«Қазақ прозасындағы ислам әуендері»

Кіріспе
Негізгі бөлім:
1.Қазақ жазушыларының дін туралы ой. пікірлері мен діни сауаты
2.Прозадағы шариғат көріністері
2.1 Мұхтар Әуезов шығармаларынан
2.2 Ғабит Мүсірепов шығармаларынан
3.Дін тақырыбының бүгінгі көріністері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қазақ халқының ежелден ұстанатын діні – ислам. Тарихи деректерге сүйенсек, ата-бабаларымыздың ислам дінін қабылдағанына шамамен 1200 жылдан аса уақыт өтті.Содан бері қазақ жерінде ұрпақтан-ұрпаққа жалғасын тауып, бүгінгі күнге дейін қазақтың бөлінбес еншісіндей болып келді. «Малым – жанымның, жаным – арымның садағасы» деген қазақ халқы небір қиыншылық, зобалаң замандарда да ислам дінін тастап, басқа дінге кеткен жоқ. Тіпті, кешегі қылышынан қан тамған кеңес дәуірінде де қазақ халқы толықтай діннен хабардар болмаса да, әйтеуір мұсылманбыз деп жүрген. Оның басты себебі, кеңес одағы кезіндегі материалистік-атеистік идеологияның салдары болғандығы. Қазан төңкерісінен кейін дінге деген ызғарлы қатынас айқын байқала бастады. Сол уақыттан бастап тәуелсіздік алғанға дейін елімізде халыққа діни тәлім- тәрбие берілген жоқ, діни оқу орындары болған жоқ. Діннен терең хабары бар дін қызметкерлері жер аударылды, түрмеге отырғызылды, ату жазасы кесілді. Діни кітаптар шығару мүлде тоқтатылды. Елімізде санаулы-ақ мешіттер жұмыс істеді. Жаңа мешіттер салуға рұқсат етілмеді.
Біздің елде дініміз бен әдебиетіміз зерттелуде, бірақ әдебиетте қазіргі күнге дейін нақты бір зерттелді дейтіндей еңбек жоқ. Сол себепті де бұл тақырып әлі тың. Қандай еңбек бомасын тарихи, әдеби оның бәрі де дінге соқпай өтпейді. Жалпы алғанда ұлт пен мәдениетті байланыстыратын да, біртіндеп қосатын да осы дін. Яғни әр ұлттың өз мәдениеті, өз дүниетанымы болады. Ал осы жерде дін маңызды рөл атқарады. Оның себебі мынада: діннің қағидалары, заңдары алғышарттарынан жасалады.Қазақтың көптеген ырымдарының өзі осы діннің шарттары арқылы келмеді ме? Ырым-тыйымдар адам баласын ізгіліке, мәдениеттілікке,тәртіпке бастайды.
        
        Алматы қаласы 
Әуезов ауданы
Ғабит Мүсірепов атындағы №86 мектеп-гимназиясының 11 -сынып оқушысы Асан Аида
Тақырыбы:

Ғылыми жетекші: филология
ғылымдарының кандидаты, ... ... ... ... ... ... ... бөлім:
1.Қазақ жазушыларының дін туралы ой- пікірлері мен діни сауаты ... ... ...
2.1 ... ... ...
2.2 ... Мүсірепов шығармаларынан
3.Дін тақырыбының бүгінгі көріністері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазақ халқының ежелден ұстанатын діні - ... ... ... ... ... ... ... қабылдағанына шамамен 1200 жылдан аса уақыт өтті.Содан бері қазақ жерінде ұрпақтан-ұрпаққа жалғасын тауып, бүгінгі күнге ... ... ... ... ... келді. деген қазақ халқы небір қиыншылық, зобалаң замандарда да ислам дінін тастап, басқа дінге кеткен жоқ. ... ... ... қан ... ... ... де қазақ халқы толықтай діннен хабардар болмаса да, әйтеуір мұсылманбыз деп жүрген. Оның басты себебі, кеңес одағы ... ... ... ... ... ... төңкерісінен кейін дінге деген ызғарлы қатынас айқын байқала бастады. Сол уақыттан бастап тәуелсіздік алғанға дейін елімізде халыққа діни тәлім- тәрбие ... жоқ, діни оқу ... ... жоқ. ... ... ... бар дін қызметкерлері жер аударылды, түрмеге отырғызылды, ату жазасы кесілді. Діни кітаптар шығару мүлде тоқтатылды. Елімізде санаулы-ақ мешіттер ... ... Жаңа ... ... ... етілмеді.
Біздің елде дініміз бен әдебиетіміз зерттелуде, бірақ әдебиетте қазіргі күнге дейін нақты бір зерттелді ... ... жоқ. Сол ... де бұл ... әлі тың. ... еңбек бомасын тарихи, әдеби оның бәрі де дінге соқпай өтпейді. Жалпы алғанда ұлт пен мәдениетті байланыстыратын да, біртіндеп қосатын да осы дін. Яғни әр ... өз ... өз ... ... Ал осы ... дін ... рөл ... Оның себебі мынада: діннің қағидалары, заңдары алғышарттарынан жасалады.Қазақтың көптеген ырымдарының өзі осы ... ... ... ... ме? ... адам баласын ізгіліке, мәдениеттілікке,тәртіпке бастайды.
Қазақ әдебиеттануындағы теориялық зерттеулердің негізгі іргетасы кеңестік кезеңде қаланғаны белгілі. Ол тұста ... ... ... бірі ... ... ... жанры жоғарыда келтірілген. А.Байтұрсынұлы еңбегінен кейін дербес зерттеу нысанына айнала алмады. ... ... ... ... ... еңбектерде мінәжат шығарманың құрылымдық бірлігі ретінде ғана аталып өткенімен, оның жанр ретіндегі сын-сипаты, шет-шегі айқындала қойған жоқ. Аталмыш тақырыптағы ... ... ... ... ғана ... ... Бұл ... әдебиеттанушы ғалымдар арасынан осы тақырыпқа арнайы қалам тартқан А.Ахметбек пен И.Жеменейді ерекше ... ... ... мақаласы түркі сопылық поэзиясының негізін салушы Қожа Ахмет Йассауидың " Мінәжатын " ... ... ... И.Жеменей өзінің зерттеу нысаны - " Тарихи-Рашиди " еңбегіндегі мінәжат мәтіндеріне тоқтала отырып, ұлт әдебиетінің ... ... ... ... көріністерін біршама зерттеп- зерделеген. Ендігі кезекте аталған зерттеулер нәтижесін ... ала ... ... ... ... ... ... және даму кезеңдерін, өзіндік ерекшеліктерін, сын-сипатын айқындап, біртұтас жанр ретіндегі лайықты бағасын беру ... ... ...
Әдебиетіміздегі көп кездесетін бұл дүмше молдалар және ... ... ... жазушылары сонау XX ғасырда сол дүмше молдаларға қарсы болған, оларды көп сынаған-ды. Сол ... ... ... енгізуі "бидағат" саналды. Мысалға алар болсақ, Әуезов шағармаларындағы, Аймауытовтың "Қартқожа"романында кездесетін байдың күнәсін кедейге беру сияқты үкімдерді шығарушы осы ... ... ... енгізілген жаңалық, дін бұзарлық. Білімсіз молдалардың ... ... да, ... да тигізген зияны өте көп. Себебі жоғарыда айтылғандай ол адастыруға әкеліп соқтырады.
Мақсаты:Кеңес ... дін ... ... ... ... ... артық айтпаймыз. Жазушыларымызға тоқталар болсақ, қазақтың жазушылары өте білімді болған. Себебі, кез келген біз ... М. ... Ғ. ... І. ... Ә. Нұрпейісов т.б. жазушылардың еңбегінен ислам дінін жақсы білгендігін байқаймыз. Мысалы, Әуезов шығармаларында дін туралы өте көп ... Оның ... ... ... ... ... ... емес жолдарын, зинақорлық, парақорлық пен надандықты жанамалап, бір кісінің ойы немесе сөзі, болмаса бір аңыз ... ... ... Ол ... ... ... ашықтан ашық жазуға мүмкіндік болмағандықтан астарлап жеткізіп ... ... ... ... ... ... жайттармен танысуға болады. Ол кісінің діни сауаты болған, құран сүрелерін, ... ... ... ... ... ... кейіпкерлерінің көбіне намазға салғырттықпен қарайтыны сыналады, білімсіздіктің адасуға, күпірлікке апарып соқтыратынын байқатады. Оны автор сыни ... ... ... ... ... ... ... қарсы шықпау керектігін ескертеді.
Бір кісіден: Сіз мәдениетті қайдан үйрендіңіз?-дегенде,
* Мен мәдениетсізден үйрендім, - ... ... ... ... ... Мүсірепов өз еңбектерін осы принциппен жазады. Жамандық жасаған ... ауыр ... ... олар естеріңде әрдайым болсын деп жазады. Бір жамандық жасағалы ... оның ... ... адамдардың жасағанын еске алып, олардың ... ... ... ... ... душар болғандығынан сабақ алып тәубеге түсер жолды Ғабең бізге сілтейді.
Әбдіжаміл Нұрпейісовтың алғашқы ... " ... ... ... ... ... кездеседі. Барша мұсылмандардың арманы болып саналатын шаһидтік өлім, соғыстағы ерлік, батырлық кездеседі. Ең ауыр күнәлардың бірі болып саналатын соғыстан қашу, ... ... да бар. ... ... ... ... ... болған жауынгерлер келер ұрпаққа өнеге болмақ.
Міндеті: Қазіргі кезде дін мен ... ... ... ... алар ... аз ... менің басты міндетім осы жазушылардың діни әуендерін толықтай ... ... ... ... діни сауатының өте жоғары болғандығын дәлелдеп қорғап шығу. Сондықтан да менің міндетім - біздің жазушыларымыздың еңбектері ... ... ... ... ... екендігін, оқу еңбектеріне сабақ немесе өнеге ретінде аманат етіп қалдырғанын айту. ... ... дін ... ой-пікірі мен діни сауаты.
Біз бұл тараудың ... ... ... ... ... діни ... қалам көтергендер жайлы қарастырып, әрқайсысын бір шолып өтейік. Әр дәірдегі діни ... оның сан ... ... мен ... ... ... ... өтейік.
Мағжанның қаламынан мол мұраны М.О. Әуезов атындағы ... және өнер ... ... ... ... зердеден өткізіп, 1996-1999 жылдары бес топ етіп жарыққа шығарды. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... 60 жылдан астам уақыт өткенде қайта ... ... ... ... дейінгіге де, кейінгіге де ұқсамайтын, өзіндік қолтаңбасы бар ақын. Ол өмірді ... ... ... ... ал адам сол ұлы табиғаттың, жаратылыстың бір ... ... ... қабылдайды. Құбылыстың мәнін кең көлемде, жалпыңа бірдей қалыпта тани білу үшін ол, ... не ... ... да мән- ... ... ... жалпы адамзатқа тән әуенге бой ұрады, табиғаттың өз заңына ғана бағынатын құбылыстың ішкі ... ... ... философиялық тұрғыдан таниды.
Қазақ әңігімесі дегенде алдымен Б.Майлин есімі тілге ... Ол орыс ... ... орыс ... ... ... ... өзіне басшы, үлгі қылып ұстады. Жазушының әңгімелерін шартты түрде төмендегідей тақырыптарға ... ... ... ... ... ... жұмысы, әйелдер өмірі және семья мен махаббат, алашорда және сұрқиялық әрекеттер, әдет-ғұрып, халық ағарту және ... 1916 жылы ... ... ... байлар кеңес тұсында, дін және атеизм, ауылды колхоздандыру, жаңа адамдар, өнеркәсіп пен ... ... " ... ... діни ... ... ... Оған негіз болатын шығарманың сюжеті қазақ қоғамындағы, яғни ... ... ... ... ... ... санасына байыптай жеткізеді. " Күн ұзаққа Айдарбектің үйі ... ... ... ең ... ... ... басты кейіпкері үй иесі Айдарбек, жұбайы Зейнеп, тұлымы енді ғана өскен қыздары Күләмза. Үй ішінде болып жатқан " ... ... ... ... ... ... ойға жетелейтін әңгіменің айтары көп. Айдарбек пен ... дауы ... ... ... алып ... Діни сауаттың жоқтығынан немесе оған немқұрайлықпен қарау сол тұс дәуірінің негізгі кескіні екенін автор санамалап, шынайы етіп ... ... - ... ... ... ... ортасында болатын шариғат заңы. Шарты былай, егер талақ айтысқан еркек пен әйелдің арасы қайтадан қосылар ... ... ... ... ... ... Ал егер қайтадан қосылғысы келсе, басқа ер адаммен некелесіп, қайтадан бірақ өз жұбына қосылады. Заман тынысын бір ... ... ... ... жазушының ой елегінен өткен бір мәселе осы әңгіменің кішкене ғана төрт ... ... ... тұр. ... жылдар үстемдік еткен кеңестік жүйенің тұсында мұсылманшылықты ... ... ... мөлтек сыр шерту - екінің бірінің қолынан келе бермейтін дүние. Бұған, біріншіден, социалистік қоғамда ... ... ... ... ықпалы болса, екіншіден, қалам тартып жазғысы келгенімен, мұсылмандық сауаты, мағлұматы аз болғандықтан, ал үшіншіден, бұл тақырыпқа бел ... ... үшін ... діні ... ... махаббатқа толы үлкен жүрек иесі болуы шарт еді. ... ... ... ... ғана ... ... Сондықтан да, поэзиямен салыстырғанда, прозада бұл тақырыпқа қалам сермеу анағұрлым күрделі болатын. -деп ұлы Абай жырлап кеткендей, ... ... ... ... ... бар болғанымен Алланың, Мұхаммед пайғамбарымыздың атын дәріптеп, құрметтеп жазған шығармалар санаулы-ақ.
Мүсірепов Аллаға қырын қарап, ... ... ... отырған сыңай танытқанымен, образды, символды тұспалмен сол кеңестік жүйені сынап-мінеп отыр.
Бұл шығарманың ерекшелігі Аллаға деген махаббаттың, сенімнің беріктігі. Сонымен ... ... ... кеңдігі, Әзәзілдің, Ібілістің азғыруынан күштілігі суреттеледі. Осы тәрізді сюжет желісін орыс ... ... ... да ... ... дін ... ... совет одағында өмір сүрген жазушылар қозғаған. Оған дәлел етіп ... ... ... ... ... ... етіп көрсеттік.
2.1 Мұхтар Әуезов шығармаларынан
Мұхтар Әуезов - кеңес одағында өмір сүре отырып қазақты да, дінді де жалпы ... ... ... ашып ... ... ... Кеңестің қанша қыспағы болса да бай баласын дүниеге, әлемге ұлы Абай етіп көрсеткен де осы ... , , , атты ... дін ... ... ... ... көзі ... адамға бірден белгілі болады. Мысалы, байлардың озбырлығы, барымталық, ұрлық, кек алу ... ... ... ... кездеседі. әңгімесінде үлкен тақырып болып саналатын әйел адамның шыдамсыздығы, зинаға берілуі айтылса, шығармасында ... ... ... аяусыздық, жауыздық көріністері суреттеледі. Сонымен әр еңбекке тоқталатын болсақ, романындағы Құнанбай қажының образы.
Заманымыздың заңғар жазушысы, қазақ ... мен ... ХХ ... биік шыңы - ... ... Әуезовтің артында қалған ұлан-ғайыр мұрасын зерделеп, ой елегінен өткізу үшін де әр ... әр ... өз ... ... ... болатыны сөзсіз. Егемен ел жағдайында ұлы жазушы мұрасына деген ілтипатымыз да осындай бір ... ... ... ... бойы көшпелі тіршілікті бастан кешіріп, ХХ ғасырдың бел ортасында жол айрығына келген қазақ өмірінің барлық әні мен нәрін, сыны мен ... соры мен ... ... ... ... Абай тағдыры арқылы әрі көркем, әрі түпсіз ой көзімен ашып берген суреткер туралы талай-талай ... ... ... Олай ... ... ... шығармашылығы ғасырлық өлшемдердің аясына әлдеқашан именбей-ақ енген.
Ұлы жазушы, ... ... ... Мұхтар Әуезовтің көркем мұрасы біздің төл әдебиетіміздің ғана емес, бүкіл адамзат мәдениетінің де жетістігі. Романшы, драматург, ғалым, сценаршы, аудармашы - бұл ұлы ... ... ... емес ... Оның Абай ... ... асқан шеберлік пен жазылған шағын әңгімелері, повестері ХХ ... ... ... ... ... ... ...
Бір Алланың арқасында бүгінде іргелі ел болып сап түзей ... ... ... ... ... кез ... Әдебиет дейтін ұлы майданға аттанған әр қазақ баласында романын оқымағаны жоқ болса керек. Дегенмен де дәл ... ... ... ұлы ... әр ... ... қарай алған жас қаламгер санаулы. Рас-ау, сол кездегі кеңес одағының кесірлі саясатынан Абайды ... ... ... үшін оның ... ... әкесін қатал көрсетпеске шарасыз болды. Сол себептен де ... ел ... ... мен адам ... сирек біткен қабілеті, дала сыйлаған қасиеті қаталдықтың, жауыздықтың көрінісі болып кете берді. Іс ... ... ... аға ... ғана емес, бар қазаққа пана болған аға сұлтан Құнанбай қажы ... ақыл иесі еді. ... ... ... ғылыми атаудың шешімі-сонау ұлылықты Ырғызбайдан, кемеңгерлікті Өскенбайдан, даналықты Құнанбайдан алған Ибраһим Құнанбайұлы тегіннен-тегін болып қалыптаспас еді. Сол ... ... қажы ... ... ... ұлт ... Адольф Янушкевич:

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
Ежелгі Греция музыкасы8 бет
Сәкен Сейфуллин поэзиясындағы жаңашылдық11 бет
Қазақтың ұлттық әйелдер комзолын өндеу53 бет
Ән салсаң Әсеттей сал әсемдетіп..5 бет
Бөкей Оралхан9 бет
Оралхан Бөкей (1943-1993)19 бет
Қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістер. (эссе) көркем шығармадағы психологизм.(реферат) тарихи тақырыптағы қазақ романдары24 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
1978-1979 жылдардағы Иран революциясы. Хомейни ролі41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь