Азаматтық іс жүргізудің сот шешімін шығармай аяқталуы

Кіріспе
1. Соттың бірінші инстанциясының қаулыларының түсінігі және түрлері
2. Сот шешімінің сот ұйғарымынан айырмашылығы
3. Сот шешімі. сот әділдігі актісі, мәні және маңызы
4. Сот шешімінің заңды күші
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Тәуелсіз мемлекет құрудың ең басты шарттарының бірі заңдылықты сақтау болып табылады. Заң нормаларын сақтау - әрбір азаматтың міндеті. Осыған орай мемлекет мүддесін және жеке азаматтың құқығын қорғау, тәртіпті нығайту, құқық бұзушылықпен күресу, халықты заң ережелерін сақтауға үйрету еліміздің көптеген құқық қорғау органдарымен қатар сот органдарына да жүктелген.
Соңғы жылдарда азаматтық және қылмыстық істер қараудың сапасы мен жеделдігінің тұрақты арту үрдісі қамтамасыз етілуде. Мұндай оңды нәтижелер 2001 жылғы маусымда іс жүргізу заңнамасына жаңа ережелер енгізіп, соның арқасында істерді қайта қарауға қайтармай, облыстық соттардың апелляциялық және қадағалау инстанцияларында түпкілікті шешудің оңтайлы жолын таңдауға мүмкін болғанына да байланысты болып отыр.
Дегенмен еліміздің сот әділдігі жүйесін жетілдірудің барлық мәселелері толық шешілді деп айтуға болмайды. Біз демократиялық қоғам орнатып жатырмыз. Ал демократия – адамдардың Конституциялық құқықтарының, бостандықтарының қатаң сақталуы. Олай болса, азаматтардың құқықтары бұзылмауының немесе бұзылған құқықтарының уақтылы, дер кезінде қалпына келтірілуі мемлекетімізде сот органдары арқылы жүзеге асырылады. Жекелеген соттардың және сот әкімшілігі органдарындағы кемшіліктер, заңды және сот этикасын бұзу немесе заңсыз, негізсіз шешімдері шығару сияқты келеңсіз жағдайлар әлі де көптеп кездесетіні белгілі.
Соттардың жіберген қателіктерінің көпшілігі сот шешімдері, ұйғарымдары, қаулылары заңды күшіне енбей тұрып, яғни, апелляциялық сатыларда істерде қайта қарау арқылы түзетіледі. Дегенмен заңсыз немесе негізсіз шешімдердің де заңды күшіне еніп кететін жағдайлары аз кездеспейді.
1. ҚР Конституциясы. 1995 жыл 30 тамыз // Алматы: Юрист, 2006 ж., Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы - Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңы.
2. ҚР Азаматтық Кодексі. Жалпы бөлім. 1994 жыл 27 желтоқсан // Алматы: Юрист, 2006ж., 2007 жылғы 21 шілдедегі №299-ІІІ, 2007 жылғы 26 шілдедегі №311-ІІІ Заңдарымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
3. ҚР Азаматтық Кодексі. Ерекше бөлім. 1999 жыл 1 шілде, №409-І // Алматы: Юрист, 2006 ж., 2007 жылғы 7 тамыздағы №321-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
4. ҚР Қылмыстық Кодексі. 1997 жыл 16 шілде // Юрист, 2003 ж., 2007 жылғы 21 шілдедегі №308-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
5. ҚР Азаматтық іс жүргізу Кодексі. 1999 жыл 13 шілде, №411-І // Алматы: Юрист, 2006 ж., 2007 жылғы 29 маусымдағы №270-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
6. “ҚР Азаматтық Кодексінің Ерекше бөлімін заңды күшіне енгізу туралы” ҚР №410-І Заңы. 1999 жыл 01 шілде // Алматы: Юрист, 2006 ж.
7. “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы” ҚР №493-І Заңы. 1999 жыл 10 желтоқсан // Алматы: Юрист, 2006 ж.
8. ҚР “Акционерлік қоғамдар туралы” №415-ІІ Заңы. 2003 жыл 13 мамыр // Алматы: Юрист, 2006 ж.
9. Қазақ Советтік Социалистік Республикасының “Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы” Заңы // Алматы: Юрист, 1999 ж.
10. ҚР “Бұқаралық ақпарат құралдары туралы” №451-І Заңы. 1999 жыл 23 шілде // Алматы: Юрист, 2006 ж.
11. ҚР “Мемлекеттік қызмет туралы” №453-І Заңы. 1999 жыл 23 шілде // Алматы: Юрист, 2006 ж.
12. ҚР “Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы” №2143-XІІ Заңы. 1993 жыл 14 сәуір // Алматы: Юрист, 2000 ж.
13. ҚР Жоғарғы Кеңесінің “Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы ҚР Заңын күшіне енгізу туралы” Қаулысы. 1993 жыл 14 сәуір // Алматы: Юрист, 1999 ж.
14. “Сот тәжірибесінде азаматтар мен заңды тұлғалардың ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдардың қолданылуы туралы” ҚР Жоғарғы Сот Пленумының №6 Қаулысы. 1992 жыл 18 желтоқсан // Алматы: Юрист, 2005 ж.
15. ҚР Жоғарғы Сотының “Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы” №3 Нормативтік Қаулысы. 2001 жыл 21 маусым // Алматы: Юрист, 2005 ж.
16. ҚР Көлік және телекоммуникация Министрлігінің 22.05.2003 ж. №147-І Бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ресми электрондық мекен-жайларын меншіктеу және ресми электрондық мекен-жайлары анықтамалығын жүргізу Ереже // Алматы: Юрист, 2006 ж.
17. ҚР Ақпараттандыру және байланыс Агенттігінің төрағасының орынбасарының 05.04.2005 ж. №88-Б Бұйрығымен бекітілген Интернет желісі сегментінің қазақстандық домендік кеңістігін бөлу Ережелері // Алматы: Юрист, 2006 ж.
18. “Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы” Қазақстан Республикасының 25 желтоқсан 2000 жылғы Конституциялық заңы.
19. “Қазақстан Республикасының прокуратурасы туралы” Қазақстан Республикасы 21 желтоқсан 1995 жылғы Заңы.
20. “Нотариат туралы” Қазақстан Республикасының 14 шілде 1997 жылғы Заңы.
21. “Адвокаттық қызмет туралы” Қазақстан Республикасының 5 желтоқсан 1997 жылғы Заңы.
22. “Мемлекеттік баж туралы” Қазақстан Республикасының 31 желтоқсан 1996 жылғы Заңы.
23. “Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы” Қазақстан Республикасының 30 маусым 1998 жылғы Заңы.
24. “Соттардың азаматтық іс жүргізу заңының кейбір нормаларын қолдануы туралы” Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 26 маусым 2000 жылғы №9 қаулысы.
25. “Қазақстан Республикасындағы құқықтық реформаның мемлекеттік бағдарламасы туралы” ҚР Президентінің 14 ақпан 1994 жылғы Жарлығы.

Халықаралық құқықтық актілер мен шет мемлекеттердің нормативтік құқықтық актілері:
1. Адам құқықтарының Жалпы Декларациясы. 1948 жыл 10 желтоқсан. // Сборник документов по международному праву. Том 1. Алматы: “САҚ” АҚ, 1998. Под общей редакцией К.К. Токаева. 388-394 бет.
2. Ресей Федерациясының Азаматтық Кодексі. 2 бөлім. 1996 жыл 26 қаңтар, №14-Ф3 // Алматы: Юрист, 2006 ж.

Ғылыми әдебиеттер:
1. Агарков М.М. Возмещение морального вреда по советскому праву // Проблемы социалистического права. – 1939. - №1.
2. Абдуллина З.К. Участие общественности в судебной деятельности по гражданским делам. // Рефераты научных докладов. Юбилейная научная конференция профессорско-преподавательского состава.
3. Ащеулов А.Т., Жайлин Г.А. Гражданско- правовая ответственность за вред, причиненный преступлением против личности. – Алматы, 2000. – 145 бет.
        
        Азаматтық іс жүргізудің сот шешімін шығармай аяқталуы
Жоспар
Кіріспе
* Соттың бірінші инстанциясының қаулыларының түсінігі және түрлері
* Сот шешімінің сот ұйғарымынан айырмашылығы
* Сот ... сот ... ... мәні және ... Сот ... ... күші
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Тәуелсіз мемлекет құрудың ең басты шарттарының бірі заңдылықты сақтау ... ... Заң ... ... - ... ... міндеті. Осыған орай мемлекет мүддесін және жеке азаматтың құқығын қорғау, тәртіпті нығайту, құқық бұзушылықпен күресу, халықты заң ережелерін ... ... ... ... ... қорғау органдарымен қатар сот органдарына да жүктелген.
Соңғы жылдарда азаматтық және қылмыстық істер қараудың сапасы мен жеделдігінің тұрақты арту үрдісі ... ... ... оңды нәтижелер 2001 жылғы маусымда іс жүргізу заңнамасына жаңа ережелер енгізіп, соның арқасында істерді қайта ... ... ... ... ... және қадағалау инстанцияларында түпкілікті шешудің оңтайлы жолын таңдауға мүмкін болғанына да байланысты болып отыр.
Дегенмен еліміздің сот ... ... ... ... мәселелері толық шешілді деп айтуға болмайды. Біз демократиялық қоғам орнатып жатырмыз. Ал демократия - ... ... ... ... ... ... Олай ... азаматтардың құқықтары бұзылмауының немесе бұзылған құқықтарының уақтылы, дер кезінде қалпына келтірілуі мемлекетімізде сот органдары арқылы жүзеге асырылады. Жекелеген соттардың және сот ... ... ... ... және сот этикасын бұзу немесе заңсыз, негізсіз шешімдері шығару сияқты келеңсіз жағдайлар әлі де көптеп кездесетіні белгілі.
Соттардың ... ... ... сот шешімдері, ұйғарымдары, қаулылары заңды күшіне енбей тұрып, яғни, апелляциялық ... ... ... қарау арқылы түзетіледі. Дегенмен заңсыз немесе негізсіз шешімдердің де ... ... еніп ... ... аз ... ... инстанциясының қаулыларының түсінігі және түрлері
Ар-намыс, қадір-қасиет және іскерлік беделге қолсұғушылық арқылы ... ... зиян ... ... пен ... ... ... негізгі табиғи құқықтарының бірі болып табылады. ҚР АК 143 бабының 1 тармағына ... ... ... ... ... өзінің ар-намысына, қадір-қасиетіне немесе іскерлік беделіне кір келтіретін мағлұматтарды, ондай мағлұматты таратушы адам ... ... сай ... ... алмаса, сот арқылы теріске шығаруды талап етуге құылы. Көрсетілген баптың 6 тармағы азаматқа немесе ... ... ... олардың ар-намысына, қадір-қасиетіне немесе іскерлік беделіне кір келтіретін мағлұматтар таратылған болса, олар мұндай мағлұматтарды ... ... ... ... ... ... ... залалдың немесе моральдық зиянның орнын толтыруды талап етуге құқылы екендігі белгілейді. Сондықтан аталған ... ... ... қадір-қасиет және іскерлік беделді моральдық зиянды өтеу институты арқылы қорғау үшін ҚР АК 143, 951, 952 баптарында бекітілген ережелер қолданылуы ... ... пен ... ... ... ... зиян түріндегі азаматтық құқықтық жауапкершілік шарасы арқылы ... ... ... ... зиян ... ... жауапкершілігі табылады. Осыған байланысты өтем мөлшерін анықтау кезінде қолданылатын формулада зиян келтіруші кінәсінің коэффициенті f(v) 1-ге тең ... тиіс ... ... ... қажет.
Кір келтіретін мағлұматтарды тарату жағдайлары үшін орташа моральдық зиян көлемі, алайда моральдық ... ... ... үшін ... мәліметтердің таралу аясын белгілеу де елеулі маңызға ие болғандықтан, орташа моральдық зиян ... ... ... таралу әдісіне/ кеңдігіне байланысты өзгеріп отырады. Сол сияқты таратылған мәліметтердің сипаты, яғни олардың ар-намысқа, қадір-қасиетке, іскерлік беделге кір ... ... іс ... ... зиян ... ... кезінде ескерілуге жатады. Бұл орайда, назар аударуға тұратын мән-жайлар коэффициенті (с) тиісінше өзгеріп отырады. Осыған байланысты аталған коэффициенттің (с) жәбірленушінің жеке ... мен ... ... (і) ... ... байланысты екендігін атап өту қажет, өйткені мұндай жағдайда әр түрлі тұлғалардың бір мәліметті әр түрлі қабылдап алу фактісін ескеру ... ... ... ... ... ... ... кезекте, жәбірленушіге кір келтіретін жалған мәліметтерді тарату нәтижесінде келтірілген салдарлар танылатындығы ... ... ... ... ... ... ... бір лауазымға сайламау, отбасының құлауы және т. б. жатуы мүмкін. Бұл ... ... кір ... мағлұматтар мен аталған жағымсыз салдарлардың арасындағы себепті байланысты дәлелдеу ауыртпалығы талап ... ... ... ... ... ... моральдық зиянды өтеу тұрғысынан алғанда елеулі ерекшеліктерге ие емес. Тұлғаның іскерлік беделіне ... ... - оның ... ... айналым қатысушысы ретінде осы айналымның/ қатынастың басқа қатысушыларының алдында қол сұғу деп айтуға болады. Сондықтан бұл тұлғаның кәсіпкерлік ... таза ... ... ... ... ... ... орындау, заңнама, іскерлік қызмет өрісіндегі әдеттерді сақтау және т. б.) айналысуымен ... ... ... ... ... мән-жайлар ретінде тануға мүмкіндік береді.
Азаматтардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін ... ... ... ... яғни әдепсіз нысанда көрініс тапқан ар-намыс пен қадір-қасиетті қорлауды атап айтуға болады. Ең ... ... ... ар-намысы мен қадір-қасиетіне кір келтіретін мағлұматтарды тарату мен қорлаудың айырмашылықты анықтап алу қажет: ... ... ... ... ... ... сай ... болса, екінші жағдайда тұлғаның ар-намысы мен қадір-қасиетіне мағлұматтардың әдепсіз ... ... ... ... Сот ... ... нысан ретінде көбінесе қоғамда қалыптасқан тәртіп ережелеріне қайшы келетін жәбірленуші тұлғасының жағымсыз бағалануын таниды.
Осыған байланысты тұлғаның ар-намысы мен ... кір ... ... ... де ... нысанда көрініс табуы мүмкін екендігін атап өту қажет. Мұндай жағдайда жәбірленуші ҚР АК 143 ... ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар ҚР АК 951 бабын басшылыққа ала отырып, моральдық зиянның өтелуін де ... ... ... Әдепсіз түрде зиян келтіру формуланың назар аударуға тұратын мән-жайлар коэффициентінің өсуі үшін ... ... ... ... ... ... ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне кір келтіретін мағлұматтарды тарату арқылы келтірілген моральдық зиян өтемінің ... ... ... зиян келтіруші кінәсінің нысаны назарға алынбайтындығын атап өту ... (ҚР АК 951 ... Оған ... ... ... ... ... өтелуге жататын моральдық зиян сомасының мөлшерін белгілеу кезінде назар аударуға тұратын мән-жайлар ... ... ... ... байланысты өзгеріп отырады.
Қорлау жәбірленушіге кір келтіретін мәліметтерді үшінші тұлғаларға таратпай орын алуы мүмкін (мәселен, түкіру, әдепсіз қылық, жәбірленушіге ... ... хат және т. б.). Бұл ... ... ар-намысына нұқсан келтіреді, сондықтан олар адамның моральдық зиянды өтеу ... ... ... ... ... ... Алайда мұндай жағдайда моральдық зиян келтіргені үшін жауапкершіліктің жалпы құрамы (зиян келтірушінің ... ... ... тиіс, өйткені кір келтіретін мәліметтерді тарату фактісінің болмауы ҚР АК 143 бабын қолдануға ... ... ... ... ... ... мөлшері жәбірленушінің жеке басының ерекшеліктері коэффициенттің қолдану арқылы төмендетілуі ықтимал. Мұндай жағдайда зиян ... ... ... ... жәбірленушімен қабылданғандығын және үшінші тұлғалармен қарым-қатынаста пайдаланғандығын дәлелдеуі тиіс. Жәбірленушінің үшінші ... ... түсу ... ... ... жүзеге асыруы олардың өздері үшін жалпы қабылданған жүріс-тұрыс ережелері болып табылады. Ал бұл өз ... ... зиян ... ... ... ... ... өрескел абайсыздық нысанындағы кінәсінің болғандығын дәлелдейді.
Тұтынушылардың құқықтары мен өзге де ... ... бұзу ... моральдық зиян өтемін анықтау.
Кез-келген құқыққа қарсы іс-әрекет жәбірленушіге жан ... ... ... тән ... ... ... жоғарыда аталып өткендей, моральдық зиян кез-келген жағдайда өтелуге жатпайды. ҚР АК ... зиян ... ... ... қорғау әдісінің қолданылуын едәуір тарылтты деп айтуға болады. ҚР АК 141 бабына ... ... емес ... ... ... ... ... зардаптарды өтетуге құқығы бар. Ал мүліктік құқықтардың бұзылуының салдарынан келтірілген моральдық зиян заң актілерінде тікелей көзделген жағдайда ғана өтелуге ... (ҚР АК 951 ... 4 ... ... ... мұндай нормативтік құқықтық акт ретінде тек Қазақ Советтік Социалистік Республикасының "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" Заңын айтуға ... заң адам ... ... ... ... ... ... едәуір кең аясын қамтиды. Атап айтқанда, бұл азаматтық қатысуымен болатын төмендегі шарттық қатынастар: бөлшектеп сатып алу-сату, тұрмыстық мердігерлік, ... ... ... ... сақтау, мүліктік жалдау, тасымалдау, сақтандыру және т. б.
Қазақ Советтік ... ... ... ... қорғау туралы" Заңның 18 бабына сәйкес "азаматтың тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңда көзделген құқықтарын бұзу ... ... ... залал кінәсі болған ретте, егер КСР Одағы мен ... КСР заң ... ... ... болса, сот белгілеген мөлшерде залал келтірушінің өтеуіне жатады".
Аталған санаттағы істер бойынша ... зиян ... ... ... назар аударуға тұратын мән-жайлар ретінде: жан және тәне азабын шегуге әкеліп соқтыратын мүліктік зиянның салдарлары, келтірілген мүліктік ... ... ... ... ... жәбірленушінің негізді талаптарын қарастыру барысында зиян келтірушінің мінез-құлқы және т. б. атап айтуға болады. Аталған мән-жайлар назар аударуға тұратын өзге де ... ... (с) әсер ... ... егер теледидар ақаулықтарының салдарынан жәбірленуші мен оның жанұясы демалып жатқан саяжайы өртеніп кететін ... ... ... потенциалды талап қоюшы үшін көптеген ыңғайсыздықтар мен жайсыздықтар әкеледі. Мұндай жағдайда өртеніп кеткен ... ... ... ... ... моральдық зиян мөлшерін анықтау кезінде есепке алынбауы тиіс.
Қарастырылып отырған санаттағы істер бойынша адамның жеке ... мен ... ... ... ... жасы мен физикалық жағдайы әсер етеді.
Бұзылуы жәбірленушінің моральдық зиянды өтеу туралы талап қоюының негізі болып табылатын келесі мүліктік ... ... емес ... ... ... мүліктік құқықтар. Мұндай құқықтарды бұзу бір мезгілде мүліктік емес құқықтар мен мүліктік құқықтарға нұқсан келтіруге әкеліп соқтырады. Мәселен, жұмыссыздық, ... ... ... өзге де ... кіріс көзінен айырылу жағдайында азамат пен оның отбасы мүшелерінің денсаулығы мен ... ... үшін ... өмір сүру ... қамтамасыз ету жөніндегі құқық. Аталған құқық 10.12.1948 жылғы Адам құқықтарының Жалпы декларациясының 25 бабында ғана емес, ... ... ҚР ... нормаларында да бекітілген. Қажетті өмір сүру деңгейіне құқық мүліктік ... ... ... оның өмір сүру мен ... сақтау құқығымен байланысты екендігі айғақ, сол себептен біріншісінің бұзылуы ... ... ... ... ... бұзылуына әкеліп соқтырады.
2.Сот шешімінің сот ұйғарымынан айырмашылығы
Сот шешімдерінің орындалу мәселесіне Қазақстанда соңғы ... көп мән ... ... ... туралы заңдардың жетілдірілуі, сот орындаушыларының материалдық-техникалық жағдайының жақсаруы - ... бәрі сот ... ... ... және оң нәтижесін берді.
Алайда атқару қызметінің ойдағыдай өз ... ... ... әлі де ... ... жоқ, ... сот ... орындалуы бұл ықпалды және халықтың сеніміне ие бола алатын сот жүйесінің ... ... орай сот ... ... ... ... ... талдау өндіріп алушылардың мүдделеріне кедергі болатын мәселелердің шеңберін анықтауға мүмкіндік туғызды.
* Қазір ... сот ... өз ... ... ... ... қарсы күш қолданып, қорқытып, тұрғын үйге кіргізбеу, өндіріліп алынуға тиіс мүлікті жасыру ... ... ... ... осындай келеңсіз орын алған жағдайда атқару сот приставтарының көмегімен асырылады. Бірақ, заңында сот приставтарының бөлімшелері сот орындаушыларының жанында ... ... ... ... атап өту ... Іс ... сот ... сот залдарында тәртіпті, сот ғимараттарын қорғайды, осыған байланысты сот орындаушыларына уақыты жетпейді.
* Келесі проблеманы кадр, сот ... ... ... ... және ... ... ... жеткілікті дәрежеде жетілмеуінің мәселелері құрап отыр. Міндетті және ... ... ... мен ... ... сауатты жасалуын талап етеді. Практика жүзінде кадрлардың жетіспеуі және олардың үнемі жаңартылуы атқару системасына кері ... ... Сот ... үлкен ауыртпалық жағдайында жұмыс істейді, бұл сот шешімдерінің уақтылы орындауына кері ықпалын тигізеді. Сот ... ... ... ... ... жеткеннен кейін басқа жұмысқа ауысады. жаңа Заңның қабылданған сәтінен бастап атқару санкциясы борышкерден толық мәжбүрлеп ... ... ... қаржы республикалық бюджетке аударылады(осы норманың қабылдануына дейін өндіртіп алуды жүргізген сот орындаушысы өндіртіп алынған соманың 5% сыйақы алуға құқығы бар еді және ... тез және ... ... ... ... Одан ... ... 83 бабында сот орындаушысы қызметіне кандидатта заң білімінің болуы нақты ... ... ... факт пен ... ... ... сот орындаушыларының саны мен сапасына кері әсерін тигізеді.
* Жоғарыда ... ... ... сот ... ... ... Қазақстан Республикасының басқа нормативтік - ... ... ... оның ... ... ... орындауға мүмкін еместігін туғызады. Заңшығарушылардың сот шешімдерінің орындалмауынан туындайтын жауапкершілік шараларының толық еместігіне назар аударған жөн. ... сот ... егер ... оеың ... ... ... және сот ... орындауынан жалтарса, заңына сәйкес, онда оның сол ... ... ... ... мен сот ... қылмыстық немесе әкімшілік жауапкершілік туындауы үшін ұсыныс ... ... ... ондай табыс етулердің көпшілігі борышкердің сот шешімінің орындауынан жалтарғандығы туралы дәлелдемелердің жоқтығынан қанағаттандырылмайды. Анықтаушылар әрекет етуші қылмыстық-процессуалдық нормаларға сүйеніп, ... ... ... ... іс ... ... қаржының жоқтығынан орындаудан бас тартуға ойы жоқ екенін немесе орындауға қандай да бір шаралардың қолданып ... алға ... ... ... борышкердің жоғарғы инстанцияларға жіберген формалды сауалдары не борышкердің қарыз сомасына қатысты болмашы ... ... Ал ... сот ... ... мүлкі мен ақшасы, олардың орны, тіпті тіркелген мүлікті жасыру (мысалы, тіркелген машинаның болуы) заңнеманың бұзылуы деп есептелінбейді және осы ... үшін ... ... ... заңнамамен де сәйкессіздіктер бар. Мысалы: заңының 35 бабына сәйкес атқарушы ... ... ... алу ... кезекте борышкердің қаржысына, соның ішінде банк шоттарынан да ... ... Сот ... ең ... ... банк шоттарының бар екендігін және ол шоттарда ақшаның болуын тексеру керек, онысы тек прокурордың санкциясымен мүмкін ... ... ... ... сұрау Ұлттық Банкке жіберіледі, ол өз кезегінде сәйкес сұрауларды екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... мәліметтерді беруге банктардың құқығы жоқ, сондықтан олар сот орындаушының сұрауына жауаптарды ... ... ... ... ... барлық банктерден мәлімет жинау үрдісі бірнеше айға ... Егер ... есеп ... шоты ... сол ... ... тек ... санкциясымен ғана салынады, ал инкассалық бұйрықты банктек ... ... ... ... ... одан кейін ол банк картотекасында бір жылға дейін болады, егер сол уақыт ішінде ... ақша ... онда ол сот ... ... үшін ... ... аталғандардың барлығын қорыта келе сот орындаушысына берілген мерзімдерді ... ... ... турулы ұйғарымға келеміз.
* Атқару қызметінің келесі проблемасы - республикалық және жергілікті бюджет есебінен қаржыландыратын ұйымдардан қаржыны өндіртіп ... ... ... ... жағдайларда заңының нормалары емес, басқа нормативтік - құқықтық актілердің нормалары ... ... (ҚР АК, ҚР ... 27.12.2004 №1405 бекіткен және ). Сот шешімдерінің мемлекеттік органдармен орындалуына нақты мерзімдер ... Бұл ... да сот ... ... ... ... атқаруды бірнеше жылдар бойы ала алмайды, өйткені ондай мақсаттарға бюджетте ақша жоқ. Мемлекеттік чиновниктердің сот шешімін міндетті және уақтылы орындай ... ... ... Себебі жоғарыда аталған актілерге сәйкес ҚР үкіметінің, орталық мемлекеттік органдардың және олардың территориалдық бөлімшелерінің сот шешімдері ... ... ... күтпеген шығындарға жатқызылады. Осы шығындардың күтпегендігінің өзі оларды төлеудің механизмінің болуын қажет етеді. Осы мәселе тез әрі толық шешілуін талап ... ... ... ... ... ... құжаттар бойынша төлем жүргізу фондының құрылу жолымен ... ...
* ... көрсетілген орындау процедурасының өзінде сәйкессіздіктер бар. Осы күнге дейін арест салынған мүлік реализациясының кейбір тұстары дау туғызады. 49 бабқа сәйкес ... ... ... ... ... ... ... аукцион) сот орындаушысының құзырында, әрине мүлік түрін және ... мен ... ... пікірлерін ескере отырып. Алайда осы жағдайда борышкерден объективті және нақты ... ... ... ... ... мен мүлкі туралы бірегей мәлімет банкінің жоқтығы да өз септігін тигізуде. Яғни, сот орындаушысы сот шешімін бір әкімшілік - ... ... ... ... ... басқа қалада не облыста болуын білу мүмкін емес. Борышкердің жұмыс орны мен ... ... ... ... жоқ.
* Сот ... ... ... толық ойластырылмаған. Компетентті органдардың көпшілігі (соттық экспертиза орталықтары, жылжымайтын мүлік орталықтары) өз сараптамаларын алдын-ала төлемсіз беруге келіспейді.
* ... ... ... ... де өз шешімін таппай отыр. Заңға сәйкес борышкерді өндіріп алушыға атқару ... ... ... ... орнын анықтағанға дейін, қайтаруға негіз болады. Бірақ борышкер жасырынып қалып, ал сот орындаушысы қолында оның мүлкі туралы ... ... ... бола ... бұл ... ... сәйкес ешқандай шара қолдана алмайды. Борышкрді іздеу туралы түскен ... ... ішкі ... ... не ... не көп ... ішінде орындалады.
* Борышкердің жалақысынан ақша сомалары өндіртіп алу нормасы Заңның ақтаңдағы болып табылады. ... 57 ... ... борышкердің жалақысынан немесе басқа табыс көздерінен сот шешімдерін орындау барысында периодикалық төлемдерді, 2 ... ... ... ... кезінде егер борышкердің өндірілуге тиіс соманы толық беруге мүмкіншілігі болмаса өндіріледі. Яғни, егер өндіріліп алынуға тиіс сома ... ... ... 2 ... асса , ... жалақысынан бұл соманы өндіртіп алуға мүмкіндік болса, сот орындаушысы бұл ... істі ... ... борышкердің мүлкінен өндіртіп алудың ұзақ процедураларын жүргізуге міндетті.
Осылайша сот шешімдерінің қанағаттанарлық ... ... ... объективті (борышкерде мүлік не басқадай материалды құндылықтардың жоқтығы), заңдардың толымсыздығы және субъективті - сот ... өз ... ... ... көруге болады. Түрлі атқарушы құжаттарды орындау мәселелрі жедел шешілуді талап етеді. Менің пайымдауынша ... ... ... ... үшін мынадай шаралар қолдану қажет:
3.Сот шешімі- сот әділдігі актісі, мәні және маңызы
1998 жылғы 30 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңына ... ...... ... азаматтық және әкiмшiлiк iстер жөнiндегi сот шешiмдерiн, ұйғарымдары мен қаулыларын, мүлiктi өндiрiп алу бөлiгiнде қылмыстық iстер жөнiндегi үкiмдер мен қаулыларды ... ... және ... ... ... осы ... ... жағдайларда өзге де органдардың шешiмдерi мен қаулыларын орындау болып табылады1 .
Қазақстанда сот қаулыларын орындауды ұзақ ... бойы ... ... сот ... жүзеге асырып келді. Сот қаулыларын орындау азаматтық ... ... ... ретінде қарастырылды. Сонымен бірге, атқарушылық іс жүргізу органдарының ведомстволық бағыныстылығы соттар мен әділет ... ... ... рет ... ... іс-әрекеттердің процестен тыс сипатын, сондай-ақ атқарушылық іс жүргізуді түбегейлі жақсарту ... ... ... олардың мемлекеттік механизм құрылымындағы орнын анықтау осы органдар ... ... және ... ... ... ... негізін айқындайтын маңызды мәселелердің бірі болып табылады.
Мәселен, сот орындаушыларының дербес қызметін құру ... ... ... ... сот ... ... ... Республикасы Әділет министрлігінің құзырына беру қажет деген пікір айтылды. Осы орайда, аталған ... ... және ... ... ... сот ... орындау құрылымдық тұрғыда қылмыстық жазаны орындаудан алшақ кетпеу тиістігімен, яғни осы туыс функциялардың орындалуы бір жүйеде болуы тиіс деп ... . ... ... және ... істер бойынша сот қаулыларының орындалуын салыстырмалы-құқықтық талдау осы екі функцияны деп ... ... ... жоқ ... ... Осы іс ... ... сот қаулыларын орындау қылмыстық-атқару және атқарушылық заңнамалары ... ... ... бойынша, сондай-ақ орындау негіздері бойынша бір-бірінен едәуір ерекшеленеді.
Сот төрелігі функциясы мен ... ... атап ... соттың атқарушылық және ұйымдастырушылық қызметін өзара араластыруға болмайтыны туралы тезис атқарушылық іс жүргізу органдарының Әділет министрлігі жүйесінде болуының негізгі дәлелдерінің бірі ... . ... ... 1980 ... ортасында сот төрелігін тікелей іске асыру мен сот әкімшілігінің аражігін ажыратқан сот ... ... ... дамуымен қалыптасты4 .
Осы идеяны іске асыру мен дамыту соттардың қызметін материалдық-техникалық және өзге де ... ету ... ... ... және ... мен ... ... оқшау орган - Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының ... Сот ... ... ... ... ... берді .
Мұндай шешім табиғаты жөнінен мемлекеттік органдардың екі бөлек функциясы ретіндегі сот төрелігі мен әкімшілікті ... бір сот ... ... ... ... ... сөйтіп соттардың тәуелсіздігін қамтамасыз етті және соттар мен оларды материалдық-техникалық және өзге де қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... ... ... ықпал етуінен құтқарды.
Атқарушылық іс жүргізу органдарының мемлекеттік билік механизміндегі орнын айқындау және оны негіздеу кезінде, біздің ойымызша, сот ... ... ... ... оның сот ... және оның ... арақатынасына сүйену қажет.
Атқарушылық іс жүргізу органдарының атқарушы ... ... ... атап ... ... Республикасы Әділет министрлігіне ведомстволық бағынысты орнын негіздеу сот төрелігін сот ... ... ... ... деп ... таптаурын ойдан туындайды, ол, біздің ойымызша, сот билігін дамыту мен нығайтудың бүгінгі күнгі жағдайына және одан арғы ... әсер ... ... ... ... 2001 ... 22 қаңтардағы Жарлығы атқарушылық құжаттарды орындау және сот қызметінің белгіленген тәртібін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... Республикасы Әділет министрлігінің жүйесінен алып, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Сот әкімшілігі жөніндегі комитетке берді5 .
Бұл қадам функционалдық көзқарас тұрғысынан ... ... ... ... бұл ... сот ... құрамында ат-қарушылық іс жүргізуді ұйымдастырудың соңғы нұсқасы ... ... ... ... бағалау керек.
Материалдық-техникалық және өзге де ұйымдастырудың дербес функция екені, оның сот қаулыларын мәжбүрлеп ... ... ... ... және өзге де ... атқарушылық іс жүргізудің міндетті элементі және борышкерге негізгі әсер ету ... ... ... ... ... ... қажеттілік жоқ.
Кез келген мемлекеттік органға күнделікті практикалық қызметін ұйымдастыру үшін қажет және әдетте көмекші функция ретінде болатын ... ... ету ... Сот әкімшілігі комитеті үшін оның құрылуына себеп болған негізгі функция болып табылады.
Егер атқарушылық іс жүргізу ... мен ... ... ... ... оның ... ... іс жүргізушілік сипатта ғана екендігін атап өту керек. Қазіргі таңда ұзақ уақыт бойы соттар мен сот орындаушыларының өзара қатынасын ... ... ... ... беру және т.с.с. түріндегі процестен тыс қатынастар жойылып кетті. ... ... ... іс ... ... сот ... одан әрі ... істеуі, егер осы органдарды қалыптастыру мен олардың қызметін бақылауға соттардың қатысатынын ескерсек, олар мен ... ... жаңа ... ... пен ... ... түрлерінің қалыптасуына әкеп соқтыруы мүмкін екенін жоққа шығаруға болмайды.
Мәселен, 2000 жылғы Конституциялық заңның ... ... ... жалпы отырысының уәкiлеттi органға белгiлi бiр адамды облыс соттарының әкiмшiсi қызметiне тағайындауға келiсiм беретіні, уәкiлеттi ... ... ... ... ... босату туралы ұсыныс енгiзетіні көзделген. Жоғарғы Соттың Төрағасы Қазақстан Республикасының Президентiне уәкiлеттi орган басшысының кандидатурасын ұсынады, ал ... ... ... ... ... ... уәкілетті орган басшысының хабарламасын тыңдайды6 .
Қазіргі таңда, судьялар қоғамдастығы мен сот қаулыларын мәжбүрлеп ... ... ... ... ... сот ... ... бағдарламалық міндеттерін бірлесіп әзірлеу, ғылыми-практикалық ынтымақтастық жасау түрінде ғана жүзеге асырылуда. Сондықтан, ... ... ... ... болып табылатын республика судьяларының IV-съезінде Қазақстан Президенті сот жүйесін дамыту мен жетілдіруді мемлекеттің басты басымдықтарының бірі ретінде белгіледі. Осы ... - деді ол, - сот ... ... ... сот ... ... мен заң тұлғалардың құқығы қаншалықты қорғалуына ғана емес, сол актілердің толық және ... ... да ... ... ... бір ... сот ... мәжбүрлеп орындату органдары қазір сот билігіне көмекші басқа ұйымдар - ... Сот ... және ... біліктілік алқасымен тікелей қарым-қатынас жасамайды. Ол осы ұйымдар алдында тұрған міндеттердің, ... құру ... және ... ... ... орындарының әркелкілігімен түсіндіріледі.
Сөйтіп, атқарушылық іс жүргізудің атқарушылық мәні ат-қарушылық іс жүргізу органдарының атқарушы ... ... ... және ... ... органдарына ведомстволық бағыныстылығын белгілемейді. Атқарушылық іс жүргізу органдарының сот жүйесіндегі орны олардың функцияларына - ... және ... ... ... сот ... мүліктік жаза бөлігінде қылмыстық істер бойынша үкімдер мен қаулыларды орындауға негізделеді. Дегенмен атқарушылық функциясын Жоғарғы Сот жанындағы Сот ... ... ... одан әрі ... біздің ойымызша, орынсыз болуымен қатар жол беруге ... іс, ... ол ... ... ... және өзге де ... ету органы ретінде құрылған Комитеттің мақсаттары мен міндеттеріне қайшы келеді. Сот қаулыларын орындау ... ... ... ... ... ол ... құзырынан алынуға тиіс.
Атқарушылық іс жүргізуді ұйымдастыру жөніндегі ұсыныс-тар әртүрлі, олардың мәні:
- атқарушылық іс ... жеке ... ... түрі ... ... ... құрылым - Атқарушылық (сот) полициясының агенттігін құруға;
- сот қаулыларын ... ... ... ... ... ... ... .
Сот полициясының агенттігін құру атқарушылық іс жүргізудің мәжбүрлеу сипатын негіздеу тұрғысынан тартымды болып ... ... - ... ... ... оның ... функциялары: әртүрлі (қоғамдық қауіпсіздік, экономикалық қызмет және қаржы қызметі) салалардағы құқық бұзушылықтардың алдын алу, ... ... кесу және ... ... алдын ала тергеу мен жедел іздестіру қызметі, ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету бойынша жекелеген атқарушылық және өкім етушілік функциялар болып табылады.
Атқарушылық іс ... ... ... бұзылған құқықтарын қалпына келтіру сияқты құқық қорғау тәсілі тән. Құқық қорғаудың басқа тәсілдері негізгі міндетті табысты іске асыруды қамтамасыз ... ... ... тәсіл ретінде пайдаланылуы мүмкін. Оның үстіне, мәжбүрлеумен қатар борышкердің сот және басқа органдардың қаулыларын өз еркімен орындау жағдайлары да кездесетінін ... ... ... атқарушылық іс жүргізу органдарын реформалау қаулыларды мәжбүрлеп және өз еркімен орындау тәртібін үйлестіруге тиіс, мұндай сипат құқық ... ... тән ... ... ... сот ... түрінде атқарушылық іс жүргізу органын құрудың орынсыз екенін дәлелдейтін ... ... ... және уақтылы орындамау сот билігінің беделін төмендетіп, азаматтардың, заңды тұлғалар мен мемлекеттің құқықтары мен заңды мүдделеріне нұқсан келтіруге әкеп соғады. ... іс ... ... ... тиіс сот актілерінің саны жылдан жылға артып келеді. Мәселен, 2003 жылы сот орындаушылары 896375 атқарушылық құжатты өндіріске ... 2004 жылы оның саны ... ... ... Сот орындаушылары қызметіндегі осындай жұмыс бастылық оның орындалу сапасына да өз әсерін тигізіп ... Оның ... ... сот ... ... ... қитұрқы тәсілдерін ойлап табуда. Бас прокуратураның баспасөз-релизіне сәйкес, 2005 жылдың алғашқы жартысында Сот ... ... ... ... ... ... 26,9 ... теңге сомасында ақша қаражатын мемлекет пайдасына өндіріп алуға қатысты 284 мың ... ... іс ... 3,1 ... теңге сомаға тең 142 мыңы ғана орындалған.
Қазіргі таңда Қазақстанда бір сот орындаушысын ... ... жыл ... 240 мың ... ... ... миллионға жуық атқарушылық құжатты орындау ісімен 1 467 сот ... ғана ... жылы тағы 290 штат ... бөлу ... ... ... отырғанын ескерсек, мемлекеттің шығындары орасан сомаға артатыны анық.
Қазір қатардағы сот орындаушысы орта есеппен 14 мың ... ... ... ... ол өз ... тиімділігін арттыруға мүдделі емес. Оның үстіне ол көп ... ... ... және ... ... ... тұтас штатына қарсы әрекет етеді. Осы орайда сот орындаушысы ... ... баж ... ... ... жеңіл орындалатын құжаттар санатынан , , және ... ... қиын ... ... ... ... қалдырулы қолай көреді.
Сот беделін оны материалдық-техникалық, кадрмен және өзге де қамтамасыз етуді жақсарту жолымен ғана ... сот ... ... ... қол ... ... да ... қажеттігі айқын.
Мәжбүрлеп орындату механизмін: қолданыстағы заңнамаға өзгеріс пен толықтыру енгізу, сот орындаушысының өкілеттігін кеңейту, оның жалақысын ... және т.б. ... ... және ... туралы әртүрлі ұсыныстар бар. Реформаны жүргізу кезін-де атқарушылық іс жүргізудің бұрынғы тәжірибесі мен соңғы кезде ... ... ... ... ... оң ... соның ішінде сот шешімдерін орындаудың балама түрлерін енгізу мүмкіндігін назарда ұстаған жөн.
Сот актілерін орындаудың балама институтының орасан зор оң ... бар ... ... Франция, Польша, Нидерланды және т.с.с. сияқты елдердің тәжірибесі көрсетіп отыр. Сот актілерін мемлекеттік емес құрылымдардың орындауынан, ... ... ... ... ... ... ... азайту, екіншіден, кредитордың аудандық сот аумағы шегінде сот ... ... ... сот ... ... ... әсер ... құрал ретінде қолдану мүмкіндігін алу арқылы ұтамыз8 . ... ... ... Польшада сот актілерін орындауды аудандық сот жанында әрекет ететін, сот актілерін орындау кезінде ... зиян үшін ... ... бар, іс ... ... ... сот орындаушылары жүргізеді, оларды әділет министрі тағайындайды және оларға тиісті сот пен сот орындаушыларының ... ... ... ... бірге бақылау жасайды.
Францияда жекеше орындау жүйесі баяғыдан қалыптас- қан, онда сот орындаушысының функциясын мемлекеттік қызметші ... ... осы ... ... ... адамдар - атқарады. Францияда мәжбүрлеп орындатушы болу үшін азамат заң білімін алуға, ... ... екі ... ... ... ... ... емтиханын тапсыруға тиіс.
АҚШ-та атқарушылық жөніндегі функцияны шерифтер, маршалдар, сот приставтары-орындаушылары, сондай-ақ ... ... ... ... ...
Германияда да сот орындаушыларының сот регистраторы деп аталатын жекеше ... ... Олар сот ... ... ... өкілеттігін тиісті құқық беретін сертификат негізінде жүзеге асырады.
Нидерландыда да ... іс ... ... сот ... ... ... ... бір мезгілде сот орындаушысы тараптардың өзара келісімі бойынша борышты қайтару, құқықтық консультация беру, сотта сенім білдірілген адам болу және ... ... жеке ... ... ... Сот ... борыштарды өндіріп алуы тәуір нәтиже беріп жүр - он ... ... ... ... ... ... ... істерде сот орындаушысы көбіне адвокат функциясын атқарады. Орындаушылардың кәсіптік одағы бар, сот орындаушылары оған мүше ... ... Сот ... ... ... ... оған қойылатын негізгі талаптың бірі болып табылады. Онда сот орындаушысының шығындарды ... ... ... ... болуға, ықтимал клиенттер т.с.с. көрсетілуге тиіс.
Нидерландыда 2001 ... 15 ... ... ... ... ... ... ол бойынша атқарушылық іс-әрекетін жүргізуге ақы төледі. Сот приставтары ... жаңа Заң ... ... ... тарифтер сот орындаушысының ресми міндеттеріне байланысты борышкер төлейтін шығыстарға қатысты ғана сақталды. Клиенттің ... ... ... ... шарт ... ... белгіленеді. Қаржылық бақылау бюросы сот орындаушысының қаржы тәртібін сақтауына ... ... ... ... Федералдық заңда мәжбүрлеп орындату іс-әрекетін мемлекеттік емес ұйымдардың жүргізу мүмкіндігі туралы норманың болмауына қарамастан, іс ... сот ... ... көп ... ... ... іс-әрекетті жасауға мамандандырылған мемлекеттік емес заңды тұлғалар тартылады. Мәселен, Қиыр Шығыс өңіріндегі ... іс ... ... ... ... ... заңды тұлғалармен шарт жасасу практикасы енді, олар жүзінде сот ... ... ... ... және өзге де ... ол бойынша шеккен шығыстарын өтете отырып жүзеге ... . ... ... сот ... ... ... ... түрінде жүзеге асырылып отыр.
Азаматтық іс жүргізу туралы әдебиеттерде борышкердің немесе оның мүлкінің орналасқан жерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... салынған мүлкін күзету, борышкердің мүлкін сауда-саттық және комиссиялық негізде ... ... ... ... ... жол беруге болатыны туралы пікірлер айтылып жүргенін атап өткен жөн11 .
Осыған байланысты атқарушылық іс жүргізуді жекеменшік кәсіпкерлік ... ... ... ... басқа елдердегі соған ұқсас практиканы таяу арада республикамызда пайдалану мақсатында ... ... оның ... және ... ... келе, терең зерделеп, ойлануымыз қажет.
Қазақстанда соңғы кезде көптеген практик қызметкерлер сот орындаушыларының жекеше институтын енгізу қажет ... ... жүр. ... ... ... ... Қостанай облысы Жетіқара ауданының судьясы Светлана Ахмедова сот қаулыларының орындалмауы және уақтылы орындалмауы ... сот ... ... шығыратын дертке айналғанын атап көрсетті. Оның айтуынша, азаматтар сот пен сот ... ... ... ... ... ... ... жүйе ретінде түсінеді. Біздің заңнамамыздағы олқылықтар және соған сәйкес туындайтын құқықтық қайшылықтар азаматтарымызды ... ... сол ... ... ... Заңын түбірінен өзгерту қажет. Осыған байланысты С.Ахмедова Қазақстанда сот орындауының балама (жекеше) ... ... ... ... Осы ... бастапқы кезде сот шешімдерін жекеше орындауды мемлекеттік орындаумен қатар ... ... ... ... ... түрін таңдау басымдығын қалдыру қажет. Сонымен бірге ол жекелеген субъектілерге (мемлекетке, әлеуметтік қорғалмаған адамдарға, ... ... және ... ... адамдарға) қатысты шешімдерді орындауды мемлекеттік сот орындаушылары жүзеге асыруға тиіс деген пікір айтты. Бұл ... ... ... ... атқарушылық іс жүргізу жөніндегі судья, лицензия беретін орган жүзеге асыруға тиіс, дегенмен, оны негізінен атқарушылық тараптары, атап ... ... ... ... ... ... ... шығыстарды және тұрақсыздық айыбын өтегісі келмейтін борышкер және тиісінше орындалмаған жағдайда лицензиядан айырылатын және оны ... ала ... сот ... ... Сот ... ... орындауды енгізу, - дейді судья, - шешімдердің орындалмағаны туралы өндіріп алушылардан түсетін шағымдар ағымын қысқартып, сот ... ... ... со ... ... ... ... шығыстары кемиді және ең бастысы, ол сот орындаушылары арасында сыбайлас ... ... ... ... жоюдың бір буыны болады12 .
4.Сот шешімінің заңды күші
Қазақстан ... ... ... билік үш салаға бөлінеді: заң шығарушы, аткарушы және сот билігі. Сот ... ... тек қана ... жүктелген және олардың өздерінің өкілеттігіне, атқаратын міндеттеріне ... ... сот ... жүйесін кұрайды.
Қазакстандық сот жүйесінің негізін, мәнін анықтайтын құқықтық актілер Қазақстан Республикасының Конституциясы және "Қазақстан ... сот ... және ... ... ... ... заң болып табылады. Бүл құқықтық актілерге сәйкес, соттар инстанцияларға бөлінеді. Бірінші инстанциялы сот - істі мәні бойынша қарайтын сот. ... ... сот - ... күшіне енбеген сот шешімдері мен үкімдеріне наразылық және шағым негізінде істерді аппеляциялық тәртіпте қайта ... сот. ... ... - ... күшіне енген сот шешімдері мен үкімдерін қадағалау тәртібінде кайта қарайтын сот.
Жоғарыда аталған соңғы екі инстанциядағы соттар ... заң ... ... I ... және одан кейінгі соттардың үкімдерінін, шешімдерінің, қаулыларының негізділігін және заңдылығын тексереді. Тексеру сатысының ең басында ... ... ... ... ... және әділ қарауға кепілдік орнату, ең алдымен әділ үкім шығаруды қамтамасыз ету мен сотты кездейсоқ қателесуден ... ... ... ... Сол ... де сот шешімдерін қайта карау институты осы талаптарға сай негізделеді, яғни сот шешімі немесе үкімі соттық тексеруге ... ... ... ... бірі аппеляция болып табылады. Оның шығу тарихы сонау көне ... ... ... ... Ол ... ... ... сот шешімдерін айта қарау сатысы ретінде жақсы таныс. С.И. Ожегов орыс тілді сөздігінде бұл терминге мынадай ... ... ... - істі ... ... ... ... сатыдағы сотқа сот шешімі жөнінде шағымдану" деп түсіндіріледі. И.Фойницкий өзінің "Қылмыстық сот өндірісінің курсы" деген енбегінде аппеляцияны ... ... ... ... ... ... ... түскен үкімін нақты және заңдық негізде (арызда көрсетілген ... ... ... қайта қарауы деп түсіндіреді (Фойницкий И.Я. Курс уголовного судопроизводства. (533-бет). Аппеляция сот өндірісінің басқа да нысандары сиякты әр ... ... ... ... ... ... дамытылып отырған.
Қылмыстық істің мәні бойынша қабылданған сот ... ... ... ... тартылған тұлғаға, іс жүргізуге қатысқан азаматтарға, қоғамға және мемлекетке өте маңызды болып табылады. Сот шешімдері көбінесе сол іспен ... ... ... ... бостандықтарын және заңды мүдделерін түбегейлІ түрде өзгертеді. Мемлекет сот төрелігін жүргізу өкілеттігін өзіне ала ... ... ... ... ... ... және қоғам алдында қылмыстық істердің әділ, ізгілікті, жылдам және уакытылы шешілуіне жауапты болады. Үкім шығаруда заңды және ... ... бой ... заң ... ... ауытқуға болмайды.
Алайда, сот қателерін және іс жүргізушілік нысан нормаларының ... ... жою ... орай ... ... ... ... себептері әр түрлі болуы мүмкін: субъективизм, біліктілігінің төмен болуы немесе судьялардың ... ... ... ... органдарының заңсыз әрекеттері және т.б. Мұндай кереғар жағдайларды жою үшін заң ... сот ... және ... ... емес екендігін және оларды қайта қарау үшін шағымдану және наразылық келтіру тәртібін көрсетеді.
ҚР ҚІЖК-сі аппеляциялық ... ... ... енбеген сот шешмдері мен үкімдерін қайта қарау деп түсінеді. ҮкімнІң заңды күшіне енуі сот ... ... ... ... ... ... осы уақыттан бастап сот мемлекеттің еркі, Қазақстан Республикасының территориясындағы барлық ... ... ... ... ... міндетті болып саналады және ... ... ... ... заң актісіне тең болып табылады.
Заң шығарушы сот қателерін анықтау және оны жою ... ҚР ... ... ... ... ... және наразылық білдіруге құқықты он тәуліктік мерзім белгілейді. Осыған сәйкес, сот ... мен ... ... наразылық келтіру және шағымдану институты сот ... ... ... ... ... ... елдегі сот билігін жүзеге асырудың заңдылығын және әділдігін қам тамасыз етеді.
Сонымен, заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен шешімдерін қайта қарау ... - ... ... ... пен ... сот қателерінен қорғау, қылмыстық-құқықтық қатынастардың барлық қатысушылардың заң нормаларын сақтауды камтамасыз ету, сот төрелігін әділ, ... және ... ... ... ... ... ... кылмыстық процестің ерекше сатысы.
Іс жүргізу әрекеттеріне, сот шешіміне, сот өндірісіне ... ... ... ... ... ... заң тараптардың жарыспалылығы мен тең құқықтылығы негізінде айыптауға және қорғауға шағымдану, ... ... үшін ... ... ... ... ... шағымдарға, наразылықтарға қатысты өз ойларын ... ... ... білдіруге, іс кұжаттарын бірінші сатыдағы сотта қаралмаған қосымша материалдармен толықтыруға мүмкіндік алды. Егер ... ... ... мерзімдері дәлелді себептермен өтіп кетсе, оларды қалпына келтіруге кепілдік берілді.
Апелляциялық инстанция -- ... үкІм ... оның ... ... ... ... өзінің ой-пікірін жеткізетін сот.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Нормативтік құқықтық актілер:
* ҚР Конституциясы. 1995 жыл 30 тамыз // ... ... 2006 ж., ... ... Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы - Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 мамырдағы ... ... ҚР ... ... ... ... 1994 жыл 27 ... // Алматы: Юрист, 2006ж., 2007 жылғы 21 шілдедегі ... 2007 ... 26 ... ... ... ... ... мен толықтырулар.
* ҚР Азаматтық Кодексі. Ерекше бөлім. 1999 жыл 1 шілде, №409-І // Алматы: Юрист, 2006 ж., 2007 ... 7 ... ... Заңымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
* ҚР Қылмыстық Кодексі. 1997 жыл 16 шілде // Юрист, 2003 ж., 2007 жылғы 21 ... ... ... ... ... мен ... ҚР ... іс жүргізу Кодексі. 1999 жыл 13 шілде, №411-І // Алматы: Юрист, 2006 ж., 2007 жылғы 29 маусымдағы №270-ІІІ Заңымен ... ... мен ... "ҚР ... ... ... бөлімін заңды күшіне енгізу туралы" ҚР №410-І Заңы. 1999 жыл 01 шілде // Алматы: ... 2006 ... ... ... ... ... ҚР ... Заңы. 1999 жыл 10 желтоқсан // Алматы: Юрист, 2006 ж.
* ҚР ... ... ... ... ... 2003 жыл 13 ... // Алматы: Юрист, 2006 ж.
* Қазақ Советтік Социалистік Республикасының ... ... ... ... Заңы // ... Юрист, 1999 ж.
* ҚР "Бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... 1999 жыл 23 ... // Алматы: Юрист, 2006 ж.
* ҚР "Мемлекеттік қызмет туралы" ... ... 1999 жыл 23 ... // Алматы: Юрист, 2006 ж.
* ҚР "Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау ... ... ... 1993 жыл 14 ... // ... ... 2000 ... ҚР Жоғарғы Кеңесінің "Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы ҚР Заңын күшіне енгізу туралы" Қаулысы. 1993 жыл 14 ... // ... ... 1999 ... "Сот ... ... мен ... тұлғалардың ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғау жөніндегі заңдардың қолданылуы туралы" ҚР Жоғарғы Сот ... №6 ... 1992 жыл 18 ... // ... ... 2005 ж.
* ҚР Жоғарғы Сотының "Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы" №3 ... ... 2001 жыл 21 ... // ... ... 2005 ж.
* ҚР Көлік және телекоммуникация Министрлігінің 22.05.2003 ж. №147-І Бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ресми электрондық мекен-жайларын меншіктеу және ... ... ... ... ... ... // Алматы: Юрист, 2006 ж.
* ҚР Ақпараттандыру және байланыс Агенттігінің төрағасының орынбасарының 05.04.2005 ж. №88-Б Бұйрығымен бекітілген Интернет желісі сегментінің ... ... ... бөлу ... // ... ... 2006 ж.
* "Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының ... ... ... ... 25 желтоқсан 2000 жылғы Конституциялық заңы.
* "Қазақстан Республикасының прокуратурасы туралы" ... ... 21 ... 1995 ... ...
* ... туралы" Қазақстан Республикасының 14 шілде 1997 жылғы Заңы.
* "Адвокаттық қызмет ... ... ... 5 ... 1997 жылғы Заңы.
* "Мемлекеттік баж туралы" Қазақстан ... 31 ... 1996 ... Заңы.
* "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының 30 маусым 1998 жылғы Заңы.
* "Соттардың азаматтық іс ... ... ... ... қолдануы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 26 маусым 2000 ... №9 ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы туралы" ҚР Президентінің 14 ақпан 1994 жылғы Жарлығы.
Халықаралық ... ... мен шет ... нормативтік құқықтық актілері:
* Адам құқықтарының Жалпы Декларациясы. 1948 жыл 10 ... // ... ... по ... ... Том 1. Алматы: "САҚ" АҚ, 1998. Под общей редакцией К.К. Токаева. 388-394 бет.
* Ресей Федерациясының Азаматтық Кодексі. 2 бөлім. 1996 жыл 26 ... ... // ... Юрист, 2006 ж.
Ғылыми әдебиеттер:
* Агарков М.М. Возмещение морального вреда по советскому праву // Проблемы ... ... - 1939. - ... ... З.К. ... ... в ... деятельности по гражданским делам. // Рефераты научных докладов. Юбилейная научная конференция профессорско-преподавательского состава.
* Ащеулов А.Т., Жайлин Г.А. Гражданско- правовая ... за ... ... ... ... ... - ... 2000. - 145 бет.

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ күресінің ережелері3 бет
Шешендік өнер және шешен таланты4 бет
Сюжет4 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
Іс жүргізудің мерзімдері41 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Азаматтық іс жүргізудің қағидалары40 бет
Азаматтық істі сот мәжілісінде талқылау – іс жүргізудің негізгі сатысы ретінде57 бет
Актас мұнай кен орнын игерудің оптималды жобалық шешімін анықтау67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь