Ресейдің Қазақстанның оңтүстік өңірін отарлауы және оның халықтың күнделікті өміріне әсері

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Ресейдің Қазақстанның оңтүстік өңірін отарлауы
2. Ресейдің қазақ халқына күнделікті өміріне әсері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
ХІХ ғ. ІІ жартысында Еуропа елдері зауыттық-фабрикалық жүйеге,яғни қоғам дамуының капиталистік жолына біржола түсті. Капиталистік даму жолына түскен ол елдер, енді шикізат көздері мен өнеркәсіп өнімдерін өткізетін нарықтық аймақтар қажет болды. Осы бағытта Еуропа елдері экономикалық даму жағынан артта қалған Азия, Африка елдерін отарлау жолындағы бәсекелестікте белсенді саясат жүргізгені белгілі.
Біз, ХІХ ғасырдағы Қазақстан тарихын сөз еткен кезде, оны әлемдік тарихтан, Ресей тарихынан бөліп қарауымыз мүмкін емес. өйткені бұл кездегі Ресей қоғамындағы өзгерістер Еуропамен, ал Қазақстан қоғамындағы өзгерістер патша үкіметінің жүргізген сыртқы саясатымен тығыз байланысты еді.
1861жылы Ресейде крепостниктік правоның жойылуы елде капитализмнің даму процесін жеделдетті. Қазақстанның шикізат көзі және өнеркәсіп өнімдерін өткізетін рынок ретінде ролі күшейді.
1. Аманжолов К. Қазақстан тарихы. І-кітап. А., 2004. -361 б.
2. Мұқанов М. Қазақ жерінің тарихы. А.,1994. -22 б.
3. Поздеев-Башта, Аркадий. Алматы. Верный-Алма-Ата. А.,2004. -14 б.
4. Кәдірқұлова Г.Қ. Қазақстан тарихы. А., 2005. -159-160 бб.
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Ресейдің Қазақстанның оңтүстік өңірін отарлауы
2. Ресейдің қазақ халқына күнделікті ... ... ... ғ. ІІ жартысында Еуропа елдері зауыттық-фабрикалық жүйеге,яғни қоғам дамуының капиталистік жолына біржола түсті. Капиталистік даму жолына түскен ол елдер, енді ... ... мен ... ... ... нарықтық аймақтар қажет болды. Осы бағытта Еуропа елдері экономикалық даму жағынан артта қалған Азия, Африка елдерін отарлау жолындағы бәсекелестікте белсенді ... ... ... ХІХ ... ... ... сөз еткен кезде, оны әлемдік тарихтан, Ресей ... ... ... мүмкін емес. өйткені бұл кездегі Ресей қоғамындағы өзгерістер Еуропамен, ал Қазақстан қоғамындағы өзгерістер патша үкіметінің жүргізген сыртқы саясатымен тығыз байланысты ... ... ... правоның жойылуы елде капитализмнің даму процесін жеделдетті. ... ... көзі және ... ... ... рынок ретінде ролі күшейді.
Ресейдің Қазақстанның оңтүстік өңірін отарлауы және оның
халықтың күнделікті ... ... ғ. ... ... ... Қазақстанды толығымен жаулап алып, оны өзінің отарына айналдырды. Капиталистік даму жолына түскен Ресей,енді ... ... ... ... ... империяға ыңғайлы жүйесін жүргізуге кірісті. Қазақстанның оңтүстік өңірін бақылауда ұстап тұру үшін патша үкіметі қандай шаралар жүргізді,енді соған тоқталайық:
Кіші және орта жүз ... ... ... ұлы жүз тайпаларының бірқатарын өз бодандығына қабылдағаннан кейін, патша үкіметінің алдында аса ... ... ... өлке ... басқаруды реттеу және соның негізінде халықтан алым-салық жинау ... ... Бұл ... орыс ... ең алдымен, белгілі бір рудың, тайпаның дәстүрлі мекен еткен жерлерін, ғасырлар бойы қалыптасқан бір жайылымдықтан екіншісіне ауысатын көші-қоныс ... ... ... ... ... мен ... ... көздеді.(2)
Патша әкімшілігі өзінің ықпалын күшейту үшін,ішкі өзара ... ... ... ... ... ... ... тыс алым-салық салумен және шапқыншылық жасаумен азап шектірген Қоқан ханының жол көрсетуімен ағылшын экспанциясының ... ... ... әрекет ету үшін осы аудандарда ірі әскери қамалдар салуға шешім қабылдады.(3)
Қазақстанның оңтүстігін ... ... ... ... екі жақтан-Сырдария желісі бойымен Перовск қамалынан және Верный бекінісінен бастады.1853 жылы генерал Перовский Ақмешітті (қазіргі Қызылорда) ... ... жылы ... полковник Черняевтің басшылығымен Ресей әскерлері Қазақстанның оңтүстігіне қайта шабуыл жасай бастады. Осы жылы 4-маусымда Әулиеата, ... ... ... ... ... ... ... Шымкентті жаулап алуға кірісті. Қала тұрғындары басқыншыларға қарсы ... ... ... ... ... орыс ... кері шегінуге мәжбүр болды. Енді Черняев Шымкентке шабуылды екі қанаттан ... ... ... ... ал ... ... Лерх ... шықты. 1864 жылы 22-қыркүйекте Шымкент алынды.
Бұған дейін Орта Азия хандықтарына бағынған Қазақстанның оңтүстігі, енді Ресей ... ... ... ІІ 1867 жылы 11-шілдеде "Жетісу және Сырдария облыстарын басқару туралы уақытша Ережеге", ал 1868 жылы ... ... және ... ... ... ... ... қол қойды.
Реформаларға сәйкес Қазақстанның барлық аумағы Түркістан, Орынбор, Батыс-Сібір - үш генерал-губернаторлыққа бөлінеді. Әскери және азаматтық билік түгелімен ... ... ... ал ... генерал-губернаторы оған қоса Қытаймен, Иранмен елшілік келіссөздер ... ... ие ... ... ... ... ... құралды. Түркістан генерал-губернаторлығына Жетісу мен Сырдария облыстары ... ... мен ... ... ... ... істерімен де айналысты. Оларды әскери министрліктің нұсқауымен патшаның өзі тағайындап,өзі жұмыстан босатты. Ал ... ... ... ... ішкі ... ... ұсынысымен және әскери министрліктің рұқсатымен тағайындалды.(5)
1867-1868 жж. ... ... ... облыстар уездерге, уездер болыстарға, болыстар ауылдарға (100-120 ... ... ... сот ... да ... ... ... соттар жалпы Ресей сот заңдылықтарын басшылыққа алды, билер соты сот жүйесінің төменгі органы ретінде ғана ... ... салу ... ... ... ... ... мемлекетінің меншігі деп жарияланды, феодал-шонжарлардың жер пайдалануға айрықша құқығы сақталды.
60-жылдардағы реформалар (1867-1868 жж. әкімшілік-аумақтық реформалар Л.Б.) мен 1886 және 1891 ... ... және сот ... ... егізілген өзгерістер отарлық және феодалдық езгіні күшейте түсуге бағытталған еді.
Патша үкіметінің ұлтшыл-отаршыл ... ... ... ... асқан реформалар өлкенің жалпы ресейлік экономикаға тартылуына жағдайлар жасады, капиталистік қатынастардың ену ... ... ғ. ... ... отарлаудың жаңа кезеңі, яғни Ресей губернияларының шаруаларын қоныстандыру басталды. Патша үкіметінің Ресейдің орталығындағы аграрлық дағдарысты шешуге бағытталған бұл саясаты қазақтар ... ... ... ... Қазақстан және Жетісу халқының тіршілігіне де ауыр тиді, Қазақстан халқының саны мен ұлттық құрамын күрт өзгертті.
Қазақтар мен келімсектер ... ... жер үшін ... туып ... Соған қарамастан өзара достық қарым-қатынас та пайда бола ... ... ... күш, ... ... көмек берді, келімсектер көшпенділердің ауылшаруашылық құрал-саймандарын игеруіне, жер өңдеудің озық үлгілерін пайдалануларына жәрдемдесті.(7)
1868-1882 жылдар аралығында Жетісуда 15000 ... ... 29 ... ... жылы тағы да 1700 ... ... келді.
Жетісу облысына Верный, Қапал, Лепсі, Жаркент, Пішпек, Пржевальск уездері кірді.
1881 жылғы Санкт-Петербург келісім шарты бойынша, қазақ қауымдары, сондай-ақ ХІХ ғ. ... ... ... ұлт-азаттық қозғалысына қатысқандары үшін қытай үкіметі тарапынан туған кекшілдік қыспақтан қорыққан ұйғырлар өз қалауларымен Ресей жеріне ... ... деп ... ... ... Л.Б.) ... келді.1882-1883 жж. Жаркент, Верный, Пішпек уездерінің жерлеріне 50 мыңға тарта адам келіп қоныстанды.(8)
ХІХғ. 70-80 жж. Жетісу ... ... ... ... ... қоныс аударды, бұл құбылыс Жетісу мен Верный (қазіргі Алматы) қаласы шаруашылығының дамуы мен халық құрамына әсер етті. Қоныс аударған ... жер ... ... ... ... ... Олар ... күріш екті, мал өсірумен айналысты,жүзім бау-бақша өсірді. Олардың суармалы егістік саласындағы тәжірибелері үлкен маңызға ие ... ... ... ... ... алқаптары мен бақша өсірудің көзіне айналдырды. |йғырлар Жетісу өңіріне таңсық редис, қызыл бұрыш, баклажан сарымсақ, фасоль сияқты көкөніс ... ... ... пен ... дамуына да себепші болды; темірден, ағаштан түрлі бұйымдар, ыдыс-аяқ жасады, аяқ киім ... ... ... кілем тоқуды білді. Олардың арасында ағаш шеберлері, ұсталар да ... ғ. ... ... Қазақстан өңірінің Сырдария облысындағы жағдай қандай еді?
1867 жылы құрамына Сырдария және Жетісу облыстары кірген Түркістан ... ... ... ... ... болды. ХІХ ғасырдың соңына таман Жетісу өз алдына бөлініп кетті.
Сырдария облысының шекаралары қазіргі Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, ... ... ... ... Сырдария облысын отарлауы 1874-1876 ж.ж. басталды. 1880 жылға қарай ... 2000 адам ... ... үш поселкенің іргесі қаланды.
Егер далалық облыстарға байланысты Жетісу далалық ережесінде көшпенділерге берілген "артық" жерлерді жалпымемлекеттік қажеттіліктерге, тіпті ... ... ... ... ... ... ... басқару туралы ережеде мұндай бап болған жоқ ( ол тек 1910 ж. ғана ... ). (10) ... ... алғаш пайда болған орыс поселкелерінің барлық жерлерін ... ... екі ... ... ... өз еріктерімен қырғыздардың (қазақтардың Л.Б.) өздері берді. (11)
Ресейдің Қазақстанды отарлаудағы мақсаты-шикізат және өнеркәсіп өнімдерін өткізетін нарық көзіне ... ... ... ... болатынмын. Ресейден Қазақстанға шыт, шұға, жібек, былғары, металл бұйымдары әкелінді, ал Қазақстаннан Ресей рыногына ... мал ... мал ... ... ... Мал ... мен егін шаруашылығы өнімдерінің құны артып, натуралды шаруашылық ыдырай бастады. Сауданың жаңа түрі-жәрмеңкелік сауда пайда болды. Банктер құрылды. Мейілінше баяу ... да ... ... ... ... ... Саудамен байлар мен көпестер айналысты Сауда-өнеркәсіп орталықтары ретінде қалалардың ролі артты. Қала халқының саны қоныс аударушылар есебінен өсті. Қазақтар ... ... ... ... ... аймағының қазақтары бұл өлкеге орыстар келгенге дейін көршілес (тіпті кейбір елді мекендерде аралас) тұрған өзбек халқымен тығыз мәдени-экономикалық байланыста ... . Біз ... ... ... ... ... ... әдісін қолданып, жер өңдеумен айналысса, қазақтар жартылай отырықшы болды, суармалы егістікпен және мал шаруашылығымен қатар айналысты. Жер ... мен мал ... ... ... ... өзбектердің жер өңдеудегі тәжірибелерімен бірге олардың сол жер өңдеуге қажетті құрал-саймандарын да қабылдады.(13)
ХІХ ... ... ... ... бай қазақтары суармалы егіншілікпен кең көлемде айналыса бастады. Ауқатты қазақтар көрші өзбек феодалдарының ... ... ... ... ... түсіне бстады. Мысалы, Түркістан уезінде бай егінші-қазақтар өзбектерден де көп жерге егін салды. Осындай ірі жер ... ... ... Қоқан хандарына арқа сүйесе, енді орыс отаршыл әкімшілігіне арқа сүйеп, шұрайлы жер бөліктеріне ие ... ... ... ... және ... ... ... шаруашылық байланысының әсерінен Қазақстанның басқа жерлеріне қарағанда Шымкент уезінің жер өңдеу әдісіне ертерек көшкенін ... ... ... ... жаңа ... меңгеруге бар ынталарымен кірісті. Мысалы: ХХ ғ. басында тары ... орта ... 10 ... 100 ... өнім алып отырған.
өзбектер мен қазақтар Машат, Ақсу, Сайрам, Бадам өзендерінің ... өз ... ... ... ... ... ... мен Әмударияның төменгі ағысындағы қазақтардың ауылшаруашылық еңбек құралдары өзбектердің құралдарымен ұқсас болды: бір тісті ағаш соқа (өзбектер омач, ал қазақтар ... ... мала ... ... ... ... ... хорезмдік өзбектер әкелген), айыр, хорезмдік орақ, ағаш ... ... мен ... ... ... ... ортасы-Ташкент қакласы болды. Ташкент базарында қазақ тауарларын және қазақтарға арналған тауарлар сататын арнайы қатарлар болды.. Оған мысал ... ... ... ... саны 100 орыннан асты. Ол орындарда алаша, ала шыт, бөз, тон, ... ... ... т.б. ... ... өнімдер. Бұлар қазақтардың сұранысын ескере отырып, олардың талғамына сай Ташкент шеберханаларында өндірілді. Ал, 30 ... ... киіз ... ... ... ... ... арқан, қап, қоржын, белбеу т.б. сатылды.(15)
Оңтүстік өңірін мекендеген қазақ-өзбек халқының материалдық және рухани өмірінде де тығыз байланыс болды. Бұл байланыс біз ... ... ... ғана орын алған жоқ, оның тамыры ғасырлар қойнауына кетеді.
Архитектура саласындағы ұқсастықтарға тоқтасақ: Оңтүстік өңірдегі қазақтар үйлерін ... ... ... тастардан салып, төбесін де тегіс қылып жапқан. Отырықшылыққа көшкен қазақтардың тұрғын үй ... ... ... ... өзбек, орыс халықтарының да осы саладағы іздерін байқауға ... ХІХ ғ. ... ... ... мен ... ... өзбектердің, кейбір бай қазақтардың үйлері, шаруашылығы өздеріне тиесілі жерде, саңылаусыз қоршау ішінде орналасты..
Кедейлер үйлерін саздан ... ... ал ... ... ... ... яғни ағаш ... үйдің негізгі формасын жасап алады да, артынан бос ... ... ... ... ... ... өзі бидай, жүгері,тары, арпа, мақта, сәбіз,жуа туралы көптеген жұмбақтардың, ... ... алып ... ... мен өзбектердің ежелден тұрмысының, өмірінің ортақтығы ертегілерінен де көрініс берді. Мысалы: сиқырлық, қиял -ғажайып, тұрмыстық, жануарлар туралы. Екі ... ... де ... ... ... т.б. ... ... сенімді ат, ақсақалды қарт бейнелеген. Алдар көсе- ... ... ... ... ... таман Ресейден Қазақстанға келген мыңдаған аш, жалаңаш қоныс аударушылар қазақ жеріне бұрын естіп,білмеген жұқпалы ауруларды әкеліп, нәтижесінде ... мен ... ... қалуына себеп болды , бұл сөзіме төмендегі деректер дәлел бола алады: Мысалы, Дмитриев шіркеуінің ... ... ... ... және ... селоларында балалар арасында дифтерияның пайда болуына байланысты 1883 жылдың 26 ... ... ... ... шара ... ... Сонымен бірге, қазан айынан желтоқсанға дейін Зайцев және ... ... ... ... аралас 44 бала өлгенін, үйлерді аралағанда ауырып жатырған және 5 бала, бір қарт әйелді көргенін,үйлерде ... ... ... , ... жоқтығын байқағанын, бұған селолық биліктің ешқандай көңіл аудармай отырғанын жазып, осыған байланысты Верный уездік бастығына тапсырма беруін немесе Зайцев селосына ... ... ... ... ... ... ... оларды бұндай жағдайда қалай пайдаланатынын көрсететін жауапты адам бөлуін өтініп сұрайды.(17)
Және бір деректерде 1884 ... 2 ... ... ... басқармасына подполковник Сапожников 18 шілдеден бері белгісіз ауру пайда болғанын, оны ... ұнға ... ... ... ол ұнды ... ... ауру ... отырғанын, ол ұнды сатып алған қырғыздар арасында қысқа уақыт ішінде 10 адам өлгенін мәлімдейді.(18)
Мұрағат деректері ... ... ... ірі қара ... да ауру ... болғанын көрсетеді. Оған мысал: 1884 жылдың 13 қазанында ... ... ... ... уездік басқармасына Жоғарғы Надеждинскіде мүйізді ірі қара малдың ауруы асқынып тұрғанын, ауруға ұшыраған малдың ауызы, аяғы дірілдейтінін мәлімдейді.(19)
Орыстармен ... ... ... ... ... ... ... шамандық пен бақсылықтың зор маңызы болғанын білеміз. Бірақ , қоғамдағы түрлі өзгерістер бұл саланы да айналып өте алмады. Емдеудің бұл ... ... ... ... ... ... фольклоры ауылдардағы, рулар мен жүздер арасындағы қоғамдық теке тірестермен, әлеуметтік күреспен тікелей ... ... |зақ ... бойы қазақ ақындары өз руы мен тайпасын, оның байларын, батырларын, жайлауын, малын айтыстың басты тақырыбы ретінде ұстап ... ... ғ. ... мен ХХ ғ. ... айтыс тақырыбы күрделене түсті. Көшпелі, отырықшы өмір,білім алудың қажеттілігі, орыс мәдениетіне деген ұмтылушылық , жастардың патриархалдық дәстүрлер мен әдеттерге ... жаңа ... ... ... ... ... қазақтарды қайткен күнде де экономикалық тәуелділікте ұстап тұрып, негізгі шикізат көзіне, өнеркәсіп өнімдерін өткізетін нарық көзіне,бір сөзбен ... , отар ... ... ... ... ... ... күнделікті өмірінде, тыныс-тіршілігінде, қазақ қоғамының барлық саласында даму жаңа бір серпілістер мен ізденістер арнасына түсті. Бірқалыпты ... ... ... ... ... тіршілігі, өмір сүру әдеті өзгерістерге ұшырады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Аманжолов К. Қазақстан тарихы. І-кітап. А., 2004. -361 ... ... М. ... ... ... А.,1994. -22 б.
3. Поздеев-Башта, Аркадий. Алматы. Верный-Алма-Ата. А.,2004. -14 б.
4. ... Г.Қ. ... ... А., 2005. -159-160 бб.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
Тіршілік және тірі материя туралы түсінік7 бет
Адам өмірі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Заңымен қорғау объектілері ретінде18 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Жыраушы тұлғалар3 бет
Медицина қызметкерлерінің техникалық қауіпсіздігі4 бет
Отаршылдық саясаттың Түркі өркениетіне тигізген кері әсері3 бет
Уланудың жағдайлары және себептері5 бет
1986ж. Қарағандыдағьі желтоқсан оқиғасы және оның облыстың қоғамдық өміріне әсері8 бет
XIX ғасырдағы Ұлыбританияның Қытайды отарлауы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь