Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс

Жоспар

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Ақшаның даму эволюциясы, қызметi, нарықтағы рөлi ... ... ... ... 6
1.1 Ақшаның даму кезеңдерi, қызметтерi және экономикалық мағынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Ақша .өтiмдi актив ретiнде және оның нарықтығ экономикадағы рөлi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.3 Ақша . тауардың жалпы эквиваленті ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

2 Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.1 Ақшаға сұраныс және оның негiзгi мотивтерi ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Ақша қаржы жаңалығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.3 Өтiмдiлiктi таңдау теориясы және ақша нарығындағы тепе.теңдiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Кiрiспе

Аќша – б±л тарихи даму ‰рдiсi барысында ќалыптасќан экономикалыќ категория болып саналады. Ол ќоѓам дамуыныњ єрбiр кезењiндегi µндiрiс жєне айырбас процестерiнде адамдар арасындаѓы экономикалыќ ќатынастарды кµрсетедi. Ќоѓамныњ экономикалыќ дамуы к‰рделенген сайын, аќшаныњ мањызы арта т‰седi. Аќша – тауарлы µндiрiстiњ µнiмi. Аќша- кез-келген тауар айналысыныњ ќ±рамдас бµлiгi жєне оныњ нєтижесi. Тауар жєне аќша бiр-бiрiнен ажырамайды, себебi аќша айналымынсыз тауар айналымы болмайды, болуы да м‰мкiн емес /1, 23б/.
Аќша тауардан дами отырып тауар болып ќала бердi, бiраќ тауардыњ жалпылама эквивалентi ретiнде. Расында да, аќша адамдарѓа ежелден-аќ таныс. Бiраќ оныњ ќалай пайда болѓандыѓы туралы ќ±пия сыры жєне µмiрiндегi мєнi кµп уаќытќа дейiн беймєлiм болды. Б±л с±раќтарѓа ќоѓам µмiрiн зерттей келiп, кµптеген ѓалымдар аќшаныњ тауар айналымында атќаратын мањызын жан- жаќты ашып, жауап бердi.
Ақша - ол ерекше тауар, қоғамдағы эквивалент қызметiн атқаратын және жалпыға бiрдей болама, яғни, басқа тауарлардың жалпығңа бiрдей баламалың құнының нысаны.
…бiр кәсiпкер өзiнiң жұмысында үнемi ақша бiрлiгiмен қарым-қатынаста болады. Ақша тарихи категория, тауарлың өнiм. Ол натуралдық шаруашылықың тауарлың шаруашылыққа ауысу кезеңiнде пайда болды. Осы ауысу кезеңiне себеп болған адамдардың шығарылған өнiмдерiнiң артық болып, «айырбастау» процессiнiң шығуы. Айырбастау үшiн өнiм «тауарға» айналды. Сөйтiп науралдың -өндiрiстiң орнына тауарлы өндiрiс келдi.
Аќшаныњ ќажеттiлiгi туралы єр уаќытта єр т‰рлi ойлар айтылѓан. Мысалы, рационалистiк концепцияны аќыл-ой талабына ѓана енгiзілген кµзќарас жаќтаушылар аќша адамдар арасындаѓы келiсiм ќ±ралы, ол айырбас кезiнде ќ±ндардыњ ќозѓалысына ќажеттi арнаулы ќ±рал деп т‰сiндiрдi. Б±л ойды жаќтаушы Аристотель µзiнiњ Никомахова этика деген кiтабында Айырбасќа ќатысатындардыњ барлыѓы µзара салыстырмалы болу ‰шiн шарттылыќќа негiзделген єлдебiр µлшем болуы ќажет деп жазѓан /2,24б/. Б±л ой кµне Рим ќоѓамындаѓы зањѓа енгiзiлiп, оныњ ќаѓидасы бойынша император аќшаныњ ќ±нын зањмен бекiткен.
Ал, XVI ѓасырдыњ бас кезiнде 1516 ж. утопиялыќ социализмнiњ негiзiн ќалаушы Томас Моор µзiнiњ Золотая книга о наилучшем устройстве государства и новом острове Утопия деген ењбегiнде барлыѓын аќшамен µлшегенде мемлекеттiк iстердiњ табысты жєне д±рыс шешiлуi м‰мкiн болар ма екен деп жазѓан /2, 24б/.
Сондай-аќ, XIX ѓасырда утопист-социалистер Прудон, Оуэн, Грейт жєне басќалары да аќшаѓа терiс кµзќараста болды. Мысалы, Прудон тауар µндiрiсiн саќтай отырып, аќшаны жоюдыњ жобасын ±сынды жєне оны дєлелдемек болды. Сол сияќты 1832 ж. Р. Оуэннiњ тауарларды аќшасыз ењбек бондарын ќолданып, ж±мыс уаќытыныњ шыѓындары арќылы тауарларды баѓалаумен айырбас ж‰ргiзуге ±мтылѓан єректтерi сєтсiздiкпен аяќталѓан.
Сµйтiп, рационалистiк концепцияны жаќтаушылар тобы – аќша адамдар арасындаѓы келiсiмнен туѓан айырбастыњ техникалыќ ќ±ралы деген кµзќараста болды.
Ал, эволюциялыќ концепцияны µрiстеу, бiрте-бiрте даму кµзќарасын жаќтаушылар б±л ж±мбаќты басќаша шешкен. Б±л концепция ќоѓамдыќ тауар µндiрiсiн зерттей келiп, аќша адамдардыњ еркiнсiз айырбастыњ ±заќ дамуыныњ нєтижесiнде б‰кiл тауарлар єлемiнен бµлiнiп шыќќан ерекше тауар екенiн дєлелдейдi.
Алѓашќы болып аќшаныњ тауарлы жаратылысын дєлелдеп, аќша теориясыныњ дамуына кµп ењбек сiњiрген К.Маркс. Ол айырбастыњ жай, ењ ќарапайым формасынан аќшалы формасына дейiнгi ±заќ даму жолдарын зерттей келiп, аќшаныњ ж±мбаќ сырын жоќќа шыѓарды. Сондай-аќ, К.Маркс аќшаныњ ќажеттiлiгi жµнiнде егер аќша жойылса, бiз ќоѓамдыќ µркендеудiњ не ењ жоѓарѓы дєрежесiнде болармыз, не ењ тµменгi сатысына лаќтырылып тастармыз деп µз ойын ќорытындылаѓан. Ал, коммунизм тек ќиял, сондыќтан аќша болды, аќша бар жєне одан єрi де бола бермек /2, 25б/.
Аќша айналыс ќ±ралы ќызметiн атќаратын болѓандыќтан, айналыс ќажеттiлiгi олардыњ саны µткiзiлуi тиiс тауарлардыњ баѓасы мен массасы негiзiнде, яѓни µткiзiлуi тиiс тауарлар баѓасыныњ сомасымен аныќталады
Ал, ќазiргi кездегi нарыќтыќ экономикада аќшаныњ мањызы µте зор. Мен µзiмнiњ осы курстыќ ж±мысымда – аќшаныњ экономикада ќаншалыќты мањызды рµл алатынына тоќталып µттiм. Жєне де тек мањыздылыѓы на ѓана емес, сонымен ќатар аќшаныњ атќаратын ќызметтерiне, оѓан деген с±раныстыњ туу себептерiне, аќша ±сынысына жєне аќша нарыѓындаѓы тепе-тењдiк жаѓдайларына да тоќталып µттiм.
Пайдаланѓан єдебиеттер тiзiмi

1. Сейiтќасымов ¤.С. Аќша, несие, банктер.– А., Экономика, 2001.– 466 б.
2. Кµшенова Б.А. Аќша, несие, банктер, валюта ќатынастары.– А., Экономика, 2000. – 328 бет.
3. Линвид Т.Г. Макроэкономическая теория и переходная экономика.– М., ИНФРА-М, 1996.– С.560
4. Экономикалыќ теория негiздерi Оқулық.– А., Санат, 1998.–455 бет.
5. Гальперин В.М. Макроэкономика.– С.-Пб., Экономика и финансы, 1997.–С.710
6. Жуков Е.Ф. Общая теория денег и кредита.– М., Банки и биржи ЮНИТИ, 1998.–С.359
7. Мэнкью Н.Г. Макроэкономика.– М., МГУ, 1994.–С736
8. Агапов Т.А., Серегина С.Ф. Макроэкономика.– М., Дело и сервис, 1999.–С.416
        
        Ақшаның  дамуы және  нарықтағы  маңыздылығы
Жоспар
Кiрiспе.....................................................................
............................................3
1. Аќшаныњ даму эволюциясы, ќызметi, нарыќтаѓы рµлi…………….6
1. ... даму ... ... жєне ... Аќша ... актив ретiнде жєне оныњ нарыќтыѓ экономикадаѓы
рµлi.............................................................
........10
3. Ақша - тауардың ... ... Аќша ... ... жєне
с±раныс........................................16
1. Аќшаѓа с±раныс жєне оныњ негiзгi
мотивтерi.........................16
2. Ақша қаржы
жаңалығы.........................................................
......22
3. ¤тiмдiлiктi тањдау теориясы жєне аќша нарыѓындаѓы тепе-
тењдiк...........................................................
.................................24
Ќорытынды...................................................................
.....................................27 ... ... – б±л ... даму ... ... ... ... болып саналады. Ол ќоѓам дамуыныњ єрбiр кезењiндегi ... ... ... ... ... ... ќатынастарды
кµрсетедi. Ќоѓамныњ экономикалыќ дамуы к‰рделенген сайын, аќшаныњ мањызы
арта т‰седi. Аќша – ... ... ... ... кез-келген тауар
айналысыныњ ќ±рамдас бµлiгi жєне оныњ нєтижесi. Тауар жєне аќша ... ... аќша ... ... ... ... болуы да
м‰мкiн емес /1, 23б/.
Аќша тауардан дами ... ... ... ќала ... ... ... ... ретiнде. Расында да, аќша адамдарѓа ежелден-аќ таныс.
Бiраќ оныњ ќалай ... ... ... ... сыры жєне ... мєнi
кµп уаќытќа дейiн беймєлiм ... Б±л ... ... ... зерттей
келiп, кµптеген ѓалымдар аќшаныњ тауар айналымында ... ... ... ... жауап бердi.
Ақша - ол ерекше тауар, қоғамдағы эквивалент қызметiн атқаратын және
жалпыға бiрдей болама, яғни, басқа тауарлардың ... ... ... ... кәсiпкер өзiнiң жұмысында үнемi ақша бiрлiгiмен қарым-қатынаста
болады. Ақша тарихи категория, тауарлың өнiм. Ол ... ... ... ... ... ... ... Осы ауысу кезеңiне себеп
болған адамдардың шығарылған өнiмдерiнiң ... ... ... ... ... үшiн өнiм ... айналды. Сөйтiп науралдың
-өндiрiстiң орнына тауарлы өндiрiс келдi.
Аќшаныњ ... ... єр ... єр ... ойлар айтылѓан. Мысалы,
рационалистiк концепцияны (аќыл-ой талабына ѓана ... ... аќша ... ... ... ... ол айырбас кезiнде
ќ±ндардыњ ќозѓалысына ќажеттi ... ... деп ... Б±л ... ... ... ... этика( деген кiтабында (Айырбасќа
ќатысатындардыњ барлыѓы µзара ... болу ‰шiн ... ... µлшем болуы ќажет( деп жазѓан /2,24б/. Б±л ой кµне Рим
ќоѓамындаѓы зањѓа енгiзiлiп, оныњ ќаѓидасы бойынша император ... ... ... XVI ... бас кезiнде (1516 ж.( ... ... ... ... Моор ... ... книга о наилучшем устройстве
государства и новом острове Утопия( деген ... ... ... ... ... ... жєне ... шешiлуi м‰мкiн болар ма
екен( деп жазѓан /2, 24б/.
Сондай-аќ, XIX ... ... ... ... Грейт жєне
басќалары да аќшаѓа терiс кµзќараста болды. Мысалы, Прудон тауар µндiрiсiн
саќтай отырып, аќшаны ... ... ... жєне оны ... ... Сол
сияќты 1832 ж. Р. Оуэннiњ тауарларды аќшасыз ... ... ... ... шыѓындары арќылы тауарларды баѓалаумен айырбас ... ... ... ... ... концепцияны жаќтаушылар тобы – аќша адамдар
арасындаѓы келiсiмнен туѓан айырбастыњ техникалыќ ... ... ... ... ... (µрiстеу, бiрте-бiрте даму кµзќарасын(
жаќтаушылар б±л (ж±мбаќты( басќаша шешкен. Б±л ... ... ... ... ... аќша ... ... айырбастыњ ±заќ дамуыныњ
нєтижесiнде б‰кiл тауарлар єлемiнен бµлiнiп шыќќан ерекше тауар екенiн
дєлелдейдi.
Алѓашќы ... ... ... ... ... аќша ... кµп ... сiњiрген К.Маркс. Ол ... жай, ењ ... ... ... ... ±заќ даму ... ... келiп,
аќшаныњ ж±мбаќ сырын жоќќа шыѓарды. Сондай-аќ, К.Маркс аќшаныњ ќажеттiлiгi
жµнiнде (егер аќша жойылса, бiз ... ... не ењ ... ... не ењ ... ... лаќтырылып тастармыз( деп µз
ойын ќорытындылаѓан. Ал, ... тек ... ... аќша ... аќша бар
жєне одан єрi де бола бермек /2, 25б/.
Аќша айналыс ќ±ралы ... ... ... ... ... саны µткiзiлуi тиiс тауарлардыњ баѓасы мен ... яѓни ... тиiс ... ... сомасымен аныќталады
Ал, ќазiргi кездегi нарыќтыќ экономикада аќшаныњ мањызы µте зор. Мен
µзiмнiњ осы курстыќ ж±мысымда – ... ... ... ... ... тоќталып µттiм. Жєне де тек мањыздылыѓы на ѓана ... ... ... атќаратын ќызметтерiне, оѓан деген с±раныстыњ ... аќша ... жєне аќша ... ... ... ... ... АЌШАНЫЊ ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ, ЌЫЗМЕТТЕРI ЖЄНЕ ... ... ... даму ... ќызметтерi жєне экономикалыќ маѓынасы
Аќша – ежелгi заманнан ... ... ... ... болып саналады.
Олар тауар µндiрiсiнiњ дамуындаѓы µнiм болып ... ... – б±л ... ... ‰шiн ... ењбек µнiмi.
Єрбiр ерекше тауар мiндеттi т‰рде т±тыну ќ±ны ретiнде кµрiнедi.
Оныњ ќ±ны жасырын ... ... жєне тек ќана ... ... ... ... жєне ... бiр немесе осы тауар формасыныњ наќты
ќарама-ќарсы ... бола ... ... ... ... ... ... бiр-бiрiне ауысады.
Тауар µндiрiсiнiњ µсуiне байланысты неѓ±рлым жиi айырбасталатын
тауар – барлыќ басќа тауарлардыњ бiр-бiрiмен µзара ... ... ... Тауар айналысыныњ тарихи-эволюциялыќ даму процесiнде жалпы
ќ±ндыќ-эквивалеттiк ... ... аќша ... єр ... ... Єр ... географиялыќ орналасу жаѓдайына байланысты олардыњ
жалпы эквивалент ... ... єр ... ... ... ... эквивалент ретiнде – металл аќшалар ќолданыла
бастады. Ежелгi Спартада, Жапонияда, ... ... ... ... ... ... ... аќшалар пайдаланды. Рим императоры Дионисий
Сиракуз жєне орта ѓасырдаѓы ... ... ... ... ... жєне ... ежелгi мемлекеттерде мыс – аќша ретiнде пайдаланды.
XVII ѓасырларда Солт‰стiк Америкада ±саќ ... ... ... /1, 11 ... ... ... басты рµл алтын мен ... ... ... олар ... ... ‰шiн ... аса ... сапаларѓа
ие едi.
Сµйтiп, монеталардыњ пайда болуы – аќшаныњ ќ±рылуындаѓы соњѓы
кезењ ... ... ... ... ... ‰шiн, алдымен оныњ атќаратын
ќызметтерiн айќындап алу ... ... ... ... – оныњ тауар
айырбастау процесiнен туындайтын, тауар µндiрушiлердiњ µзара ... ... ... мањызыныњ белгiлi-бiр жаѓын
мiнездейдi. Мысалы, К.Маркс ... ... ... ... ... 3
формасын: алтын, ќаѓаз, несие жєне 5 ... ќ±н ... ... ... ќ±ралы, ќор жинау жєне єлемдiк аќшалар деп атап ... ... ... ... ... – ќ±н ... ретiнде. Ќ±нды µлшеу ќызметi тауар µндiрiсi
жаѓдайында туындайды. Б±л ... ... ... ... µлшемi
ретiндегi ќабiлеттiлiгiн бiлдiредi, баѓаны аныќтауда делдал ... ... жеке ќ±ны бар ... ѓана ќ±н ... бола ... – ќ±н ... ... идеалды, оймен ойлау арќылы орындайды.
Яѓни, тауардыњ ќ±нын ... ... ... ... орындалады.
Сµйтiп, ќ±нныњ тауар формасынан аќша формасына айналуы ‰шiн тауардыњ
баѓасын белгiлеу ќажет ... ќ±н ... ...... ... ретiндегi аќшаныњ
тауарѓа деген ќатынасын кµрсетедi.
Айналыс ќ±ралы. Б±л тауар айналысындаѓы аќшаныњ ... ... Б±л ... тауарлар бiр-бiрiмен айырбасталѓанда аќша делдалдыќ
ќызмет атќарады. Аќша пайда болѓаннан кейiн тiкелей тауар айырбастау (Т-
Т( тауар ... ... ... ... ... екi акт бар: ... - ол ... сату немесе тауарды аќшаѓа айырбастау, ал екiншiсi А-Т
– аќшаѓа басќа ќажеттi тауарды сатып алу. ... б±л ... ... ... ... ... Атап айтќанда:
Бiрiншiден, Т-А – процесi µнiм µндiрушiнiњ µнiмдi µндiруге ж±мсаѓан
ењбегiн ќоѓам таныды деген маѓынаны бiлдiредi.
Екiншiден, бiр ... ... ... ... басќа бiр нарыќќа сатып,
аќша т‰рiне айналдырып алуѓа м‰мкiндiк туады.
‡шiншiден, тауарды ... ... (Т-А(, ... тауарды сатып
алѓанѓа дейiн ќалдыруѓа болады.
Аќша айналыс ќ±ралы ... ... ... айналыс
ќажеттiлiгi олардыњ саны µткiзiлуi тиiс тауарлардыњ баѓасы мен ... яѓни ... тиiс ... ... ... аныќталады
/1,20 б/.
Тµлем ќ±ралы. Тауар айналысы дамыѓан сайын тауарды сату
уаќыты оѓан аќша тµлеу уаќытымен сєйкес келе ... ... ... сатылѓан тауарларѓа аќы тµлегенде аќша тµлем ќ±ралы ќызметiн
атќарады.
Аќшаныњ ... ... ... тек ... ... ... ќана ќоймай, сонымен ... аќша ... жєне ... да ... ... Аќшаныњ тµлем ќ±ралы ќызметiнiњ айналыс
ќ±ралы ќызметiнен ... б±л ... аќша сату ... ... ... жєне ќолма-ќол аќшамен ќатар несие ... ... ... жаѓдайында iрi сауда келiсiмдерiнде аќша кµбiне
тµлем ќ±ралы ретiнде ќолданылады. Несие ... ... ... ќатыстырмастан ќарыз мiндеттемелерiн ... ... ... алу ... ... ... туѓызады.
Сµйтiп, аќшаныњ тµлем ќ±ралы ќызметi несие ќатынастары мен несие
ж‰йесiн дамытты.
Ќорлану жєне ќазына жинау ќ±ралы. ... ... жєне ... ... ... ‰шiн ... ... белгiлi-бiр уаќытта
аќша ќорын жинау керек. Єр т‰рлi жаѓдайларѓа байланысты тауар айналысы (Т-
А-Т( тоќтап (Т-А( ќалуы ... ... ... аќша ... ... белгiлi-бiр тауарларды сатќаннан соњ аќша жиналып ќалады. Єрине
аќша ... ... єр ... ... ... байланысты.
Тауар айналымыныњ ‰зiлiссiз бiрќалыпта ж‰руi ‰шiн ... ... ... ... ... бiр ... айналысќа ќосымша ќосып,
кейде, керiсiнше ондаѓы аќшаны шыѓару ќажет ... ... ... ... ... ... аќша ... рµлiн атќармайды. Ќазына тек ќана мемлекеттiњ саќтандыру ќоры
ретiнде болады. ... ... ... экономикалыќ тєуелдiлiктiњ
болуына кепiлдеме бередi. Ќазiр Ќазаќстан Республикасыныњ ¦лттыќ банктегi
алтын резерв ќоры 7 млрд. 707 млн. ... ... ... аќшаныњ ќор жинау жєне байлыќ ќ±ру ќ±ралы ќызметi
арќылы ±лттыќ табысты ќалыптастыру, бµлу жєне ... бµлу ... ... ... ... бµлiнiсiнiњ дамуы, шаруашылыќ
байланыстардыњ интернационалдануы тауар жєне аќша айналысыныњ ... ... ... ... пайда болуына єсер еттi. Б±л
экономикалыќ ќатынастар – ... ... ... алѓы ... аќша халыќаралыќ сауда-саттыќќа ќызмет кµрсетедi.
Кейбiр елдердiњ ±лттыќ аќша белгiлерiнiiњ д‰ниеж‰зiлiк аќша ретiнде
ќолдануыныњ себептерi:
Бiрiншiден, б±л ... ... ... мен ... ... ‰лестi салмаѓы бар;
Екiншiден, б±л елдердiњ басќа елдерге ... ... ... бар /2, 23 ... ... айтќанда, экономикасы дамыѓан жєне єлемдiк нарыќтаѓы
тауарларыныњ ‰лес салмаѓы ... ... ... валютасы
д‰ниеж‰зiлiк аќша бiрлiгi ретiнде ж‰редi.
Жоѓарыда айтып µткендей, аќша – б±л ... ... ... Ол ... ... ... сатысында µндiрiс жєне айырбас
процесiнде адамдар арасында ќалыптасатын ... ... ...... єр ... ... µткенде аќшаныњ мањызы
арта т‰седi. Мысалы, орталыќтанѓан жоспралы экономикада керiсiнше аќшаныњ
мєнi шектеулi ... ... ... ... ... аќшаныњ мањызы зор.
Себебi, єр т‰рлi меншiк жаѓдайында (мемлекеттiк, кооперативтiк, ... ... ... ... ... жєне сататын µнiмнiњ кµлемiн,
т‰рiн жєне баѓасын ... ... ... да, аќша – ... экономикада аќша-несиелiк реттеуде
айналыстаѓы аќша массасыныњ µсуiн тежеу, инфляциялыќ ... ... ... ... ... ... Аќша - µтiмдi актив ретiнде жєне оныњ ... ... – б±л ... ... ... ... ... саналады. Ал,
µтiмдiлiк - µзiнiњ ... ... ... тез, єрi ... ... ... ... активтердi бейнелейдi. Яѓни, аќша - µте µтiмдi
активтер болып табылады /3,230 ... ... – аќша ... ... ‰шiн ... ... м‰лiктiњ немесе активтiњ µтiмдiлiгi дегенде, оныњ оњай сатылуы
жєне ќ±нын жоѓалтпай аќша т‰рiне айналу м‰мкiндiгiн айтады /4,370 ... ... ењ ... т‰рi – аќша ... табылады. Сол сияќты,
жоѓары µтiмдi м‰лiктерге: алтын, баѓалы метелдар мен ... ... ... ... Ал, µтiмi ... ... ... ќ±рал-
жабдыќтар (бизнесмендер оларды (м±здатылѓан( ќ±ралдар деп те атайды(
жатады.
Фирмалар, ‰й ... ... ... ... ... ... болатындыќтан, ал келген т‰сiмдердi басќа заттарды сатып
алуѓа ж±мсауѓа болатындыќтан, оны сатып алу ... ќор ... ... ... ... ... де, ... басќа ешќандай
активтер ие бола алмайтын 2 ќасиетi бар:
Бiрiншiсi, аќша – ... ... ... ... оны басќадай активтерге айырбастаудыњ ќажеттiгi жоќ;
Екiншiсi, актив ретiндегi ајшаныњ б±л ерекшелiгi – ... ќ±ны не µсе ... не азая ... Б±л ... да ... аќша ќ±н ... ... табылады жєне барлыќ номиналды баѓаларды
аныќтау ‰шiн ... /5, 175 ... ... ... ие болады, егер ол тµлем ќ±ралы ретiнде
ќолданылса немесе оњай тµлем ќ±ралына ... жєне ... ... ... ... ... да ... аќша дењгейiндегiдей µтiмдiлiкке ие
емес жєне ие бола алмайды.
¤неркісiбi µркендеген ... аќша ... ... ... ... аќша ... ... жиынтыѓын пайдаланады:
М1 – айналыстаѓы ќолма-ќол аќша (банкноталар, ... ал ... ... ... жєне ... ... ... жатады;
М2 – М1 + мерзiмдi 4 жылѓа ... ... ... жєне жиныќ салымдары жатады;
М3 - М2 + арнаулы несие мекемелерiндегi жинаќ салымдары кiредi;
L – М3 + iрi ... ... ... ... ... єрбiр аќша агрегаты µзiнен алдыњѓылардыњ барлыќ
элементтерiн µзiне бiрiктiрiп ‰лкен аќша ... ... ... ... µте ... ... ... Оныњ негiзгi
тµрт себебi бар:
Бiрiншiден, аќша – экономикалыќ ... ... ... ... ... ... ... табылады;
Екiншiден, ол сапалы болып келетiн жања ... ие ... ... µндiрiлетiн тауарлардыњ ќ±ны аќшалай кµрiнiс табады
жєне де ќ±н µлшемi мен аќша ... ... ... де ... µнiмi ... ... сатылып жєне т‰скен аќшаѓа
µндiрiске шикiзат сатып алынатын болса, онда аќша айналыс ... ... ... ... Ал, егер µнiм несиеге алынып, белгiлi бiр
мерзiм кµлемiнде ... ... ... болса, онда ол тµлем ќ±ралы
болып табылады.
‡шiншiден, аќшаныњ кµмегiмен ±лттыќ табысты мемлекеттiк бюджет,
салыќ жєне ... ... ќ±ру жєне бµлу ... ... ... отырады;
Тµртiншiден, аќша – интернационалдау жаѓдайындаѓы шаруашылыќ
байланыстардыњ ж±мыс к‰шi мен ... ... жєне ... ќозѓалыс
‰рдiстерiн ж‰зеге асырып отырады /6,100 б/.
80-жылдарда єлемнiњ ... ... ... ... ... кездерi, экономиканы мемлекеттiк реттеуде аќша-несие саясаты ењ
басты элемент ... ... ал ... рµлi одан єрi арта ... Ақша - ... жалпы эквиваленті
Ақша кез келген тауар құнын бiлдiретiн ерекше ... ... ... қелiп ақшаның жаппай өктем күшi пайда болды. Ақшаның қоғамдағы мәнiн
К.Маркс "индивид өзiнiң қоғамдық билiгiн де, қоғаммен ... да ... ... ... деген афоризммен сипаттады. Ол мынадан айқын
қөрiнедi:
Бiрiншiден, тек ақшаға ... ... ғана ... ... ... ... анықтауға болады. Мысалы, ақшаның ... ... етуi ... ... ... сапалық деңгейi
айқындалып, сандық есебi жүргiзiледi.
Екiншiден, әр адамның еңбектегi, яғни қоғамдық өнiмдегi ... де ... ... ... Себебi адамның қоғамдық еңбектегi үлесiн жалақы
ретiнде алғанда ақша төлем құралы ... ... ... ... ... ... етуiмен тауардың iшкi
қайшылықтары да шешiледi. Тек ... ... ... ... бүкiл
тауарлар тұтыну кұндары түрiнде айырбас қатынасының бiр жағында тұрады да,
ал ... ... ... ... ... ... тұлғасы ретiнде ақша қарсы
тұрады.
Тауарлар дүниесiнiң тауар және ақша болып екiге ... оның ... ... яғни ... iшкi ... ... қайшылығын
шешуге жол салады. Өйткенi, егер тауар сатылса, оның ... ... ... ... ... ... Бұл бiр жағынан, ал екiншi
жағынан оның құнының бар екендiгi дәлелденгенi.
Сатылған құн ендi ақша ... ... ... ... түседi. Сөйтiп,
тауар өндiрушiге түскен ақшаның мөлшерiне карай өз өндiрiсiне басқа ... ... ... ... ... ... туады.
Қорыта айтқанда, құнның ақшалай формасының пайда болуы, яғни ақша ... ... ... ... тауар өндiрiсiнiң ұлғайып, айырбас
қатынастарының алғашқы кездейсоқ жағдайдан нақтылы және ... ... ... кең көлемде өсуiне жол ашты.
Тауар өндiрiсiнiң тарихи даму барысында ақшаның ролiн әр ... ... ... ... ... ... ... эквивалентiн
пайдаланды. Қоғамдық еңбектiң ... iрi ... ... ... пайда болып, олар айырбас кұралы ретiнде малды қолданды. Оның
нақты түрi жергілiктi жердiң ... ... әр ... ... ... ... тауардың жалпы эквивалентi
ролiн жылкы, өгiз ... кой ... шел және ... - түйе қысы ұзақ ... бұғы ... Ақшаның
айырбас кұралы қызметiн мал ... әр ... ... ... ... ... металдан соғылған ақшаны да
мал атауларымен атаған. Мысалы, латын сөзi ... ... ... - ... ... ақша ... "рупия" "рупа" - "мал"
деген сөзден шыққан.
Қазiргi кезде көп қолданылып ... ... ... ... шығу ... мал ... байланысты көрiнедi, өйткенi ескi герман тiлiнде меншiгiнде
көптеген мал басы болса, оның байлығын "капитал" деп ... ... ... дами ... ... әр ... ... қолданған алғашқы тауары сирек кездесетiн аңдардың
терiсi ... ... ... ... әр ... тауарларды сатып
алғанда оларды түлкi, сусар, бұлғын терiлерiне айырбастаған. ... ... ... ... ... ал ... ... Америкада жүрген. Сондай-ақ терi ақшаларын
Моңғолияда және Тибет пен Памир тауларының етегiн ... ... ... ... ... ... терiсi айырбастың басты құралы болған.
Оған дәлел ... ... - 1610 жылы ... ... ... ... кассасында күмiс 5450 рубль және терiден жасалған 7000 ... ... ... ... жылы ... ... тайпалар айырбас құралы
ретiнде теңiзден шығатын қабыршақты (раковина) қолданған. ... ... ... бұйымдарының бiраз атаулары сақталған.
Солардың iшiнде ең көп ... ... сары ... ... ... -
каури деп аталатыны. Әшекей ретiнде жiпке тiзғен каури Үндiстанда, Қытайда,
сол сияқты Африканың Шығыс жағалауында және ... мен ... ... ... ақша ... жүрген. Ал Америка үндiстерi кабыршақ ақшаны
терiден тiгiлген белбеуге өрнек немесе
аңдар мен ... ... ... ... ақша ... ең бiр ... ... болып келдi. Себебi
XX ғасырдың 70-жылдарының бас кезiне дейiн Соломоновтар аралдарындағы ... ... ... үш түрi: ең арзаны - курила (қара), галиа (ақ)
және ең қымбаты - ронго (қызыл) жүрген.
Юлий ... ... ... ақша ... ... пайдаланған.
Мысалы, бiр құл үш сыйырға, алты бұзауға, он екi қойға теңгерiлген.
Қолөнер ... ... ақша ... де ... Оңай
бөлiнетiн, бiр-бiрiне оңай бiрiгетiн, ұзақ сақталатын және ... ... яғни ... ... ... ... соғыстан кейiн
екiншi рет алты құрамы жоғарылаған жалғыз валюта осы кеңестiк руслиа.
Осыған ... оның ... ... ... ... ... 1 ... 0,9 сомға тең (бұрынғысы 4 сомға), 1 фунт ... - 2 сом ... ... 11 сом 20 ... және ... ... жаңа алтын ... ... ... ... әлемдiк бағасын тауарлар бағасымен ... ... мен ... ... ... ... қайта есеп
айырысу қажеттiлiгін жойды.
АЌША НАРЫЃЫНДАЃЫ ... ЖЄНЕ ... ... ... жєне ... мотивтерi
Макроэкономикалыќ тепе-тењдiк аќша нарыѓындаѓы ... ... ... ... ... ењ бастысы – аќшаѓа
деген с±раныс пен ±сыныстыњ тепе-тењдiгi. Сол ‰шiн, макроэкономикалыќ
талдауларда аќша ... мен ... кµп ... ... нарыѓы – ќаржы нарыѓыныњ µте мањызды ќ±рамды бµлiгi болып
табылады. Аќша ... ... ету ... т‰сiну ‰шiн оныњ ќ±рамды
бµлiктерiмен танысу керек. Осыныњ мањыздысыныњ бiрiне аќша массасы
жатады.
Аќша ... ... жєне ... ... ... ... жиынтыѓы, б±лардыњ кµмегiмен шаруашылыќтаѓы тауарлар мен
ќызметтердiњ айналысы ... ... Аќша ... ... факторлардан тєуелдi болады, алдымен аќша ... мен ... ... – аќша ... мен аќша с±ранысынан.
Аќшаѓа с±раныс – ... ... ... ... аќша
ќаржыларыныњ мµлшерiмен аныќталады. Шын мєнiнде, ол аќша ќорына немесе
ќалѓан ... ... ... ... ... ... ... талдау
мен нарыќтаѓы тењдiк жаѓдайларын зерделеу б±л мєселелерде 2 ... ... ... жєне кейнстiк макроэкономикалыќ
‰лгiлердiњ пайда болѓанын кµрсетедi.
Аќшаѓа деген с±раныстыњ ... ...... ... XVIII ѓ. ... болды. Бґл теория экономика ѓылымында
‰стiмiздегi ѓасырдыњ 30-40 жылдарына дейiн ‰стемдiк ж‰ргiзген ... ... ... ... ... Ал, монетаристер -
экономиканы дамытуда ... ... ... мєн ... ... циклдыќ µзгеруiн т‰сiндiруде де аќша массасыныњ мањызы бар
деп есептедi. Монетаристердiњ ...... ... ... ... ... егер оларда аќша болса, онда ол аќшаѓа
кµлiк, т±рѓын ‰й жєне таѓы да басќа керек заттар сатып алар едiм ... ... ... ... ... ... сайын аќшаѓа
с±раныстыњ шексiз екенi кµрiнiп т±р. Сондыќтан аќшаѓа с±раныстыњ белгiлi
бiр мотивтерден пайда болатындыѓын кейнсиандыќ ‰лгi ... ... ... астарында экономикалыќ субъектiлердiњ белгiлi
бiр мµлшерде µз иелiгiнде тµлем ќ±ралдарын (касса) ... ... ... ... Ал, ... ... – альтернативтi шыѓындармен
байланысты. Сонда, неге экономикалыќ субъектiлер аќша-ѓа деген с±ранысты
бiлдiре отырып, б±л шыѓындарды ж±мсауѓа ... ... ... У. ... мен Дж. Тобюиніњ iсiн жалѓастырушы – Дж.
М. ... ... ... ... 3 ... атап ... ... мотивi;
2) саќтыќ аргументi;
3) жалдаптыќ дєлел;
Келiсiмдер ‰шiн аќшаѓа с±раныс. Келiсiмдер ‰шiн ... ... ... мен ... тµленуi барысында пайда болады.
Келiсiмдер жµнiндегi с±ранысты ќарастыра отырып, бiз пайыз мµлшерлемесiнiњ
сомасы мен ... аз ... ... арасындаѓы айырмашылыќќа
кезiгiмiз. Б±ны ... ‰шiн ... ... ... ... ... ай ... салыќ тµлегеннен кейiнгi ќал-ѓан табысы 1800 а.б. ... бiр ... ол 60 ... ... ... 1740 ... салым ретiнде
саќтауы болады. Алайда, оныњ к‰н сайын банктен 60 ... алып ... ... Салымшы ай сайын саќтыќ кассасындаѓы ќалып отыратын аќшасына
пайыз алады. М±ны – аќшадан т‰скен табыс ... ... ... ... ... бiлу ‰шiн жеке адам ќолдаѓы аќшасыныњ ќ±нын бiлуi тиiс. ... ай ... ... ... – УN ... Сол УN ... есепке ай
сайын тµленедi, оны ж±мсау ... ... ... ... чек ... ... ... ќалѓан салымнан єр ай ... – i ... ... ... ... Ал, ќолдаѓы аќшадан ешќандай пайда
т‰спейдi.
Келiсiмдер жµнiнде кµптеген варианттар бар жєне олардыњ єрќайсысыныњ
аќшаны алу, келiсiм ... ... ... ... ... ... болѓан Уильям Баумол мен Джеймс Тобиннiњ аќшаѓа ... ... ... варианттарѓа тоќталайыќ:
а) Айталыќ, жеке т±лѓа айдыњ басында У табысын алып, оны ... 0 ... ... ... ... (Сурет 1) /7, 686/.
У
У/2
0 ... 1- Жеке ... ... бiр рет ... ... ... ... вариантта, жеке адам банкке бiр айда екi рет барды делiк. Яѓни, б±л
жаѓдайда жеке адам ай ... У/2 аќша ... яѓни ... ал ... ... ... бµлiгiн алды делiк. Онда, орташа шамасы У/2 – ге тењ
болады (Сурет 2) /7, ... 0 ... ... ... ... екi рет ... алѓандаѓы ќолындаѓы аќша мµлшерi
б) Жєне ‰шiншi жаѓдай, жеке адам банкке бiр айда N рет ... алды ... У/N рет. Ал, ... ... ...... тењ ... 3) /7, 686 б/.
У
У/N
1/N ... 3- Жеке ... ... N рет ... ... ... аќша
мµлшерi
Б±дан байќап отырѓанымыздай, жеке адам неѓ±рлым табысын кµп
бµлiп алѓан сайын, оныњ соѓ±рлым банкке баратын шыѓындары кµбейе ... ... Жеке ... ... ... кµп ... ... ол адам шыѓынѓа аз ±шырайды. Саќтыќ маќсатпен ќолда ... ... ... ... ... тура ... аќша ... керек кезде адам аќша таба алмайтын кездер де
болады. Мол аќшаны ќолда ±стаѓан адам пайыз мµлшерлемесiн ... ... ... ... ... ... бар. Кейде саќтыќ
маќсаттармен аз аќша ±стау немесе ... ... алу жєне кµп аќша ... ... баланстыњ оптималды саны болуы ќажет. Б±л оптималды сан -
µтiмдiлiкке ... ... ... ... /5, 115 ... ... µткендей, керек кезде ... аќша ... ... Ол ... адам ... алады немесе иелiгiндегi белгiлi бiр м‰лiктi
сатуѓа тура келедi. Б±л екеуi де шыѓындармен ... сол ‰шiн ... ... ‰шiн ... да бiр аќша ќоры ... ... Осылайша,
ќауiпсiздiк мотивi ретiнде аќшаѓа с±раныс туындайды. Оныњ кµлемi ... ... тура ... ... ... ... ... Сол себептi ќауiпсiздiк мотивi ретiндегi аќшаѓа с±раныс
функциясы ... ... ( ( У, i ( ... ... ... алып-сатарлыќ мотивi. Ќазiргi жаѓдайдаѓы
экономикада экономикалыќ субъектiлердiњ м‰лiгi – баѓалы ќаѓаздар ... ... Яѓни ... ... ... жєне басќа да
баѓалы ќаѓаздар т‰рiнде. Ќорлану ...... ... ... келу ... ... 2 мєселені шешуге тура келеді: табытыњ ќай
бµлігін жинау жєне ... ... ... ... т‰ріне айналдыру. М‰ліктіњ
альтернативтік формаларыныњ бірі ретінде – аќша ... ... ... ... баѓалы ќаѓаздарѓа ќараѓанда аќша ... ... ... – абсолютті µтімділігінде болып ... ... ... ... формаларына ќараѓанда дереу жєне ... ... ... ... яѓни ... ретіндегі аќша, кез-келген
уаќытта іс-шараларѓа ќажетті аќшаѓа айнала ... ... ... ...... ... ... аз ќ±нын саќтау ќызметімен байланысты. Жалпыѓа тµлем ќ±ралын µз ќ±нын
саќтау ќ±ралы ретінде ... ... ... ... ... ... табыстан тµлеуі ќажет. Сондыќтан, аќшаѓа м‰лік ...... ... ... ... кері ... 115 ... Ақша қаржы жаңалығы
Ақша ұсынысы анықтамасындағы өзгерiстердiң себебiн қысқаша түсiндiруге
болады.
Ақша жүйесiндегi жаңалық ... ... ... ... өзгерттi.
Мысалы, депозиттерге пайыз төлейтiн сақталымдар NOW ... ... ... ... ... NOW - ... чек. ... бiр-бiрiмен пайыз
мөлшерлемесiн төлеу жолын табуда өзара бәсекеге түстi. ... ... ... ... жол ашьшуына орай олар ендi мұны ... ... деп ... ... оның ... ... Сонымен, ақша
нарығындағы өзара қор тек 1973 жылы ашыла бастады. 1982 ... ... ақша ... активтер шығаруға рұқсат берiлмей келсе, кейiннен
мұндай ... ... ... түрде құйыла бастады.
Ақша - кең қодданылатын төлем құралы. Қазiргi экономиканы ақшасыз ... ... ... ақша жоқ ... ... ... екi ... бойынша тауар айырбасы арқылы жүзеге асады. Айырбас қиындықтары
туралы мысалдар шексiз көп. Экономиске шашын кидыруы үшiн ... ... ... ... ал ... ... ... ететiн әртiске өзiнiң
өнерiн ұнататын тiгiншiнi табу қажет. Айырбас құралынсыз қазiргi ... ... ... ... бола тұра, айырбастағы қажеттiлiктiң екi ... ... Екi ... ... деп ... ... ... Екi жақты
адамның қажеттiлiктерi айырбасқа лайық болуы ... ... ... сатушы өзiне қажеттi көйлектi сататын адамды, ал көйлек сататын
әйел, ... ... ... ... ... ... төрт түрлi қызметi бар. Халықаралық есеп қүралы болуы
оның ... ... ... ... — баға қоры, есеп бiрлiгi және
ұзартылған төлем. Бұл ... есеп ... ... ... ... қоры ... - уақыттан тыс бағадан құралған ... ... ... ақша қоры ... оны ол ... ... бiр зат ... алуға
жұмсайды. Егер актив құны болмаса, ол халықаралық есеп құралы ... ... ... ... бар, бiрақ тоңазытқыш жоқ ... сiз одан ақша ... ... Егер ... балмұздағынан
ақша түспесе, оңда ол есеп құралы бола ... ... ақша ... ... ... жеткiлiктi - облигациялар, бағалы қағаздар және үйлер.
Ақшаның есеп бiрлiгiнде баға тағайындалып, есеп кiтапшасына жазылады.
Баға ... ... ... ал олар ақша ... өлшем бiрлiгi болып
табылады. 1922-1923 жж. Германиядағы гиперинфляцияда доллар тек қана ... есеп ... ... ... марка негiзгi есеп құралы болып
саналды.
Қоғамдық енбек ... одан әрi ... ... қолөнер
кәсiбiмен шұғылданып, ендi еңбек ... ... ... ... дағдылары да жетiле бастады. Бұл кез, яғни егiншiлiктен
қолөнер кәсiпшiлiгiнiң бөлiнiп шығуы ... ... iрi ... ... деп ... ... нәтижесiнде өндiргiш күштер дамудың ... ... ... тас ... ағаш ... ... ... өңдейтiн шеберлер және с.с. мамандықтар ... ... ... ... ұста ... ... арба, тоқыма станогi,
қол диiрмен, ат-тұрмандары ... ... ... кұралдары
әзiрленiп, пайдалана басталды.
2.3 ... ... ... жєне аќша ... ... ... теориясы – б±л пайыз ќойылымыныњ кейнсиандыќ ењ
ќарапайым ‰лгісі. Б±л теория – LM ... ... ... ... ¤тімділікті
тањдау теориясы – ќалайша наќты аќша ќорларына с±раныс пен ... ... ... ... аќша ... ±сынысын бастайыќ. Егер M – аќша ±сынысы, ал ... баѓа ... ... онда M/P – ... аќша ... ... µтімділікті
талдау теориясы наќты аќша ќорларыныњ ±сынысын білдіреді:
(2)
Яѓни, наќты аќша ±сынысы пайыз ќойылымѓа тєуелсіз болѓандыќтан тік сызыќ
ретінде бейнеленеді (Сурет 4) /7, 386 ... ... 4- ... ... аќша ... ... ... наќты маѓынадаѓы аќша ќорларына деген с±ранысќа ... ... «µте ... ... ... ... ±стайды. Оларды кез-
келген келісімдерге ж±мсауѓа ыњѓайлы. µтімділікті ... ... ... ... ... ... ќойылымѓа тєуелді. Пайыз ќойылым – наќты
аќшаларды ... ... ... ... ... дегеніміз, егер сіз наќты аќшаларды ќолда ±стасањыз, онда ... ... ... ... Ал егер ол аќша ол ... ... банктегі салымдар т‰рінде болса, сізге ... ... еді. ... ... ... ... кµлемін µзгертуі секілді, ќолдаѓы наќты
аќшалар аќша ќорына ... ... ... єсер етеді. Сондыќтан, пайыз
ќойылым µскен кезде, адамдар аќша ... ... аз ... ... аќша ... ... ... мынадай т‰рде жазайыќ:
(3)
L(r) – функциясы – µтімді актив, яѓни аќшаѓа с±ранысты білдіреді. Б±л
тењдік аќшаѓа ... ...... ... ... ... ... аќшаѓа с±раныс пайыз ќойылымѓа кері пропорционал
болып табылады (Сурет 5) /7, 387 б/.
r
L(r)
M/P
Сурет 5- Наќты аќша ќорларына ... ... ... – кері ... ие, себебі пайыз ќойылым жоѓары болѓан
сайын, аќшаѓа с±ранысты азайтады. Енді тепе-тењдік ... ... табу ... біз ... ... пен ±сыныс ќисыќтарын біріктіреміз
(Сурет 6) /7, 388 б/.
r ... 6- Аќша ... ... ... ... ... сєйкес пайыз ќойылымныњ µзгерісі – аќша
нарыѓындаѓы тепе-тењдік жаѓдайѓа єкеледі. Тепе-тењдік ... ... ... аќша ... с±раныс пен ±сыныс бір-біріне тењ болады.
Сонымен, µтімділікті тањдау ... – аќша ... ... ... ... ал аќша ... µскенде, пайыз ќойылым дењгейініњ
тµмендеуін айќындайды. Жєне аќша нарыѓындаѓы тепе-тењдік ... ... мен ... µзгергендегі пайыз ќойылымныњ жылжу дењгейіне
байланысты болады.
Ќорытынды
Сонымен, ќорыта келгенде, аќша ...... ... ... ... ќ±нныњ эквиваленттiк формасы мен т±тыну
ќ±нымен ... ... ... тауар. Яѓни аќша – тауар µндiру мен оны
айырбастау ... ... ... ... ... ... ... оныњ
айрыќша ќызметi барлыќ тауарларѓа ортаќ балама эквивалент рµлiн атќару.
Аќша - ... мен бµлу ... ... арасындаѓы белгiлi бiр
экономикалыќ ќарым-ќатынастарды кµрсететiн, тарихи дамыѓан ... ... ... ... ... аќшаныњ мєнi, оныњ 3 ... ... ... ... тiкелей айырбасталу;
2. айырбас ќ±ныныњ дербес формасы;
3. ењбектiњ сыртќы заттыќ µлшемi;
Аќшаныњ экономикадаѓы атќаратын ... оныњ ... ... арќылы
байќауѓа болады. Аќшаныњ єр ќызметi тауар айырбасы процесiнен туындайтын
тауар µндiрушiлердiњ формасы ... ... ... ... ... ... бiр жаќтарын сипаттайды.
Ќазiргi жаѓдайдаѓы нарыќтыќ экономикада аќшаныњ мањызы зор. Себебi
єр т‰рлi меншiк жаѓдайында ... ... ... ... ... ... ... жєне сататын µнiмнiњ кµлемiн, ... ... ... ... алды. Шаруашылыќты жања нарыќтыќ жаѓдайда
ж‰ргiзуде ... ... ... ... жасалуда, яѓни с±раныс
ескерiлiп, µнiмнiњ ... ... ... ... ... ... ... таныс. Бірақ оның қалай пайда болғандығы
туралы құпия сыры және ... ... мәні көп ... ... ... Бұл сұрақтарға қоғам өмірін зерттей келіп, ... ... ... ... ... жан-жақты ашып, жауап
берді. Ақша – тауарлы өндірістің өнімі. ... өнім мен ... ... ... ... ... ... оның қолдануының
өрістенуіне әсер ету жағдайларын ... ... ... ... адам өмiрiнде белгiлi бiр орын алып келедi және ... әсер ... жаңа ... ... ... келедi.
Ақша функциясы үзiлiссiз өндiрiс процессiн, бөлу, айырбастау ... ... ... ... шаруашылық субъект жүре алмайды.
Елдiң ... ... ... банк ... ... мен ... ... экономикаға қосымша капитал және энергетикалық ресурспен
қамтамасыз етедi. Ақша өзi бiр ... ... ... күрделi
экономикалық қатынастарды тудырады, санымен ... ... ... ... Осы ... ... ақша қарастырылды, оның пайда
болуы, даму ... ... ... ... айналыстағы заңдары,
Қазақстанда жүргiзiлген реформалар. Ақша рольi тауар бағасын белгiлеу тауар
бағасына ұсыныс пен сұраныс, бәсекелестiк арақатынасы ... ... ... Ақша айналыста туындайтын қиындықтарды жеңiлдетедi.
Ақша ауылшаруашылың өндiрiсiнде, кәсiпорында, ... ... ... ... ... мен өсуiне қызығушылық және
ресурстарды шағымдауда үлкен роль атқарады.
Сонымен ќатар ќазiргi ... ... ... ... ... ... қалыптастыру да єр т‰рлi µндiрiстiк ... емес ... ... да, ±лттыќ банктiњ ... ... ... сату да, ... ... ... те жєне ... жатќан iс-шараларда аќшаныњ мањызы арта т‰суде.
Аќша нарыќтыќ экономикада аќша-несиелiк реттеуде ... ... ... ... ... ... жењу жєне ... жалпы
µнiмдi ынталандыру баѓытында ќолданылуда.
Сонымен, сµзiмнiњ ... ... ... орнын, нарыќтыќ
экономикадаѓы мањыздылыѓын К. Маркстiњ мына бiр ... ... ... ... болѓан, олар бар жєне олар бола бередi”.
Пайдаланѓан єдебиеттер тiзiмi
1. Сейiтќасымов ¤.С. Аќша, несие, банктер.– А., Экономика, 2001.– 466
б.
2. Кµшенова Б.А. ... ... ... ... ... ... 2000. – 328 ... Линвид Т.Г. Макроэкономическая теория и переходная экономика.– М.,
ИНФРА-М, 1996.– С.560
4. Экономикалыќ теория негiздерi Оқулық.– А., Санат, 1998.–455 ... ... В.М. ... ... ... и ... ... Е.Ф. Общая теория денег и кредита.– М., Банки и ... ... ... Н.Г. ... М., МГУ, ... ... Т.А., ... С.Ф. Макроэкономика.– М., Дело и ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі9 бет
Ақшаға сұраныс пен ұсыныс22 бет
Меншік ұғымы,түрлері және меншік қатынастарының дамуы. Экономикалық жүйелер ,ұғымы,типтері және салыстырмалы сипаттамасы. Сұраныс және ұсыныс икемділігі оның түрлері. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке модельдері,жетілген және жетілмеген бәсеке сипаттамасы17 бет
Меншік ұғымы. Экономикалық жүйе. Сұраныс және ұсыныс икемділігі. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке және оның модельдері16 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша нарығы жайлы22 бет
Баға белгілеу және қаржы айналымы9 бет
Ақтөбе нарығындағы тұтынушылардың мінез-құлқын талдау60 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет
Валюта нарықтарының ерекшеліктері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь