«Қазақстан Республикасында көші-қон қатынастарын реттеудің мемлекеттік-құқықтық негізі» тақырыбына

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1 тарау. Қазақстан Республикасында көші.қон қатынастарының қалыптасуы және даму тарихы.
1.1.Оралмандардың әлеуметтік мәртебесі және олардың Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдау мәселелері.
2 тарау. Қазақстан Республикасындағы Ішкі және сыртқы көші . қон қатынастарының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1Қазақстаннан сыртқа көші. қонның түсінігі мен себептері
2.2Қазақстан Республикасындағы миграциялық саясат, оның мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасында ішкі көші. қонның құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4Көші. қон қатынастарын реттейтін нормативтік.құқықтық актілердің негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ..
3 тарау. Қазақстан Республикасында көші. қон қатынастарын жүзеге асыратын құқыққорғау органдарының қызметі
3.1 Қазақстан Респупликасының Көші. қон Басқармасының негізгі қызметі мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.2 Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ тұлғаларды тіркеу бойынша мемлекеттік қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Диплом жұмысының тақырыбының өзектілігі Қазіргі кезде қоғамдық саяси мәселелердің ішінде ең маңыздысы көші-қон мәселесі. Еліміз егемендік алып БҰҰ-на және көптеген халық-аралық ұйымдарға мүше болуына байланысты Қазақстан өзі үшін жаңа проблемалар мен өзінің ішкі, сыртқы саясатының қорғанысы мен қауіпсіздігінің және экономикалық проблемалар мен бетпе-бет келіп отыр. Кез-келген тәуелсіз мемлекеттердің ішкі, сыртқы саясатында айрықша назар аударып отыратын мәселелерінің ең бір бастылары көші-қон мәселелері. Қазақстан мемлекеттік тәуелсіздік алғаннан кейін жақын шет елдерден көшіп келушілер мен көшіп кетушілерді құқықтық реттеуге тура келді. Қазақстанда көші-қон үрдісі туралы ұғым 70-жылдың ортасында белгілі бола бастады. Мұнда бұрын келген жұмыс күштерінің өз еліне қайту үрдісі белең ала бастады. Тәуелсіз Қазақстанның алдында жүзден астам ұлт өкілдерінен тұратын халықтың болашағын қамтамасыз ету, экономикалық-нарықтық қатынасты негіздеу, ұлтаралық қатынастарды заман талабына сай ілгері дамыту мәселесімен бірге, ел қоғамындағы әлеуметтік- демографиялық ахуалды жақсарту да үлкен міндет.
Қазақстанның егемендік алуымен бірге басқа ұлт өкілдерінің өздерінің тарихи отандарына, алыс-жақын шетелдерге қоныс аударуы басталды. Қазақстанның саяси, экономикалық, әлеуметтік даму бағыттарындағы орасан зор ғаламдық өзгерістер көші-қон мәселелерін күрделендіріп жіберді: көші-қон көлемдері мен оның толқындарының бағыттары ғана өзгеріп қойған жоқ, сондай-ақ амалсыз көші-қон, жер ауып келген халықтардың қайта кетуі, экологиялық және басқа себептер бойынша жаңа көші-қон түрлері пайда болды. Сондықтан, дипломдық жұмысымда Қазақстандағы көші-қон процесінің 1991-2010 жж. барысы, себептері, үрдістері, нәтижелері сараланады.
1. ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Дағдарыстан жаңару мен дамуға». 2009 ж., 6 наурыз Егемен Қазақстан. – 2009. – 6 наурыз.
2. Базанова Ф.Н.Формирование и развитие структуры населения Казахской ССР (национальный аспект). – Алма-Ата: Қазақстан, 1987. – 152 с.; Сыздыков М.Н. Население Западного Казахстана: история формирования и развития (1897-1989 гг.). – Алматы: Ғылым, 1995. – 220с.и.др.
3. Мажитов С.Ф. Формирование исторического сознания в Республике Казахстан: реалии и перспективы // Современное состояние и перспективы развития исторической науки Казахстана и России. – Алматы: Тарих тағылымы, 2008. – 424 с.
4. Избанов.М.Миграционная ситуация в Казахстане. Материалы семинара "Миграция в Казахстане - настоящее и будущее". -Астана, 2000, 49 бет.
5. Избанов.М. Миграционная ситуация в Казахтане. // Материалы семинара «Миграция в Казахстане - настоящее и будущее»,-Астана,2000,
6. Омарбеков Т.О. Қазақстанға қанша халық көшіп келген? // Ақиқат. – 1994. – №1. – 44-48-бб.; Мендикулова Г.М. Казахская диаспора: История и современность. Алматы: Всемирная ассоциация казахов. 2006. – 343 с.; Ғали Ә.Б, Ғали Д.Ә. Этнодемография және саясат сыры. – Астана: ҚР Президентінің жанындағы мемлекеттік қызмет академиясы, 2003. – 170 с. және т.б.
7. Егемен Халықтың көші-қоны туралы ҚР Заң. 1997 жыл 13 желтоқсан. – № Қазақстан. – 1997 ж. 14 желтоқсан және т.б.
8. Сапаргалиев Г. Конституция Республики Казахстан. Человек и гражданин.-Алматы:"Қазақстан",1995,
9. "Қазақстан Республикасы азаматтығы туралы" заңы. 20.12.1991. Халық Кеңесі. 1992, 8 қаңтар. 10.Жалимбетова Р.Б. Некоторые аспекты миграционных процессов в Казахстане. Информационный обзор, №2 (49), -Алматы, Еоскомтруд, 2004, 4 -5 бет. 11.Статистический ежегодник Казахстана. 2000. – Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 2000. – 466 с.; 2007 жылғы қаңтар-желтоқсандағы Қазақстан Республикасы халқының көші-қоны. –Демография. – Алматы: Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі, 2008. – 111 б. және т.б. 12. Қазақстанның демографиялық жылнамасы. 2006. Статистикалық жинақ. –Астана: Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі, 2007. – 392 б.
13. Қазақстанның этнодемографиялық жылнамасы, 2006. – Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2006. – 440 б.; 2009 жыл басына Қазақстан

Республикасы халқының облыстар, қалалар және аудандар бойынша, жынысы мен жекелеген жас құрамы, жекелеген этностары бойынша саны. – Серия
15. Демография. Демографиялық және әлеуметтік статистика департаментінің бюллетені.– Астана: Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі, 2009. – №18-08-17/7. – 9-10-бб. 14. Козина В.В. Народонаселение Центрального Казахстана (конец ХІХ –ХХ вв.): Автореф. … д.и.н. – Алматы: 2002. – 53 с.; Сүлейменова Қ.Қ. Алматы агломерациясы: этнодемографиялық және миграциялық даму ерекшеліктері мен динамикасы (1991-2007 ж.ж.): т.ғ.к ... дисс. автореф. – Алматы: 2009. – 31 б. және т.б.
15.«О дальнейших мерах по совершенствованию административно-территориального устройства Республики Казахстан» Указ Президента Респуб-лики Казахстан от 3 мая 1997 г. // Казахстанская правда. – 1997, 5 мая и др.
16. Асылбеков М.Х., Асылбекова Ж.М. О социальной структуре населения Республики Казахстан (1991-2007) // Современное состояние и перспективы развития исторической науки Казахстана и России. – Алматы: Тарих тағылымы, 2008. – 424 с.
17. Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы: қалып-тасуы, мәселелері және айқындалу барысы. – Алматы: ҚР Президенті жылындағы ҚСЗИ, 2006. –172 б. және т.б.
18. Султанов С. Предоставление гражданства репатриантом-казахом и иностранцам: опыт первых лет независимости.Материалы семинара «Миграция в Казахстане - настоящее и будущее»,- Астана, 2000,87 бет. 19. Демография. – Астана: Қазақстан Республикасы Статистика Aгенттігі, 2009. – 38 б.
20. Қазақстан Республикасы көші-қон саясатының 2007-2015 жылдарға арналған тұжырымдамасы. Қазақстан Республикасы Президентінің 21. Статистический ежегодник. 2000. Статистический сборник. – Алматы:
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ІШКІ ІСТЕР МИНИСТРЛІГІ АЛМАТЫ АКАДЕМИЯСЫ
Әкімшілік-құқықтық пәндер кафедрасы
ӘКП ... ... ... 2011 ... ... тақырыбына
050303 бакалавриат мамандығы бойынша
Орындаған: Ахметова Меруерт Маратқызы
әкімшілік құқықтық мамандық,2007
жылы қабылданған 402-ші оқу тобы
Ғылыми жетекші: кафедра бастығының орынбасары,з.ғ.к.,
полиция подполковнигі ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында көші-қон қатынастарының қалыптасуы және даму тарихы. ... ... ... және ... ... ... азаматтығын қабылдау мәселелері.
2 ... ... ... Ішкі және ... көші - қон қатынастарының түсінігі...............................................................
2.1Қазақстаннан сыртқа көші- қонның түсінігі мен себептері
2.2Қазақстан Республикасындағы миграциялық ... оның мәні мен ... ... ... Республикасында ішкі көші- қонның құқықтық жағдайы........................................................................................................................
2.4Көші- қон қатынастарын реттейтін нормативтік-құқықтық актілердің негіздері................................................................................................. ......................
3 тарау. Қазақстан ... ... қон ... жүзеге асыратын құқыққорғау органдарының қызметі
3.1 ... ... ... қон ... негізгі қызметі мен міндеттері .................................................................................... 3.2 ... ... ... ... шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ тұлғаларды тіркеу бойынша мемлекеттік қызмет көрсету................................................................................................. Қорытынды.................................................................................................
Қолданылған әдебиеттер...........................................................................
Кіріспе
Диплом жұмысының тақырыбының өзектілігі Қазіргі ... ... ... мәселелердің ішінде ең маңыздысы ... ... ... ... алып ... және ... ... ұйымдарға мүше болуына байланысты Қазақстан өзі үшін жаңа проблемалар мен ... ... ... ... ... мен қауіпсіздігінің және экономикалық проблемалар мен ... ... ... ... ... ... ішкі, сыртқы саясатында айрықша назар аударып отыратын ... ең бір ... ... ... Қазақстан мемлекеттік тәуелсіздік алғаннан кейін ... шет ... ... келушілер мен көшіп кетушілерді құқықтық реттеуге тура келді. Қазақстанда ... ... ... ұғым ... ... ... бола ... Мұнда бұрын келген жұмыс күштерінің өз еліне қайту ... ... ала ... ... ... алдында жүзден астам ұлт өкілдерінен тұратын халықтың болашағын қамтамасыз ету, экономикалық-нарықтық қатынасты негіздеу, ұлтаралық қатынастарды заман талабына сай ... ... ... бірге, ел қоғамындағы әлеуметтік- демографиялық ахуалды ... да ... ... ... ... алуымен бірге басқа ұлт өкілдерінің өздерінің тарихи ... ... ... ... аударуы басталды. Қазақстанның саяси, экономикалық, әлеуметтік даму бағыттарындағы орасан зор ғаламдық өзгерістер көші-қон мәселелерін күрделендіріп жіберді: ... ... мен оның ... ... ғана ... қойған жоқ, сондай-ақ амалсыз көші-қон, жер ауып ... ... ... ... ... және ... себептер бойынша жаңа көші-қон түрлері пайда болды. Сондықтан, дипломдық жұмысымда Қазақстандағы көші-қон процесінің 1991-2010 жж. барысы, себептері, үрдістері, нәтижелері ... Н.Ә. ... 2009 ж 6 ... атты ... ... ... барша әлемді алаңдатқан күйзеліс кезеңінен шығудың жолдарын қарастыра отырып, біздің болашағымыздағы ең басты ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді атап көрсетеді. Әлеуметтік тұрақтылықтың негізгі байлығы - халық санының өсіміне ... ... оң ... Ал, ... ... - ... алдында тұрған үлкен мәселе.Оны шешу- заман талабы. Өйткені, осыншама кең-байтақ жеріміз бола тұрып, халықтың саны өспесе, ұлт болшағына ... ... ... ... Осы ... ... ... табиғи өсімімен қатар, елдегі этнодемографиялық дамудың қозғаушы күштерінің бірі - ... ... ... өте ... Көші-қон процесіне байланысты Қазақстан республикасы да салиқалы саясат жүргізе бастады. Ол саясат халықтардың орналасуына, тұрғындар өмір ... ... ... ... ... ... ... байланысты жүргізіледі және әртүрлі нысанда көрініс табуда. Бұл үрдісті жүргізу тетігі мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... ... мәні мен маңызы барлық ғылыми білімдердің қарастыратын мәселесіне айналуда. Сондықтан да, 1991- 2010жж. көші- қонның Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік-демографиялық ... ... ... Отан ... ... ... демография саласындағы өзекті мәселелерінің бірі.
Диплом жұмысының деректік ... ... ... және ... ... ... жазылды, олардың ең бастылары: Көші-қон процесін реттеу мен бақылауды жүйеге келтіру ... ... ... ... ... қамсыздандыру мақсатында қабылданған заңдық құжаттар, Қазақстан Республикасы ... ... мен ... пен ... ... ... ... ережелері мен әртүрлі құжаттары. Соның ішінде, Қазақстан Республикасының Конституциясы, Заңы (1997 ж. 13 ... ҚР ... ... ... (2000 ж. 5 ... ҚР ... ... 2001- 2010жж. арналған салалық Бағдарламасы (2001 ж. 29 қазан) мен .Бағдарламасы және т.б.ҚР ... Н.Ә. ... ... ... Жолдауы . (2009 ж., 6 наурыз). Қазақстан Республикасы көші-қон ... ... ... ... ... туралы.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері. Диплом жұмыстың негiзгi мақсаты - ... ... ... ... ... оның ... мен барысын, нәтижелерін, оның елдің әлеуметтік-демографиялық дамуға әсерін анықтап, ... ... ... ... ... ... осы процестің барысы мен тұрғындардың ұлттық және әлеуметтік құрамындағы өзгерістері мен әлеуметтiк-психологиялық тұрғыдан тұрғындардың басынан өткізудегі күрделi тарихи-демографиялық даму ... ... ... ... орай ... ... төмендегi мiндеттердi жүзеге асыру көзделдi:
* Қазіргі әдістемелік қағидалар тұрғысынан республикадағы көші-қон процестері мәселесін ... ... ... және ... ... еңбектеріндегі зерттелу деңгейін талдау;
* Қазақстандағы кеңестік дәуірдің соңғы жылдарындағы (1989-1991 жж.) ... және ішкі ... ... және оның ... ...
* 1991-2010 жж. көші-қон процестері динамикасының негізгі факторларын ашып көрсету;
* ... жж. ... ... ... ... және ... кезеңдерге бөле отырып айқындау;
* Көшi-қон процестерінің негізгі бағыттарын, түрлерін анықтап, аймақтық ерекшеліктерін саралау;
* Тәуелсіздік кезеңіндегі көші-қон процестерінің ... ... ... мен ... жыныстық, территориялық орналасуы, білім деңгейі және т.б. құрамының өзгеруіне ықпалын ... Кіші ... ... дамуының көші-қон мен өз кезегінде халық санының динамикасына әсерін көрсету;
* 1991-2010 жж. көшi-қон ағындарын республика тұрғындарының ұлттық құрамындағы өзгерістерге әсер ... ... ... ... ... Зерттеудің мерзімдік шеңберіндегi Қазақстанның әлеуметтiк дамуына көші- қон процесінің әсерін нақтылау;
Көші-қон процестерінің өркениетті даму жолындағы тәуелсіз Қазақстанның ... даму ... сай, ... ... ... ... ретiнде практикада қолдануға болатын iс- шаралар бағыттарының қалыптасуындағы маңыздылығын көрсету. ... ... ... ... ... ... объективтілік және басқа ғылыми методологиялық қағидалары сүйеніп жүргізілді. ... ... ... ... ... ... ... жүйелілік-құрылымдық, салыстырмалы-тарихилық және т.б. әдістемелік талаптарына сай іске асырылды. Зерттеудің басты ... ... ... ... ... ... және нақтылығын анықтау әдістері құрады. Әдістер кешенінің қолданылуы ... ... ... орай анықталды. Жұмыста 1991-2010 жж. көші-қон процестерінің барысын көрсете отырып, осы процестің Қазақстандағы әлеуметтік- демографиялық жағдайға әсерін ... рет ... баға ... әрекет жасалынды. Нақтылап айтқанда:
* республикадағы көші-қон процестері мәселесіне арналған зерттеу-шiлердiң ... ... және ... негiздегi еңбектері объективті түрде талданды;
* Тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік көші-қон ... ... ... барысы талданып, оны қадағалау тетіктерін жетілдіру жолындағы мемлекеттік іс-шаралар ... ... жж. ... ... ... ... ... мен негізгі үрдістері екі кезеңге бөліне отырып ... ... ... ... ... құбылыстарының облыс, аудандар бойынша қозғалысына талдау жасалынды;
* 1991-2010 жж. ... ... ... ... ... ашып ... ХХ ғ. соңы ХХІ ғ. басында Қазақстанда көрініс тапқан көшi-қон ... ... ... ...
* ... ... ... мерзімдегі шетелдерден тарихи отандарына қайтып оралған отандастарымыздың еңбекке араласуы бағытындағы атқарылған істері сараланды;
* Республикаға осы уақыттағы келгендер мен кеткендердің жас ... ... ... ... ... ... жж. ... ағындары республика тұрғындарының әлеуметтік-демографиялық дамуына, әсіресе, оның саны мен сапалық көрсет- ... ең ... ... ... өзгерістерге әсер етушi негізгі фактор ретінде негізделді.
* 1992 жылы ... ... ... ... ... ... өткізілді, осы жиыннан кейін шет елде тұратын байырғы ұлт өкілдерінің елге қайту ниеті бұрынғыдан да арта түсті. Қазіргі алыс-жақын ... ... ... ... ... 3/1 бөлігін немесе 4,5 млн. адамды құрайды. Олардың ... ... ... кезіндегі революциялық және азамат соғыстары, ашаршылық, жаппай құғын сүргін салдарынан ... ... ... ... ... мәжбүр болғандар. КСРО тарағаннан кейін шет елдердегі ... ... ... шет ... ... ... ... Аталған елдердегі диаспардың мәдени және әлеуметтік, экономикалық өркендеу деңгейі бір-бірімен мүлдем ұқсамады. Сондықтан көші-қон ... ... ... және оны ... ... ... мен практикалық шаралардың бірлігі және өзара байланысын анықтауға тура келді. Қазір елімізде көші-қон мәселесінмен, оралмандардың тарихи отанына оралу мүмкіндігін ... ету ... ... ... ... үстінде. Қазақстан республикасының президентіңің 1996 жылы 31желтоқсандағы жарлығымен күшіне ... Шет елде ... ... қолдаудың мемлекеттік бағдарламасын нақты осы мақсаттарға негіз болып отыр. Бұл бағдарлама кешенді іс-шараларды қамтитын негізгі алты ... ... ) ... ... ... Нормативтік құқықтық негізді құру
3) Білім беру
4) Мәдениет
5) Туризм және спорт
6) Кітап шығару және БАҚ мәселелерін ... ... ... ... заты және ... ... қатынастарының қалыптасу тарихы, Сыртқы және Ішкі-қон көші-қон, Қазақстан Респупликасының Көші- қон Басқармасының негізгі қызметі мен ... ... ... ... ... негізгі үш бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиет көздерінен түрады.
1 ... ... ... көші-қон қатынастарының қалыптасу тарихы
Еліміз егемендік алғалы алыс-жуық шетелдердегі қандастарымыз өзінің ... ... - ... ... ... ... дейін сырттан келген қандастарымыздың саны бір миллионға жетті. Десе де шетелде әлі де ... бес ... ... ... ... ... көшінің тоқырай бастағаны туралы ақпарат құралдар жиі ... ... ... ... ... сөз бола ... өзін ... ұлтшыл көрсеткісі келетін кей азаматтарымыз: деп суық бауырлық көрсетеді. Олардың ойынша, шет ел асқан қазақтың "Малды айдап, ... ... ... Қытай мен Моңғолия қазақтары екен.
Ең бірінші айтарымыз қазіргі Қытай қазақтары мен Моңғол қазақтарының ... ... ... емес. Жоңғарлар жеңілген соң қазақтар 1760-1770 жылдардан бастап Алтай, Тарбағатай, Іле өңірлеріне қоныстана бастаған. Одан ары асқан бір ... ... ... ... ... ... 1830 жылдарға келгенде Қытай қазақтары, 1880 жылдарға келгенде Моңғолия қазақтары негізінен атажұртына орнығып болған.
Ал өз бауырларын шеттетіп жаулық пиғыл танытқандардың ... ... ... ... ... ... Онда да қашып барғандар тұрманы түгел барғаны жоқ. Қылышынан қан ... ... ... өкіметі байларды тәркіледі дегеннен көрі елдің сорпа бетіне шығарларын мерзімге бөліп қырғындады деген оң. Сол қырғында ... ... ... ... ... ... ... атасынан айырылды, біреу ботасынан айырылды.
Қазақтың қаншама боздақтары орыс ... ... атып ... ... ... ... жер аударды. Кеткені келмеді, өшкені жанбады. Міне, осындай жан түршігерлік қырғын мен қудалауды мәймөңкелеген Кеңес қызыл ... ... ... соның бәрі "Қашып кетті" немесе "Мал айдап кетті" деп кері үгіт ... Олар ... ... жоқ, ... ... өз ішінен шолақ белсенділерді тауып, қазақты қазаққа салды. (Мұндай қасірет "Аманай мен Заманай" фильмінде де жақсы көрініс тапқан). Міне, ... ауыр ... ... адам ... жан ... ... болды. Қашпағаны қырылды. Бір мысал айтсақ, 1931 жылы ... ... ... өз ... атып өлтірді. Баласы Зият , немере інісі Бердеш Әзімбайұлы, Төлеуқазы қатарлылар қашып Қытайға өтті. Олар "Мал айдап" өтпек түгілі ... әзер алып ... ... ... да аман сақтай алмады. Сол Зият Шәкәрімұлын 1938 жылы Қытай жағы қолға алып (әрине, Кеңес Одағының тапсырмасымен) із-түзсіз ... ... Зият қана ... ... кейінді Кеңестер Одағына оқ атқан әр пенденің сары ізіне шөп салып, 1938, 1939, 1940 ... ... ... ... қырғындады. Бұл үрдіс Моңғол жерінде жалғасын тапты. Ал, одан аман қалғандарын 1928 жылғы ... ... ... 1958 жылы ... ... жағы тағы да тозақтың отына күйдірді.
Ал, "мал айдап" әкеткен дегенге келсек, 1928 жылы ... 5-10 жыл ... ... бір ... ғана ... аман ... Ал, 1928 ... тәргілеу тұсында көбі малын не кеңестік өкіметтің не шекара бұзу барысында солдаттардың ... ... ... ... сай, ... ... жалаңдаған қызыл өкімет "аша тұяқ қалмасын, асыра сілтеу болмасын" деп, жар салып жүріп қалың малды айдатып қойып қарап отыра ма?! ... ... деп қара ... аман алып ... ... ... талай қазақ туған жер өскен ортасынан қанды жасын төгіп амалсыз айрылды.
Қайта сол байлардың көп сандысының жері мен малы ... ... ... қалды. Қазынадағы бар малды халыққа бермей қолдан жасалған аштыққа ... ... ... ... тәрбиелеген коммунистердің мықтылығы ма, әлде өз бауырын құрбандыққа шалуға асыққан ағалардың алапестігі ме, кім білсін!
Керісінше, ... ... ... ... мал басының барынша өскені сол байлардан қалған дәулет емес пе еді!? Аламын деп ... жоқ, ... деп ...
Білім іздеп жаһан кезген әбу-Насыр-әл-Фарабиді, жат елге барып сұлтан болған Бейбарысты, қазақ әдебиеті мен өнеріне бір кісідей үлес қосқан Жүсіпбек ... Асет ... ... деп ... ... ... қазаққа берген байлығы жаңағы байлардың "қарызынан" әлденеше есе ... емес ... кеше ... ... Шоқай, Мұстафа Өзтүрік есімдерін қалай ұмытарсың?! Егер осының барлығын деп, деп еттен безді сылығандай алып ... ... ... ... орны бос қалар еді. Демек, жоғарыдағылардан шеттен келген қазақтар нені аламыз деп емес, нені береміз деп жаны мен ... ет ... ... ... ... ... ... жатқанын байқаймыз.
Ал деушілердің ойынша болғанда қазақ баяғыда ата-мекенін тастап Сыр бойына ауғанша Жоңғардың қолында қырылып ... жөн бе ... ... ... қай кезде де биліктің көзіне тікендей қадалатын білімділер, оқымыстылар ... ... қай ... де бір ... ... ... ... өзін таса жерде өсіріп кейіннен еліне табыстап отырған. Абылайханның өз ... ... бір ... ... ... Олай ... "Сендер қашқанша неге қырылып қалмадыңдар" деу ешқашан ет-жүректі пенденің айтары емес еді.
Егемен еліміздің іргесі бүтін, керегесі кең ... үшін ... бар ... бір ... ... ... ... болғанда ғана текті ұлт екенімізді танытар едік. Ел ішіне іріткі тастап, алтыбақан алауыздықпен қазақты қазаққа жау көрсетсек нағыз ... ... ... ... ... ұлт ... өсіп-өнуіміз үшін бір жеңнен қол, бір ... бас ... кез ... ... ... бізді жұта салғысы келіп отырған аждаһалар берекесіздігімізді пайдаланып ... ... ... ... жоқ па?!
Қытай жағы таратып отырған мәліметтерге сенсек, ... ... бір ... бес жүз ... ... қазақ тұрады. Бұл арада Қытайдағы әр жылғы мәліметтерге сүйенсек, 1949 жылы, яғни коммунистік Қытай қазақтарға өз ... ... ... ... онда 443700 қазақ болған. Бұл сан әр жылы шамамен 20 ... ... өсіп ... 1960 ... ... қазақтардың саны 541600-ге жеткен. Осыдан екі жылдан кейін, атап айтқанда 1962 жылға келгенде қазақтардың саны ... ... ... екі ... туу санын қосқанда 100 мың адамның кемігені жасырын емес. Бұл 1962-жылғы ұлы көш және ... ... ... ... ... салдарынан екені айдан анық. Осыдан кейінгі жылдарғы өсу салыстырмасы кей жылы 20 мың, кей жылы 30 ... ... ... отырған. Сөйтіп, 1990 жылға келгенде ондағы қазақтардың саны бір миллион екі жүз мыңға жеткен. Бір ... ... ... ... аса ... ... ... 1995 жылдан 2007 жылға дейінгі мезгілдегі өсу салыстырмасы айқын көрсетілмеген. Бір ... екі жүз мың ... әр ... өсу ... бойынша қарасақ, 1990 жылдан 2007 жылға дейінгі 17 жылда кемінде 500 мың адам қосылады екен. ... ... кем ... 1 ... 700 мың ... ... ... сөз. Демек, бұл ресми емес деректердегі Қытайда екі миллион ... ... ... ... ... ... ерте ме, кеш пе ... Қазақстан барлық атрибуттары бар толыққанды егемен мемлекет ретінде қалыптасып келеді. ... ... ... ... дамуда. Саяси жүйені қайта құру процесі әлі жүріп жатыр. Бәсекеге қабілетті мемлекет ... ... ... ... ... барі ... көрінеді.Бірақ біздің армандағанымыз мүлде басқа Қазақстан болатын. Біз үркердей ғана ... мен ішер ас, киер ... ... ... ... ... ... жер мен көктей елде емес, ... ... жоқ, ең ... ... ... ... ... қамтамасыз етіліп, қауіпсіздікте өмір сүріп, бала- шағасының болашағына алаңдамайтын елді ... Біз ... ұлт ... өз ана тілдерінде және мемлекеттік тілде еркін сөйлеп, бейбіт те тату-тәтті өмір сүретін Қазақстанды ... ... және ... ұлт ... ... ... ... төңірегіне топтастыруын аңсадық. Азаматтық сананың үстемдік етіп, соның аясында әрбір қазақстандықтың этномәдени ... ... ... ... ... азаматтық ұлт ретінде ұйысуын қаладық. Біз ғылым мен ... ... ... адамзаттық өркениеттің алдыңғы сапасында ірі ... ... ... ... ... ... деп армандадық. Біз армандаған Қазақстанда демократия мен ... ... ... ... әділ де жауапкершілігі мол мемлекеттік қызметкерлер ел мүддесіне қызмет етуі тиіс еді. ... ... ... ... ... етіп ... пен ... арасындағы ара-жік ұлғайып барады.Ең мәселелер-тұрақтылық пен күнде билік тұрақтылықтың ... ... ... ... ... ... заманымызға дейінгі 1-ші мыңжылдықтың ортасында атқа мініп көшіп жүрген түркілердің Еуразия кеңістігіне ойқастап ... ... ... ... ... Алтын орданың мұрагері ретінде 15 ғасырда құрылған. Сол ... ... ... ... ... ... ... ата-бабалары, жершілдік пен жікшілдіктің орнына біртұтас мемлекет құруды, біріңғай ұлттық сана-сезімді жөн ... Сол ... ... ... қарасақ, бұл біріккен азаматтық қалыптастыру жолындағы үлкен жетістік еді.
Қазақ хандағы құрылған 500 жылдам астам уақыттың ішінде ... ... ... ... ... ... ... бойы отарлық қамытын киді. Ал оның бейбіт өмірі- қатаң табиғат ... аман қалу үшін ... ... соғыс пен басып алу кезінде ... ... ... ... ... ... ... сынға түскенде, қатыгез көршілердің геосаяси экспансиясы тұсында патриоттық сезім ... ... одан ... лаулап жана берді. Бұл тауқымет патриоттық сезімді ... да ... тек ... ... ... ғана ... өмір салты деген ұғымды сөзінің ажырамас бөлшегіне айналдырылды. ... ... ... құлатты. Ресей империясы ықпал ету аймағын кеңейтіп, соның ... ... ... ... ... ... ұлттық бірліктің болмауынан, басшылардың сатылғыштығынан ұлт-азаттық қозғалысы жеңіліс тапты. Қазақ Рухының еңсесі ұзақ ... ... ... ... ... ... және ... сынақтардың зардабын шекті. Қазақ елінде ірі ... ... ... ... ... бұл ... ... жат, орыстық-кеңестік мәдениеттің ошағына айналды және ... ... ... ... ... ... үлес салмағы өте аз болғандықтан, ұлттық мәдениет ... ... сай ... ... ... Тек ... ауылдары ғана ұлттық мәдениетті жаңғыртушы бірден-бір бастау болып қала берді.3] ... ... ... ... қан ... қызыл империяға қарсы қазақ жастары ерлікпенқарсы тұрған 1986 жылғы желтоқсандағы көтеріліс кезі. Бұл ... ... осы ... ... бас көтерулерге жол ашып берді. Жастардың қаһарман бейнесі арқылы қазақ халқы өзінің ... ... өзі ... ... паш етіп, ұлттық арнамысының туын желбіретті. ... ... ... ... ... ... ең маңыздысы көші-қон мәселесі. Еліміз егемендік алып БҰҰ-на және ... ... ... мүше ... ... ... өзі үшін жаңа проблемалар мен өзінің ... ... ... ... мен ... және ... проблемалар мен бетпе-бет келіп отыр. Кез-келген тәуелсіз мемлекеттердің ішкі, сыртқы саясатында айрықша назар аударып отыратын ... ең бір ... ... мәселелері. Қазақстан мемлекеттік тәуелсіздік алғаннан кейін жақын шет елдерден көшіп келушілер мен көшіп кетушілерді құқықтық реттеуге тура келді.
1.1.Оралмандардың әлеуметтік мәртебесі және ... ... ... ... ... мәселелері
Жалпы кедейшілік пен жұмыссыздық бір бірімен барлық кезде қатар жүреді. Сондықтан да кедейшілікті жою үшін барлық мемлекеттер ... ... - ... ... ... ... ... тиіс. Оралмандардың жұмыссыздығы көп экономикалық шығындарды қажет етеді, сол себептен де бұл проблеманы жою үшін ... ... ... ... ... ... тиіс. Қазір оралмандардың жұмыссыздық мәселесі проблемасымен тек қана Қазақстанда ғана емес, сондай-ақ экономикасы аса озық ... ... ... үшін де өте ... сипатқа ие бола бастады. ... ... ... ... және дер ... ... жағдайда ол осы мемлекеттерде үлкен әлеуметтік жағымсыз салдар тудыруы мүмкін, яғни жәй сөзбен айтқанда әр түрлі ревалюциялық төңкерістердің басталуына ... ... ... ... ... ... бұл ... тек қана әлеуметтік немесе экономикалық мәні бар емес, сонымен бірге оның болашақта жағымсыз ... ... ... ... ... да ... пен ... заңдары әрекет етіп, жұмыс күшін сатып алу және сату жетілген және ... ... ... ... ... рыногында сұраныс пен ұсынысты теңдестіретін ерекше "баға тепе-тендігі" орнайды. Мемлекет пен көсіподақтың ... ... ... ... ... ... камтудың классикалык концепциясын қысқаша қарайық. Классикалық теория (классиктер) деп маркстік емес ... ... ... мен американдықтардың теориясын түсінеді. Олар Рикардодан Маршаллға, Пигу және тағы басқалары ортодоксальдық теорияларға табан тіреп, жалпы экономикалық ... ... ... ... ... ... қамтудың классикалық теориясы әлем деңгейінде еңбекке сұраныс және ... ... ... ... оны ... ... ... жағдайында да пайдалануды үсынды. Мүндай күрделі қызметтерді тек жекелеген ... ... мен ... ... ... ... ... арқылы мүмкін. Еңбекке сұраныс жасайтын адам -- кәсіпкер ғана. Бәсеке жетілдірілген рыноктарда кәсіпкерлер жалдайтын жұмысшылардың саны екі ... ... -- ... жалақы мен шекті еңбек өнімінің құны. Жалданатын оралмандардың санының артуымен шекті өнім құны төмендейді. Қосымша жұмыс күшін қамту шектеулі өнім құны ... ... ... ғана ... үшін ... және қамтылмаған жұмыс орны жетілдірілмеген бәсеке кезінде тұрақты болмай, рыноктық механизмдер тарапынан жүмыспен толық қамту ... ... тап ... ... да ... жағдайында жоғары жалақы тағайындаудың салдарынан еңбекті ұсыну сұраныстан көп болса, жұмыссыздар пайда болады, олар өздерінің еңбектерін төмен бағаға сатуға келіседі. ... ... ... да ... ... ... өйткені жұмыс орындарын жоғалтқылары келмейді. Тек жалақыны төмендеткен жағдайда ғана кәсіпкерлер көп еңбекті қамтуға әзір. ... ... ... тенденциясы еңбекті ұсыну саласыңда да және еңбекке сұраныс саласында да қалыптасады. Жалақының тепе-теңдік қалыптан төмендеген кезінде еңбекке сұраныстың оны ... ... ... ... өзгеше. Жұмыс берушілер оралмандардың бос орынды толтыру үшін жалақыны өсіруге әзір. Осының нәтижесінде жоғары жалақыға өздерінің еңбектерін ұсынушылардың мөлшері ... ... және ... ... да еңбек рыногындағы тепе-теңдік қалпына келіп, рыноктың жұмыспен толық қамтылған кезі ... ... ... ... қатарының болуы бір нәрсені ғана куәландырады, еңбек рыногында бәсекеге ... жоқ ... бар, олар ... ... ... ненің жоғары көтерілуін қалайды, соған итермелейді. Жоғарыда айтылғандай осы қезде еңбекшілердің біраз бөлігі жұмыссыздықтарды қөбейтеді. Мұндай бәсекеге ... жоқ ... ... мынадан көрінеді:с оңғы он жылдықта жұмыссыздықтың көбеюі жалақының өсуіне әкелмеді және толық жұмыспен қамту жағдайы да ... ... ... ... үшін жалақының ең төменгі шартты кепілді деңгейін анықтайды. ... ... ... ... үшін ... да бағыттары көп жағдайда еңбек бағасының ауытқуын тежеп отырады. Жалақы деңгейінің ... ... ... жағдайынан жоғары өсуіне кәсіподақтар да өз үлесін қосады. Еңбеқ рыногының толық жұмыспен қамтудан ауытқуы тұрақты және ұзақ ... ... ... ... ... ... уақыты жағынан тұрақты, стандартты болуын жақтайды, оларды еңбек рыногындағы сұраныс пен ұсынысқа байланысты қайта қараудан бас тартады.
Жұмыспен қамтамасыз ету теориясының ... ... ... ... ол ... ... тұсындағы ішкі бейімделгіш механизмге қарсы болды. Бүл механизмнің нөтижесінде ... ... ... ... рынокта тепе-теңдік болады дегенге күмәнданады.
Қазіргі неоконсерватизмнің жақтаушылары жаппай жүмыссыздықтың негізіңде рыноктық бәсекеден тыс ... ... ... ... ... ... ... Оралмандар арасында жұмыссыздық өз еркімен де болуы мүмкін, жұмыс орны ... да ... ... ... ... ... еңбеқ сипаты көңілдегідей емес, еңбектің маңыздылығы төмен. ... ... ... ... ... жалақы белгілеудегі рыноктық тепе-теңдіктің сатысын белгілеумен байланысты, мүнда жұмысшы күшіне деген сұраныс пен ұсыныстың арасында алшақтық болады.5 ]
Басқа елдерді айтпағанда, ... ... ... ... ... жергілікті үкіметтен өзге осы науқанға Бірікен Ұлттар Ұйымы мен Азия Даму банкі қызу атсалысып-ақ келеді. ... ... ... ... ... ... ... кедейшілік проблемасы жою жөніндегі Халықаралық Бірікен Ұлттар Ұйымы бас Ассамблеясының шешімі бойынша жыл атап өтіледі. Осы күн ... есеп ... екі ... ... ... нәтижесіне он бағалар беріліп жатады. Егер жағдай осылай дұрыстала берсе, онда екі-үш жылда кедейшілік ... ... ... ... ... Алайда ресми мәліметтерғе қарасақ жұмыссыздық дейінгі жылдан-жылға ... ал ... ... ... ... ... бөлу артып келеді.
Бұл тұрғысынан келгенде, Қазақстанда 2003-2005 жылдарда оралмандар арасындағы кедейшілікті төмендету үшін ... және ... ... 610 ... теңге болу көзделген. Бүл қаражатты пайдалану оралмандар арасындағы кедейлікті төмендету мәселелерін тура ... ... ... ... және ... ... шеңберінде жүзеге асырылмақ. Қазіргі таңда да тұрмысы төмен азаматтарға жан-жақты әлеуметтік және өзге де көмектер көрсетіліп келеді. ... ... ... ... ... үстіміздегіжылдың екінші тоқсанында өмір сүру деңгейінен төменгі халықтыңүлес салмағы 27 пайыз болған. Әсіресе мұндай жағдай Алматы ... (36.5), ... (38.1), және ... (36, 8) облыстарындасақталуда. Өйткені, бұл облыстарда орта және шағын кәсіпкерлік әлікүнге ... ала ... ... Енді осындай жағдайдан шығу үшін, яғникедейлікпен күресу үшін аймақтарда Заңы ... өмір ... ... ... 40 ... ... ... арнайы әлеуметтік төлемдер төленуде.Халықты әлеуметтік қорғау органдарының аймақтардағыбөлімшелерінің ақпараттарына сүйенсек, үстіміздегі жылдың ... ... ... ... ... кемек алуға 820,8 мың адам тіркеліпті. Ағымдағы жылы осы оралмандар арасындаңы әлеуметтік мәселені шешуге 261,5 миллион теңге ... 24 мың адам ... ... өткен. Солардың біразы екі қолға бір жұмыс тапқандарымен. қалған 48,8 пайызы әлі күнге дейін әлеуметтік көмек алуға ... ... ... ... үкімет сол жандарға тек жәрдемақы төлеп қоймай, ... ... ... жағдай жасаса, сонда ғана кедей отбасылардың ынтасы да артар еді. Жалпы, ... ... ... бағдарламаларға деген қаржы көлемі көбеймесе, кемімей келеді. Экономикадағы көрсеткіштердің артуымсн оралмандар арасында ... та ... ... ... ... ... азаюы тиіс еді.6]
Ағымдағы жылы бұл керсеткіштер 4,7 пайыз, ал келесі жылдан бастап 4,8 пайызға жетеді деп жоспарланып қойылған. Осы ... айта ... тағы бір ... ... ол ауыл ... арасында кедей ... өте көп ... ... ... ... тұратын оралмандардың 39 бен 80 пайызына дейінгі ... ... киіп ... Ал ... ... ... ... қызметке қарыздарын өтей алмай қиналып жататыны өз алдына әңгіме. Дегенмен де Үкімет 2008 жылға дейін өмір ... ... ... ... ... ... ... оралмандар кедей оралмандар санын 20-25 пайызға дейін түсірмек ойда.
Еліміздегі ... ... ... күрес саясаты толыққанды жүргізілуде деп айтуға әлі ерте. Олай дейтін себебіміз, оралмандардың көптеген әлеуметтік ... ... ... ... қарап отыр. Қолдарында нақты ақшасы мен билігі болмағандықтан, оралмандар алдымен өз жағдайларын күйттейтіні де жасырын ... ... өзі ... ... ... ... ... кедейлік көрсеткішін төмендетіп, орталыққа ақпарат беруге машықтаның алған деуге негіз бар. Өйткені, жыл сайын мыңдаған жұмыссыздар еңбекпен қамтылып жатқанымен нәтиже ... ... ... ... -- сол ... ... ... келеді. Немесе өкімдік тарапынан уақытша, мезгілдік жұмыстарға тартылған азаматтарға төленетін жалақы мөлшері мардымсыз, шамамен 5-6 мың ... ... ... ... ... гөрі ... сол мөлшерге төленетін жәрдемақысын алып үйінде отыра беру әлдеқайда тиімді. Сондықтан да оралмандарды табыс ... ... ... ... жан-жақты кәсіпшілікің қыр-сырын меңгеруге ықпал жасау керек-ақ. Осы арада бір малы бар екен деп ... ... ... ... төлемей қою дүрыс болмайтын шығар. Қарап отырсаңыз сол малды ұстауға да ... ... ... ... онда бұл ... ... еді.
Азаматтық үғымы заң бойынша үш элементтен тұрады: 1) ... ... ... ... ... ... ... тиіс. 2) адамның мемлекетпен байланысы саяси құқықтық сипатта болады. Мемлекет ... ... ... ... ... кез-келген адаммен құқықтық байланысқа түсе алады. Бірақ саяси қатынас тек мемлекет пен оның азаматтары ... ғана ... 3) ... пен ... ... ... құқық пен міндеттемелер белгіленеді. Азаматтық және басқа экономикалық, саяси және қоғамдық қызмет салаларына ... ... ... ... ... азаматтықты алу мен тоқтату тәртібін мемлекеттің ішкі ... ... Ал, ... ... ... ... жан-жақты әсер етеді.
Мысалы ретінде Қазақстан мен Ресей арасында ... ... ... (1995 жыл 20 ... ... алудың оңайлатылған тәртібі енгізілген. Осыған сәйкес жергілікті ішкі-істер органдарына азаматтық алу туралы өтініштерін өзкізгеннен кейін 3-ай мерзім ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 1995 жылғы 3 қазандағы "Қазақстан ... ... ... ... толықтырулар мен өзгертулер енгізу туралы заң күші бар Жарлығында ескертілді. 7]
Конституцияда азаматтық туралы ... ... ... азаматтардың теңдігі, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдігі, құқықтары мен ... ... жол ... ... ... ... республика шегінен құғындауға болмайтындығы туралы көрсетілген. 8]
Республика азаматтығы: 1) тууы бойынша; 2) азаматтыққа қабылдануы нәтижесінде; 3) Қазақстан Республикасының мемлекет аралық ... ... ... 4) ... ... ... белгіленген өзге де негіздер бойынша беріледі.9 ]
Басқа мемлекеттің азаматы немесе азаматтығы жоқ адам олардың өтініштері ... ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдау мүмкін. Азаматтыққа қабылдау туралы шешімді Қазақстан Республикасының Президенті кабылдайды. ... ... кем ... 5 жыл ... бүл ... 10 жыл ... тұрақты түруы не Қазақстан Республикасының азаматымен некеде болуы азаматтыққа қабылдаудың шарты болып табылады. Осы шарттар төмендегідей ... ... ... ... а) кәмелеттік жасқа толмағандардан; б) әрекет қабілеттігі жоқтардан; в) Қазақстан Республикасына ерекше еңбек сіңіргендерден; г) ... ... ... аумағын амалсыз тастап кеткендерден және олар тарихи Отаны ретінде ... ... ... ... үшін ... келсе олардың ұрпақтарынан; д) Қазақстан Республикасының азаматтарының жақын туыстарының бірі ... ... ... ... алған баласы), жұбайы (зайыбы), апасы, ағасы, атасы, әжесі бұрыңғы одақтас республика азаматтарынан олардың республикада тұру мерзімі талап етілмейді. 10]
Республика ... ... ... азаматтық алудың дербес әдісі болып табылады.
Азаматтықты қалпына келтіру туралы шешімді Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайды. Бұған Қазақстанның азматтығында болған, бірақ ... ... одан ... ... ... ... ... келтіруге рұқсат етіледі. Бұл жағдайда, әдетте, азаматтыққа қабылдауда қажет шарттар көрсетілмейді.
Азаматтық туралы мәселелер Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мен Беларусь Республикасының, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы осы ... ... ... жеңілдетілген тәртібі туралы келісім шарт жасалды және бекітілді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... нормаларын, Конституциялық құқықтары мен бостандықтарын сақтауға, адамдардың тиісті тарихи және дәстүрлі достық байланыстарын сақтау мен нығайтуға ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтығынқабылдауға өтініш беруші оралман-қазақтардың көбеюі, өз тарихиотанына Исламдық Мемлекет Ауғанстаннан, Исламдық ИранРеспубликасынан, Пакистаннан, Монғолиядан, Түрік Республикасынан, ... ... ... қатысушы мемлекеттерден Қазақстанда түратын туыстарына қосылуы мақсатында Республикаға келусіші азаматтарға байланысты болып отыр. Тек ... ... ... ... алған 10 жылда Республикамызға 43,0 мың отбасы қоныс аударды немесе 200 мыңға жуық отандастарымыз өз тарихи отанына оралды. Жалпы иммигранттардың ... ... алыс және ... ... қазақтар мен орыстар иеленеді.11]
Келген оралмандардың азаматтық мәселесі күні бүгінгі дейін өткір қалпында ... ... 2000 ... 26 ... ... ... ... Ұйымымен бірлесіп өткізген "Қазақстандағы қөші-қон: бүгінгісі және болашағы" атты семинарға қатысушылардың көпшілігі оралмандардың құқықтық, ... ... ... ... реттеуде азаматтық мәселесі кедергі болып отарғанын, оның жақын арада ... шешу үшін ... ... ... мен отандастар түратын мемлекеттермен азаматтықтан шығудың және Қазақстан азаматтығын алудың жеңілдетілген келісімдерін жасау туралы ұсыныстар автор тарапынан енгізілді. Кейбір көші-қон ... ... ... өз азаматтарының азаматтықтан шығару тәртібін өте күрделі, үзақ мерзім талап ететін талаптар қоюмен қатар кейбір мемлекеттерде өте қымбат төлем түрлері ... ... өзі ... үшін Қазақстан Республикасының азаматтығын алуына үлкен кедергі болуда.
Атап айтар ... ... ... ... ... ... ... өз шешімін таба алмауда. Оралмандардың көпшілігін құұрайтын (80 мыңға жуық) бұл отандастарымыз өткен 10 жыл ішінде бар жоғы 7000 адам ... ... ... 100 адам ғана ... ... азаматтығын қабылдады. 12]
Ал қалған 4000 жуық адам Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдау тәртібіне ... ... мен ... ... ... кеткендей Ресей мен Беларусьтен келген оралмандар мемлекет аралық Келісім бойынша бір айдың ... ... ... ... ... ... Түркменстан, Әзірбайжан сияқты елдерден келген оралмандар сол республиканың азаматтығынан шықпаған болса, ... ... ... сәйкес Қазақстан азаматтығына қабылдай алмайды. Сол елдердің азаматтығынан шыға алмай келген оралмандар мұнда да көптеген қиыншылықтарға кездесуде.
Өзбекстан ... тағы бір ... - ... ... Қеңес Одағының қызыл төлқұжатымен келсе бірден Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдай беруге рұұқсат еткен. Өйткені олар Өзбекстан ... алып ... ... ... Негізгі қиыншылықтарды Өзбекстанның жаңа төлқұжатын алғаннан кейін ... ... ... ... оралман-қазақтар иеленеді. Өзбекстанда азаматтығынан шығуы үшін көп ақша төлемдерді талап етумен қатар, азаматтық ... ... ... өте сирек қарайды .13]
Қазақстанда қос азаматтық танылмайтындықтан қалыптасқан көші-қон үрдісі кезінде көптеген оралмандарға өздері ... ... ... ... ... ... ... анықтама дайындау талабы қойылады. Содан, кейін ғана Қазақстан азаматығын алудың техникалық күрделі кезеңдері ... ... ... Ішкі және ... ... қон қатынастарының түсінігі
2.1Қазақстанда сыртқы көші-қонның түсінігі мен себептері Қазақстандағы көші-қон процестеріне әсер еткен саяси, ... ... ... ақпаратты-насихаттық және т.б. факторларды талдай отырып, көші-қон процесі ... ... өмір сүру ... да ... ... ол ... мерзімдік шеңберде қарастырылды.Елдегі демократиялық өзгерістер мен саяси реформалардың көші-қон процесіне әсері күшті болды. Орыстардың,немістердің, ... ... ... ... ... көшуіне саяси фактормен бірге әлеуметтік-мәдени және этникалық-мәдени ... ... ... жж. республика халқының саны 16793,1 мыңнан 14866,8 ... ... 1926,3 мың ... ... (2003 ж. 1991 ж. ... ... ғана құрады). 13 жылда ішкі және сыртқы көші-қонды қосқанда, барлығы 11 644,4 мың адам ... ... ... Соның ішінде сыртқа көші-қондық қоғалыстағы 983,5 мың иммигрант пен 3092,1 мың эмигрант 2108,6 мың ... ... ... ... ... орта ... 162 мың адам ... Сыртқы көші-қондағы теріс айырымның жоғары шегі 1994 ж. (- 410,4 мың ... ... ... жылдары шетке көші-қондағы теріс айырым төмендегенімен,2003 ж. дейін орын ... ... жж. ... 2108,6 мың адамдық теріс айырымы осы кезеңдегі +182,3 мың адамдық табиғи өсімді ... ... қана ... жоқ, одан 11,5 есе ... болды. 14]
Қазақстан көші-қоншылары үшін ыңғайлы ел Ресейден кейінгі орында Беларус , Украина Алыс шетел бойынша Германияға ... ... ... және ... ... ... жж. Бұл ... қарай Қазақстаннан сыртқа көші-қон көлемі қысқара бастады,біріншіден, Ресейдің экономикасын реформалаудың алғашқы кезеңіндегі еңбек нарығындағы жағдай мен ... ... орай ... сол ... ... ... ... көші-қоншылар негізінен айналысатын ұсақ кәсіпкерлік.Сондай-ақ сауда-саттықтың халықтың шектеулі сұранысын қамтамасыз ету шегіне жеткендігі мен еңбек ... жаңа ... ... ... немістердің Германияға көшу қарқыны олардың көшіп - қонуға бейім ... ... ... мен Германияның көші - қоншыларды қабылдауға шектеулер қоя бастауына байланысты бәсеңдеді.
Көші-қонның жаңа түрлері өрістеп, көші-қон ... ... ... мәселеге айналды. Соның ішінде, негізгі себебі көші-қоншылардың шыққан жерлеріндегі әскери-саяси жағдайдың тұрақсыздығынан туындайтын ... ... түрі ... Ол ... ... ... ... өсуіне, қауіпті аурулардың таралуы мен астыртын еңбек ... ... ... ... ... ... ... мәселесі 1992 ж. Германиядан Қазақстан арқылы ... ... ... елінің 50 азаматының құжаттарын самолетте жойып жіберуінен туындады.15]
Заңсыз көші-қоншылар:
- африкандық-азиялық аймақтар мен басқа да тұрақсыз ... ... ... әр ... ... ... ... келушілер;
- Кеңес мемлекетінің жоғары оқу орындарында оқыған немесе келісім арқылы жұмыс істеп, мерзімі аяқталған соң отанына қайтпағандар; ... КСРО ... ... ... ... ... ҚХР, ... Ирак, Гонконг, Вьетнам, КХДР, Сингапур және т.б. азиялық-африкалық елдерінен.
Босқындарға ... ... ... ... ... ... ... жүргізбеген кездегі, Қызыл Жарты ай және Қызыл Кресттің қазақстандық қоғамының мәліметі бойынша, 1994-1997 жж. Қазақстанда 4 ... ... ... ... ауған босқындарында әйелдер мен балалар туралы мағлұмат күйеуінің паспортында жазылады. Ері болмаған, қайтыс болған не қашып кеткен жағдайда мәлімет алу ... ... Ал, ... ... ... ... әйелдерінің 60%-ы ерлерін соғыста жоғалтқан жесірлер. 1992 ж. ... ... ... 1996 ж. фундаменталист-талибтардың Кабулды басып алып, Мазари-Шарифке жақын келуі ауғандықтардың босып кетуіне әкелді. Мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... ... айрылғандардың жапа шегуі негізінде босқын болуы, жүйе құлағанға дейін шетелдерге ... ... жас ... және ... ... отанына қайтқан қазақтар - бір ғана Ауған елінен келген босқындардың осындай түрлері болды. 1991-1998 жж. республикада 3437 ... (15277 ... ... ... ... процесіндегі жағымды құбылыс - оралмандардың елге оралуы басталды. Сондай-ақ, экологиялық себептерден республиканың экологиялық нашар аймақтарынан халықтың кетуіне ... ... ... ... жж. Арал ... ... 100 мыңдай адам, Семей ядролық полигонынан 160 мың адам көшіп кеткен. Бұл аймақтарда тұратын азаматтарға ... ... ... ҚР ... ... ...
Еңбек көші-қоны өрістеді. Әлемдік тәжірбиеде елден тысқары жерге еңбек ету жолындағы көші-қон, әдетте, үкімет ... ... әр ... ... ұйымдары арасындағы келіссөздер негізінде немесе жұмыс іздеушінің жеке бастамасы ... ... ... Ал, ... ... еңбек көші-қоны стихиялы түрде жүрді. Көші-қоншылардың жұмыс іздеген бөлігі негізінен Израиль, Гректік Кипр, АҚШ елдеріне барды. Бұл елдерге ... ... ... қонақ ретінде немесе еңбек келісім-шарты негізінде барып, сол жақта қалып ... ... ... ... 2004 ж. басталды. Бұл кезеңнің ерекшелігі, 1992 ж. басталған халық санының кему үрдісі тоқтап, 2004 ж. бастап республиканың ... ... ... оң ... есебінен халық санында өсім байқалды. Көші-қон қозғалысы 2004 ж. 2789 адамға оң айырым көрсетті. 2004-2009 жж. Қазақстандағы көші-қон процесіне 1806,8 мың адам ... 1877,3 мың адам ... ... 3684,1 мың адам ... ... +70,6 мың адамға оң нәтиже көрсетті. Қазақстаннан сыртқа кетуші қазақтар саны тоқтамағанымен, 1999-2009 жж. 72,9%-ға азайды: 1999 ж. 8,1 мың, 2004 ж. 3,4 мың, 2008 ж. 2,2 мың ... ... Бұл ... ... ... пен ... ... айырым есебінен республика халқының саны өсуде. Ал, ... ... ... ... ... дамып, жалғасын табуда. 2004-2009 жж. республика халқының саны көші-қондағы оң ... ... 70,6 мың ... ... өсім ... 756,2 мың ... ... 826,8 мың адамға өсті.17 ]
Көші-қон процесінде төмендегідей үрдістер қалыптасты. Көші-қон айырбасынағы әріптестер бұрынғыша - Ресей, Украина және Орта Азия ... мен алыс ... ... ... ... ... ... Республикасы мен Украинадан басқа ТМД елдерімен айырым оң. Ал, көші-қон айырбасындағы теріс айырым мөлшері 1999-2007 жж. ... 3 есе, ... 6 есе және ... 7 есе ... Бірақ, 2007 ж. бері шет елдермен көші-қондағы оң айырым төмендеуде: 2006 ж. салыстырғанда 2007 ж. 3 есе кемісе (11 мың ... 2008 ж. 1,1 мың ... ... ... ... 2008 ж. ТМД ... ... айырымы 11,5 мың адамға теріс көрсеткіш көрсетті. ... оны ... ... ... ... 12,6 мың ... оң ... жауып жіберді. ТМД елдерінен келушілер саны да кеміді: 2006 ж. 56,6 мың, 2008 ж. 31,4 мың адам келген. Алыс ... ... ... ... ... 2004 ж.6,5 мың, 2008 ж. 15 ... адам келді. Бұл ең алдымен оралмандардың көші-қоны мен оларға бөлінген квота мөлшеріне ... ... ... 1990-жж. Қазақстаннан сыртқа ағылу үрдісін туғызғаны белгілі. Екінші кезеңде эмигранттар ... ... ... үлесі артып, орта білімділердің мөлшерінің кемуі байқалды. Мысалы, 2000-2005 жж. елге жоғары білімділерден 6655 адам ... 14488 адам ... -7833 ... ... ... көрсетсе, арнаулы орта білімді 2944 адам келіп, 6158 адам кеткен, айырым -3214 адамға тең болды. Келушілердің ішінде жоғары және орта ... саны ... ... ... Бұл ... әлі күнге дейін жалғасуда. Мысалы, 2008 ж. ол көрсеткіш 4204 адамдық теріс айырымды ... ... 2005 ж. ... орта ... ... ... ... 26 адамға артып, жағымды үрдістің басталғанын көрсетті. Бірақ, 1991-2009 жж. ... бар ... ... кеміді. Жалпы алғанда білімі барларға байланысты көші-қон теріс айырым көрсетуде. Көші-қоншылар ... еш ... ... ... саны 2004 ж. ... өсті. 18]
Сонымен, 1991-2009 жж. Қазақстанға барлығы 1657,7 мың иммигрант келіп, 3859,5 мың адам ... ... ... ... процесіндегі айырбас -2037,9 мың адамдық теріс айырымды құрады. 2004-2009 жж. республика халқының санында өсім байқалғанымен, 2009 ж. 16004,8 мың адам 1991 ж. ... (1989 ж. ... 16527,6 мың, 1991 ж. 16793,1 мың ... жете ... ... кезеңде (1991-2003 жж.) елдің саяси, экономикалық және әлеуметтік дамуындағы шиеленісті жағдай мен демократиялық қоғам құру кезіндегі реформалық өзгерістер көші-қон құбылысына ... әсер етіп ... ... күрт ... ... ... жатқан саяси, әлеуметтік-экономикалық және демографиялық саясаттың нәтижесінде 2004 ж. бері ... ... ... ... оң айырым мен табиғи өсімдегі өсу үрдісіне орай нығайып, өсіп- өну жолымен келеді.
Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанда бұрын болмаған жаңа ... ... ... жұмыс күші немесе еңбек көші-қоны, шетелден оралған ... ... ... ... ... ... ... олардың азаматтық мәртебе алуын, тұрғын үймен қамтамасыз ... және т.б. ... ... ... Қазақстан үкіметі өзінің егемендігін алған алғашқы күндерден бастап-ақ ауқымды жұмыстар атқаруда. 2001 ж. Ауғаныстандағы талибтер мен Солтүстік Альянс арасындағы соғысқа ... ауыр ... ... ... ұшақ ... көшіріп алудың өзі Қазақстанның тәуелсіз ел болып ірге бекіткенінің белгісі. Қазақ жерінен кезінде әр түрлі себептермен көшіп кеткен ... ... елге ... ... ... ... 1993 ж. ... квота берілу арқылы реттелуде: 2005-2008 жж. жыл сайын 15 мың отбасыға квота берілсе, 2009 ж. бастап жыл ... ... 20 мың ... ... ... ... ... Қазақстанға келген оралмандар саны, ресми мәлімет бойынша 753,4 мың адам (192,4 мың отбасы) ал өз бетінше квотадан тыс ... ... 1 ... асты ... есеп бар. Оралмандардың көші-қонының арқасында республикадағы қазақтар үлесі 1989 ж. 48%-дан 2009 ж. 63,1%-ға ... мен ... ... ... 2006 ж. мысалында салыстырсақ, 2006 ж. Қазақстанға келгендердің 8,88%-ы, кеткендердің 17,36%-ы жоғары ... ... ... жж. ... ... ... талда-сақ, жартысынан көбі еңбек жасындағылар (54%), 18 ... ... ... ... 41%, және ... ... Білім деңгейі бойынша 33,1 мың адам (9,2%) жоғары білімді, 5,2 мыңы адамның (1,4%) ... ... ... бар. ... ... - ... орта білімді, 233,7 мың адамның (65%) жалпы орта білімі бар және 14 ... аса ... (3,9%) ... жоқ. ... ... ... ... мәселесі де ерекше маңызға ие. Ел Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШЫҰ), Ұйымдық қауіпсіздік туралы келісім-шарт ұйымының (ҰҚКҰ), ... ... ... (ЕЭҚ) ... ... 2010 ж. ... на төрағалық етуде. Қазақстан экономикасының қарқынды дамуы шекаралас ... ... ... ағылуына себеп болып отыр. Заңсыз көші-қоншыларды: 1) Қазақстанның ірі қалаларына жұмыс іздеп келетін көрші елдердің ... мен 2) ... ... ... және т.б. ... ... ... деп екі топқа бөлуге болады. Осы елдердің өкілдері Қазақстанға ... ... ... ... 62 %-ын ... ... көшіп келгендердің санын көбейтуші елдердің ірісі - ҚХР. 1990 жж. бас ... ... екі ... қатынастары жанданған кезеңде қытайлықтар республикаға ағылып келе бастады. Екі ел арасындағы сауда байланыстары мен туризмнің ... ... жыл ... Қазақстанға 150-200 қытайлық туристер келіп, солардың ішінен 30-50 адам шамасында кері қайтпай, заңсыз көші-қоншылардың санын көбейтті. Олардың ... ... ... ... ірі ... мен қала ... елді ... шоғырланды. Визасыз тәртіп, салыстырмалы түрде алғанда,жалақының жоғарғы деңгейі және экономикадағы жағымды жағдай елге ... Азия ... ... ... ... ... ықпал етеді. Заңсыз көші-қонды туындататын жағдайдің бірі - адам ... - ... ... ірі ... ... тауып отыр. Шетелдік азаматтарды құрылыс нысандары, фермерлік иеліктер, базарлар, моншалар, құпия жезөкшелік үйлер, мақта мен ... ... ... ... ... ... жуу ... және т.б. пайдалануы кездеседі. Тіпті ірі қалаларда адам саудасына арналған базарлар жұмыс ... Бұл ... ... көші-қонымен тығыз байланысты. Көші-қонның адам саудасына байланысты осы түрі сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... еңбек көші-қоншыларын қабылдауда Қазақстан тоғызыншы орында тұр. Ішкі ... осы ... ... процесс жұмыссыздық жайлаған шалғай, экономикалық жағдайы төмен елді мекен тұрғындарының қалаға, дамыған аймақтарға қарай күнкөріс үшін ағылуына байланысты. Өз ... ... ... ... ... ... ... көші-қон Алматы, Астана, Атырау қалаларында көбірек кездеседі. Арнайы тіркеуден өтпегендіктен, мұндай ... ... дәл айту ... ... ... 2006 ж. ... (7682 ... Шығыс (6635 адам), Солтүстік (4786 адам) Қазақстан және ... (4272 ... ... мен негізгі көпшілігі Алматы (21959 адам) және ... (17938 ... ... ... адам саудасы маршруты біздің еліміздің территориясы арқылы өтуде. Сондықтан, ШЫҰ, ЕЭҚ, ҰҚКҚ, ТМД сияқты ... ... ... ... ... ... ... көші-қоншыларды әлеуметтік қорғау,олардың құқықтық, экономикалық және ұйымдастыруды жүйелі ... ... ... ... ... көші-қонын реттеу жөніндегі көші-қон саясаты мемлекет стратегиялық басымдық деп айқындаған салаларда (нанотехнология, ... ... ... ... пен коммуникация және қызметтің басқа да индустриалдық-инновациялық салалары) жұмыс істеу үшін шетелден біліктілігі жоғары кадрларды тартуды көздейді. Келісімшарт ... ... ... үшін ... даму мүддесі мен мақсаты үшін қатер төндірместен көптеген қазақстандық мамандардың шетелге шығуы ... ... ... ... ... нарығына кіру жағдайында республикада қайталама еңбек нарығына және жұмыспен қамту саласына біліктілігі жоқ еңбек ... ... ... ... іске ... ... мақсаты еңбек көшіп-қонушыларының көмегімен Қазақстанның бәсекелестік артықшылықтарын ... ... ... ... технологиялық және инновациялық секторларының зияткерлік еңбек ресурстарына ұзақ мерзімдік сандық және ... ... ... және ... ... мониторинг жүргізу; өңірлік еңбек нарықтарының мүмкіндіктерін ескере отырып, халықтың көші-қон ұтқырлығын арттыру тетіктерін ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыратын шетелдік қатысушылары бар кәсіпорындар үшін экономикалық ынталандыру ... ... ... ... саясат, оның мәні мен мазмұны. ... ... ... ... мақсаты - еліміздің ұлттық бірдейлігі мен қауіпсіздігін сақтау және дамыту шеңберінде заңсыз көші-қонды қысқарту мен сұрыптаушылық көші-қонды ... ... ... ... келеңсіз салдарын азайту болып табылады. Осы мақсатқа қол ... үшін ... ... органдарының алдында орта және ұзақ мерзімді перспективада мынадай міндеттер тұр: ... ... ... ... алдын алу, болдырмау және азайту; ... ... мен ... ... ету және ... ... ... ... ... ... ... ... оңайлату және тартылатын шетелдік жұмыс күшінің сапалы құрамын реттеу жолымен жоғары инновациялық әлеуеті бар шетелдік мамандардың ағынын ынталандыру; ... ... ... қазақтардың қайтып оралуын ынталандыру; ... ... тез ... ... мен етене араласуына жәрдемдесу және көмек көрсету;
отандық жұмыс күші ... ... жоқ ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2006 жылғы 28 тамыздағы № 167 ... ... ... ... 2015 ... ... аумақтық даму стратегиясына және Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 10 ... №1149 ... ... ... ... ... аумақтарын дамытудың 2004-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына сәйкес көшіп-қонушыларды қоныстандыруды оңтайландыру және ынталандыру; заңсыз көші-қон мен адам ... ... ... ... посттарына және өзге де пункттерге көшіп келушілердің елдің аумағында заңсыз болуының ... ... ... ... ... техникалық құралдарды енгізу; ... ... ... алу мен оны жою жөніндегі ақпараттық-насихат жұмыстарын дамыту, оның ішінде бұқаралық ақпарат құралдарын тарту;
көші-қон процестерін реттейтін халықаралық шарттарға қосылу,көшіп-қонушыларға қатысты ... ... ... шешу ... шет мемлекеттердің көші-қон қызметтерімен, сондай-ақ үкіметтік емес ұйымдармен өзара іс-қимыл; ... ... ... ... шешу ... ... және көпжақты ... ... ... ... ... саласында ТМД елдерінің ұлттық заңнамасын үйлестіру және жүйелендіру. ... ... ... ... миграциясы маңызды орын алады. Өйткені миграцияға ... ... ... ... ... шұғыл көңіл бөлетін жауапты сипат тән. Қоғамды дұрыс басқару және тиімді әлеуметтік- экономикалық саясат ... үшін ... ... көлемі мен мигранттардың құрамын бағдарлай білу, миграцияны тудыратын факторларды және ... ... ... білу өте қажет. ... ... ... тұрғын халықтың миграциялануына алып келетін әлеуметтік мінез-құлықтың, әрекеттің бір түрі немесе элементі болып ... ... ... ... ... ету. ... ... миграциялық процестер ынталандырушы және шектеуші іс- шаралар арқылы реттелінеді. Шектеуші іс-шаралар таңдаулы түрде ... ... ірі ... ... ... Сонымен қатар елдің экономикалық дамуына қарай ынталандырушы экономикалық іс- ... да ... ... ... ... ... 2000-жылғы 5- ші қыркүйектегі 1346- қаулысымен мақұлданған ... ... ... ... тұжырымдамасында былай айтылған: - ... ... ... қауіпсіздікке, қоғамдық келісімге, елдегі экономикалық және демографиялық ахуалға әсер етеді; - ... ... ... ... сыртқы жәнеішкі саясатының құрамдас бөлігі болып табылады, оны іске ... ... ... ... бірі ... ... ... адам құқықтары мен бостандықтарын сақтау негізінде жалпы мемлекеттік мүдделерді ескере отырып, миграция саясатының ... ... ... ... ... ... жағдайларға, елдің тұрғындары санының ... ... ... ... оның ... ... жыныстық құрылымына тез және белсенді ықпал етеді. 20]Демографиялық ... ... ... ... ... орын алады. 1989 жылғы жарық көрген деген еңбекте миграция дегеніміз бұл әлеуметтік- экономикалық қатынастарға ... ... ... ... деп ... ... мынандай категорияларға негізделген интегралды классификациясы бар, олар:1) типі 2) түрі 3) формасы 4) себебі 5 ) деңгейі.
1) ... ... бір ... ... де, ... бірге мемлекеттердің арасында да болады. Сол себептен де тұрғын халықтың миграциясының екі типін бөліп алады: халықаралық (мемлекет аралық, сыртқы) және ... ... ... ... ... және ... ... түсініктер тән. Бірішісі бір елге жұмысқа орналасуды немесе ... түсу ... және ... ... ... ... елге ... кіруді білдіреді. Екішісінде елден кету туралы айтылады. Осыған байланысты иммигранттар мен ... ... ... ... ... континент аралық (мәселен, Еуропадан АҚШ-қа жәнке Австралияға) және континенталдық (мысалға, Еуропа шеңберінде ) ... ... ... ... ... мен өздігінен қозғалысының проблемалары елде ерекше эмиграциялық саясат жүргізу қажеттігін тудырады.21] Эмиграциялық саясат: ... ... ... ... танылған құқықты - тысқары жерлерге кетуі мен тұрғылықты жерін еркін таңдауы құқығын одан әрі де сақтауға ... ... ... ... ... ... экономикалық, саяси және өзге де проблемалардың алдын алу мақсатында көшіп-қонушыларға олардың болашақтағы тұратын ... ... ... ... ... ... ... Республикада туылғандарға және оның шегінен тыс көшіп ... ... ... ... қарамастан жаһандану жағдайында Қазақстанның ұлттық бірдейлігін сақтау және дамыту мақсатында азаматтық ... ... ... ... Шетелде тұратын отандастарымыздың тарихи отанына оралу құқығын іске асыруларына жәрдемдесуге бағытталған. Иммиграциялық саясат: нысаналы ел бола отырып, оның ұлттық ... ... мен ... ... ел экономикасын жаңғыртуды жеделдетуде көші-қон факторының рөлін күшейту мақсатында иммиграция саласындағы көші-қон ... іске ... ... ... Сондай-ақ мамандарды іріктеу критерийлеріне негізделген көшіп-қонушыларды тарту тетіктерін әзірлеуді қажет етеді. Шет мемлекеттердің практикалық тәжірибесін ... ... өзі ... бір ... ... ... ... араластыру контексінде мемлекеттің саясатын күшейтіп, жақсартуға мүмкіндік береді.
Ішкі миграция дегеніміз-бір мемлекеттің территориясы көлеміндегі қозғалыс. Ішкі ... ... ... ... ... ... 2) Ішкі және ... ... да ... негізгі түрлер тән. Атап айтар болсақ, қоныс аудару қайтарымсыз және тұрақты-уақытша миграцияға бөлінеді, біріншісі тұрақты мекен- жайын, ... ... ... ал ... болса жаңа жерде ( жаңа елде) шектеулі бір уақытпен ... ... кей ... ол ... ұзақ ... ... ... ( БҰҰ- ның анықтамасы бойынша, бір жыл және одан көп уақытқа кететіндер ... ... ... ... ... ... ... ... оралу деген сөз, ол бірнеше айға созылады, алайда бір жылдан аспайды. Маусымдық миграция негізінен еңбек ... ... ... ... бір ... ... көрінеді, мысалға: құрылыстарда, ауыл шаруашылығындағы егін піскен кезінде, т.б. нақты ... ... ... ... ... мақта теріміне Өзбекістаннан келетін маусымдық мигранттар. ... ... бұл ... ... ... оқу ... ... мақсатымен басқа бір облыс, ауданға немесе басқа бір ... те, ... ... ... ... орын ... айтады. Мәселен, фронтьерлік (ағылшынша шекаралық) миграцияны алайық. Фронтьер- жұмыскерлер ... ... апта ... ... ... ... ... бір елде еңбек ететіндер. Мәселен, шекаралас жатқан Қазақстан мен Ресей арасында. Мұнымен қатар кейінгі жылдары еңбек ... түрі де кең ... ... миграция- бұл төршінші және негізгі түр болып табылады. Ол іскерлік, туристік жіне т.б ... ... 1993 ... ... туризм мен саяхаттаудан түскен пайда 3,5 трлн долларға бағалангса, ал ... саны 443 млн,- ды ... ... айтылғандармен қоса, қазіргі кездегі миграцияның ең кең ... ... ... және экологиялық себептерден туындаған мәжбүрлі миграция. Бұған мысал ретінде, саяси тұрақ іздеген босқындарды айтуға болады. Бұрынғы КСРО - ға ... ... ... 1930-40 ... әр ... ұлт ... Орталық Азияға, Қазақстан мен Сібірге депортациялауды мәжбүрлі миграция қатарына жатқызамыз. Осының нәтижесінде 2 млн адам ... ... оның ... ... әйел мен балалар құраған еді. Сыртқы миграцияға байланысты тағы бір түрді- заңсыз ... ... ... ... жұмыс табу, өмір сүр мақсатында басқа бір елдерге заңсыз келушілер. ... ... ... 70- жылдардың ортасынан бастап заңсыз мигранттар саны өсіп, қазіргі кезеңде көлемі одан ... ... Бұл ... ... шынайы көлемін толығымен анықтау мүмкін емес. Осы жоғарыда ... ... ... ... ... кезде зерттеушілер моральді миграция түрін де бөліп қарастыруда. ... адам ... ... келгенімен қаржысының жоқтығынан көшіп кете алмайды, осымен қатар бұл жерде ... те ... ... болады және қоныс аударуға кедергі келтіретін де фактор болып ... ... ... ... ... ... деп бөлуге болады: мемлекеттің немесе әр түрлі қоғамдық құрылымдардың (мәселен, ұйымдастырылған түрде еңбекшілерді жинау, ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асатын қоғамдық- ұйымдасқан және ұйымдаспаған, яғни мемлекеттің көмегінсіз жүзеге асатын миграция. Бірақ та ... ... да , ... миграция да қоныс аудару туралы жеке тұлға өзі шешім қабылдайды. ... ... ... байланыты жіктей отырып мыналарды бөліп алуға болады, олар: экономикалық, әлеуметтік, саяси, мәдени, діни, нәсілдік, әскери, демографиялық (отбасының бірігуі, некелік ... және т.б ... ... ... ... қандай факторлардың анықтағанына қарамастан, басты орынды экономикалық миграция алады. 5) ... ... ... үш ... ... ... бұл миграциялау туралы шешімді қабылдау. ... бұл ... ... ... ... айтқандай ұйымдасқан немесе ұйымдаспаған миграциялар, яғни мигрантты өзінің тәуекеліне байланысты.
Үшіншісі- бұл мигранттың жаңа орынға, жаңа ... ... және ... деңгейі.
2.3 Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасында ішкі көші- қонның құқықтық жағдайы
1991-2010 жж. ішкі көші-қон көп ... ... ... ... ... ... секілді ірі мегаполистерге қоныс аудару ауқымының көлемділігімен ... Ішкі ... ... ... ... ... ... қайшылықтар, ауыл шаруашылығындағы дағдарыс, колхоз-совхоздардың таратылуы және т.б.
1990 жж. Ортасына ... ... ... ағылған қозғалыс басым болды. Мұның себебі қалада нарық элементтері тезірек дамыса да, ауылда сол ... әлі де ... мен ... ... ... еді. 1993 ж. аяғы мен 1994 ж. ... ұжымшарлар мен кеңшарларды тарату қарқынды түрде жүзеге асырылып, ауыл ... ... саны ... ... ... ене ... 1995 ж. Қала ... кемуді тоқтатып, ішкі көші-қон екі бағытта да стихиялы түрде болғанымен белсенді түрде ... Ол ... ... жұмыссыздар қалаға жұмысқа орналасу үшін қоныс аударған еді. Өндіріс орындарындағы дағдарыс, зауыттар мен фабрикалардың жабыла бастауы, ... ... ... ... қала ... да жұмыссыз қалуларына әкеліп соқты. Нарық қыспағына шыдамай жабылған зауыттар мен фабрикалар жұмысшылары енді ... келе ... Бұл ... ... ... ... бағыттарда жүргенімен, жергілікті халықтың мәжбүрлі-амалсыз қалаға қоныс ... қала ... ... ... ... ... ... Ауыл халқы қалаларға сіңу үшін мегополистерге жинақы ... де ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайының реттелуі мен депрессивті қалалардың дамуына үкімет тарапынан көңіл бөлу қала халқының ... ... ... ... қондық вектордың жандануына әкелді. Егер, 1989-1999 жж. қала халқы 805,3 мың адамға кеміген болса, 1999-2010 жж. 46,3 ... өсім ... ... жж. ... ішілік көші- қонға 1567,7 мың адам ... ... ... мен қалалардың даму өзгешеліктері де ішкі көші-қонға әсер етті. Көптеген ұсақ қалалардың дамуы ... ... бір ... ... ... өмір сүру сапасы қалалардың табиғи ресурсы мен ... ... ... ... ... саны 50 мың ... аспайтын 60-тан астам кіші қалалар бар. 1991-1998 жж. экономикалық дағдарыстар кезінде ... ... ... кіші және орта ... ... көші-қоны есебінен кеміді. Бұл қалалардың өнеркәсіптік өнімі жалпы республикалық орташа деңгеймен салыстырғанда әр ... ... ... ... база жоқтың қасы, қаланың ірі экономикалық орталықтан қашықта, өнім өндіру нарығынан алыс ... ... ... да ... ... ... 50% немесе одан да жоғары болуы, орташа айлық ... ... ... 1,5 есе ... ... өнеркәсіптік инфра-структуралық жағдай мен қолайсыз экологиялық жағдай халықтың бұл қалалардан көшіп кетуіне ... ... ... жж. ... (7,0 ... Кентау (8,3 мыңға), Текелі (7,8 мыңға), Зыряновск (18,4 ... ... (13,7 ... Арқалық (20,3 мыңға) және т.б. қалалардың халқы кеміді. 1997 ж. Облыс ... ... ... ... саны осы облыстарының таратылуынан күрт төмендеді. Мысалы, ... ... 1991 ж. 111,1 мың адам ... 1998 ж. 103,4 мың, ал 1999 ж. 95 мың, 2000 ж. 89,6 ... ... ... 2000 жж. ... өсе бастады (2009 ж. 92,2 мың). Ал, Алматы мегаполисіндегі Қаскелең, Есік қалалары мен Оңтүстік Қазақстан облысындағы Жетісай, ... ... ... осы ... бәрінде халық санын жоғалтпаған қалалар болып табылады.
Республикаішілік көші-қон Алматы және Астана мегаполистері, Көкшетау, Қарағанды және ... ... ... және ... ... ... ... түрде жүрді. Бұл көші-қондағы қазақтардың үлесі 65%, орыстардыкі 22% болды. Республика ішіндегі ... қала мен ауыл ... ... ... 1990 ж. ... 57,4 %, ... 42,6 % ... 1999 ж., тиісінше, 56,0% және 44,0%, ал 2008 ж. 53,2 % және 46,8% ... қала ... ... 1990-2008 жж. 4,4 пунктке төмендеді.
ХХ ғ. 90-жж. ауыл тұрғындарының табиғи өсімі қаланың табиғи өсімінен ... ... қала мен ауыл ... ... ... дейгейлес болды.
Ішкі көші-қон елдің өз ішінде жүретіндіктен, ел халқының жалпы санының динамикасына сырқы ... ... әсер ... ... ол ... ішкі ... халықтың еңбек ресурстарының толықтығы мен жетіспеушілігіне, экономикалық даму деңгейінің сапалық көрсеткіштеріне, жастық-жыныстық арасалмақ пен білім ... ... ... әлеуметтік және ұлттық құрамына әсер етеді. 1989-2010 жж. көші-қондық қозғалысқа түскен адамдардың 62%-ы ... ... ... орын ауыстырған. Ішкі көші-қон республиканың өз ішіндегі әлеуметтік-экономикалық дамудың тұрақтылығынан немесе дағдарыстық жағдайда ... де ... ... 1994- 1998 жж. ішкі ... ... ... көші-қондағы үлесі сыртқа кетушілер мөлшерінің өскендігімен бірге, елдегі экономикалық дағдарысқа орай, бюджеттік қызметкерлердің айлық ... ... ... ... ... жетпеуінен төмендеді. Халық шетелге ең көп кеткен 1994- 1997 жж. ішкі ... ... ... 54,4- 54,8%- ға (1994 ж. 477,0 мың; 1997 ж. 299,4 мың) ... ішкі ... ... Ал, 2003 ж. ... елден сыртқа кетушілерден көрі ... ... ... ... ... ... де саны да негізгі басымдылыққа ие ... 1999 ж. - 58,5% ... одан ... ... бұл ... 1992 ж. 60,1 % бен 2008ж. 88,2% арасында өсіп отырды.
Көші-қон мәселесі кеңестік жүйе тарағаннан кейінгі ... ... ... ... ... де өз таңбасын қалдырды деуге болады. Әрине осы аралықта әр мемлекеттің даму кезеңдері мен ... ... ... ... байланысты, олардағы көші-қон мәселесі, оның ішінде ішкі көші-қон ... ... ... ... ... ... интернационалдық идеологияға және тың және тыңайған жерлерді игеру саясатына сәйкес еліміздің ұлттық құрамында ... ұлт ... ... ... Саяси және де басқа жағдайларға байланысты ... 5 ... аса ... шет ... өмір ... болатын. Сонымен бірге жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуде біздің үкімет тарапынан жасалған халық ... оның ... ауыл ... ... ... ... ... асыра сілтеушілік мыңдаған, жүздеген ұжымдарға ұйысып отырған қарапайым халықты күн-көріс жағдайына ... ... ... ... көші-қон қозғалыстарына ұшыратқан еді. Соның салдарынан халықтың негізгі ұлттан өзгелері өздерінің тарихи отандарына жылжи ... ... ... ... өз еліне орала бастады. Ал ауылдағылар бұрынғыдай мемлекет тарапынан қолдау ... ... соң ... ... ... ... ... өңірлерге қоныстануды үрдіске айналдырды. Оның үстіне үкімет экологиялық апат ... ... ... алып ... ... ... соң, олар да табиғаты қолайлы аймақтарға қарай жылжуға мәжбүр ... ... ... 1991 жылы ағылған көшушілердің саны бұрын ... ... - 431,3 ... ... Осы ... бастап қарапайым халық өз ... ... ... үшін күн ... ... ... ... мен келешегі бар деген жерлерге, ... ... ... ... ... қарамастан, үдере көшуді үрдіске айналдырды. ... ... өз ... ... саясаты арқылы халықтың жылдар бойы өскен, өнген жерлерін тастап көшуіне жол бере отырып, ... ең ... ... ... қол ұшын беруді ойламады. Қайта олардың қала төңірегіне келіп, тірнектеп жиған тыйын-тебеніне салған ... ... ... ... бірі әуел ... үйлерді құжатсыз салып жатқанында, немесе бас жоспарға ... ... ... ... енді бірі ... ... болған соң бірнеше жылдан соң оларың заңсыз деп байбалам салып, күшпен ... ... ... ... ... куә ... ... Бұның ең бейбастақтық түрі 2006 жылғы Алматының ... ... ... ... ... Дегенмен осы уақиғадан бері ... ... өтсе де, ... ... ішкі-қон мәселесіне әлі де көңіл бөлінер емес. Бұл ... ... ... ... көз ... көрейік: Республиканың 2001-2010 жылдардағы көші-қон саясатының салалық бағдарламасында:- делінген сөздермен шектелген. Ол бағдарламаның мезгілі бітуге айналса да, қазіргі ... ... бұл ... реттеу туралы әлі ұсыныс берер емес.Ал, Республиканың 2004-2010 жылдардағы ауыл ... ... ... бағдарламасында:- делінген де қойған. Жастардың бәсекелестігін дамыту мен ... ... ... ... ... Концепциясында: - деп қиналыс білдірумен ... 41 ... ... ... тек үш ... ғана ішкі- қон туралы жалпылама айтыла салған. 2007-2015 ... ... ... ... ... ішкі ... туу себептері тізбеленіп, көшіп-қонушылардың құқықтары мен заңды талаптарының принциптері ... ... ... ... ... ... ... мемлекет орындары осы айтылғандардан қандай қорытынды шығарды дегенге келсек, осы ... ... ... ... ... не ... ... немесе арнайы заң жоқ.
Соңғы жылдары мемлекет тарапынан ... іске ... ... ... ... ... қалалардың, әсіресе Алматы, Астана қалаларының тұрғындары көп әлекке түскені белгілі.
Келушілердің алдынан кесе ... ... ... көп. ... негізгілері:
- баспана мәселесі;
- жер мәселесі;
- тіркелу мәселесі;
- жұмысқа орналасу мәселесі;
- емделу, әлеуметтік жеңілдіктер алу мәселелері: ... мен жер ... ... соң ... келушілердің тіркелу мәселесі шешілмейді, тіркелу шешілмеген соң олардың ... ... және ... ... ... ... көп ... жұмысқа орналасулары да шешілмей отыр. Дамыған елдерде тіркелу тиісті мемлекеттік органға тек хабарлама берумен ... ... ... жұмысқа орналасқандар қала бюджетіне тиісті салығын төлеп, қаланың дамуына өз үлесін қосып отыр, бірақ олар пәтердің кезегіне тұра алмайды, отбасына ... ... ... ... ... ... ... ... қон ... - 16399 ... ... ... келгендер былтырмен салыстырғанда 38,9 пайызға көбейіп, кеткендер 15 пайызға азайған. Респонденттердің негізі Астана мен ... ... ... ... ... жоғары немесе жоғары оқу орындарында оқып жатқандар, отбасылылар, төрттен бірінен көбі арнайы орта ... ... ... ... қалаларда тұрып жатқандарына 2 жылдан асқандар, 18-40 жастың арасындағы жұмысқа қабылеттілер. Респонденттердің үштен бірі ғана өз ... ... үйлі ... ... ... ... ... жатса, оннан бірі жатаққаналарда тұрып жатыр. Жетінің бірі үйлерін заңдастыра алмағандықтан, делініп, билік тарапынан қоқанлоққы ... ... ... ... ... мен ... тұрып жатқандар. Тұрғылықты жерінен көшу себептердің негізгілері: жұмыссыздық немесе жалақының аздығы, ... ... ... жеке себептен. ... ... ... ... 3-4 жыл ... ғана, 2006-2007 жылдары, ірі қалаларға бағытталған көші-қонға қысым жасала бастағанда бір-ақ анық көрінді. Оның көрінісі - ... мен ... ... бас көтеру, қанды қақтығыстар болды... Міне, осы тұста ғана ел ... ішкі ... ... ... аудара бастады. Дегенмен құқықтық және өзге ... да ... ... ... қан ... қалыпқа түсе бастағаннан кейін оның да науқандық сипат алып қана ... ... ... ... ... ... түбірімен шешу жоспары қарастырылмаған. Қазақстанның көші-қон саясаты сыртқы көші-қон мәселесіне көп ... ... ішкі ... ... ... ескерусіз қалдырып отырғанын айтады. ... ... ... ... қай құжат болмасын, ішкі көші-қон мәселесін шешуде бір тармақ не бір азат ... ғана ... РҚБ мен ... Азия ... ... ішкі көші-қонды әлеуметтік зерттеу қорытындысы тұрғындарды қонысын өзгертуге мәжбүрлейтін басты себептерді анықтап берді. Олар: жұмысқа тұру (69,1%), ... алу (60,1%), ... алу (41%). ... ... негізінен әлеуметтік-экономикалық жағдаймен байланысты болып отыр. Яғни сапалы жасалған бағдарлама не тұжырымдама қабылданатын болса, мәселені шешудің тым ... ... ... ол үшін ... ... болу керек. Алматы мен Астана қалалары - ішкі көші-қонның басты қоныстану ошақтары болып табылатындықтан, қалалар маңайындағы ... ... ... әлеуметтік инфрақұрылымды жүйелі дамыту Алматы және Ақмола ... ... ... ... ... ... Бұл ... Алматы қаласының маңында, жолын жағалай орналасқан ... ... ... ... ... құру қажет. Ол ішкі көші-қонды реттеуге, қоныс өзгертушілердің әлеуметтік ... ... ... жағдайда ұстауға көмектеседі.
Дегенмен халықтың бәріне бір Алматы мен Астанадан орын табылмас болар... ... ол үшін ... ... бөлу керек. Ішкі көшуге назар аударып отырсаңыз, бірен-саран жандар ғана отбасылық, өзге де жағдайлармен жылы ... ... ... көпшілігі ауыл тұрмысынан қашып, қаладан пана іздейді. Сондықтан ішкі көші-қонды реттеуді ауылды өркендету бағдарламаларымен бірге жүзеге асыру қажет. Ауыл ... неге ... Ең ... ... ... ... оны ... жолдарға қосу және халықты сапалы медициналық жәрдеммен, біліммен қамсыздандыру қажет. Сондай-ақ ауылдарды сандық телефон байланысымен ... ... ... ... ... қосу ... Ұлттық мәдени саланы, білім, туризмді дамыту үшін орасан мүмкіндікке ие аудандарда білім беру, ғылыми және мәдени мекемелерді жақсарту, қазақ ... мен ... ... ескерткіштері бар аудандарға басты көңіл бөлінуі керек, оларға Қазақстанның барлық тұрғындарының ерікті бару ... ... ету ... Осы ... атты ... ... Соның аясында әлеуметтік зерттеулер жүргізіліп, ішкі ... ... ... жасалған. Жобаның негізгі мақсаты - әлеуметтік мәселелерді шешуде ішкі мигранттарға ... ... ... ... ... жоба тұжырымдамасы еліміздің заңына толықтырулар мен ... ... ... жасалған. Бұл - Қазақстанның ішкі көші-қонын реттеудегі алғашқы сәтті қадам болып отыр. ... ... ... 9 ... Тұрғылықты жері бойынша тіркеу тәртібін жеңілдету; - Республиканың әр азаматына ... ... беру ... ... ... тұрғын үй салуға 10 сотық ... ... ... беру ... ... ... - Мекенжайын ауыстырғанда жұмыс беруші жағынан қандай да бір ... ... ... ... тұру тәртібі туралы заңнама жасау; - Ауылдық аймақтарда қоныстандыруды арттыру мақсатында әлеуметтік-экономикалық даму бағдарламасын жасау; - ... ... мен ... орта және ... білім сапасын арттыру бағдарламасын жасау; - Ауылдық аймақтар мен облыстарда медициналық қызмет көрсету сапасын арттыру бағдарламасын жасау; - Ауылдық ... мен ... ... күшін арттыру, шағын және орта бизнесті қолдау бағдарламаларын жасау; - Облыс, қала және аудандық әкімшіліктер жанынан жер телімдеріне қоныстандыру мен ... ... ... мен ... шешу ... ... ... құру; - ... ... ... ... үй мен жеке табысты үйлер институтын дамыту, ... ақ ... да бір ... ... ... мен ... ... баспанасыз қалған азаматтарды уақытша орналастыруға арналған резервті тұрғын үй қоры ... ... ... ... ... тағы бір ... отырған проблемаларының бірі қазіргі елімізде қалыптасып отырған ... ... ... ... ... ... жастар жоғары оқу орындарын бітіреді, бірақ солардың барлығы түгелімен жұмысқа орналасады деп айту ... Ішкі ... ... ... ... шығуы мүмкіндігін билік 2006 жылы ... ... ... Ел ... ауылда мен қалада жұмыс таба ... ... ... мақсатымен Алматы мен Астанаға көшіп жатыр.
ҚР Статистика агенттігінің Әлеуметтік және демографиялық статистика ... ... ... 2009 жылы халықтың ішкі көші-қоны салдарынан Солтүстік ... ... ... Қостанай, Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан облыстарының әрқайсысында ауылдар 5000-6000 адамға, ... ... ... ... ... Қызылорда, Павлодар облыстарының әрқайсысында ауылдар 1000-нан 5000-ға дейін адамға азайды. Маңғыстау облысының ... ... 7494 ... ... да ... ... ... Оңтүстік Қазақстандық қалалар 4361 адамға, Батыс Қазақстандық ... 3542 ... ... облыстық қалалар 2476 адамға, Жамбыл облысының қалалары 1829 адамға, Ақтөбе облысының қалалары 1576 адамға, ... ... ... 333 ... Қызылордалық қалалар 224 адамға азайды. Керісінше, келесі облыстардың қалаларында өсім байқалып тұр: Алматы облысы - 647, ... ... - 2701, ... ... ... - 3542, ... облысы - 3502, Қостанай облысы - 816, Маңғыстау облысы - 1526, Солтүсік ... ... - 134 ... артық болды.
Ішкі көші-қон салдарынан 2009 жылы ... 31908 ... ... 14758 ... ... басқа аймақтарына қарағанда Астана мен Алматы өздерінің әлдеқайда жоғары ... ... ... ең ... қалалар болып табылатыны баршамызға мәлім. ... ... ... ... ... көтеріліп жатқаннан кейін бұл қалаларға қандай ұлттар келіп ... ... ... ... ал енді ... ... ... жатқаны туралы сұрақтар тууда. Алматы қаласының статистика департаментінің санақтарына сүйенсек, халықтың ұлттар бойынша көші-қоны ... ... 65 741 адам ... 50 983 ... ... ... (сальдо) 14 758 адам құрды. Яғни 2009 жылы Алматы көші-қонға ... 14 758 ... ... ... ең көп ... ұлт қазақтар - 47 928 қазақ келіп, 35 064 қазақ кетті, көші-қон айырымы 12 864 адам ... ... ... ішкі ... ... 39 537 қазақ келіп, 24 930 қазақ кетті, көші-қон айырымы 14 607 адам; сыртқы көші-қонға ... ... ... 872 ... ... 183 ... ... көші-қон айырымы 689 адамды құрды, ... ... ... ... ... (ТМД) елдерінен 2 141 қазақ келіп, 2 377 қазақ қайтадан кетті, көші-қон айырымы ... ... - ... 236 ... Ал ... басқа елдерден, керісінше, Алматыға 349 қазақ келіп, 76-уы ғана кетті, көші-қон айырымы оң ... - 273 ... ... келетін ең үлкен ұлт - қазақ ұлты. Көшіп-қонушылар көбінесе ауылдардан кетеді, яғни ... ... ... ауыл ... ... жатыр. Бір жағынан жақсы жағы бар - көпшілігі орысша сөйлейтін қалаға қазақша сөйлейтіндер ... ... ... ... бұл қазақтар көп жағдайда өздеріне ұнайтын жұмыс, ... ... таба ... қылмыстық жолға түсіп, маргиналдар жолына түсіп қала береді.
Қазақтардан ... ... ... ... көп тараған ұлт, әрине, орыстар. Бірақ ең көп кетіп жатқан ұлт та ... ... ... ... астанаға 9 743 орыс келіп, 10 313-і қаладан кетті, көші-қон айырымы теріс мәнді - алматылық ... 570 ... ... ... Енді сыртқы және ішкі көші-қонға келетін болсақ, өңіраралық көші-қонға қатысып, ... 3 142 орыс ... 2 481 орыс ... ... ... 661 адам. ТМД елдеріне 1 865 орыс кетіп, ол жақтан 791 орыс келді, осы себептен ... 1 074 ... ... ... Алыс ... ... де біраз орыс кетіп қалды - 227 адам, ол жақтан 70 орыс ... ... ... тағы 157 орысқа азайып қалды.
Қазақстан тәуелсіз алғаннан кейін орыстар кете ... бұл ... әлі ... ... ... жоқ. Бұл Ресейдің отандастарын ... ... және ... ... тілін білмеуіне байланысты болар.
Алматыға келген 86 ... ең көбі - ... ... мен ... ... жатқандар - орыс, украин, неміс, чешен, еврей, белорустар
Алматыдағы 2009 жылғы ішкі мен сыртқы көші-қон үрдісіндегі ... ... ... пен ... кейін бұл шаһарға келген саны жағынан ең көп ... ... ... ... ... 2083ұйғыр келген, 1509 кетіп кетіп, ақыры қаладағы ... саны 574-ге ... ... ... ... қалаға 70 ұйғыр келіп, 14-і кетіп, 56-ы қалада қалды. Ішкі ... ... ... 1033 ... келіп,515кетті, 518 ұйғыр қалды. ... ... ... ... ... ... : А) ұлттың келген жалпы саны, кеткен жалпы саны, көші-қон айырымы (сальдо); Ә) сыртқы көші-қон бойынша келген саны, кеткен саны, ... ... Б) ішкі ... ... ... ... ... кеткен саны, көші-қон айырымы. ... ... ... аймақтарынан барлық ұлттар келе берсе де, ішкі көші-қон бойынша ... ... ... ... ... украиндар, белорустар, немістер, поляктар, чешендер, еврейлердің шетелге кетуі байқалады. Ішкі көші-қонға қоса, сыртқы ... да ... әсер ... Шетел мемлекеттерінен кәрістер, әзірбайжандар, татарлар, түріктердің көптеп келуі байқалып тұр. ... ... ... Алматыға 65 кішігірім этностар да ... ... ... грузиндер, литвалықтар, молдовандар, латыштар, түрікмендер, эстондықдар , ... ... ... ... даргиндер, құмықтар, лактар, лезгиндер, ноғайлар, кабардиндер, қалмақтар, карелдер, комилер, ... ... ... ... адыгейлер, алтайлықтар, қарашайлар, хакастар, шеркестер, коми-пермяктар, ненецтер, орочтар, абазиндер, тау еврейлері, қырымшақтар, қырым ... ... ... ... ... ... ... белудждар, осетиндер, удмурттар, болғарлар, венгрлер, вьетнамдықтар, Үнді және Пәкістан халықтары, испандықтар, голландиялықтар, гректер, дүнгендер, италиялықтар, кубалықтар, ... ... ... ... ... ... ... моңголдар, чехтар, жапондар, даниялықтар, месхетилік түріктер. ... 2009 жылы ... 86 ... ұлт келіпті. Осыншама ұлттар оңтүстік астанада тұрғанын біліп, оны деп атасақ кем ... ... ... ... ... болады.Қазіргі әлеуметтік-экономикалық ахуал көші-қон ... ... ... жаңа ... туғызады және оларды еңсерудің барабар шараларын талдап жасауды талап етеді. Елге қайта ... қоса ... ішкі және ... ... ... ... ... әлемдегі экономикалық жағдайдың нашарлауы кезеңінде елдің ішкі ... ... және ... ... ... үшін ... ... бар. Қазақстанның алдында елге қайта ... ... ішкі ... ... ... реттеу және халықаралық деңгейде жоғары кәсіби кадрлар үшін ... ел ... қалу ... тұр. ... байланысты, Саяси клубтың алтыншы ... ... ... ... қатысушылардың бәрі ой бөліскен және мынадай саяси ... , , , ... ... ... ... ... , ұсыныстары негізінде жасалған ... ... ... қажет деп санайды. Ішкі ... ... ... ... ішкі көші-қон бойынша заңнамалық базаны регламенттейтін және оны кеңейтетін өзгерістер енгізу. 2. ҚР Еңбек және ... ... ... министрлігінің жанындағы Көші-қон жөніндегі ... ҚР ... ... жеке ... етіп ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстанның әрбір азаматына 10 соток жерді тегін беру туралы қаулысының орындалуын қамтамасыз ету. 4. Күйзеліске ұшыраған селолық елді ... ... кіші ... және ... көшіру жөніндегі шараларды қамтитын көші-қон ағындарын реттейтін Мемлекеттік бағдарламаны әзірлеу және қабылдау. 5. Осы саладағы әлемдік перспективалық ... ... ... ... ... дамытудың Мемлекеттік бағдарламасын бекіту. 6. Серпінді жобаларды ... ... ... ... бұрын, инфрақұрылым объектілерін салу ... ішкі ... ... кең әрі ... ... тарту. 7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... мен қаржы секторын ... ... ... ... ... асырылуына, агро өнеркәсіптік кешенді дамыту, шағын және орта кәсіпкерлікті қаржыландыру ... ... ... ... ... жүзеге асыру. 8. Облыстық және аудандық мәслихаттар, олардың келетін орнында әлеуметтік-экономикалық жағынан тезірек ықпалдасуы ... ішкі ... ... ... дамудың өңірлік бағдарламаларын қабылдауы қажет. 9. Селолық, аудандық және облыстық деңгейлерде биліктің жергілікті ... ... ... ... бағалау жүйесіне село тұрғындарының ішкі көші-қоны көрсеткішін кіргізу. 10. Әкімдіктердің жанынан жер ... алып қою және ... үйді ... ... туындайтын даулар мен жанжалдарды шешу жөніндегі құрамына Мәслихаттар депутаттары, әкімдік, ҮЕҰ және жергілікті тұрғындар өкілдері кіретін қоғамдық комиссиялар құру. 11. ... ... ... ... құқықтық және тұрғын үй мәселелерімен айналысатын қоғамдық ұйымдармен бірлесіп, тұрғын үй және жер дауларын ескерту жөнінде тұрғындар арасында тұрақты түрде ... ... ... ... беру ... тұрғын үй институтын және Франция үлгісі бойынша жеке кірісті үйлерді ... ... ... ... уақытша жайғастыру және әлеуметтік шиеленісті болдырмау мақсатында ... ... ... ... ... тұрғын үй қорын қалыптастыру. 14. Тиісті заңнамаларға құрылыс басталмай ... өз ... жаңа ... ... жол ... және ... тәртіп бұзушыларға әкімшілік ықпал ететін уақтылы шара қолдану жөніндегі жедел шаралар әзірлеу.
2.4 Көші қон қатынастарын реттеудің ... - ... ... ... тәуелсіздігін жариялағанына тарихи өлшеммен онша көп уақыт өте қоймаса да жаңа мемлекеттіңконституциялық дамуының кейбір қортындыларын ... ... ... бар. Бұл ... маңызды болғандықтан мемлекет тану ғылымы үшін де ... ... ... үшін ... ... ... 1990 жылы 25 ... қабалданған Қазақ КСР-ның мемлекеттік егемендігі туралы Декларациясы осы кезеңнің де Конституциялық сипаттағы маңызды актісі ... ... Бүл ... жаңа ... ... ... болды. Аталған Декларация мемлекеттің басқару жүйесіне айтарлықтай өзгеріс әкелді. Ол жәй өздеушілік ... емес еді, оның ... ... ... ... ... Қазақ КСР-ның басқа республикалармен бірге ҚСРО-ға ерікті ... ... жөне мен шарт ... ... ... ... мемлекет болып табылатындығы бірінші жарияланды. Бұл республиканың егемендігін және Конституциясын бұзатын заңдарды және Одақтың ... ... ... да ... ... өз ... тоқтату құқы орнықтырылды. ... ... ... ... ... 1991 ж. 16 желтоқсанда "Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық ... ... 1992 ... ... келу ... заңы ... ... саясатындағы заңдылықтың дамуына өз үлесін ... ... ... ... ... ... жүріп тұру қүқығына байланысты, көшіп қону қүқығын ... ... I ... ... ... ... ... ішінде тұрғылықты жерінауыстыруға, басқа елге ... жөне ... ... қүқылы. Шетелде түратын отандастарөздерінің ата қонысы Қазақстан ... ... ... ... анықкөрсетті. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы өзінің сыртқы көші-қон саясатын халықаралық ... ... ... ... ала ... ... пен халық мүддесіне сәйкесқалыптастырды. Республикадан кету және ... ... келу ... оның жері ... аялдама жасап өту арнаулы заңдармен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинетінің актілерімен реттеліп отырды13.
Бүл заңның негізгі ... ... ... ... ... мен үйымдастырушылық-нысаналық түрғыдан қамтамасыз етудің, босқындар үшін, өздерінің ата қонысына ... ... ... мен ... үшін жаңа жерде өмір сүруге қажетті жағдайлар жасаудың ең алғашқы құқықтық негізін құру болды. ... келу ... ... ... Заңының саяси-қүқықтық негізі Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақ КСР-ң мемлекеттік егеменді туралы Декларациясы, Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... заңы ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антик философия. Софистер4 бет
Балалар әдебиеті кейіпкерлерінің тілдік тұлғасы20 бет
Электрқозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету7 бет
Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдәс – тәсілдері16 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
1970 – 1990 жылдардағы Қазақстандағы көші – қон процестерінің тарихы46 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
«9-қабатты офистік ғймарат» тақырыбына арналған дипломдық жобаның есептеу-конструкциялық бөлімі9 бет
«Adobe Photoshop» тақырыбына электрондық құрал47 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь