Өзін-өзі тану пәні сабақтарында театр қойылымдары арқылы оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптастырудың теориялық негіздері

Орта буын сынып оқушыларына әртістік шеберлікті - қалыптастыруға мүмкіндік беретін білім, бейімділік пен дағдылар жүйесі.Оқушылардың әртістік шеберлігін жетілдіруда мынадай мәселелер шешімін табуы тиіс:
- білім деңгейінде педагогикалық әртістік шеберлікті актер дайындаудағы маңызды сапа ретінде жүйелі зерттеулердің жүргізілуі;
Оқушылардың тұлғасын дамытуда және оны жүзеге асырудағы мәнін талдай отырып, біліктілікті арттыру жүйесінде жан -жақты қарастыру;
- Оқушылардың шығармашылық бағыттылығын дамыту; мүмкіндіктерін ашу;
- пәнді жүйелі тереңдетіп оқыту, өзіндік жұмыстар мен сабақ кестесіне шығармашылық күндерді ендіру;
- Мектепте Оқушылардың жеке қызығушылықтарына, қабілеттеріне, оған базалық оқу жоспарын жүзеге асыруға белсенді араласуға себеп болатын мүмкіндіктеріне сәйкес білім қызметтерін ұсыну.
Бұлардың барлығы өте маңызды және бүгінгі қоғам талабына сай болашақ маманның жан-жақты даярлығына, жеке тұлғасының қалыптасуына, оқыту үдерісін жетілдіруде және педагогикалық үдерістің жүйелі сипатын біртұтас шығармашылық құбылыс ретінде дамытуға мүмкіндік беретіні сөзсіз. Әсіресе, студенттің даралық мүмкіндіктерінің барынша ашылуына және дамуына, онда жеке кәсіби педагогикалық әртістік шеберлік ерекшеліктерінің танылуына себеп болатын шығармашылық қызметке кәсіби даярлау жолдарына ерекше назар аудару қажет.
1 Битяева М.Р. Культура самосовершенствования преподавателя. – М., 1994.
2 Введение в педагогическую культуру /Под ред. Е.В. Бондаревской. – Ростов н/Д., 1995.
3 Гребнев В.С. Культура педагогического общения. – М., 1990.
4 Десяева Н.Д., Лебедева Т.А., Ассуирова Л.В. Культура речи педагога. – М., 2003.
5 Журавлев В.И. Основы педагогической конфликтности. – М., 1995.
6 Занина Л.В., Меньшикова Н.П. Основы педагогического мастерства. – Ростов н/Д., 2003.
7 Кан-Калик В.А., Никандров Н.Д. Педагогическое творчество. – М., 1990
8 Кан-Калик В.А. Грамматика общения. – М., 1995.
9 Коджаспирова Т.М. Культура профессионального самообразования педагога. – М., 1994.
10 Кукушин В.С. Введение в педагогическую деятельность. – Ростов н/Д., 2002.
11 Маркова А.К. Психология труда учителя. – М., 1993
12 Мижериков В.А., Ермоленко М.Н. Введение в педагогическую профессию. – М., 1999.
13 Тұрғынбаев Б.А. Шығармашылық қабілет және дамыта оқыту. Алматы, 1990.
14 Шаймерденова К. Педагогикалық қабілет оның қалыптасуы жайлы кейбір мәселелер. А., ЦИЦУ, 1983.
15 Андреев В.И. Педагогика творческого саморазвития. Инновационный курс. – Казань, 1997.
16 Бенин В.Л. Педагогическая культура: социологический анализ. – Уфа, 1997.
17 Львова Ю.Л. Творческая лаборатория учителя. – М., 1989.
18 Кан-Калик В.А., Никандров Н.Д. Педагогическое творчество. - М., 1990
19 Майѓаранова Ш Мектеп оќушыларын рухани дамыту мєселелері.. Алматы: «Ѓылым» ѓылыми баспа орталыѓы. –Алматы, 2002.
20 39 Мењжанова А Тєлім-тєрбие ж±мысын ±йымдастыру.- Алматы , 1998.
21 Андреев В.И. Педагогика творческого саморазвития. Инновационный курс. – Казань, 1997.
22 Кузьмина Н.В., Реан А.А. Профессионализм педагогической деятельности. - Спб., 1993
23 Станкин М.И. Профессиональные способности педагога: Акмеология воспитания и обучения. - М., 1998
24 Все начинается с учителя /Под ред. З.И.Равкина, Сост. К.А.Иванов. - М., 1983
25 Бондаревская Е.В., Белоусова Т.В. Введение в педагогическую культуру. – Ростов-на-Дону. 1995.
26 Бенин В.Л. Педагогическая культура: социологический анализ. – Уфа, 1997.
27 Ахметова Г.К. ¦стаздардыњ µзектi мєселесi. – Алматы: Ѓылым, 1998. – 152 б.
28 Львова Ю.Л. Творческая лаборатория учителя. – М., 1989.
        
        Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. Орта буын сынып оқушыларына әртістік шеберлікті - қалыптастыруға мүмкіндік беретін білім, бейімділік пен дағдылар жүйесі.Оқушылардың әртістік шеберлігін ... ... ... шешімін табуы тиіс:
- білім деңгейінде педагогикалық әртістік шеберлікті актер дайындаудағы ... сапа ... ... зерттеулердің жүргізілуі;
Оқушылардың тұлғасын дамытуда және оны жүзеге асырудағы мәнін талдай отырып, біліктілікті ... ... жан ... қарастыру;
- Оқушылардың шығармашылық бағыттылығын дамыту; мүмкіндіктерін ашу;
- пәнді ... ... ... ... жұмыстар мен сабақ кестесіне шығармашылық күндерді ендіру;
- Мектепте Оқушылардың жеке қызығушылықтарына, қабілеттеріне, оған базалық оқу жоспарын жүзеге ... ... ... себеп болатын мүмкіндіктеріне сәйкес білім қызметтерін ұсыну.
Бұлардың барлығы өте маңызды және бүгінгі қоғам талабына сай болашақ ... ... ... жеке ... ... ... ... жетілдіруде және педагогикалық үдерістің жүйелі сипатын біртұтас шығармашылық құбылыс ретінде дамытуға мүмкіндік беретіні сөзсіз. ... ... ... ... ... ... және ... онда жеке кәсіби педагогикалық әртістік шеберлік ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... кәсіби даярлау жолдарына ерекше назар аудару қажет.
Осы бағытта ғана актерлер ... ... ... ... ... рухани қарым-қатынасты білім мазмұнын қалыптастырып, ұрпақ тәжірибесіне сапалы бағдар бере алатын болады.
Орта буын сынып оқушыларына педагогикалық шығармашылық пен әртістік ... ... ... (оқытушының бағыттауымен) болашақ актердің теориялық және практикалық даярлығымен үйлесімді сабақтастырғанда ғана нәтижелі болады. Өзін-өзі және іс-әрекетін ұйымдастыруда студенттер өз тұлғасын, ... ... тани ... ... келеңсіз және жағымды жақтарын аныктап, кәсіби маңызды ерекшеліктерді, сапаларды дамытуға бағытталады.
Болашақ актердің ... ... ... әртістік шеберлігін қалыптастыру педагогикалық және психологиялық курстардың, педагогикалық шығармашылыққа арналған арнайы тақырыптардың енуі; өзінде шығармашылық бастауды дамытуға бағытталған тапсырмалар мен ... ... ... педагогикалық қызмет ерекшеліктерін міндетті түрде ескеретін жақын пәндерді біріктіруде жүзеге асады [1]. ЖОО оқу үдерісі кезінде болашақ актерлерді кәсіби ... ... ... ... ... ... ... қызығушылық тудыратын өзекті мәселе. Осы мәселе жөнінде Л.И.Божовичтің [2] тұлғаның ішкі бағдары ... ... ... ... ішкі ... дамуын көп жағдайда тұлғаның кәсіби маман ретінде ... ... ... ... - тұлғаны жан-жақты дамыту мен жетілдіруге, оның көзқарасын, қабілеттерін, ... ... ... ... қалыптастыруға бағытталған барлық іс-әрекет түрін ұйымдастыру біліктілігі. Қазіргі замандағы педагогикалық білім беру тұжырымдамасы ... ... ... ... ... шеберлігін дамыту басты міндет. Осы орада педагогикалық шеберлік мәселесін шетелдік В.С.Гребнев, Л.В Занина, Н.П. Меншикова, В.А ... Н.Д ... Н.А. ... ... педагогикалық артистизмді Ю.П. Азаров, Ш.А. Амонашвили, О.С. Булатова, Ж.В. ... Г.А. ... В.И. ... В.А. ... Е.П. ... А.С. Макаренко, С.Д. Якушева және т.б. ... ... ... ... М.А Құдайқұлов, Г.К Ахметова, Е.Б Дайрабаев. Педагогикалық әртістікті И.Ф ... Е.К ... ... ... қабілетті дамытуды шығармашылы,һқ белсендендіру әдіс тәсілдерді жетілдіру И.Н ... Ғ.М ... ... және т.б ... ... ... жет ... Қ Ералин, І.Сманов. Тұлғаның креативтілік қабілетін дамыту және ккем өнер
рухани - адамгершілік ... беру ... ... қолданылатын барлық тұрғылардың жиынтықталуының маңызын танытатын теориялық тұрғыны сипаттайды. Ол ... ... ... ... конвенциялардағы, сондай-ақ өкіметтің және Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігінің басқа да нормативтік ... ... ... ... атты ... ... ... бірізділікпен дамытуға мүмкіндік беретінімен міндеттелінген. Сонымен бірге тұлғаның адамгершіліктік-рухани сауатын ... ... ... басқа бағдары, ұстанымдары, теориялық тұрғылары мен әдістемелері бар жаңашыл курс бола ... ... ... ... асып ... ... айқындағанымыздай бұл өзекті тың тақырып бүгінгі күнге ... өз ... ... ... оқушылардың өзін-өзі тану пәні негізінде әртістік қабілеті қалыптастырылып іске ... мен ... ... ... ... ... ... қарама-қайшылық туындап отырғанын көреміз. Осы қайшылықты ескере отырып, ғылыми-зерттеу жұмысының тақырыбын деп ... ... орта буын ... ... ... ... ... ғылыми-теориялық тұрғыдан жүйелеу және әдістемелік тұрғыдан негіздеу, ұсыныстар жасау.
Зерттеудің ... ... ... ... ... процесі.
Зерттеудің пәні: орта буын оқушыларының әртістік шеберлігін ... ... ... орта буын ... ... шеберлігін қалыптастыру жолдарын ғылыми-теориялық тұрғыдан жүйелеу және әдістемелік тұрғыдан негіздеу, ұсыныстар жасау.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер, орта буын оқушыларының ... ... ... ... ... ... ... және оның моделі мен көрсеткіштері, деңгейлері айқындалса онда орта буын оқушыларының әртістік шеберлігін қалыптастыруға мүмкіндік туaды.
Зерттеудің міндеттері:
* ... ... ... орта буын ... өзін-өзі тану пәні әртістік шеберлігін қалыптастырудың үлгісін жасау, өлшемдері, көрсеткіштері және деңгейлерін анықтау;
* оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалығы:
* ұғымының мәнін ашылды.
* орта буын оқушыларының өзін-өзі тану пәні әртістік шеберлігін ... ... ... өлшемдері, көрсеткіштері және деңгейлерін анықталды.
* оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптастыру жолдарын тәжірибеде тексеру, ... ... ... ... ... қаласындағы № 122 жалпы білім беретін мектеп.
Зерттеудің құрылымы: ... 2 ... ... ... әдебиеттер тізімі.
ӨЗІН-ӨЗІ ТАНУ ПӘНІ САБАҚТАРЫНДА ТЕАТР ҚОЙЫЛЫМДАРЫ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӘРТІСТІК ШЕБЕРЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптасуының зерттелуі
Театр (грекше theatron - ойын-сауық орны; ... - ... ... өмір ... драмалық әрекет арқылы көрермендердің көз алдында актерлер күшімен бейнелейтін бір түрі; ойын-сауық немесе спектакль; ... ... ... сонымен қатар жалпы мәдени шаралар өткізілетін орын-жай. Театрдың тарихи жағынан қалыптасып, даму, өсіп-өркендеу жолы ... ... әр ... ... ... ... тарихымен және тұрлаулы мәдениетімен тығыз байланысты. Басқа өнер түрлері ... ... ... де қоғамдық ой-сананың негізгі бір формасы болып табылады.
Театр - ... ... ... пен ... ... аса ... ... Оның өзгеше бір қасиеті, яғни әрекетке құрылған табиғаты сахналық ойын-сауықтың мазмұн-желісі мен ... ... ... ... ... ашылады. Театр әдеби шығарманы сахналық әрекетпен, өзіне тән бейнелі театрлық бояу-өрнекпен жаңа күйге түсіреді де драмадағы мінез-кейіптерді, олардың өзара қарым-қатынастарынан, ... ... ... пен ... жан ... ... жібереді. Осыған орай көрермендер де театр сахнасында өтіп жатқан оқиға әрекет пен оған қатысушы-қаһармандардың ой-арманына, шат күлкісі мен сезім ... ... ... ... ... ... емес, қайта бар ынта-зейінімен, ынтызар көңілімен қарайды, яғни олар осы сәтте сахналық өмір көріністерінің жай бейтарап, салқынқанды бақылаушысынан гөрі тікелей ... ... бой ... Түптеп келгенде театрдың қоғамдық-тәрбиелік қызметі мен идеялық-эмоциялық және көркемдік-эстетикалық әсер күші де осыған саяды. театрдағы басты тұлға, ... ... ... байланысты әрекет етіп, сахналық қаһарманның характерін жасайтын - ... Ол ... ... ... ... ... ... өзінің болмыс шындық туралы ой-түсінігімен, өмірде көріп-байқағандарымен, ... ... ... ... ... ... Бұл тұста актердің бойынан орындаушылық өнерге қоса ойшыл суреткерлік қасиет те айқын ... ... ... ... және ... ... (қара Режиссерлік өнер) түсінік-шешімі мен түсіндірмесі негізінде өмірге келеді. Өнердің өзге түрлеріндей театр да өмір ... ... ... жүйесі арқылы бейнелейді. Ал мұның өзі спектакль бойынша жүзеге асады [5, б.102].
Театр өнері оқушылардың өзгелерге деген, ... ... ... мен ... ... ... ... арттырумен қатар, достық сезімін де күшейте түсуге игі әсер етеді. Дүние жүзіндегі түрлі халықтардың ... даму ... мен ... ... ... ... ... әр алуан театр жүйелерінің туып, қалыптасуына ықпал жасады. Осыған орай еуропалық театрларды және Шығыс елдерінің (Жапония, ... ... т.б.) ... ... ... ... Мұхит аралдары халықтарының өзіндік сипаты бар театр өнерін де ... ... ... ... пен ... ... мән-мағынасы тарихи тұрғыда, оның өмірге алғаш келуімен байланысты айқындалады. Адамзат тарихымен қоса жасасып келе жатқан театрдың қайнар көзі ... ... ... пен ауыл ... ... ... мерекелері мен салт-жораларына саяды. Осы негізде пайда болған алғашқы трагедиялық және комедиялық сипаттағы дәстүрлі ойын-сауықтар ... ... ... мен ... нышандары, сондай-ақ хор әндері, билер, диалогтар, киім киіп, сән-салтанат құру, ... ... ... бой көрсетті. Ойын-сауық әрекетінің діни-салттық негізден бірте-бірте арылып бөлінуі, қаһарманның хор тобынан алдыңғы қатарға шығуы және ... ... ... ... ойын-сауыққа айналдыру әдеби драмалардың тууына қолайлы жағдай жасады. Актерлер мен көрермендерге жіктеліп бөліну Т-дың аса маңызды қоғамдық қызметін айқындай түсті. Бұл ... ... ... ... ... жаюына зор ықпал жасаған Ежелгі Грекия театрында айқын көрініс тапты. Біздің заманымыздан бұрын 5 ... ... ... ... ... ... қоғамдық өмірдің орталығына айналды. Бұларда ойын-сауықтар бүкіл халық мерекесі саналды. Аспан аясында, төбесі ашық алып амфитеатрларға он мыңдаған ... ... ... ... ... Ал ... ... маман актерлерден басқа хорға қатысатын барлық көрермен-азаматтардың өздерін де қамтитын болған. Ежелгі грек драматургтері Эсхил, Софокл мен Еврипид ... аңыз ... мен ... тұлғасы жасалды, ал Аристофан комедияларында ежелгі дәуірдің саяси және ... ... ... ... орын ... кемшіліктер мен орынсыз жайлар өткір күлкі отына ұшырады. Грек театр мәдениетінің дәстүрі жаңа ... ... ... орай ... Рим ... өзінің жаңа даму жолын тапты. Рим театрында (драматургтер Плавт, Сенека, Теренций, т.б.) спектакльді қою мен театр техникасы едәуір ... ... ... ... ... жаңа ... оның ... мифологиялық сюжетке құрылған музыка-би сауығы - пантомима пайда болды. Ойын-сауықтың көптеген алуан түрлері ... ... ... де, ... ... ... ... Қытайда, Yндістанда, т.б. елдерде туып, өрістей бастады[11, б.97].
Балалар әлемі -- өзіндік ерекшеліктері мол, ... де ... ... Сол ... ... ... ... нәзік сыр-сипаттарды сезімталдықпен танып, зерделілікпен зейін салу, зергерлікпен бейнелеу -- қаламгерлер қауымы үшін ... сын. ... ... ... ... тануы мен араласуында өзгеше сипат бар. Соны түсіну, әрі балғындар риза ... ... -- ... ... ... орта атты ... ұяда неше алуан нәрсе болуы мүмкін. Әдебиет ... ... ... нені ... ... замана сырын қалай бейнелейді деген мәселенің әрқашанда күн тәртібінен түспеуі де сол себептен. Көзі жаңа ашылған ... кай ... бет алуы -- ... мөлдір өзенге ұласуы, немесе су аяғы құрдымға кетуі табиғаттың ықпалына байланысты. Оң-солын танып үлгірмеген, өмірдің ұзақ ... ... ... ... болып қарайлап келе жатқан бала үшін де өзін-өзі тану пәнінің рухани-эмоциональдық әсері сол секілді ерекше. ... ... ... ... ... ... ... реализм, романтизм әдебиетінің уақыт сырының нақты да тірі куәсіндей образдары балалар үшін ... ... ... әрі ... ... пен адамгершіліктің жан сүйсінер жайсаң өнегесіндей. Өмірдің өзін1ен алынған өнеге қашанда өрендерді өрге бастаса керек. Балалар үшін ... тану пәні ... ... ... тек қана ... азық -- базарлық болып қана қоймай, рухани тәрбиеші де болса, ... арта ... орта ... ... ... мен ... ісіне байланысты мақсаттарды шешуде театр ерекше рөл атқарады. Театр әр балаға қуаныш ... әсер ... оның ... ... ... мен қиялын дамытады[3, б.79]. Бүгінгі таңда қоғамымыздың даму бағытында мектептегі ұстаздардың ... жан - ... ... ... ... ... орыны бар үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге қамқор бола білетін азаматты тәрбиелеу ... ... ... ... ... ойын - қойылымдары болып саналады, бұл жерде балаларға арналған ... ... ... ... ... оларды кейіпкер ретінде қатыстырудың маңызы зор. Баланы сахнада кейіпкер ретінде ойната отырып, оның жеке тұлғасын жан - жақты ... Оның ... ... ... ... ... ... ояту. Оқушылар сахнада шағын рөлдерде ойнау арқылы байланыстыра сөйлеуге, әдемі киініп, жинақы жүруге, үлкендермен және өзге де ... тіл ... ... ... ... ... балалардың өз пікірін жеткізе білуге жетелейді. Театрландырылған ойындар балалардың ой - өрісін кеңейтеді, ... ... ... ... ... ата - ... ... әңгімелеп беруге итермелейді. Бұның бәрі сөйлеу қабілетінің дамуына, диалог түрінде сөйлеп жеткізуге септігін тигізеді. Сахналық өнерге баулыған балалар ... ... ... ... ... сезімдеріне сәйкес тебірене мәнерлеп айта білуге үйренеді. Соның нәтижесінде олардың шығармашылық қабілеттері оянды. Бейнелеу, ... ... тіл ... ... байланыстырып өткізгенде, әр сабақтың соңы әрқашанда дерлік ертегі ... ... ... аяқталып отырды. Сонымен қатар, балалардың сөздік қоры толықтырылды, сөйтіп олардың белсенділігі артты, сабақтар мен сауық кештері еркін де ... ... ... болды. Балалар өздерін еркін де бос ұстап, сабаққа ынталана, құштарланып қатысып отырды. Осы жұмыстарды өткізген кезеңде әрбір ... ... ... ... қойылды.
Балалар өз беттерімен ойнаған дербес іс-әрекетінде де театр ойындарының түрлерін жиірек қолданатын болды. Драмалық жанрға бейімделген ойындар өздігінен туындап ... ... ... ... сюжетті көріністер де жиі қолданылып, тіпті кейде ертегінің кейбір бөліктері өзгертіліп отырылды. Топ ... ... ... ... ... сабақ уақытында керекті ойын құралдарын өздері таңдап алып отырды.
Балалардың шығармашылығы тек ролдерді орындаған кезде ғана ... ... ... қуыршақтар, декорациялар дайындағанда да көрінді. Қуыршақтардың түр-түрін, шымылдықтар, декорация жасау кезеңдегі ұжымдық жұмыстар балалардың ұйымшылдығы мен ... ... ... ... қабілеттерін, сөйлеу мәдениеті мен ой-өрісін, дүниетанымын жетілдіруде театр ойындар түрі тиімді нәтиже береді.
Әдетте адамның жеке ... ... бес ... ... ... ... ... да баланың жан-жақты қалыптасуы үшін мектеп жасынадағы оқушылардың бойына ... ... ... ... білу ... Бала әр ... құмар, қызыққыш, ол өзінің айналасында болып жатқан өзгерісті, тамаша құбылыстарды ... ... Оның ... ... жеке тұлға болып тәрбиеленуіне, тілінің дамуын театрландырылған ойындар арқылы жетілдіруге болады. Ал, театрландырылған ойындарды балалар қызықтап ойнайды. ... ... ... ... ... тек ... ғана ... сондай-ақ ойнау іс-әрекетінің сипатымен ерекшеленетіні айқындалған. Театрландырылған ойындар ойын - ... ... ... бұл ... ... ... көркемдік шығармаларды сахналық қойылымдарға айналдырып, оларды кейіпкер ретінде қатыстырудың ... зор. ... ... ... ретінде ойната отырып, оның жеке тұлғасын жан-жақты дамыту. Оның бойында әдебиетке, мәдениетке, өнерге деген құштарлықты ояту. Бүлдіршіндер сахнада шағын ... ... ... ... сөйлеуге, әдемі киініп, жинақы жүруге, үлкендермен және өзге де балалармен тіл табыса білуге үйренеді. ... ... ... өз ... ... білуге жетелейді.
Ойын барысында ойын ситуациясына бейімделу, алғашқы да жекелеген элементерді, ... ... ... ... ... ... ой-өрісі,қиялы дамиды. Рөлді ойнау арқылы өз кейіпкерін алдына елестетіп қана қоймай, бала оның ... ... ... Осындай эмоциялық күйлер баланы бұрын байқамаған өмір көріністеріне таң қалдырып,өз сезімін мимика, ым-ишара, тағы ... ... ... ... үйретеді. Адамның ішкі позициясы өзінің объективті бейнеленуінде тұлғаның кәсіби қалыптасуында көрініс береді. Нәтижесінде, болашақ кәсіби шеберлігіне деген ... ... ... ... ... беру ... және ... саласындағы құбылыстардың басты нәтижесі әдіснама мәселесінде: біріншіден, әдіснама логикалық ойлаудың, іс-әрекетінің әдісі мен құралы, әрі оның құрылымы туралы ... ... ... ... ол ... қабылдаудың әдісі мен нормасы ретінде қарастырылып, теориялық дамудың әдіснамасы немесе қабылдаудың түрлері ретінде педагогикалық шындықтың анықтамасы ... ... жылы 6 ... Алматыда жас көрермендер Театрын (ЖКТ) ашу туралы қаулы шығады. ЖКТ ұйымдастырушысы және бірінші режиссер болған КСРО халық ... КСРО ... ... ... ... лауреаты, Социалистік Еңбек Ері Н. И. Сац. Театр болып ... В. С. ... ... тигізді. 1945 ж., 7 қарашада Алматылық сәбилер алғаш театрдың табалдырығын аттады. Таңертең Е. Шварцтың пьесасы бойынша қойылған Н.И. ... ... ... ... ... ... ... драматург әрі режиссер Виктор Розовтың қойылымы жүрді. 1946 ж. қазақ труппасы құрылды.
Белгілі психолог А.К. Маркова атты ... ... ... ... адам деп кәсіби іс-әрекеттер нормаларын меңгерген, кәсіптік қарым-қатынасты ... ... ... ... ... шеберлікке ұмтылатын және қол жеткізген, кәсіптік этиканы сақтайтын, кәсіптік ... ... ... жеке ... қасиеттерін өзгертетін және дамытатын, кәсібіне шығармашылық үлес қосуға ұмтылатын, кәсіптік тәжірибелерін үнемі байытатын, өзінің кәсіптік нәтижелерімен қоғамды қызықтыратын және соған ... ... өз ... беделінің жоғарылауына үлес қосатын тұлғаны жатқызады [3].
Шеберліктің ең жоғары сатысы - ... ... ... іс-әрекет тұлғаның жеке қасиеттері мен әрекеті ретінде жалпы және ... ... алу ... ... ... тәжірибе мен еліктеу арқылы қалыптасуы мүмкін. Педагогикалық шеберлік мұғалімнің кәсіби ... ... және ... ... ... ... көрсетіп қоймайды, сонымен қатар бұл мұғалімінің қоғам талаптарына сай білім беру мен тәрбиелеу жүйесінде жоғары ... ... ... да ... ... ... шеберлік - тәрбиелеу мен оқытудың жоғары және ... ... ... ... ... ... ... жеке мәдениеті, білімі мен ой-өрісі педагогикалық техникамен, сондай-ақ, алдыңғы озық тәжірибемен ұштасып жатады, нәтижесінде қорытынды шығады. Шеберлікке қол ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізудің кепілі ретінде қараймыз.
Болашақ мұғалімдерді шеберлікке баулу, тәрбиелеу ... ... оқу ... ең ... ... ... байланысты пәндерді меңгерумен қатар педагогиканы, психологияны, әдістемені оқуға байланысты ... ... ... да бұл ... ... ... жоғары кәсіптік мамандықты игеруді мақсат етіп қоюмен бірге, студенттердің бұл пәнді оқып үйренуге деген ынтасын арттыру керек. Болашақ ... ... ... ... ... мамандыққа баулып тәрбиелеудің орталық біріктіру аспектісі болуға тиіс.
Якушева С.Д. деген еңбегінде шеберлікті бес ... ...
* ... ...
* ... Жүйелілік;
* Құрылымдық - деп қарастырады.
Н. К Крупская: Мектепке дейінгі ... ... үшін ... ... маңызы бар: олар үшін ойын - оқу, олар үшін ойын - еңбек, олар үшін ойын - тәрбиенің маңызды түрі. Ойын - ... ... ... ... ... оның шығармашылық қабілетін оятып, танымдық қасиеттерін, зейінін, есте сақтау қабілетін, ауыз екі ... ... ... Ойын - ... өмірді танудағы алғашқы қадамы. Ойынның түрлері көп, қазақ тілін үйретуде театрландырылған ойындардың маңызы зор. Театрлық іс - ... ... ... ... баланың ой - өрісін дамыту, сонымен бірге тыңдай білуге, есте сақтау, түсіну, рөлге бөліп, қазақша ... ... білу ... ... Балаларға театр, әртістік өнер, сахналау, қойылым, сахна туралы түсінік беріп қызығушылығын оятамыз. ... ... ... ... ... отырып, бүлдіршіндердің тілді меңгеруіне деген сүйіспеншілікті арттырамыз. Театр әр балаға қуаныш ұмтылмас әсер сыйлайды, оның көркемдік талғамын, еліктеуі мен ... ... ... ... жеке басының қасиеттері бес жасқа дейін қалыптасады екен. Сондықтанда да ... жан - ... ... үшін ... жасына дейінгі оқушылардың бойына жақсы, жағымды қасиеттерді сіңіре білу керек. Бала әр ... ... ... ол өзінің айналасында болып жатқан өзгерісті, тамаша құбылыстарды сезінуге тырысады. Оның жан - жақты дамып, жеке тұлға болып тәрбиеленуіне, тілінің ... ... ... ... ... ... .Жас ұрпактардың өмірге көзқарастарының калыптасуына, ой-өрісінің өсуіне, білімінің ... ... ... ... ... жауапты. Орыстың атақты педагогі А.С.Макаренко айткандай, жас баланы бұзып алып, қайта тәрбиелегеннен гөрі, ... ... ... ... тәрбиелеп есіру, әлдеқайда оңай да, дұрыс та болып шығады. Ата-анадан жақсы үлгі, өнегелі тәрбие алып ... жас ... ... ... де ... ... Мінез, әдет, дағдылар жас балаға әуелі үйде қалыптасады. Ал ата-ананың шектен тыс әлпештеуімен, еркелетуімен үйде теріс тәрбие ... жас ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу өте қиын. Оның еркөкірек, мен-мен, өзімшіл болып есуі де осыдан. ... ... ең ... жағы ... ... ... балаларға тәрбиесі туралы мәселені шығармаларында тақырып етіп кетеру біздің драматургтеріміздің алдында тұрған керекті міндеттердің бірі ... ... ... тану сабақтарында театр қойылымдары арқылы оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптастыру мүмкіндіктері
Психодраманың негізін салушы Якоб Леви Морено (1889 1974). ... ... ... Морено ойын әдістемелерінің терапевттік потенциалдары туралы да ойлады. Бұған түрткі болған оның балалар ойынына қарауы еді, процесс ... ол ... ... ... өз қиялдарына берілулеріне де көңіл бөлді. Морено балалардың шығармашылығын және ... ... үшін ... ... үшін ... ... туралы ойлады. Ол Венаның үйлерінің бірінен соңғы қабаттан пәтер жалдап, сонда ол өзінің актер достарымен рөлдік және ... ... ... ... өз ... бойынша әртүрлі рөлдерді ойнай алатын импровизация Театрын құрды. Импровизациялық Театр жеке қабілетінің өзгеруінің практикасына немесе ... ... ... бағытталмаған еді. Ұқсас позитивті әрекеттер тек театрлық қойылымдардың қосалқы әсерлері ретінде белгіленді. ... ... ... және оның негізгі дәлелдері рухани түрде болды:өз ойын ... ... үшін ... ... ... ... өмір театрында нақтылау қажет.
1925 жылы Морено АҚШқа қоныс аударды.Бэкон қаласында(Нью Йорк штаты) ол жеке психиатриялық санатория ашады. Оның негізінде импровизациялық ... ... ... ... ... ... ... үш қабатты сахнадан, көрермендік залдан тұратын балконнан тұрады. Бұл сахнада Морено көп жылдар бойы вендік жол ... ... ... оны көп ... ... ... дифференциалды психотерапевттік әдіске айналдырды.
1931-1932 жылдары Морено топтық ... ... ... ... ... анықтау үшін терминін енгізді. 1942 жылы Бекон қаласында психодраманың қажетті бір бөлігі болып қалатын әдістерін зерттейтін және техникалық ... ... ... ... ... ... терминінің пайда болуы
Топтық психотерапия - психотерапевт жетекшілігімен арнайы ... ... тобы ... ... жету үшін: ішкі кофликтің шешімі, күйзелістен арылу, мінез-құлықтағы ауытқушылықты коррекциялау, басқа да психотерапевтік жұмыстың ... ... ... ... ... ... бастапқыда топтық ретінде жасалған, мәселен, психодрама, социодрама секілді әдістері бар.
Психодрама топтың мүшесі жүргізушінің және топтың көмегімен өз өміріндегі ... ... ... қатысты сахнада ойнап, драматикалық түрде көрсететін терапияның әдісі. Өзінің қарапайым нұсқасында психодрама бұл драматикалық импровизация клиенттің ішкі әлемін зерттеу үшін ... ... ... ... ... бұл жеке ... қайта өңдеуін арнайы құрылған шарттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... мәселенің нақтылануына және анықталуына, катарсис әрекеті кезіндегі жетістіктерге, инсайтқа, ескі ... ... ... және ... ... ... әрекеттердің өзгеруіне себепші болады.
Психодрамада:
* Жаңа рөлдер зерттеледі;
* ... ... және ... стильдер зерттеледі;
* Іздеу және мәселелердің конструтивтілеу модельдерін шешу апробациясы орындалады;
Морено өмірдің өзі әрекеттерден және өзара әрекеттесуден болады деп ... ... оның ... ... ... ... болады. Әрекет, психодрама құрылған физикалық қозғалыс, сондай вербальды емес әрекеттер сигналы ретінде қажетті деректі қолдану өзіңді және ... тану ... ... ... ... ... ... қорғаныс реакцияларына әсері төмендейді, сондықтан психодрама адамдармен өздерінің ... мен ... ... бейімді жұмыста өте әсерлі болады. Морено психодрама адам әртүрлі өмірге қатысты немесе қатысты емес рөлдерде өзін белсенді көрсете ... ... ... ... деп санады.
және арнайы түсініктер Якоб Мореномен жасалған әрекет теориясы мен тұлғаның ядросын құрастырады. Екі түсінік те ... ... ... ... және ... ... ... процесі кезінде алынған тәжірибеге негізделген.
Морено психодрамадағы спонтанды әрекетті әлеуметтік ... өсіп ... ... ... ретінде қарастырды. Психодраманың тобында мүшелері өздерінің рөлдік репертуарларын кеңейтуге және ойлап көрмеген ... ... ... зерттемелеріне бағыт беруге үйренеді. Драманы дамыту аясында топ мүшелері өздерінің арнайы жеке мәселелерінің ... ... ... ... ... ... ... қорқыныштан арылатын және шығармышылық бостандығын алатын ... ... ... деңгейіне өтуге көмектесе алады деп санады. Мореноның кейбір сөздері адамзаттың келесі эволюциясының әрекеті оның ... ... ... ... ... өмір сүруіне бағытталғанына сенетіндей әсер қалдырады.
Морено енгізген теле түсінігі клиент пен психотерапевттің арасындағы екі ... ... ... ... Теле тек ... ... тундайтын оң және теріс эмоциялардан тұрады. Морено бұны > және ... ... деп ... ... ... ... ... немесе өмірге басқа көзбен қарауға тырысқанда, олардың арасында телеқатынас пайда болады. Психодрама топта кейбір ... ... ... ... туралы талқылайтын лабораториялық шарттарды құрады.
Психодрама келесі негізгі ... ... ... ... Қоюшы режиссер арнайы дайындалған психолог немесе психотерапевт. Топтың басшысы режиссер деп аталады. Режиссер топта қатысушылардың жеке мәселелерін зерттеуге ... және ... ... әсер ... ... ... ... Психодраманың режиссеры басқа типтердің психокорекциялық топтардың басшыларына қарағанда көбірек белсенділік танытады.
Режиссер үш ... ... ... қоюшы, терапевт, аналитик. Режиссер қоюшының рөлінде топта жұмысты ұйымдастырып, қатысушылардың ойларын сахналық қойылымда ... ... ... ... ... ... ... және оның көрермендерінің көңіл күйіне вербальды және вербальды емес барлығына сезімтал болуы қажет. Жақсы қоюшының басты қасиеттері деп ... ... ... ... әрекетке топтың барлық қатысушыларын қызықтыра білуін санауға болады.
Протогонист драманың қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... адам. Протагонист белгілі бір психодраматикалық акттің орталық фигурасы болып табылады. ... өз ... ... ... Олар басты персонаж болып табылады, және оларға бүкіл топтың назары аударылған. Протагонист сирек кездесетін көрсету және жаны ашитын ... ... ... ... версиясын дамыту мүмкіндігін алады. Протагонист жағдайлар қойылымдарының ашық ұсыныстары мен оның ... ... Егер ол ... ... ретінде қабылдайтын болса,ол оны тура солай қоюға әбден құқығы бар. Режиссердың, аудиторияның, арнайы қойылымдық әдістердің көмегімен протагонист инсайтқа жету үшін және ... ... ... ... ... үшін өз ... ... реалын құрады.
* Өзіндік ойындар (өзіндік ) психодрамадағы протагонистердің партнеры. Өзіндік ... ... ... ... ... ... айтуымен болуы мүмкін.
Өзіндік МЕНнің рөлін жақсы ойнаушы осы рөлге тез кіре алатын және оны ойнап шығатын болуы қажет. Осы рөлді ... үшін ол ... ... ... интуицияға сенсек, өзін ұқсас нақты жағдайларда ұстағандай емес ойнауы қажет.
Өзіндік МЕН үш түрлі ... ... ... ... мен ... ... жоқ адамдарды суреттейді;
* Жүргізуші мен протагонист арасындағы адам болады;
* Социотерапевтикалық функцияны орындайды ... жеке ... ... ... ... ... суреттеуге болады, сонымен қатар өзінің өмірлік партнерларымен психодраматикалық диалог жүргізуге болады.
4) Көрермендер қалған психодрамада белсенді рөл ... ... ... ... Соңғы кезеңде олар болған нәрсеге ойларын айтады және психодрамамен ұқсас ... ... ... туралы әңгімелейді. Көрермендер жаңа көзқараспен қарағанда, өз мәселелеріне қарай алады және ... ... жете ... Сахналық психодраматикалық әрекеттің кеңістікті ұжымы.
Драма кезінде келесі маңызды аспектілерді ... ... ... ... ... ... мен әрекеттің типтік
моделінің бүкіл құрамын көрсетеді.
* Психодраматикалық әрекеттің мазмұны оның өмірінде бастан кешірмеген ... ...
* ... ... кезінде қайта құрылады және сезінбеген орнатулар мен сезімдер ашылады.
* Ішкі және сыртқы нақтылықтар ... ... ... және кеңейтіледі.
Кесте 1 - Психодраманың негізгі фазалары
Негізгі фазалары
Мәні
1 фаза - ... өз ... үш ... ... Қатысушылардың двигательдік белсенділігін келе келе күшейту;
- Спонтанды мінез құлық реакцияларын ... Топ ... ... ... мен тақырыпқа назарларын аудару;
Жаттығу топтың мүшелері спонтанды әрекет ету мен тәуекелге бару үшін сенім мен ... ... ... ... Ол ... ... немесе режиссермен құрылған жұмыстың тәсілдеріне байланысты вербальды немесе вербальды емес болуы мүмкін.
2 фаза - ... ... фаза ... ... немесе катарсиске жеткізетін идеалды жағдайда сахналау. Осы фазада негізгі ... мен ... ... ... топ ... ... ала танысу мақсатында режиссер таңдайды немесе қандайда бір қатысушы өзін осы рөлге ұсынуы мүмкін. Режиссер ... ... ... ... ... ... үшін ... информацияны алады. Ситуацияның өзгешелігі түсініктірек бола бастағанда оны айтып емес оны ... ... ... ... ... ... түрде сәйкес болуы үшін қолдағы шаралардың көмегі арқылы қояды. Психодраманың кеңістігі мүмкіндіктердің қажетті таңдауларын ұсынуы керек. Қарапайым нұсқасында осы ... ... ... ... үшін жасалынғандай қойылады. Сахна ұйымдастырылады және көрсетіледі.
3 фаза интеграция немесе сезімдермен айырбас
Протагонистке жалғыз қалу және ... ... ... ... аяқталғанда, протагонист және қалған топтың мүшелері оны талдауға кіріседі. Қатысушылар өздерінің сезімдерімен, күйзелістерімен бөліседі. Бірінші ... ... ... ... ... ... бар ... сезімдерімен бөліседі. Мұнда өзін өзі ашу мен әрекет ... ... ... қатысушылардың диалогтары болады.
Бұл фаза протагонистті тыныштандыру, яғни уайымдап жүрген тәжірибесі аяқталуы үшін қажет. Мұнда критиканы ... ғана ... әр адам тек ... ... мен ... ... ... ассоциациялар туралы айтады. Мұнда қатысушыларда психодрама үшін аса маңызды жеке материал пайда болуы мүмкін.
Бүгінгі таңда қоғамымыздың даму бағытында мектептегі ұстаздардың ... жан - ... ... ... ... өзіндік орыны бар үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге қамқор бола ... ... ... ... ... ...
Театрландырылған ойындар ойын - қойылымдары болып саналады, бұл жерде ... ... ... шығармаларды сахналық қоймаларға айналдырып, оларды кейіпкер ретінде қатыстырудың маңызы зор. ... ... ... ... ... ... оның жеке ... жан - жақты дамыту. Оның бойында әдебиетке, мәдениетке, өнерге деген құштарлықты ояту. Оқушылар сахнада шағын рөлдерде ... ... ... ... ... ... ... жүруге, үлкендермен және өзге де балалармен тіл табыса білуге үйренеді. Жетілген диалог балалардың өз пікірін жеткізе ... ... ... ... балалардың ой - өрісін кеңейтеді, балаларды әңгімеге араласуға, спектакль ... ата - ... ... әңгімелеп беруге итермелейді. Бұның бәрі сөйлеу қабілетінің дамуына, диалог түрінде ... ... ... тигізеді.
Балалар әлемі -- өзіндік ерекшеліктері мол, күрдеді де қызықты әлем. Сол әлемге еркін еніп, небір нәзік сыр-сипаттарды сезімталдықпен ... ... ... ... зергерлікпен бейнелеу -- қаламгерлер қауымы үшін ... сын. ... ... ... ... тануы мен араласуында өзгеше сипат бар. Соны түсіну, әрі ... риза ... ... -- шеберлік. Тегінде өмір, орта атты үлкен ұяда неше алуан нәрсе ... ... ... ... ... ... нені ... дәуір, замана сырын қалай бейнелейді деген мәселенің әрқашанда күн тәртібінен түспеуі де сол себептен. Көзі жаңа ашылған қайнардың кай ... бет алуы -- ... ... ... ұласуы, немесе су аяғы құрдымға кетуі табиғаттың ықпалына байланысты. Оң-солын танып ... ... ұзақ ... ... ... ... ... қарайлап келе жатқан бала үшін де өзін-өзі тану ... ... ... сол ... ... ... ... дәстүрдің тарихи-тәжірибесінен тамыр алған әдебиеттің, реализм, романтизм әдебиетінің уақыт ... ... да тірі ... образдары балалар үшін шындықтың өзіндей нанымды, әрі ерліктің, патриоттык пен адамгершіліктің жан сүйсінер жайсаң ... ... ... ... ... ... өрендерді өрге бастаса керек. Балалар үшін өзін-өзі тану пәні сабақтарында театр ... тек қана ... азық -- ... ... қана ... ... тәрбиеші де болса, қадірі арта түспек.
Н. К Крупская: Мектепке дейінгі жастағы ... үшін ... ... ... бар: олар үшін ойын - оқу, олар үшін ойын - ... олар үшін ойын - ... маңызды түрі. Ойын - баланың алдынан өмірдің есігін ашып, оның шығармашылық қабілетін оятып, танымдық қасиеттерін, зейінін, есте ... ... ауыз екі ... ... ... Ойын - ... ... танудағы алғашқы қадамы. Ойынның түрлері көп, қазақ тілін үйретуде ... ... ... зор. ... іс - ... ... пайдалана отырып баланың ой - өрісін дамыту, сонымен бірге тыңдай білуге, есте сақтау, түсіну, рөлге бөліп, қазақша ... ... білу ... ... ... театр, әртістік өнер, сахналау, қойылым, сахна туралы түсінік беріп қызығушылығын оятамыз. Көріністерді өзара сөйлесу дағдыларын дамыта отырып, бүлдіршіндердің ... ... ... ... ... ... әр балаға қуаныш ұмтылмас әсер сыйлайды, оның көркемдік талғамын, еліктеуі мен қиялын ... ... ... жеке ... ... бес жасқа дейін қалыптасады екен. Сондықтанда да баланың жан - ... ... үшін ... ... ... ... бойына жақсы, жағымды қасиеттерді сіңіре білу керек. Бала әр нәрсеге құмар, қызыққыш, ол өзінің айналасында болып жатқан ... ... ... ... тырысады. Оның жан - жақты дамып, жеке ... ... ... тілінің дамуын театрландырылған ойындар арқылы жетілдіруге болады [8, б.67].
Жас ұрпактардың өмірге ... ... ... ... ... ... ... жетілуіне әуелі ата-ана жауапты. Орыстың атақты педагогі А.С.Макаренко айткандай, жас баланы бұзып алып, қайта тәрбиелегеннен гөрі, алғашқы кезден бастап дұрыс ... ... ... оңай да, ... та болып шығады. Ата-анадан жақсы үлгі, өнегелі тәрбие алып ескен жас баланы мектепте тәрбиелеу де ... ... ... әдет, дағдылар жас балаға әуелі үйде қалыптасады. Ал ата-ананың шектен тыс әлпештеуімен, еркелетуімен үйде ... ... ... жас баланың бойына сіңген теріс мінездерін кайта тәрбиелеу өте қиын. Оның еркөкірек, мен-мен, ... ... есуі де ... ... ... ең күрделі жағы болып саналатын ата-ананың балаларға тәрбиесі туралы мәселені шығармаларында тақырып етіп ... ... ... ... ... ... ... бірі болуға тиіс.
Осы тұрғыдан қарағанда Ш.Хұсаиновтың (1953 ж.) пьесасы балалар үшін де, ... ... мен ... үшін де тәрбиелік мәні бар шығарма. Автор бұл шығармасында тәрбие мәселесінде кездесетін олқылықтарды ... ... ... Пьесаның көптеген ұтымды шықкан жақтары бар екендігі даусыз. ... ... ... ... ол ... ... арқасында теріс тәрбиелеиіп, кейін бұзақылығы үшін мектептен шығып, еңбек түзету лагеріне жіберілген жас ... Оның ... ... ... өмірден алынған. Алайда, Мараттың образын суреттеуде автор оны тым әсірелеп, оған қарсы күшті, ұнамды кейіпкерлерді ... ... ... Марат бүкіл қаланы бұзакылығымен шулата-ды, ал оның теріс әрекеттерін әшкерелеуге пьесадағы барлық кейіпкерлер әлсіз, қолынан іс келмейтін ... ... ... ... осы ... барлығы жас көрермендерге әсер етпей қоймайды, тіпті Мараттың теріс әрекеттерін әшкерелейтін ешкім болмағандықтан олар іштей ырза ... ... ... да ... ... жас ... театр сахнасынан көрген оқиғаға сенгіш, оны тез қабылдап, еліктегіш келеді [7, б.91].
Пьесадағы ұнамды кейіпкерлер мұғалима ... ... да, ... жолдастары Мерхат, Нәзікендер де ұнамды іс-әрекеттерімен көріне алмаған. Автор Мерхатты тәртіпті, үздік оқушы етіп ... ... ... ол ... ... ... қорқақ, жүрексіз, тек соның шылауында жүрген болып көрінеді. Мерхат терезеден түседі, Мараттың қатесін көрсету орнына -- деп ... ... ... ... айтуға батылы жетпейді. Сонда мұны қалайша Маратқа қарсы қойылған ұнамды ... ... ... ... ... ... ... тым жасанды, нанымсыз суреттеудің нәтижесінде өмірдегі мұғалімдеріміздің шын халі көрінбейді.
Өмірде болатын ... мен ... сол ... ... ... ... құбылыстың мәніне сәйкестендіре отырып суреттеу -- қоғам дамуының негізгі заңын шындық тұрғыдан аша білу ... сөз. ... ... тек өмірдің неше алуан кұбылыстарын терең білетін талантты жазушының ғана қолынан келеді. Жазушы олай суреттеу үшін өз ... ... ... өмір ... ... ... байланыста суреттеуі тиіс. Сонда ғана ол типтік образ жасай ... Олай ... ... ... образ жасалмауының бір себебі, олардың өмірді аз білуінен, кейіпкерін өмір сүрген ортасымен байланыста суреттей алмауынан. Біздің ... ... ... ... ... ... ... кездестіруіміз мүмкін. Бірақ бүкіл мектеп коллективін жалғыз балаға ... ... ... ... ... ... ... милнционерге айдатып жіберді дегенге кім сенеді? Мұны тек ... ... ... дәрменсіз, мүсәпір кейпінде бейнелеу деп білген жөн [8, б.86].
Мектепке дейінгі жасөспірім баланы тәрбиелеу мен дамыту ісіне байланысты мақсаттарды шешуде ... ... рөл ... ... әр балаға қуаныш ұмытылмас әсер сыйлайды, оның көркемдік ... ... мен ... ... ... жеке ... қасиеттері бес жасқа дейін қалыптасады екен. Сондықтанда да баланың жан-жақты қалыптасуы үшін мектеп ... ... ... ... жақсы, жағымды қасиеттерді сіңіре білу керек. Бала әр нәрсеге құмар, қызыққыш, ол өзінің айналасында болып жатқан өзгерісті, ... ... ... ... Оның ... дамып, жеке тұлға болып тәрбиеленуіне, тілінің дамуын театрландырылған ойындар арқылы жетілдіруге болады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... желелі рөлдік ойындардан тек желісі ғана емес, сондай-ақ ойнау ... ... ... айқындалған. Театрландырылған ойындар ойын - қойылымдары болып ... бұл ... ... ... ... ... ... қойылымдарға айналдырып, оларды кейіпкер ретінде қатыстырудың маңызы зор. Баланы сахнада кейіпкер ... ... ... оның жеке ... ... ... Оның ... әдебиетке, мәдениетке, өнерге деген құштарлықты ояту. Оқушылар ... ... ... ... арқылы байланыстыра сөйлеуге, әдемі киініп, жинақы жүруге, үлкендермен және өзге де балалармен тіл табыса білуге үйренеді. Жетілген диалог балалардың өз ... ... ... ... ... ойын ситуациясына бейімделу, алғашқы да жекелеген элементерді, кейінен рөлді толығымен ойнау арқылы ... ... ... Рөлді ойнау арқылы өз кейіпкерін алдына елестетіп қана қоймай, бала оның әрекеттерін, сезімдерін сезінеді. Осындай эмоциялық күйлер ... ... ... өмір ... таң ... сезімін мимика, ым-ишара, тағы басқа көріністер арқылы біреуге үйретеді.
1.3 Өзін-өзі тану сабақтарында театр ... ... ... ... ... ... ... моделі
Театрландырылған ойындар балалардың ой-өрісін кеңейтеді, балаларды әңгімеге ... ... ... ... ... әңгімелеп беруге итермелейді. Бұның бәрі сөйлеу қабілетінің дамуына, ... ... ... өзі ... ... ... ... сөйлеп жеткізуге септігін тигізеді [9, б.31].
Театрландырылған іскерлік бағдарламасы: 5 бөлімнен ... ... Кез ... өмірлік мән жайда өз құрбыластарымен және үлкендермен ... ... ... ... ... ... ... қарауға, эстетикалық сезіммен ойнау арқылы мінез құлқын дамыту. Бұл бөлімдегі ойын 3-ке ... ... ... иілгішті (ритмопластика) - бұған кешенді (комплекст) ырғақтылық, музыкалық, иілгіштік ойындар мен ... ... Дене ... ... ... ... өзінің денесінің сыртқы қоршаған ортамен байланысқан қарым-қатынасын сезінуге балаларды эстетикалық, психологиялық қабілетін дамытады.
Сөз мәдениеті және техникасы. Ойындар мен жаттығулар сөйлеу ... мен ... ... ... меңгере білуге, сөйлеу құрылымын еркін айтуға, тыныс алуын ... ... Бұл ... ... ... ... ... Бейнелеу арқылы сөйлетуін дамыту, шығармашылық фантазиясын дамыту, ... ... және ... ... білуге үйретеді. Жаттығулар 3-ке бөлінеді:тынысалу және артикуляциялық,дикциялық және интонациялық сөздер мен шығармашылық ойындар.
Театр мәдениеті: Балаларға театр өнерінің ... ... ... ... ... ... ... өнерінің ерекшеліктері, театр өнерінің түрлері, қойылымның жасалуы, ... және ішкі ... ... ... жұмыс - жанама бөлім, авторлық саханалауға негізделген. Оған ... ... ... ... ... талдау, кейіпкерлендіру.
-Қойылымға қажетті құралдар дайындау. Көріністі безендіру.
-Дайындық
Қойылымды саханалау.
Театрландырылған ойынның жіктелуі:
* Драматизация
* ... ... бала - ... ... ... ... ... өз бетімен бейне жасайды, өзіндік әрекет етіп рөлді ойнайды. Бұрыннан жасалған саханалық қойылымда бала ойын - драматизациясында қандай бір ... ... Ойын ... ... ... сипаттағы орындау болады. Драматизация түрлері: жануарлар, адамдар, ертегілер бейнесіндегі кейіпкерлер ойыны;мәтін бойынша ... ... ... ... ... ... ... бірнеше шығарма арқылы қойлым қою. Ал , драматизация ойынның екі түрін қарастыруға ... ойын ... ... ... ... ... Ертегінің мәтінін айта отырып саусақтарын қимылдатып сюжет жасайды. Көріністі ширманың сыртында ... ... ... ... қозғала жүріп көрсетеді. Қуыршақ бибабомен ойын - драматизациясы. Бұл ойында саусақтарға қуыршақ бибабаоны ... ... ... Бұл ... ескі ... жасауға болады.
Режиссерлық ойында балалар әрекет етуші бейне болмайды, өзі режиссер және сахна қоюшы рөлінде ойнайды, ойыншықтардың ... ... ... бала ... ... және ойыншықтармен әрекет етеді, сондықтан ойында интонация мен мимика ерекше орын алады.
Балалар театрының бірнеше түрлері бар:
Ең көп тараған түрі ... ... ... ... ... тақпақтарды жаттап, оның өзіне тән орындау кезінен бастап-ақ кішкене ... ... ... ... ... ... ойыншықтар орындайды.
Жіптің көмегімен басқарылатын қуыршақтарды - ... ... ... әр ... материалдардан жасайды. Жұмсақ ойыншықтарды да қолдануға болады. Мұндай ойыншықтар қозғалысқа ағаш таяқшалар арқылы ... яғни екі ... ағаш ... жіп өткізіліп ойыншыққа байланады. Қолмен қуыршақтарды басқарады. Театр қуыршағының биіктігі баланың биіктігігіндей болады. Бала ... ... ... ... Үлкен алақандар киеді, олар тірі қуыршаққа ұқсайды. Өздері қуыршақты жасауға болады. Оның ... ... үш ... ... ... болады. Бір бұрышын қуыршақтың басына, екі бұрыштарын резинка арқылы баланың саусақтарына бекітіледі. Қуыршақтың ... ... ... ол ... пен ... мойынына ілінеді. Бұл қуыршақтар балаларға әнмен, бимен, ойынмен көрсету арқылы шығармашылықтарын дамытады. Бұл балалрдың ... ... ... өз күшіне сене білуге көмектеседі.
Саусақ театрында - саусақтардың көмегімен қандайда ... ... ... ... ... ... ... табылады. Саусақ театры арқылы баланың сөйлеуге деген ... ... ... ... ... және шығармашылық әрекетіне жол ашылады. Саусақ ойынын ойнай отырып, балалар қоршаған ортадағы заттар мен ... ... ... және ... ... ... Саусақтарының қозғалыс қимылына қарап, бала қуанады шаттанады, сөз айтуға тырысады және өлеңде үйренген сөз ... ... айта ... ... ... ... ... қатар балалар екі қолын қимылдата отырып, оң, сол, жоғары, ... т.б. ... ... ... ... ... ... -Сәбилер тобынан бастап-ақ тақпақ пен қысқа өлеңдерді айтқызғанда көркем сөздер әсерлі ... үшін стол ... ... ... жөн. ... үстелде құламай тұратын және қозғалтқанда еш кедергісіз жүретін ойыншықтар қолданылады. Үстел үстіндегі қуыршақтар театрдың бірнеше түрі бар: әр ... ... ... цилиндрдан, қораптардан жасалған ойыншықтар; таяқшадан жасалған театр; ; магнит театры; ; үстел үстіндегі кейіпкерді ... ... ... ... ... ( олар ... формасын ұстағандай пластмас бутылкаларға кигізіп қойады); ағаш ойыншықтар, саздан жасалған ойыншықтар (дымковски ойыншықтар).
Суреттер (картиналар) театры -Декорация мен кейіпкердің - ... ... ... ... ... дауыс ырғағы (интонация) арқылы кейіпкердің мінез-құлқы беріледі. Кейіпкер әрекет барысында пайда болады, балалардың қызығушылығын ... ... - ... ауыстыратын иллюстрациялық оқиғалар көрсетіледі. Стенд-кітапшаның беттерін ашу арқылы жүргізуші әр түрлі сюжеттерді ... ... ... ... ... - ... мен ... экранда көрсетіледі. Оларды фланельдер ұстап тұрады. Мұндағы суреттерді балалар мен бірге ескі кітаптардан, журналдардан қиып ... ... ... ... ... ... сөз құрамының байлығын, диалог, монологты дамытуға болады. Балалар ... ... ... ... ... суреттерін жасайды. Оларды түрлі-түсті бояулармен бояйды, дайын бейнелерді қайшымен қияды. Бұл жерде балалардың шығармашылық ойлау қабілеттері ... ... ... ... ... ... бала ... берілген бейненің түр-тұлғасын, қимыл- қозғалысын өзгерте алады.
Жіптің көмегімен басқарылатын қуыршақтарды - ... ... ... әр ... ... ... ... ойыншықтарды да қолдануға болады. Мұндай ойыншықтар қозғалысқа ағаш ... ... ... яғни екі ... ағаш ... жіп ... ... байланады. Қолмен қуыршақтарды басқарады. Театр қуыршағының биіктігі баланың ... ... Бала ... ... ... ... ... алақандар киеді, олар тірі қуыршаққа ұқсайды. Өздері қуыршақты жасауға болады. Оның негізі болып үш бұрышты орамалды алуға болады. Бір ... ... ... екі ... резинка арқылы баланың саусақтарына бекітіледі.
Көлеңкелі театр - ... өте ... ... ... ... ... және құстардың пішіндерінің қозғалысына қарауды балалар өте жақсы көреді. Ертегі, әңгіме, өлең, әндерді көлеңке театры арқылы айтуға болады. Көлеңке ... ... ... үш ... ... Біреуі мазмұнын оқиды, екеуі көріністі көрсеттеді. Көлеңке театрдың сақанасы экран болады. Экранды ... ... ... кардоннан жасайды, ою- өрнекпен өрнектейді. Кейіпкерлерді көрсету үшін - оны ... арт ... ... Кейіпкерлерді қара түспен жуқа кардоннан жасайды, жіп арқылы қозғалтады. Кейіпкерлерді көрсеткенде қол көрінбеу ... Бұл ... ... шығармашылықтарын арттырады, ой өрістері дамытады [15, б.73].
Болашақ мамандардың психологиялық тұрғыдан дайындығының жетілуі студенттердің жеке басының өсуіне байланысты. Көптеген психологтар жеке ... ... ... ... ... жалпы психология мен жеке тұлға психологиясы арасындағы "Жеке тұлғаның ... ... ... ... мен ... ... теория арасындағы алшақтықтың себебінен қажетті деңгейде зерттелмеген. Бұл термин күнделікті қолданылатын қарапайым ... ... ... ... дамуы" сөзінің синонимі ретінде қолданылады. Көптеген әдебеттерде "Өзін-өзі жетілдіру", "Өзін-өзі дамыту", "Өмірлік жол", "Жеке тұлға потенциалдарының дамуы" және т.б. түсініктермен ... ... ... ... терминдермен бір мағыналы сөздер айтылады немесе бір атаумен ... ... ... ... ... [6, б.36].
Тұлғаның дамуының мәнін аша отырып, ғалымдар оны: психиканың дамуымен ықпалдастықта жүретін және оған әсер ... ... өсу мен ... ... ... күрделіге қарай, төменнен жоғары қарай, бастапқы сапалық жағдайдан жаңа жағдайға қарай қозғалатын ... ... ... пайда болуы; тұлғаның барлық аймақтарындағы, әрекетіндегі, айналаға қатысындағы, танымдық үрдісіндегі рухани өзгерістер деп санайды.
Тұлғаның ... - ол өзі ... ... қол ... мен оны ... ... ... нәтижесі. Бұл жағдайда оның субъектілігі қалыптасатындығы жайлы пікірлер білдіреді.
Отандық және шетелдік психология және педагогика ... ... ... ... ... Олардың әрқайсысы ұғымын және оның құрылымын түрліше түсіндіреді. Енді солардың кейбіріне тоқтала кетейік [8, б.39].
Қорыта ... ... ... ... ... ... тану пәні сабақтарында театр қойылымдары арқылы оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптастыру моделін ұсынамын:
-222885-272415Өзін-өзі тану пәні ... ... ... ... ... ... шеберлігін қалыптастыру моделі
00Өзін-өзі тану пәні сабақтарында театр қойылымдары арқылы оқушылардың әртістік шеберлігін қалыптастыру ... ... ... шығармашылықпен өзін-өзі дамытуды зерттеу, әртістік шеберлігін қалыптастыру
бағдардың шығармашылық іс-әрекетінің ерекше түрі, ол жүйе құраушы ретінде жеке тұлғаның ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруы, шығармашылықпен өзін-өзі көрсете алуы мен өзін-өзі жетілдіруі болып табылатын үрдістердің тиімділігін ... мен ... ... ... қасиеттерін анықтау, шығармашыл тұлғаның бейнесін зерттеу
ниет-тілектерді жете түсініп, қажеттіліктерге қол жеткізу
Театр өнерінің ... ... ... ... қойылымның жасалуы, сыртқы және ішкі театр, көрермендер мәдениеттілігі.
МАЗМҰНЫ
Театр ... ... ... ... шеберлігін қалыптасуын зерттеу
Өзін-өзі тануды ұйымдастыру
* Адамның өзімен-өзі сұхбаттасу арқылы;
* Адамның өмірдегі өз орнын іздестіруі;
* Адамның өзін-өзі ұстай ... ... ... ... тану;
* Адамның іштей бірлестігін жетілдіруге ықылас танытуы.
*
Жеке тұлғаның шығармашылықпен өзін-өзі дамытуының сатылары:
* қызығушылық
* қарама - қайшылық
* кәсіби шығармашылық ... ... ... ... қол ... буын ... оқушыларының театр қойылымдарын көру арқылы талдау жасап, ... ... ... ... мен ой-өрісін, дүниетанымын жетілдіруі
Қорытынды
00 ... ... ... ... ... ... ... шеберлігін қалыптастыру
бағдардың шығармашылық іс-әрекетінің ерекше түрі, ол жүйе құраушы ретінде жеке тұлғаның өзін-өзі тануы, шығармашылықпен ... ... ... ... ... ... ... алуы мен өзін-өзі жетілдіруі болып табылатын үрдістердің тиімділігін күшейту мен арттыруға бағытталған>>
Шығармашылық тұлғаның қасиеттерін анықтау, шығармашыл тұлғаның бейнесін ... жете ... ... қол ... ... ... ... өнерінің түрлері, қойылымның жасалуы, сыртқы және ішкі театр, көрермендер мәдениеттілігі.
МАЗМҰНЫ
Театр қойылымдары ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
* Адамның өзімен-өзі сұхбаттасу арқылы;
* Адамның өмірдегі өз орнын іздестіруі;
* Адамның өзін-өзі ұстай білуге талпынуы;
* Адамгер-шілік құндылықтарын ... ... ... ... ... ... танытуы.
*
Жеке тұлғаның шығармашылықпен өзін-өзі дамытуының сатылары:
* қызығушылық
* қарама - қайшылық
* кәсіби шығармашылық белсенділік
* шығармашылық жетістігі
* нәтижеге қол ... буын ... ... театр қойылымдарын көру арқылы талдау жасап, шығармашылық қабілеттерін, сөйлеу мәдениеті мен ой-өрісін, дүниетанымын жетілдіруі
Қорытынды
Сурет 1 - Өзін-өзі тану пәні ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру моделі
* ӨЗІН-ӨЗІ ТАНУ САБАҚТАРЫНДА ТЕАТР ҚОЙЫЛЫМДАРЫ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӘРТІСТІК ШЕБЕРЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ-ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС МАЗМҰНЫ
2.1 Өзін-өзі тану сабақтарында ... ... ... ... әртістік шеберлігін қалыптастыру мазмұны
Өзін-өзі тану сабақтарында театр қойылымдары арқылы оқушылардың ... ... ... ... ... авторлық бағдарламасының алға қойған мақсатының өзі ерекше. Себебі ... тану ... ... ... өзі ... өзін ... өзгелердің талқы-талдауына тәуелді болмауға, өзін-өзі жетілдіруге, рухани өмірде және қоршаған өмір жағдайларында өзінің бағыт-бағдарының болуына, өз бетінше шешім қабылдай алуына және өз сөзі мен ... үшін ... ... ... ... пәнін оқытудың негізгі шарттары:
- Мектепте сүйіспеншілік, сенім, шабытты шығармашылық, өзіңді-өзің ... ... ... ... ... ... құру үшін ... жасау;
- Рухани-адамгершілік білім беруді мектептің тұтастай ... ... ...
- ... ... беру ... тек қана ... және ізгі әдістерді қолдану қажеттілігі.
Бағдарламаны жүзеге асыру қағидаты:
* Гуманистік бағыттағы қағидаттар;
* Жалпыадамзаттық құндылықтар қағидаты;
* Әлеуметтік ... ...
* ... ... мұра ... ... жас ... сай қағидаттардан тұрады.
Өзін-өзі тану пәнінде жалпы адамзаттық құндылықтар ... ... ... ... ішкі ... ұстаз ұлағаты, қиянат жасамау сүйіспеншілік деп бөлінеді.
Өзін-өзі тану пәні ... ... ... ... ... тұлғаны тәрбиелеу ілімі құрайды. Бұл ілім тәрбиенің төрт тұғыры - ... ... ... қанағат арқылы адамда адамдық ізгі қасиеттерді тәрбиелеу идеясына негізделеді. Ізгілікті - адами қасиеттерді тәрбиелеуде адамгершілік сана мен мінез-құлықты ... ... рөл ... ... негізінде ішкі және сыртқы дүниесі бір-біріне сай, рухани және дене әсемдігі өзара ... ... ... ... тәрбиелеуге болады.
Өзін-өзі тану оқулықтарындағы теориясын терең оқып-үйрене отырып, оның педагогика ғылымының шыңында тұруға лайықты ... ... көз ... ... ... ... ... маңызды үлесі - тұлғаны тәрбиелеу теориясы мен тәжірибесі бойынша барлық құндылықтарды игере ... ... ... ... ... ... ... Педагогика ғылымының қайнар көзі болып табылатын оның ілімі өзі өмір сүрген қоғам үшін де, ... ... үшін де, ... үшін де ... ... ... ... аса бағалы еңбек болып табылады.
Осы орайда 7 сыныпқа арналған Өзін-өзі тану пәніндегі әрбір тақырыптың бала ... әсер ... ... ... ... бөліп жоғарыдағы кестеде топтастырдық.
Өзін-өзі тану оқулығы 4 тараудан тұрады. Бірінші тарауына 1 сабақ Көкірек көзін ... ... сөзі ... әні Р. ... әні және ... ... берілген. Бұл әңгімені оқу арқылы баланың көркемдік талғамын қалыптастырып, сұлулықты қабылдауға үйрету үшін дарын нышанын айқындап, талантын ... үшін ... ... мәні зор. ... тану ... ... терең оқып-үйрене отырып, оның педагогика ғылымының шыңында тұруға лайықты ғұлама екендігіне көз жеткіздік. Ғұламаның адамзат қоғамы алдындағы ... ... - ... ... теориясы мен тәжірибесі бойынша барлық құндылықтарды игере отырып, ізгілендіру идеясына негізделген педагогикалық ілімді ... ... ... ... көзі ... табылатын оның ілімі өзі өмір сүрген қоғам үшін де, қазіргі қоғам үшін де, болашақ үшін де өміршең, ешқашан құндылығын ... аса ... ... ... ... ... ... өмірлік бағыты, болмысы әртүрлі адамдарды түсіне білгенде ғана өмір қызықты да мәнді ... ... ... өмір ... ... үйрене алмайсың, ол әрбір адамның жеке тәжірибесінен алынады. Өзгелермен қарым-қатынас барысында қайталанбас тұлға ретінде қалыптасамыз. Өмірде алуан түрлі тағдырлы, ... ... ... Олармен дұрыс қарым-қатынас жасай білу - баға жетпес байлық. Осы байлыққа ие адам ... өз ... таба ... үйлесімді өмір сүре алады. Өмірді сол қалпында қабылдап, қадірлей біледі. Өзімен де, басқамен де жарасымды өмір сүре алатындай тұлға ретінде ... ... ... Оған жету жолы сан түрлі. Соның бірі - ... ... -өзі тану мен ... ... өз уақытында қолдау көрсете отырып, кеңес беруді, көмек көрсетуді, өзінің тәжірибесіне немесе өзге адамдардың тәжірибесіне ... ... ... ... ... қажет етеді.
Өзін - өзі тану дегеніміз - бұл өзге адамдармен қарым-қатынасын, ... ... жеке ... ... ... жалпы өзін-өзі тану процесі.
Өзін - өзі танудың көптеген негізгі маңызды жақтары ... ... ... тану - жеке ... психологиялық денсаулығы мен психикалық хал жағдайын тануы;
* өзін-өзі тану - ішкі үндестік пен психологиялық жетілудің әдіс тәсілі;
* ... тану - жеке ... ... ... өзін-өзі жетілдіруінің негізгі жолы. [5, б.49].
Өзін-өзі тану мәселелерінде негізінен гуманистік психологияға ерекше мән беріледі. Мұнда өзін-өзі тану жеке ... ... ... ... актуализациялау ретінде қаралады, яғни, өзі кім болғысы келсе, сондай болуға қабілеттілігі, басқалардың айтуымен немесе әлеуметтік ортаның әсерінен болуы емес ... ... ... арқылы шындыққа талпынуы
00Адамның өзімен-өзі сұхбаттасу арқылы шындыққа талпынуы
3663315-142875 Адамның ... ... ... талпынуы
00 Адамның өзін-өзі ұстай білуге талпынуы
20631152592070Адамның іштей бірлестігін ... ... ... ... ... ... ... танытуы
Өзіңді-өзің
тану
Адамның өмірдегі өз орнын іздестіруі
Адамгер-шілік құндылықтарын тану
Өзіңді-өзің
тану
Адамның өмірдегі өз орнын іздестіруі
Адамгер-шілік құндылықтарын тану
Сурет 2 - ... ... жеке ... ... ... ... мұраттарға жету жолындағы әрекеті - оның ... ... тән ... ... адам ... ... сыры адам мінезіндегі мақсатты ниет-тілектерді жете түсініп, ... қол ... үшін ... ... ... ... ... етеді.
Адам өзін-өзі тануда өзімен-өзі болуға тәуекелге барады және басқадан артық немесе кем көрінуге тырыспайды. "Өзін-өзі тану" - ол ... тану ... ... ғана ... сонымен бірге жеке тұлға ретінде қоғамдағы қарым-қатынас, қоғамдық қоғамдық қатынас жүйесінде өзін-өзі ... ... ... тану - бұл өз ... ... көре ... оны жан-жақты анализ жасап қабылдау және бағалай білу. Студенттік жастағы маңызды психологиялық процесс - бұл ... ... ... мен жеке ... ... ... ... қалыптасуы [9, б.63].
Өзіндік сананың қалыптасуы бірнеше бағытта өтеді:
* Өзінің ішкі жан-дүниесінің ашылуы - жасөспірім өзінің эмоцияларын сыртқы ... ... деп ... ... ... деп ... бастайды, басқаларға ұқсамайтын жеке ерекшеліктері, кей кезде жалғыздық ... де ... ... ... ... қайта оралмайтынын, өзінің өмір сүруінің соңы болатынын түсіну пайда болады. Өлімнен қашып ... ... - ... ... ... өз ... өзінің болашағы, мақсаттары туралы терең ойлануға итермелейді. Барлығы мүмкін деген армандардан және ... ... қол ... ... жайлап азды-көпті шындыққа жақын жоспарлар шыға бастайды Өзін-өзі анықтаудың барлық сферасын, яғни, моральды бейне, өмір сүру стилі, мамандық таңдау және ... өз ... таба ... жеке ... өзі құрған өмірлік жоспары қамтиды. Өзінің мақсаттарын, өмірлік ұмтылыстарын, өмірлік жоспарын саналы түрде ... - ... ... ... ... Өзі туралы толық көзқарас, өзіне деген қатынас, біріншіден, адамның денесінің, сыртқы келбеті, өз тартымдылығы бағаланады, содан соң ... ... ... ... ... ... ... Өзін-өзі бақылау, өзі туралы басқа адамдардың ойы, өзінің мүмкіндіктері мен өз ... ... ... ала ... және ... ... ... негізінде адамда өзін-өзі сыйлау, өзіне деген жан-жақты ... ... ... дәл осы осы ... ... қателіктер жасалады.
"Өзін-өзі тану" бағдарламасын дер кезінде ендіру мен ... өмір ... туып отыр және де ... да ... ... жеткізіледі деген сенімділік пайда болады.
"Мен кіммін? Мен қандаймын? Мен неге талпынамын?" ... ... ... қоя ... ... өзі жауап бере отырып студент:
* өзіндік сана - өзі туралы көзқарас, өзіне деген эмоциональды қатынас, өзінің сыртқы келбетін, ... ... ... қасиеттерін, өзінің жетістіктері мен кемшіліктерін білу негізінде өзін-өзі тәрбиелеу өзіндік өсуге мүмкіндік туады деген пікір қалыптастырады.
* өзінің жекелік қасиеттерін және ... өзі ... ... мәні ... - ... махаббат, саясат және т.б. туралы өзіндік теориясын құрады және жалпы қоршаған орта туралы критикалық талқылаулар жасап өмірді жаңадан ... ... [9, ... индивид болып туылады, ал жеке тұлға болып қалыптасады. А.Н.Леонтьев "Адам өзге адамдармен қоғамдық қатынастар жасай отырып жеке ... ... ... деп жазды өзінің еңбектерінде.
Жалпы әрбір адамның жекелік тұрғыдан өсуі төмендегідей құрамды бөліктерден тұрады.
1. Өзін-өзі тану. Өзінің жекелік тұрғыдан ... ... ... үшін ... адам ... ... өзінің күшті және әлсіз жақтарын анықтап алу қажет, ... ... ... ... ... ... ... сана, өзіндік қатынас, өз-өзіне анализ жасау және өз-өзін бағалай білу жатады. Толығырақ тоқталып кетер болсақ: өзін-өзі ... - ... өзін ... ... сана - ... өзін практикалық және танымдық іс-әрекеттің субъектісі, жеке тұлға (яғни өзінің адамгершілік ... ... ... мұратын және мінез-құлығын) ретінде ұғынуы және бағалауы. Өзіндік сана рефлексиямен тығыз байланысты, мұнда ол теориялық ойлау деңгейіне көтеріледі. ... ... - ... ... Өзіндік анықтау - өзін бағалау. Бұл термин, әдетте, индивид өзі ... ... ... жеке ... ... ... ... қолданылады. Өзін-өзі аңғару - адамның өзін аңғару күйі. ... ... - 1) ... ... мінез-құлқын, өзін бақылауы; 2) интроспекцияның синонимі. Өзін-өзі жетілдіру - өзінің өмірлік қуатының мәнін, мақсатын жүзеге асыратын, ... ... ... ... сандық және сапалық өзгеріске түсіретін ішкі объективтік процесс. Өзін-өзі ұстау - адамның өз ... ... ... ... саласына ықпалы болатын жағдаяттарда өз қарекетін жүзеге асыруға қабілеттілігі. Өзін-өзі ұстауда осы іс-әрекетті реттейтін психикалық процестерді саналы ... ... ... ... ... білу - ... эмоциялық және әлеуметтік кемелділігінің көрсеткіші. Өзіндік бағалау - ... ... ... ... ... өз ... өмір ... сәйкес бағдарлай білуі, өз мақсатын нақтылау, ойын түйіндеу қабілеттілігі. Өзін-өзі бағалау адамның айналасындағылармен қарым-қатынасын, өзіне сын ... ... және ... қоя ... ... және ... ... қарайтынын көрсетеді. Сонымен қатар, өзін-өзі бағалау адамның іс-әрекетіне тиімділігіне және оның ... ... ... әсер ... ... ... ең ... адамға басқалардың беретін бағасына қарай қалыптасады. Адам өзін айналасындағылар қалай бағалайтынына қарай өзін-өзі бағалауға бейім келеді.
2. Өзі ниеттену. Өзі ... ... ... мамандандырылған және жекелей өзін-өзі дамытуға іштей ниеттенуіне әсер етуші әдістерді қолдана білуді жобалау. Бұл жерде Н.Р.Битянова мынадай негізгі ... ... ... ... ... ... ... стимулдау, ерік түрлері (өзіне бұйрық беру, өзіне міндет жүктеу, өзін мәжбүрлеу) .
3. Кәсіби және жекелік тұрғыдан өсуді программалау. Өзін-өзі ... ... ... ... өту мақсат пен міндеттерді айқындау және осы іс-әрекеттің әдістері мен жолдарын анықтауды жорамалдайды.
4. Өзін-өзі ... ... ... Н.Р.Битянова өзін-өзі көрсете білу техникасының негізгі үш элементін ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ойдың дамуына бағытталу, үшінші - психикалық жағдайын өзі реттей алу [9, б.73].
"Өзін-өзі тану" курсының психологиялық ерекшеліктері. Амансың ба, ... Күн? ... ба, Жер Ана ?! Аман ... ... ... ... әр сабағы осындай қызықты амандасу рәсімдерімен басталады. Бұл курстың ... ... ... ортамен ізгілік қатынасын орнату және өзіндік көзқарасының қалыптасуына ықпал ету болып табылады. Курс бойынша сабақтардың құрылысында ... ... мен ... ғылым негізімен тығыз байланысты. Ұсынылған материалды қабылдау барысында студенттердің: ... орта ... ... ... ... ... ... қолдануға үйренеді, өзіне-өзі бақылау жасай, өз ісін бағалай біледі: өзінің көңіл-күйін сезінеді, айналасымен жақсы қарым-қатынас орнатуға дағдыланады.
Осының барлығы қазіргі ... ... ... сай. ... ... ... ... танымды болғандықтан студенттер қызығушылықпен қатысады. Жүргізуші өзінің шығармашылығымен, шеберлігімен, мейірімділігімен әрбір студенттің ішкі жан ... ... ... ... ... ... бойларына, ізгілік, әдептілік жайлы психологиялық жағдай туғызу үшін "Тыныштық сәті", "Көңілашар" деген кезеңдері болады. Сабақтың бұл ... ... ... әсер ету, қиялдауы, әуенді сезінуі, түсінуіне әрекет жасап ... ... ... жеке ... ... құмарлығы, әр түрлі мұраттарға жету жолындағы әрекеті - оның даралық қасиеттеріне тән психологиялық ерекшеліктер.
Жеке адам психикасындағы ... сыры адам ... ... ... жете ... ... қол жеткізуі үшін дұрыс бағдар беріп отыруды қажет етеді.
Адам өзін-өзі тануда өзімен-өзі болуға тәуекелге барады және басқадан артық немесе кем ... ... ... ... - ол өзін-өзі тану туралы білім ғана емес, сонымен қатар жеке тұлға ретінде қоғамдағы қарым-қатынас, қоғамдық қатынас ... ... ... ... [2, ... ... топтағы әрекет ету қабілеті, сенімділік, көмектесуге дайын болу, сезімталдық, көзқарастың кеңдігі, шыдамдылық және өзін-өзі құрметтеумен қатар, ізделінді жеке қасиеттердің бірі ... ... ... құрметке, коммуникацияға, ынтымаққа негізделген қарым-қатынас құрғысы келетіндердің бәріне осы қасиеттер ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік рухта өтуі де қиындық келтіреді.
Бәсекелестікте ұтылғандарға қарағанда жеңімпаздар аз болады. Қалай болғанда да жеңілудің болатынын түсіну өзіңе деген сенімсіздік пен әр ... үрей ... ... ... ... ... бола бастайды, сөзсіз олардың басқа адамдармен қарым-қатынасы қиындай бастайды. Бәсекелестік бізді психологиялық жағынан тұйық етеді. Ерте ме, кеш пе өз ... ... ... ... ... ... ал бәсекелестік адамдарды оқшаулайды. Дегенмен соңғы жылдары ынтымақтасу идеялары танылуда. Жаттығулар мен ойындар жарысу ... ... ... ... орын ... ... ... мен жаттығулар топта жұмыс істеуге үйренуге, өзіндік сананы дамытуға, өзінің және ... ... ... ... мүмкіндік береді - яғни, күрделі көпбаспалдақты міндеттерді бірігіп шешетін сапаларды қалыптастырады. Жаттығулар тек топ мүшелерінің ... ... ... ғана ... ... ... әркімнің өзін-өзі тануы, өзін-өзі дұрыс бағалауын қалыптастырады, басқа адамдармен өзара әрекет дағдысына ... [15, ... ... ... ... ... ... жақындасудың қосымша көзі болып табылады. Сөйлеумен бірге қарым-қатынастың сөзсіз (вербальды емес) ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа сипау, көру (көздің түйісуі) , ымдау, біреудің ішкі дүниесін сезіну (үндемеу) жатады. Қарым-қатынас ... осы ... ... жағдайға қарай оларды қолдану іскерлігіне, өзара әрекет бағытында оларды қолданудың психологиялық заңдылықтарын түсінуге ниеттенеді. Мысалы, сипап жанасу өзара жақындасудың ... ... ... ... ... әсер ... ... қарым-қатынас тілін дамыту (сипау, көру, ыммен) жаттығулары қатысушылардың ... ... ... ... арттырады, сөзсіз қарым-қатынас тілін жағдайға байланысты қолдануға және бір түрінен екіншісіне өту мүмкіндігіне жаттықтырады. Бұдан басқа, ... ... ... ... ... ... осылайша үйреншікті тілді қарым-қатынастан қол үзіп, психолог ... ... ... үшін жаңа ... ... ... ... етеді. Әсіресе, сипау қатынасының элементтерімен сөзсіз қарым-қатынас тапсырмаларын ... ... ... ... өз ... ... қашықтықтықтың тез қысқаруына ықпал етеді. Үнсіз қарым-қатынаста топ мүшелері өздерін көрсетеді және үнсіз қарым-қатынасқа түседі [6, б.82].
Сөзсіз қарым-қатынастың ... оның ... ... ... ... ... ... пантомимамен жеткізу, сонымен бірге қандай бір берілген тақырып бойынша нәрселелермен айлалы әрекет жасау. Қатысушылар жағдайды және басқа адамдарға ... тек ... және ... жұғысумен жеткізеді. Үнсіз мінез-құлықты бақылау қиын болғандықтан бұл жаттығулар құнды болып есептеледі. Жаттығулар тұтастай топ жағдайын немесе әр ... жеке ... ... ... Бұл ... біреудің ішкі дүниесін эмоциялық жағынан түсіну (эмпатия) іскерлігін дамытуға, жүрек жылуын беруге ... ... ... жаттығуларды өткізгенде төмендегі кезеңдерді есепке алу маңызды:
* топ жағдайын немесе әр қатысушыны өзгерту ниетін ... ... ... ... таңдау;
* топтың даму кезеңі, оның құрамы, мезгілі, одан әрі ... ... ... ... ... ... топқа нұсқау беру, қалай орындалу керектігін көрсетуге немесе мысалмен дәйектеп ... ... ... ... ... ең ... ... жетіп, төмендемей тұрған кезде жаттығуды аяқтауға болады;
* жаттығуды талдау.
Өзін-өзі тану курсы бойынша жүргізілетін ... ... ... - ... ... ... дамуына және өмірде өз әуелетін барынша көп қолдануына бағытталған. Бұл сабақтар адамның өзін-өзі тануына, әлеуметтік ортаға жылдам, ... жеңе ... ... ... және ... жеке ... танып білуге жағдай жасайды [6, б.43].
"Бірлесіп көтерген жүк ... ... ... ... ... жасаған кезде әрбір адамның жеке тұлға болып қалыптасуы дұрыс деңгейде жүреді және ұлттық рухани мәдениетін ... ... ... орнын табады.
Тұлға дамуын жетілдіру қай заманның болмасын өзекті мәселесі болғаны анық. Әсіресе, қоғам дамуын тұлға дамуымен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы жағдайында бұл аса өткір мәселелердің біріне ... ... ... беру ... ... ... бағытталған ұмтылысын сақтай отырып, өзінің басым бағдарын жеке тұлғаның ішкі мүмкіндіктерін өзінің жетілдіруі, ... ... өз ... дамытуына жағдай жасауды жоғары орынға қоюда. Өйткені осындай сапаға ие адам ғана қай ... ... ... ... бәсекеге төтеп бере алады.
Тарауда қарастырылатын мәселені талдауды ең алдымен ұғымының мәнін ашудан бастағанды жөн көрдік. Тұлға - ... өз орны мен ... ... мойындайтын саналы әрекетпен айналысатын даралық қасиеттерге ие жеке адам. Бостандық, ақыл-парасат, қозғалысты өмір салты, индивидуализм және кәсіпкерлік рухтың қалыптасқан болуы ... ... ... ... сөзінің өзі ұғымы ретінде бұдан 200-300 жыл бұрын, яғни ағартушылық дәуірінде пайда болғандығын жазады.
С.Л. Рубинштейн А.Н. ... К.А ... ... бойынша тұлғаның даму көзі - іс-әрекет, бұл ... ... ... ... ... ... ... оның барысында тұлғаның қасиеттері қалыптасады. Тұлғаның құрылымының басты құрамдас бөліктері: бағытталуы, қабілеттер, мінез-құлық және өзін-өзі бақылау деген пікірлер келтіріледі [8, б.39]. ... ... ... ... қарастырылады да, бұл атаудың төмендегі екі негізгі бағытта қолданылатындығы келтіріледі:
- кез ... ... ... ... даму ... және ... ... басқара алатын қабілетіне сай деңгейдегі психикасы бар адам [7, б.36].
Психологиялық сөздікте тұлғаға - ... ... ... ... ... нақты жеке адам болмысының қайталанбас, ерекше әдісі, ... ... ... дара ... ... ... тіршілік ету әдісі жағынан дара болады, оның өзіндік дүниесі ерекше өмір жолын белгілейді және ол ... ... ... ... ... ... сипаттама беріледі.
Б.Г.Ананьев адамның тұлғалық қасиеттерін былайша суреттейді:

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сабақтан тыс жұмыстар арқылы оқушылардың дүниетанымын қалыптастыру52 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет
«Өзін-өзі тану» пәнін оқыту әдістемесінің ерекшеліктері19 бет
Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді тактикалық - криминалистикалық қамтамасыз ету55 бет
Азаматтарды хабар-ошарсыз кетті ден танудан туындайтын жағдайла21 бет
Сабақтан тыс жұмыстар арқылы оқушылардың дүниетанымын қалыптастыру52 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет
«Өзін-өзі тану» пәнін оқыту әдістемесінің ерекшеліктері19 бет
Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді тактикалық - криминалистикалық қамтамасыз ету55 бет
Азаматтарды хабар-ошарсыз кетті ден танудан туындайтын жағдайла21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь