдік экономикамен елеусіз ... ... ... ... ... жалпы техникалық және технологиялық артта қалуы, ғылым мен өндіріс ... ... ... ... ... және ... жұмыстардың қаржыландырудың болмауы және т.б.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 ... 30 ... № 1308 ... ... Бұл ... ... ... жүйелік сипаттағы өзара байланысқан шаралардың, білімді шоғырландыру, тарату мен коммерцияландыруды ... ... ... ... ... ... жүйе кешені арқылы қалыптастыру қажеттілігінен пайда болды. Инновацияларды дамыту мен технологиялық ... ... ... ... ... отандық өнеркәсіпті жаңғырту міндеттеріне бағдарлау, генерацияның тиімді жүйесін жасау мен экономикада ... ... ... елдің орнықты дамуына қол жеткізуіне бағытталған [29].
2009 жылға дейін Қазақстанда реформалар жеткілікті түрде ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... елде ... ... ... бағытында елеулі үдерістер байқалмады. Мысалы 2009 жылы ... ... ... ... индексіне (КЕІ) қарағанда Қазақстан Чили, Малайзия және Түркия сияқты елдердің халықтың жан басына шаққанда ЖІӨ деңгейімен ... ... ... келе ... ... ... айтқанда, қазақстандық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі төмен болды.
Кесте 4 - Инновациялық өнімдерінің ЖІӨ-дегі ... ... ... ... үлесі, %
1,27
1,58
1,53
1,19
0,69
0,51
0,66
0,86
Ескертпе: Кесте автормен Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агенттігінің (http://www.stat.kz/) ғылым және инновациялар бойынша статистикалық ... ... ... ... көріп отырғанымыздай 2008 жылға дейін инновациялық өнімдерінің үлесі салыстырмалы түрде жоғары ... ... ... жылдары бұл көрсеткіш күрт төмендей түсті. 2010 ... ... ... ... ... байқалып отырю Мысалға алатын болсақ инновациялық өнімдердің ЖІӨ-дегі үлесі АҚШ-та 20-25%, ... 30 %-ға ... ал ... даму ... Қазақстаннан алысқа кетпеген Украина мен Беларуссияда 11-14 %-ды құрайды.
Төмендегі кестеде көрсетілгендей 2009 жыл ішінде технологиялық инновацияларға арналған күрделі және ... ... 61050,9 млн. ... ... (2008 жылы - 113460,1 млн. теңге). Бұл ... ... ... ... ... мен ... сатуға кеткен шығын 78,2% болса, жаңа өнімдерді, өндірістік үдерістерді зерттеу мен әзірлеуге 12%, жаңа ... ... ... 2,1% ... ... ... ... асыруымен байланысты шығындардың 80 %-ы үдерістік инновациялар болып табылады, яғни жаңа өнімдерді зерттеу мен әзірлеуге сұраныс жоқ болған.
Кесте 5 - ... ... ... ... және ... ... ... теңге)
2008
2009
2010
2011
Қазақстан Республикасы
113 460,1
61 050,9
235 501,7
194 990,9
Соның ішінде:
Мемлекеттік меншігіндегі
6 572,9
4 691,6
7 ... ... ... ... ... ... ... меншіктегі
35 417,3
15 285,0
8 995,7
49 448,0
Ескертпе: Кесте автормен Қазақстан ... ... ... Агенттігінің (http://www.stat.kz/) ғылым және инновациялар бойынша статистикалық мәліметтері бойынша құрастырылған
2010 жылы мемлекет ... ... ... ... ... ... ... инновацияларға шығындар көлемі 2009 жылға қарағанда 3,8 есе артады, яғни 235501,7 теңгені құрады. Оның ішінде 218666,4 ... жеке ... ... ... ... бойынша республиканың 10096 кәсіпорындарында инновациялық қызметінің статистикалық бақылауы жүргізілді, олардың ішінде 416 шаруашылық субъектілерінде технологиялық инновациялары бар ... ... ... ... ... ... және енгізу). Салыстыру үшін 2008 жылы бұл көрсеткіш 421 кәсіпорындарды құрады. Осылайша ... ... ... ... ... байқалуда. 2010 жылы бойынша көптеген компанияларға ... ... ... базасын құрастыруға мемлекет тарапынан қолдау көрсетіле бастады. Соның арқасында технологиялық инновациялары бар ... ... саны 424 ... ... 6 - ... ... белсенділік деңгейі:
(%)
Жылдар
2008
2009
2010
2011
Қазақстан Республикасы
4,0
4,0
4,3
5,7
Ақмола облысы
1,2
1,2
0,7
1,0
Актөбе облысы
4,1
4,0
6,1
8,5
Алматы облысы
1,9
1,4
0,9
4,6
Атырау облысы
2,7
2,9
3,7
6,6
Батыс Қазақстан облысы
4,9
4,5
4,6
12,7
Жамбыл облысы
6,0
4,4
7,8
10,2
Карағанды облысы
6,5
6,2
7,0
7,2
Қостанай облысы
2,0
1,5
2,6
4,8
Қызылорда облысы
3,0
1,5
6,1
8,0
Манғыстау облысы
1,9
1,4
1,1
1,1
Оңт. Қазақстан облысы
2,4
2,2
3,4
7,0
Павлодар ... ... ... облысы
4,3
5,9
6,4
8,1
Астана қ.
1,8
2,1
2,6
4,1
Алматы қ.
6,4
6,7
5,4
5,7
Ескертпе: Кесте автормен Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агенттігінің статистикалық мәліметтері бойынша құрастырылған
ҚР-ғы инновация саласындағы белсенділік ... 2010 жылы ... екі ... ... өсіп келе жатқаны байқалады (Кесте-6). Иннвациялық ең белсенді облыстар ретінде: Жамбыл, Қарағанды, Шығыс ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына 2012 жылғы жолдауында: деп айттып өткен[31]. Келесі кестеде ғылыми-техникалық және ... ... ... етуші персонал саны облыстарға бөлініп көрсетілкен.
Жылдар
2008
2009
2010
2011
2012
Республика Казахстан
16 304
15 793
17 021
18003
20404
Ақмола облысы
559
555
615
798
936
Актөбе облысы
335
157
195
184
172
Алматы облысы
547
440
759
823
415
Атырау облысы
633
554
582
609
605
Батыс Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... облысы
74
79
98
548
192
Оңт. Қазақстан облысы
841
404
474
576
569
Павлодар облысы
181
258
187
280
292
Солт.Казақстан облысы
200
136
106
77
325
Шығыс Қазақстан облысы
259
295
442
1857
994
Астана қ.
1 430
1 146
1 531
1703
3024
Алматы қ.
7 225
8 218
8 ... 7 - ... ... ... мен әзірлемелермен айналысатын персонал саны: ... ... ... кейін ғылыми-техникалық және құрастыру жұмыстарында қызмет етуші персонал саны 3,2%-ға азайғаны байқалып отыр. 2010 жылы бұл саладағы персонал саны ... ... 17021 ... ... ... ... ... және құрастыру жұмыстарында қызмет етуші персонал саны бойынша ... ... 8178 ... көш ... келеді.
Қазақстан Республикасындағы барлық кәсіпорындар ішінде тек 4-5 %-ы ғана инновациялық белсенді болып табылады. Келесі кестеде ... ... ... ... ... ұсынылып отыр.
Кесте 8 - Кәсіпорындардың инновациялық қызметінің негізгі көрсеткіштері:
Жылдар
2007
2008
2009
2010
2011
Респонденттер саны, ... ... ... ... бар
526
447
399
467
614
инновация саласындағы белсенділік деңгейі, %
4,8
4,0
4,0
4,3
5,7
инновациясы жоқ
10 ... ... ... ... ... ... %
95.2
96,0
96,0
95,7
94,3
Ғылыми-зерттеу, жобалау-конструкторлық бөлімшелердің саны
763
745
688
723
793
ондағы:
қызметкерлердің тізімдік саны, адам
9 ... ... ... ... ... Республикасының статистика жөніндегі Агенттігінің (http://www.stat.kz/) ғылым және инновациялар бойынша статистикалық мәліметтері ... ... ... ... ... ҚР ... 94,5%-ы ... салада енжарлы болып отыр. 2008 жылғы дағдарыстан кейінгі үш жыл бойы инновациясы бап кәсіпорындар саны ... ... ... өсіп ... алайда 2011 жылы бұл көрсеткіш 4,3%-дан 5,7%-ға ... 32,5% ... ... ... 10 - 2011 жылы ... ... кәсіпорындардың инновациялық белсенділік деңгейі, %
Ескертпе: Сурет автормен Қазақстан Республикасының статистика ... ... ... ... және инновациялар бойынша статистикалық мәліметтері бойынша құрастырылған
Жоғарыдағы сурет Қазақстан Республикасындағы кәсіпорындардың инновациялық белседілік деңгейінің орналасқан облыстарына байланысты айырмашылықтары өте ... ... ... ... ... ең аз ... облыс - Маңғыстау облысы, ал ең көп ... ... - ... ... ... Мұндай айырмашылық әр облыстағы инновациялық жобалардың әртүрлі деңгейде жүзеге асыруларымен түсіндіріледі. Мысалы, Батыс Қазақстан облысында ... ... өте ... ... жасалуда, мұны экономикаға тартылған инвестициялар көлемі растай алады. Биылғы жылдың 10 айында облыс өнеркәсібіне 88,5 млрд теңге инвестиция бөлінді. Индустриаландыру ... ... ... ... ... бүгінгі күні 1400-ден астам жұмыс орнын құру арқылы 256 млрд теңге сомасына 31 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. ... ... ... ... ... ... ... Субсидияланған несиелер мен жүргізілген инфрақұрылымның жалпы сомасы 23,1 млрд теңгені құрайды, бұл өткен жылы ... ... ... 2 ... ... Шамамен 2 мың жаңа жұмыс орны құрылды.
Келесі суретте Қазақстан Республикасындағы инновациялық белсенді кәсіпорындардың меншік нысаны бойынша үлесі көрсетілген. Бұл ... ... ... ... аса ... ... ... мемлекеттік меншікті кәсіпорындар - 7-9%, жеке меншікті кәсіпорындар - 3-4%, басқа мемлекеттердің меншігімен ... ... 5-7% ... ... ... 2011 ... ... статистикалық мәліметтер бойынша инновациялық белсенді кәсіпорындардағы мемлекеттік меншік үлесі 39,1%, басқа мемлекеттердің және олардың заңды ... ... ... ... 32,5%-ға дейін көтерілді. Мұндай өзгерістерді ииновациялық жобаларға мемлекеттің белсенді қатысуына және шетел ... ... ... ... деп ... ... ... бір жыл ішінде олардың олардың 4 есеге дейін белсендірек болып кеткенін дәлелдеу қиын.
Сурет 11 - ... ... ... инновациялық белсенді кәсіпорындар үлесі,%
Ескертпе: Сурет автормен Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агенттігінің (http://www.stat.kz/) ... және ... ... ... ... бойынша құрастырылған
Қазақстан Республикасында инновацияларды дамыту мақсатында біршама жұмыстар жасалуда. ... ... және жаңа ... министрлігінің тапсырыcымен Ұлттық инновациялық қор 2010 жылдан бері инновациялық гранттар ұсынып келеді. 2011 жылы осы ... ... 7,3 млрд ... ... ... ... 679 ... келіп түссе, жүргізілген іріктеудің қорытындысы бойынша 7,133 млрд теңге ... ... ... ... бойынша 129 келісім-шартқа қол қойылды.
Қаржыландыру кестесіне сәйкес ... ... ... ... ... ... тиісті транштарымен Қор жүзеге асырады. Сөйтіп, қазіргі уақытта 122 шарт ... ... 1,9 ... үлгерген.
Инновациялық грант - бұл мемлекет тарапынан ақысыз түрде тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға/аса тәуекел зерттеулерге, жобаның ... ... ... ... немесе халықаралық ұйымдарда зияткерлік меншік объектісін патенттеуге, жаңа технологияны сатып алуға берілетін қаражат көзі. Әр жоба түрі ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі ационерлік қоғамын инновациялық гранттарға өтініш жинау мен ... ... ... ... етіп ... Бұл гранттардың басты мақсаты республиканың дамуын ғылыми технологияларды қолдану мен зерттеуге негізделген инновациялық жолға тарту болып табылады.
Ұлттық ... қор ... ... Үкіметінің қаулысымен 2003 жылы құрылған. Қазіргі уақытта Қор Үдемелі индустриалды-инновациялық дамыту мемлекеттік бағдарламасының аясында бірнеше маңызды жобаларды іске ... ... ... алға тартып, елдегі инновациялық белсенділікті жоғарылату, жоғарытехнологиялық өндірісті дамыту аталған Қор құзіретіне жатады [32].
Сонымен қатар ... қоры ... ... ... ... ... ... қоры - әр саладағы, ұлттық компанияларды, сонымен қатар мұнай-газ саласы, телекоммуникация, ... және ... даму ... ... ... холдинг компаниясы. Мемлекеттік Қор 2012 жылы ғылым және инновацияның дамуына 42 млрд теңге ... және ... 2015 жылы ... ... ... ... жоспарлап отыр. Бұл қаражат бүкіл республикамыздың ... мен ... ... жұмсалатын шығынмен салыстырмалы. компаниялар топтары дамуының инновациялық басымдылығын анықталып, қор жиынтығымен, экологиялық қауіпсіздігін ... ... ... [33]. ... ... ең ... корпоративтік стратегияларды үш топқа бөліп қарастыруға болады:
* Қажеттіліктерді іздеу (Need Seekers). Осы ... ... ... жақын арада қандай өнім шығару немесе қызмет көрсету керек және ол үшін қандай ... ... ... ... ... ... ... нақты және болашақ тұтынушыларын өте белсенді тартады. Бұл компаниялар үшін өз нарығында бірінші орын алу және өз саласында қандай да бір ... ... ... ... ... ...
* Нарықты бақылау (Market Readers). Инновацияларға мұндай көзқарас ұстанушы компаниялар нарықты өте терең зерттеп, өз ... ... ... ... Олардың қызметі өз өнімдерін түбегейлі және күрт өзгертуге емес, ақырындап жетілдіруге бағытталған.
* Технологиялар дамуынан қалыспау (Technology Drivers). Инновацияларды ... ... ... ... ... жөн ... компаниялар бірінші кезекте өздерінің технологиялық мүмкіндіктеріне бағытталады. Олар көбіне нарыққа қажеттіліктерді қанағаттандыратын өнім ұсынады. Мұндай өнімнің пайда ... ... де ... ... бір ... ... стратегияның қай түрін таңдау керек? (шабуылдаушы, қорғаныстық, ... қуыс ... ... ... ... және ... ... арасындағы байланысқа, екіншіден, бәсекелестік ортаға мән беру керек. Инновацияның жоғары тиімділігіне, табыстылығына қол жеткізу үшін жобаның ... ... ... ... ... ... және ... басқару керек екенін инновацияның әлемдік көшбасшылары дәлелдеп отыр. Мұндай ... ... ... бақылау және әр факторды сараптап, талдауды, яғни жаңа өнімді жасап шығаруға кеткен уақытша және қаржылық ... ... ... ... ... ... кезеңді қамтиды. Бірақ осыған қарамастан, инновацияның табыстылығы осы салаға компанияның қанша ... ... ... ... ... ... Зерттеу нәтижесінде ең тиімді инновациясы бар жүзден аса компания анықталды. Олардың жаңа ... ... ... ... ақталуы көбірек, ал инновацияға кеткен шығындарының сатылым көлеміне қатысты үлесі азырақ ... ... ... ... ... қарағанда жаңа компаниялар бар.
Қазақстандық компаниялар өздерінің көлемі бойынша шетелдік әріптестерімен бәсекелесе алмайды. Сәйкесінше отандық компанияларға қарағанда ... ... ... және ... ... ... салымдарының мүмкіндіктері мол. Бұл төмендегі компаниялардың нарықтағы тәжірибесінің көптігімен, менеджерлер кәсіби басқара білуімен, ең озық технологияларды ... ... ... ... ... ... тозығы жеткен. Эксперттердің пайымдауынша, отандық материалдық-техникалық базасының ескіруі бұл арада 20-30 артта қалып келеміз.
Қазақстандық компаниялардың ... ... ... ... ... ... , яғни бәсекелестіктің болмауы, нашар бизнес-климат және ... ... мен ... толыққанды қорғай алмайтын әлсіз заң. Адамдар барлық жерде, Америкада да, Еуропада да, ... да ... Олар жаңа ... ... ма, жоқ па, ... ... орта жағдайына, сыртқы факторларға байланысты дейді. Көптеген қазақстандық инновациялық компаниялар өз бизнесін тұрақты жүргізу үшін ... өтіп ... ... олар ... ... қорғалмаған еді. Кез келген инновация ең алдымен уақыт және нарық талаптарына сай болуы керек, инновациялардың деңгейі мен қажеттілігін сыртқы ортаның ... ... ... те, инновацияларға ішкі дайындығы жоқ компанияларда даму мен модернизация жөнінде сөз ... өзі ... ... ... ... стратегияның, инновациялық менеджментінің болмауы бәсекеге қабілеттілік күшін жоятынын барлық отандық компаниялардың басшылары мойындайды. Дегенмен инновациялық қызметті ынталандыру үшін қолайлы ... ... ... ... ... жасау жауапкершілігі бүгінде үкіметке артылып отыр, яғни құқықтық база, ... ... және даму ... ... ... өнім өндірушілерді қолдау керек. Өкінішке орай, бүгінде ... ... ... ... ... мемлекеттік саясаттың қатаң тәртібіне бағына отырып дамуға мәжбүр, ... ... ... механизмдері жасалмаған, ал әкімшілік кедергілер саны күн сайын артуда. Оның жарқын мысалы ретінде Кеден ... мен ... ... ... ... ... ... өзгерістерді атауға болады. Әлемдік Банк мәліметтеріне сай, жобасы жүргізген рейтингте Қазақстан ... 178 ... ... көрсеткіші бойынша 173-орынды иеленіп отыр. көрсеткіші бойынша ең ... ... ... ... ... ... ... дамуға жағдай жасай алмай отырған еліміздің объективті ағымдық жағдайы. Бірақ Әлемдік Банк (The World Bank) ... ... 2011 жылы - 58, 2012 жылы - 47 ... ... 11 ... ... Соның ішінде бизнесті бастауға жағдайы бойынша 49 орында [35]. Бұл инновациялық дамудың бір тежегіші болып отыр. Кәсіпкерлікті, бәсекелестік ортаны ... ... ... ... ... болып қала бермек. Басты мәселе отандық кәсіпорындардың сауда-саттық саласында шоғырлануы. кәсіпкерлікті дамыту қоры АҚ ... ... ... ... ... ... саны 40%. Бұл ... саласының дамуына орасан зор тосқауыл болып отыр. Біздің ойымызша, біріншіден ұйымдардың инновациялық қызметпен айналысуына мемлекет тарапынан реттеу мен ... ... бар; ... ... ... ... ... ынталандыру; заңдық реттеу. Инновациялық жобаларды жасауда арнайы инновациялық ... ... банк ... қалыптастыру керек сияқты. Инновациялық бизнесті дамуы ғылымды, ... көп ... мен ... ... болғандықтан әлі де оңтайлы жағдайлардың болмауы байқалады.
Қазіргі таңда Қазақстан - Ресей - ... ... ... Одақ 170 млн. ... ... ... жол ашты. Бұл орайда біздің елдің ұйымдарының одан әрі дамуына үлесін тигізеді. Жаңа тұтынушыларды жаңа тауар мен қызметпен ... ету ... ... ... географиялық тиімді орналасуы Еуропа мен Азия нарықтарын ұштастыруға да мүмкіндігі бар және оны пайдаланудамыз. Еуропа, Шығыс Азия, Қытай елдерінің нарығына ... ... ... жасалынған.
Мемлекеттік инновациялық саясаттың негізгі принциптері маңызды әлеуметтік және экономикалық тапсырмаларды шешуге бағытталған инновациялық бағдарламалар мен жобаларды қаржыландыруды қамтамасыз ету, ... ... ... және ... сала үшін ... ... болу керек.
Сонымен қатар елімізде инновациялық сала үшін мамандар дайындау ... де ... Оның ... ... - ... ... мен ... ғылым және өндірістің арасындағы байланыстың айтарлықтай әлсіреуі, ... ... ... ... беру ... ... келетін оқулықтар мен оқу құралдарының болмауы.
Сонымен, Қазақстан Республикасында инновациялық қызметтің дамуы бастапқы сатыларда болғанымен, ... ... мен ... анық ...
2.2 АҚ ... қызметін басқару
Ұлттық байланыс операторының құрылу тарихы Қазақстан ... ... ... ... және даму ... тығыз байланысты.
Қазақстан телекоммуникациясының жеткізу нүктесі, 1862 жылы Верный мен Пішпек қалаларын байланыстырған телеграф желісі болды. Сол кезеңде Қазақстан ... мен ... ... ... ... ... тез ... жалғыз тиімді құрал болды. Келесі жылы телеграф желісі бойынша байланыс Верный қаласы мен ... - ... ... Сергиопол, Қапал уездік қалалары арасында, ал содан кейін батыста - Ташкентте және солтүстікте - ... мен ... ... ... кезде көпшілікке қолжетімді бола бермейтін телефон байланысы да ... келе ... ... ... ... ... ... абоненттерінің жалпы саны мыңнан аспайтын еді. Өзінің желілік торабы бар қалалық телефон ... ... ... Қостанай, Семей, Орал, Павлодар, Петропавловск қалаларында болды. ... ... ... 1909 жылы Ericsson ... ... ... ... жергілікті қоректендіру жүйесімен сол фирманың коммутаторы қолданылды. Абоненттік желі ретінде әуе арқылы болат сымдар қолданылды, ал ... бір ... ... және ... ... бағандарға ілінді. Кейбір басқа қалаларда Siemens фирмасының (осы күнге дейін "Қазақтелеком" АҚ серіктестерінің бірі ... ... ... ... ... кезеңінде Қазақстанда телекоммуникацияны дамыту үшін негізі салынды. Кез келген төңкеріс кезінде (ал ... ... ... ... қозғалыс кезінде аз болған жоқ) жеңіп шыққан жақ байланыс торабын басып ... ... ... ... байланысы мен телекоммуникациясын дамыту үшін кеңес кезеңі ерекше табысты болды. Кеңес үкіметі нақты ... ... ... ... пен телефон шаруашылығын қалпына келтіру мәселесі қозғалды, оларсыз Қазақстанның елеулі аумағында болып жатқан экономикалық және ... ... ... басқару мүмкін емес еді. Ең алдымен, дұрыс ... ... ... келтіру қажет болды.
КСРО жалпы нашар материалдық жағдайына қарамастан, телеграф байланысы біртіндеп қалпына келтірілді, көнерген Морзе жүйесінің аппараты қазіргі ... әріп ... ... ... ... ... ... жылына 1,3 миллион жеделхатқа жетті. Күндізгі және түнгі уақыттағы шұғыл жеделхаттардың жаңа түрлері пайда ... ... ... ... жағдай жақсы жағына қарай ауыса бастады. Үкімет қолдан жасалған бес коммутатор сатып алуға қаражат бөлді, желі шаруашылығына арналған ... ... ... ... әр түрлі қалаларынан жөнделген жабдықтардың бірнеше жиынтығын алды. Телефон станциясы қалаларда ғана емес, сондай-ақ аудан орталықтарында да орнатылды. ... жылы ... ... ... ... халықаралық телефон станциялары орналасқан Алматы Байланыс үйінің құрылысы аяқталған кезде өте ... ... ... 1934 жылдың наурызында телеграф құрамында алғашқы қалааралық телефон станциясы ұйымдастырылды, ол ... өз ... ... ... 1939 жылы ... рет ... телеграф желісі бойынша фотобейне - қазақтың ұлы ойшылы және ақыны Абай ... ... ... ... ... жылдың наурызында Қарағанды мен Ақмола арасында Алматы жоғары жиілікті ... ... ... Содан кейін осы желі Мәскеуге дейін тартылды. Сол кездегі осы қуаттылығы жоғары Алматы - Мәскеу телеграф магистралінде ... ... 5 мың км ... мыс сым тартылды.
Саланың нақты дамуы соғыстан кейінгі жылдары ғана жаңғыра ... ... ... ... ... ... және одан әрі ... дейінгі жолдар арқылы түрлі-түсті металдан телефон торлары тартыла бастады. Осы кезеңде Алматы - ... ... ... торапты нығайту жүзеге асырылды, ол Алматы мен Жамбыл, Шымкент, Ташкент және Мәскеу арасындағы сөйлесу сапасының жақсаруына мүмкіндік берді.
Алпысыншы ... жеті ... ... ... басталды, соның көмегімен байланыс желісі арқылы құжаттарды сурет, фото, сызбалар мен газеттерді ... ... ... 1970 ... сәуірінде Мәскеуден Алматыға дейін, алғашқы газет жолдары фототелеграф арқылы жіберілді. Енді ... ... ... күнбе күн, сағатпа сағат нөмірлерін алып отырған баспа ... ... ...
1955 жылдың ақпанында Қазақ КСР Байланыс министрлігі ... және ... ... Қарағанды, Целиноград, Көкшетау арқылы Алматыдан Петропавловскіге дейін магистральды кәбіл тартуға қол ... ... 15 ... ... тың ... ... ... кейін аймақтарда 91 % ауыл кеңесі, 99,5% совхоз, 99,8% ... ... 1970 жылы ... ... ... мен ауыл ... ... аяқталды. Бұл барлық желіні бірыңғай автоматтандыруға ауыстыруға мүмкіндік берді. Автоматты қызмет ... ... ... ... та ...
80-ші жылдары жер асты магистральдарының белсенді құрылысы басталды. 1990 жылы ... 1 ... 250 мың ... ... ... істеді немесе 100 отбасына шаққанда 28 телефоннан келді.
КСРО тарағаннан кейін сала жаңа жағдайға тап болды. Оның кері ... ... ... ... КСР Министрлер кабинеті 1991 жылдың 29 қарашасында "Телеарна, радио мен ... ... ... ... үшін Қазақ КСР-да байланыс құралдары өндірісін дамыту жөніндегі шаралар туралы" қаулы қабылдады. Барлық қиыншылықтарға қарамастан, саланың техникалық және ... ... ... ... ... ... серіктестерімен алғашқы қарым-қатынасты орнату, бізге жат көрінетін технологиялық ... ... үшін көп ... ... ... қазіргі заманның нарық талаптары мен соңғы технология ... ... ... ... ... ... ұйымдастыра алатын, көптеген дүние жүзі елдерінде қолданып жүрген түрде ұлттық телекоммуникация компаниясын құру мәселесі ... ... кері ... ... және ... жұмысының негізін қалауға мүмкіндік берді. Көптеген жұмысты жүзеге аысру қажет болды. Телекоммуникация саласының "белгілі" болып ғана қалмай, маңызды проблемаларды ... қана ... ... ... байланыс қызметімен қамтамасыз етіп қана қоймай, сондай-ақ анағұрлым жаңа белестерге шығуы қажет болды.
Қазақстан дүние ... ... шыға ... ... міндеттер, бүгінгі күнді ғана емес, ертеңгі күнді де қанағаттандыратын және халықаралық контекске жазылған телекоммуникацияның серпінмен дамып келе ... ... ішкі және ... ... ... ... ... сай және қабілетті икемдей алатын иелігінде тиімді құралы болғанда ғана толығымен ... ... ... ... ... үшін аса маңызы бар, Қазақстанды маңызды транзиттік торап ретінде растау мүмкіндігі бар, Ресей мен алыс шетелдердің ұқсас тораптарымен ... ... ... жобаларды жүзеге асыру міндеті тұрды.
Қаржы қаражатын, кадр әлеуеттілігн, технологиялық мүмкіндіктерді байланыстыру, телекоммуникация саласында бірыңғай ... ... ... ... және ... міндеттерді дұрыс жоспарлау, оларды кезең-кезеңмен, барынша тиімді және ең аз ... шешу ... ... ... ғана сала ... ... ... Назарбаевтың қойған қазақстандық экономиканы жаңғырту жоспарларын жүзеге асыруға өзінің үлесін жетістікпен қоса ... ... ... ... ... ұлттық операторды - компания құру қажеттілігі туралы мәселе туындады. Бұл 1994 жылы ... 1994 ... 17 ... күні - ... ҰАК ... ... күні, оның атымен біздің еліміздегі телекоммуникация саласының ... ... Бұл сала ... ... ... ... жоғары орындарға шығуына мүмкіндік берген біздің экономикамыздың стратегиялық ... ... бірі ... ... ... ... Бүгінгі күні "Қазақтелеком" компаниясынсыз және ол ұсынатын ... ... ... ... ... ... ... баршамызға белгілі.
Қазақстанның ұлттық байланыс операторы және кеңес үкіметінен кейінгі ең серпінді дамып келе жатқан телекоммуникация компанияларының бірі АҚ, ... ... кең ... ... ... 51% акциясы ұлттық әл-ауқаттылық қоры атынан мемлекетке жатады. АҚ компаниясы ... ... АҚ (100%), ЖШС (51%), ЖШС - ААҚ (49%), АҚ ... ЖШК (100%), ЖШС (100%), АҚ (100%), ЖШС (100%) ... Бүгінгі күні АҚ компаниясының тобы инфокоммуникациялық қызметті тұтынушыларының барлық негізгі мақсатты нарығын қамтиды. [38]
Компанияның орталық кеңсесі Қазақстанның астанасы - ... ... ... ... 30 ... ... адам ... істейді. АҚ еліміздің әр облысында аймақтық бөлімшесі бар және ... ... ... ... ... ... көрсетілуін қамтамасыз етеді. Жедел деректер бойынша 2009 жылдың 1 қаңтар күнгі жағдайына компания 3,333 млн. бекітілген байланыс абонентіне ... ... ... ... ... тығыздығы орташа есеппен 100 адамға шаққанда 21,3 бекітілген желіні құрайды. АҚ алыс және ... ... 40 ... операторларымен ынтымақтаспен жұмыс істейді және өзара әрекет етеді [36].
Компания миссиясы:
* Қазақстан Республикасындағы ... ... ... болу.
* Бір-бірімен және бүкіл әлеммен қарым-қатынаста болу - ... ... және ...
* ... ... ... интеграциялану.
Қызмет аясы - тұтынушыларға кең жолақты интернетке қол ... ... ... ... ... ... кең спектрлі қызметтерді көрсетуді қамтиды. Ұялы байланыс желісін құруды көздейді.
Мақсаты - маркетингтік бағыттағы, инновациялық, технологиялы, ұйымдастырушылық және ... ... ... ...
АҚ өз ... мен мақсатынан шыға отырып, 2017 жылға дейінгі ... ... ... қол ... үшін ... ... стратегиялық мақсаттарды көздеуде:
* тиімді құрылым жасау;
* бизнесті дамыту (жаңа қызметтер мен жаңа нарықтарды жаулап алу);
* ... ... ... ...
* ... желілерін дамыту арқылы заманауи телекоммуникация инфрақұрылымын жасау;
* ұлттық телекоммуникация желісін жаһандық ақпараттық коммуникация инфрақұрылымына интеграциялану [37].
АҚ-ның ... ... ... жұмысын Халықаралық баспа үйі атап өтті. 2005 ж. , ал 2006 ж. - деп ... ... қор ... ... ... ... қағаздары Қазақстанның ұйымдастыру нарығында 10 жылдам астам айналымда жүрген АҚ дипломдарымен марапаттады.
2011 жылы АҚ Қазақстанның Қор ... (KASE) атты ... ие ... АҚ ... 1997 ... бастап KASE-те сатылып келеді. Қазіргі уақытта Қазақстанның биржа нарығында ең өтімді үлестік құралдарының бірі есептеледі [38].
Сурет 12 - ... ... ... Автормен [39] мәліметтері бойынша құрастырылған
Жоғарыдағы суретте ... ... ... ... ... 5 жыл ... ... 35%-ға өскен. Ал 2010 жылдан бері жылына шамамен 13% өсімді көрсетіп отыр. 2013 жылы бұл ... ... ... жоспарланып отыр.
Осы табыстар негізгі қайнар көзі, әрине, жергілікті ... ... ... ... ... Ұлттық байланыс операторы бұл саладан жылына шамамен 90-110 млрд ... ... ... ... ... кең ... ... болып табылады. Компанияның бұл саладағы басты өкілдері еншілес және болып табылады. телефон желісі арқылы интернет ... ... ... кең ... интернет нарығының көсбасшысы болып табылады. Алайда, телефон желісі арқылы таратылатын интернет жылдамдығы басқа желілермен салыстырғанда баяу болып отыр. ... ... ... оз позициясын жылдан жылға жоғатуда. компаниясы осы ... шешу үшін ... Ол ... оптикалық интернет, интернет-телефония және ақылы ТВ қызметтерін ұсынушы провайдер болып табылады. Қазіргі кездегі оның басты бәсекелесі, ... ең ... ... қызметін ұсынушы, компаниясы болып табылады.
Сурет 13 - АҚ-ның қызмет көрсету салалары бойынша табыстарының үлесі,%
Ескертпе: Автормен [39] мәліметтері ... ... ... ... ... түрлері Қазақстан нарығының сұранысына жауап бере алады. Дегенмен, дамыған елдермен салыстырғанда кейбір параметрлер бойынша сәйкес келмейді. Мысалы, ... ... беру ... кең ... ... ... ету ... Сингапур, Индия елдері толықтай жүзеге асырып қойған.
АҚ-ның ... ... ... ... ... келесідей шамалық көрсеткіштерімен танылады:
* ескірген желілерді мен техникалық құралдарды жаңарту;
* жоғары ... ... ... көрсету арқылы бәсекеге қабілетті болуды қамтамасыз ету;
* техникалық базасын жетілдіру;
* ақпараттық телекоммуникациялық ... ... ... ... ...
* ... істен шығуын азайтуды, яғни үдіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
АҚ-ның инновациялық даму ... жыл ... ... және ... жұмыстар арқылы жүзеге асырылады, оның ішінде:
* жаңа техникалық шешімдер;
* басым технологияларды ... ...
* ... және ... ... әзірлеу.
Жаңа технологиялардың іріктеу параметрлері:
* қазіргі пайда болған мәселелерді, яғни дәстүрлі қызмет түрлерінен басқа жаңа қызмет түрлерін көрсетудің шешу үшін ... жаңа ...
* ... ... ... пен коммерциялық әлуеттік;
* болашақта нәтижелерді өндіріске енгізу;
* ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыруда корпоративті басқару жүйесін жетілдіруге, тәуекелдерді басқару жүйесін ... ... ... адам ... ... ... ... бағытталуда. Соның нәтижесінде, компания имиджін сақтау, бәсекеге қабілеттілікті арттыру, әлемдік додада алдыңғы қатарлы брендтік компания болуды көздеуде. Менеджмент жұмысы ... ... ... ... бір ... белгіленген желілер саны 127, әр қызметкердер табыс тиімділігі 5116 мың тг.
Қаржы - экономикалық көрсеткіштерді ... жаңа және ... ... ... ... ... ... көбейту арқылы компанияның құнын көтеру. Қаржы саясаты тиімді жүзеге асырылып келеді. ... ... ... ... өсуде. Ал бұл қызметті жетілдіру өз қаражаты есебінен ары қарай дамытуға мүмкіншілігі мол екендігінің ... ... ... ... құралдар мен жаңа технологияларды енгізу мен жетілдіру. Халықаралық деңгейде сапа деңгейін жоғарылату. Қызмет көрсету аясында сапаны басқару ISO 9001:2008, ISO ... ... сай ... асырылып келеді.
Қызмет көрсетудің бірегейлігі шетелдік компаниялардан ... ... ... ... ... ... соның ішінде АҚ-ның көрсеткіштерінің өсуіне еліміздегі қабылданып, жүзеге асырылып жатқан бағдарламалар мен маңызды ... ... ... болжам жасауымызға болады. Олар:
* 2004 жылы 5 шілдеден Заңы.
* 2003 ... 7 ... ... ... ... ... 2003 жылдан 8 ақпанынан бергі Заңы.
* 2007 жылдың 11 қаңтардан Қазақстан Республикасының Заңы.
* Қазақстан Республикасының > АҚ ... ... ... 01.11.2011
* П.Н. Завлина и др

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 103 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биотехнология саласында жеміс дақылдарын инновациялық зерттеу56 бет
Мұнай-газ саласындағы инвестициялық-инновациялық даму проблемалары110 бет
Қазақстан Республикасының ақпараттық қызмет саласындағы компанияларда инновациялық маркетингті дамыту үшін теориялық-әдістемелік және практикалық ұсыныстар70 бет
Денсаулық сақтау (фармация) саласын стратегиялық басқару79 бет
Кәсіпкерлікті мемлекеттік басқару103 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Нарықтық экономикадағы инновация13 бет
Сапа менеджмент жүйесін – білім беру жүйесіне қолдану7 бет
Түркология және Қазақстан19 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь