Табысты құраушы факторлары

Кіріспе

1.ТАБЫСТЫ ҚҰРАУШЫ ФАКТОРЛАРЫНЫҢ МҮМКІН БОЛАТЫН СЦЕНАРИЙЛЕРІ АРҚЫЛЫ БИЗНЕСТІ ТАБЫСТЫҚ ТӘСІЛМЕН БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бизнесті бағалаудың мәні, мақсаты және міндеттері
1.2 Бизнесті бағалаудың табыстық тәсілі және әдістері
1.3 Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері

2.ТАБЫСТЫЛЫҚТЫ ҚҰРАСТЫРУШЫ ЭЛЕМЕНТТЕР ЖӘНЕ КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ НӘТИЖЕСІН АНЫҚТАУ
2.1Ұйымның қызметінің сипаттамасы және экономикалық көрсеткіштерінің талдау
2.2«ӨЭМ» ЖШС.нің бухгалтерлік есебін ұйымдастыру
2.3 «ӨЭМ» ұйымының табыстары мен шығыстарының есебі

3.«ӨЭМ» СІРЕКТЕСТІГІНІҢ ТАБЫСТЫЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАБЫСТЫЛЫҚ ТӘСІЛМЕН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ОНЫ АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Тікелей капитализация әдісімен есептеу
3.2 Ақша ағымын дисконттау әдісімен есептеу
3.3 Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері арқылы бизнесті табыстық тәсілмен бағалаудың жетілдіру жолдары


Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың өзектілігі – бизнестің құнын бағалау тәсілдерін тәжірибеде іске асыру үшін ғылыми зерттеулер мен есептеулер жүргізу және пайда табу мақсатының қажетті элементі бизнесті тәуелсіз бағалау болып табылады.
Бизнес - бұл анықталған құрылым шеңберінде ұйымдастырылған және пайда табу мақсатында құрылған нақты қызмет. Осылайша, капитал - пайда табу мақсатында жүзеге асатын өнім өндіру мен қызмет көрсетудің кез - келген процессін жүзеге асыратын негіз болып табылады.
Бизнесті бағалау – бұл осы пайда табу мақсатында жүзеге асырылатын қызмет бүгінгі таңда қанша тұрады және болашақта қанша тұруы мүмкін екендігін анықтау. Кәсіпорынның құнын бағалау көбінесе келесі жағдайлардантуындайды:
- кәсіпорынды сату;
- кәсіпорын мүлігінің бөлігін сату;
- кәсіпорын мүлігін сақтандыру;
- негізгі қорларды қайта бағалау;
- мүлікке салық салу үшін, оның салық базасын анықтау;
- кәсіпорынды жалға беру, құнды бағалау жал төлемін белгілеу үшін маңызды;
- жауапкершілігі шектеулі қоғамда немесе серіктестіктің жарғылық үлесін сатып алу және сату;
несие алу үшін кәсіпорын мүлігін кепілге беру.
Қазіргі нарықтық жағдайда ұйымдарда табыстылық маңызды орын алады. Республикамыздағы бухгалтерлік есеп жүйесі максималды түрде халықаралық қаржылық есептілік стандартқа көше бастаған.
Қаржының тұрақтылығы мен рентабельділікке талдау жүргізу мәліметтері ұйымдардың жедел басшылық жұмысы және олардың құрылымдық бөлімдері үшін қолданылады, мемлекеттік қаржылық есеп беруді құрастыру үшін, экономикалық болжамды және ағымдағы жоспарды, қорыта келе, еліміздің экономикасын дамыту заңдылықтарын оқып білу және зерттеу қажет.
Қазіргі заман шартында шаруашылықпен айналысатын ұйымның қаржы жүйесі заманға сай, толық және дұрыс экономикалық ақпараттарсыз күрделі экономикалық механизммен басқару тәжірибелі түрде жүргізу мүмкін емес.
Жұмыстың мақсаты бағалауды жүзеге асыру үшін стандартқа, бағалау қызметі туралы заңға және бағалау объектісінің құжаттарына сүйене отырып, «ӨЭМ» ЖШС-нің компаниясын табыстық тәсілмен бағалау.
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, алматы, 2010ж.
2. « Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2010-жылдың 28-ші ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы
3. Қазақстан Республикасының « Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық кодексі (01.01.2011 жылға өзгерістер мен толықтырулар)
4. «Типтік шоттар жоспары:шоттар коррепонденциясын құрастыру жөнінде әдістемелік нұсқаулар» Алматы, 2010ж.
5. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары, алматы, 2009ж.
6. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары, Алматы, 2010ж.
7. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001 ж.
8. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. - М.: ИНФРАМ, 1995.
9. «Финансовый учёт и отчетность в соотоветствии с МСФО» Тулешова Г.А. Алматы-2000
10. Кеулімжаев К.К. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы, 2009ж.
11. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Радостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ. Радостовец В.В. Шмидт О.И.., Қазақстан-орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы. Алматы –2006
12. «Аудит и анализ финансовой отчетности» Дюсембаев К.Ш. Егембердиев С.К., Дюсембаев З.К., Алматы 1998. Қаржы-қаражат.
13. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия » Ковалев В.В. Волкова О.Н., Москва, Сервис. 2000 жылы
14. «Бухгалтерлік есеп» Баймуханова Алматы- 2008
15. «Бухгалтерский учет в организациях» Козлова Г.Н., Москва,2009
16. Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетнсоти: теория, практика интерпретация:Пер. с англ. М.:2001.-624с.
17. «Қаржылық есеп» Рахимбекова Алматы-2008
18. Назарова В.Л. Шаруашылық субъектілеріндегі бухгалтерлік есеп. Алматы, 2008ж
19. Сейдахметова Ф.С. Қазіргі замандағы бухгалтерлік есеп. Алматы, 2011.-500б.
20. Б. Нидлз, Х.Андерсон, Д. Колдуэлл Принципы бухгалтерского учета.М.:Финансы и статистика,2002.-496с.
21. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятий АПК:учебник.Минск:Новое знание,2007.-736с.
22. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности. Алматы:Экономика, 2012.

“Бизнесті бағалау” пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені. э.ғ.к., доцент Жанкубаев Б.А., оқытушы Сейтқожаева А.Т. Алматы, ҚазҰТУ, 2012. – 42 бет.
2 “ҚР дағы бағалау қызметі туралы” ҚР ның 2000 жылғы 30 қарашадағы № 109 Заңы
3 www.briz.kz сайты.
4 Оценка бизнеса, А.Г. Грязновой, М.А. Федотовой. - М.: 2000.
5 Бизнесті бағалау, Ж.А.Асқарова, Алматы 2010.
6 Оценка бизнеса, С.В.Валдайцев, Изд. СПбГУ, 2000.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1.Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері арқылы бизнесті табыстық тәсілмен бағалаудың ... ...
1.1 ... ... ... ... және ...
1.2 Бизнесті бағалаудың табыстық тәсілі және әдістері
1.3 Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері
2. ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... АНЫҚТАУ
2.1 Ұйымның қызметінің сипаттамасы және экономикалық көрсеткіштерінің талдау
2.2 ... ... ... ... ... ... мен шығыстарының есебі
3. СІРЕКТЕСТІГІНІҢ ТАБЫСТЫЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАБЫСТЫЛЫҚ ТӘСІЛМЕН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ОНЫ АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Тікелей капитализация ... ... Ақша ... ... ... есептеу3.3 Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері ... ... ... тәсілмен бағалаудың жетілдіру жолдары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі - ... ... ... тәсілдерін тәжірибеде іске асыру үшін ғылыми зерттеулер мен есептеулер жүргізу және пайда табу мақсатының қажетті элементі бизнесті ... ... ... ... - бұл ... ... шеңберінде ұйымдастырылған және пайда табу мақсатында құрылған нақты қызмет. Осылайша, капитал - пайда табу мақсатында жүзеге ... өнім ... мен ... ... кез - ... процессін жүзеге асыратын негіз болып табылады.
Бизнесті бағалау - бұл осы ... табу ... ... ... қызмет бүгінгі таңда қанша тұрады және болашақта қанша тұруы мүмкін екендігін анықтау. Кәсіпорынның құнын ... ... ... жағдайлардантуындайды:
* кәсіпорынды сату;
* кәсіпорын мүлігінің бөлігін сату;
* кәсіпорын мүлігін сақтандыру;
* негізгі қорларды қайта бағалау;
* мүлікке салық салу үшін, оның ... ... ... кәсіпорынды жалға беру, құнды бағалау жал төлемін белгілеу үшін ... ... ... ... ... ... жарғылық үлесін сатып алу және сату;
несие алу үшін кәсіпорын мүлігін кепілге беру.
Қазіргі нарықтық ... ... ... ... орын ... ... ... есеп жүйесі максималды түрде халықаралық қаржылық есептілік стандартқа көше бастаған.
Қаржының ... мен ... ... ... ... ... ... басшылық жұмысы және олардың құрылымдық бөлімдері үшін қолданылады, мемлекеттік ... есеп ... ... үшін, экономикалық болжамды және ағымдағы жоспарды, қорыта келе, еліміздің экономикасын дамыту заңдылықтарын оқып білу және зерттеу қажет.
Қазіргі заман шартында ... ... ... ... ... заманға сай, толық және дұрыс экономикалық ақпараттарсыз күрделі экономикалық механизммен басқару тәжірибелі түрде жүргізу мүмкін емес.
Жұмыстың мақсаты - ... ... ... үшін стандартқа, бағалау қызметі туралы заңға және бағалау объектісінің құжаттарына сүйене ... ... ... ... тәсілмен бағалау.
Жұмыстың міндеттері:
- бизнесті бағалаудың теориялық және ... ... ... ... ... ... мен әдіс жүйелерін қарастыру;
- бизнесті бағалауда пайдаланылатын ақпараттың шынайылығын тексеру;
- ... ... мен ... дұрыс таңдау арқылы бағалау жүргізу;
- қорытынды құнға талдау жасау.
Бизнесті бағалаудың міндеттері:
- өтімділігі жеткіліксіз акциясы бар ... мен ... ... құны туралы сенімді ақпаратты алудың басқа амалы жоқ болған кезде нарықтық құнын бақылау;
- өтімділігі жеткіліксіз акциясы бар жабық кәсіпорын ... ... ... алу ... ... ұсыныстар дайындау;
- барлық үлгідегі кәсіпорынның қаржылық есебін құру мен аудиті кезінде олардың иелеріне кәсіпорынның шынайы қаржылық жағдайы және дамуы ... ... ... беру үшін қолдану.
Жұмыстың құрылымы жұмысқа қойылған мақсаттар мен ... ... үш ... ... ... ... негізінен бизнесті бағалаудың жалпы сипаттамасы, Халықаралық Бағалау Стандарттары, бизнесті бағалаудағы негізгі түсініктер мен принциптері және бизнесті бағалаудағы үш ... ... ... және ... туралы айтылады;
* екінші бөлімде ЖШС-нің фирмасының пайда болу тарихы, нарықтағы жағдайы ... ... ... ... ... фирмасын табыстық тәсілмен бағалау іске асырылады.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қортындыдан және ... ... ... ... Жұмыс негізінен ә кестеден, і суреттен тұрады.
1.Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері ... ... ... ... ... ... негіздері
1.1 Бизнесті бағалаудың мәні, мақсаты және міндеттері
Бизнес - бұл ... ... ... ... ... қызмет. Оның басты мақсаты - пайда табу. Осылайша, ... - ... табу ... ... ... өнім өндіру мен қызмет көрсетудің кез келген ... ... ... ... ... ... ... табу - экономиканың көптеген салаларындағы іс әрекеттің мақсаты мен қорытынды нәтижесі, яғни, бизнестің мақсаты мен нәтижесі. Кез-келген бизнестің ... ... ... экономикалық - ұйымдастырушылық түрі болады. Фирма - бұл өз қорынды капиталға ие ... ... ... ... ... - ... түрі болып табылатын, белгілі кәсіпорынның аты, белгісі, көрсеткіші.
заңына сәйкес бағалауда мынадай ұғымдар қолданылады:
Баға - бұл:
1) Бағалау ... құны ... ... ... негізделген пікірі.
2) Бағалау объектілерінің мүмкін болатын нарықтық құнының анықталуы.
Бағалау объектісі - бұл осыған қатысты ... ... ... ... құқықтар объектісі.
Бағалау тақырыбы - бұл меншік құқығының әр түрлі тұрпаты. Бағалау тақырыбы болып үйге ... ... ... ... ... меншік құқығы - меншікті иелену, пайдалану және өкімдену құқығы.
Бағалау күні - бағалау ... ... ... ... ... өзге ... анықталатын күні - жылы
Бағалау туралы есепті жасау күні - ... ... ... қол ... күні - жылы.
Бағалау қызметтер - бұл оның ... ... ... қозғалмайтын мүлік объектісінің нақты құнын анықтаудағы Тапсырыс берушіге және басқа да ... ... ... ... объектіні кепілге қою мақсатында көмек көрсету.
Бағалау мақсаты - бұл баға түрінің анықталуы және ... ... ... ... құны ... іске ... беруші - Орындаушы - бағалаушының қызметін тұтынушы, Келісім-шарт ... бірі ... ... ...... және ... туралы есепті құруға қатысушылар, компитентті жұмыс істеуге, бағалаудың кәсіптік стандарттарын сақтауға, өз мінез-құлықтарында сақсыз, әдепсіз ... ... ... ... ... ... объективті, Бағалауға өзінің жеке мүддесін енгізбеу міндеттемелерін алған мамандар тобы.
Бағалау қызметінің ерекшеліктері - ... ... ... қызметінің субъектілерімен қолданылатын бағалау принциптерін пайдаланғанда бағалау жұмыстарының орындалу сапасына; қозғалмайтын мүлікті; қозғалатын мүлікті; меншік кешені ретінде кәсіпорынды; интеллектуалды меншік ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұнына қойылатын талаптар бойынша бағалау жұмыстары жүргізуі тиіс, Қазақстанның мемлекеттік басқару ... ... ... бағалауды мәні бойынша басынан бастап фирманың қаржылық - шаруашылық қызметін талдаумен араластыруға ... ... ... ... тура ... ... ...
Бизнесті бағалаудың мәні әр түрлі жағдайларда нақтырақ анықталуы мүмкін:
- ... ... ... қор ... таратылған акционерлік қоғам, соның ішінде формальды ғана ашық акционерлік қоғам деп аталатын (ААҚ) немесе өзімен мүлдем ... ... ... ... ... құны;
- бақылау цифрлары максималды жарамды (сатып алушы үшін) немесе максималды мүмкін болатын (сатушы үшін) ... ... үшін ... фирманы сату-сатып алу бойынша келісімдерді дайындау кезіндегі үлес үшін, сонымен қатар оның ішіндегі үлестік қатынастар үшін баға ... ...
- ... ... құны біршама болашақтағы белгіленген уақытта ол қалай болады, мысалы, оны ашық бірлестікке ауыстырған кезде немесе ... ...
- ... ашық ... ... ... ... фирманы бағаламау немесе қор нарығының қатысушылары бірлестік туралы сенімсіз не толық ақпаратпен қолдануы себебті қайта бағалау жағдайында қор ... ... ... ... ... ...
- біршама ғана ашық бірлестіктің, яғни кімнің акциялары қор нарығында жарияланған, бағасы ... ... ... олар ... ... ... келісілген бағасы бар екендігін растайтын немесе растамайтын сату-сатып алу келісімдің ... ... және ... емес активтердің жиынтығынан, сондай-ақ берілген типтегі өнімді шығару мен ... ... ... ... ... өнім ... ... бойынша кәсіпорын кешенінің мүліктік құны;
- өнімнің бірнеше түрлерін сату мен шығару бойынша көп номенклуатуралық фирманың мүліктік ... ... ... ... ... ... бәсекелес артықшылықтардың кейбір мүліктік қызығушылықтарының құндылығы.
Бизнесті бағалау пәні жылжыматын мүлікті және зияткерлік меншік объектілерін бағалау пәндерімен ... ... ... пен ... меншік объектілерін бағалауға қарағанда бизнесті бағалау ауқымды және оларды ... ... ... ... ...
Бизнесті бағалау пәнінің түбегейлі айырмашылық түсінігі бизнесті бағалау ... ... ... және жүзеге асыратын жоспарларымен, мүліктік кешенінің бағалануы, яғни ... ... ... ... ... ... түсірмей ие болғандарға өнімді сатуға және өндіруге мүмкіндік беретін мүлік болуы ... ... ... ... ... фирманы сатуға бағдарланады, екінші жағдайда - өзара толықтыратын мүлік пен фирманың меншік құқығы немесе оны ... ... ... - ... сату бойынша ықтимал келісімдерді өңдеуге бағытталған.
Бизнес-түзулерді бағалау бес негізгі ... ... ...
1) ... барлық бизнес-түзулерін бағалау, олардың барлық құн соммасы, осы фирманың нарықтық құнын жұмыс істеп тұрған кәсіпорындікі ретінде жалған сипаттау үшін ...
2) ... ... ... ... ...
3) бір ... кәсіпорынды тұтас бағалау бағасы, оның жалғыз бизнес-түзуінің бағасымен сәйкес бағалау;
4) қарастырылып отырған бизнес-түзу бойынша сәйкес ... ... ... ... ... ...
5) жоспарланған инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін бекітілген және оны шешу үшін бәсекелестік ... бар, ... әлі де ... ... ... асырылмаған кәсіпорынның жарғылық капиталының негізделіп бағдарланған нарықтық құнын орнату.
Фирманы және оның ... ... ... ... ... ... ... итерілуі мүмкін. Дегенмен ол фирманың мүлігі негізінде де жүргізілуі ықтимал. ... заты ... ... үшін екі ... ... фирма жеке заңды тұлға болғандықтан, жеке меншігі де және шаруашылық қызметті жүргізуден түсетін пайдасы түсетін ... шоты да ... ... ... ... мен міндеттері:
- сол немесе басқа өтімділігі жеткілікті акциясы бар ашық кәсіпорынның ағымдағы нарықтық акцияға баға белгілеу ... ... ... ... ... ағымдағы тренд нарығындағы бақыланатын өзгерісті тексеру: бұл ұсақ және портфельді инвесторларға осы трендтің ... ... ... ... ... стратегиялық инветорларға осы кәсіпорынның қор нарығының мәліметтеріне ғана сүйенбей, тексеру пакеттерін алу ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз акциясы бар кәсіпорын мен серіктестіктердің нарықтық құны туралы сенімді ... ... ... ... жоқ ... кезде нарықтық құнын бақылау;
- өтімділігі жеткіліксіз акциясы бар жабық кәсіпорын немесе серіктестіктерді сату-сатып алу бағасы бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... құру мен ... кезінде олардың иелеріне кәсіпорынның шынайы қаржылық ... және ... ... толық ақпаратты беру үшін қолдану.
Кәсіпорынды бағалау есептеуде оның даму сценарийі жасалады, ол соған бастапқыдан тәуелді. Сондықтан бизнеске сауатты ... ... ... оның кез ... ... ... ... кәсіпорын құны көрсетіледі, олардың ішінде екі қағида болуы мүмкін:
- әрекет ететін кәсіпорынды бағалау;
- кәсіпорынның ликвидациялық құнын ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелік ерекшеліктері
Бағалау заты - бірлестіктің мүліктік кешені болған кездегі бизнесті бағалаудың басты тәжірибелік пайдалану.
1) Заңмен тікелей қаралған, ... ... ... ... ... ... ... басқару факторлары енгізілген, банкрот-бірлестіктің мүліктік кешенін сатудан түсетін пайда құрал ретінде қолданылады:
- кәсіпорынның қаржылық сауығуы бизнес-жоспар үшін;
- кәсіпорынның сауығуынан ... ... өтіп ... ... ... кредиторларға қайтарылуы, мүліктік кешеннің нарықтық құнының жоғарылауына сәйкес келеді.
Кез-келген жағдайда банкроттық үрдіс ... ... ... ... ... ... ... бөлек сатылады және оларды сатудан түскен табыс соммасы ... ... ... ... ... ... ... керек.
Банкрот-фирманың мүліктік кешенін сату кезінде оның акциялары олардың бұрынғы иелерінен алынбайды. Банкрот-фирманың мүліктік кешенін ... ... ... ... оның ... ... ... пайдадан кредиторлар үшін мүліктік кешеннің нарықтық құнын анықтау;
-мүліктік ккешенді сатудан түскен мүмкін пайда, бір жағынан, кредиторлар алдындағы қарызды жабуы ... ... ... - ... ... ... көзі ретінде көрінуі қажет;
Осы екі мақсат мүліктік кешеннің ... ... ... ... ... ... бар әрекеттегі сатылуын болжайды. Мүліктік кешеннің жаңа иелеріне сату, бұны құрайтынын жорамалдайды.
2) Егер ... ... ... ... бірнеше бизнестен тұратын болса, онда қажет жағдайда иелері бизнестертің біреуін сату туралы ... ... ... мысалы, қалғандарын қаржыландыру үшін. Бұл жағдай әр бизнестің ... ... ... ... ғана ... асырылады.
1.2 Бизнесті бағалаудың табыстық тәсілі және әдістері
Табыстық әдіс логикасы кәсіпорынды бағалауда инвестордың күтуін ең анық ... ... құны ... ... ... ... ... болашақта күтілетін табыс негізінде анықталады. Табыстық әдістің ішінде әдетте ерекшелетін екі түрі: ақша ағымын дисконттау және табысты капитализациялау әдістері.
Әдетте бизнесті ... ... ... оның болашағының қаншалықты жақсы болатынына байланысты. Бизнестің нарықтық құнын бағалауда оның капиталының тек болашақта кез-келген табыс түрін алып келе алатын ... ғана ... осы ... ... иесі қашан алатыны және ол қандай тәуекелмен байланыстылығы ең маңызды ... ... ... ... ... ... факторлардың барлығы ақша ағымын дисконттау ( ары қарай - ААД ... ) ... ... ... береді.
Әдістің мән-мағынасы. Бизнестің құнын ААД әдісімен анықтау кез келген инвестор берілген бизнес үшін оның ... ... ... ... үлкен соманы төлемейді деген тұжырымдамаға негізделеді. Ал иесі өз бизнесін мүмкін болатын болашақ табысының ағымдық құнынан аз бағаға ... ... ... екі жақ ... табыстың ағымдық құнына шамалас нарықтық баға туралы ортақ келісімге келеді деп саналады. ... ... ... инвестициялық уәжді ескергендегі ең қолайлы болып есептеледі, өйткені өз ақшасын қолданыстағы кәсіпорынға салғалы жатқан кез келген инвестор ... ... ... ... ... емес және т.б. ... ... активтер жиынтығын емес оған салынған қаражатты ақтайтын, пайда алып ... және ... ... ... болашақ табыс ағымын сатып алады. Осы тұрғыдан қарастырғанда экономиканың қай саласына жатса да барлық кәсіпорындар тауар өнімінің тек бір ... - ... ... ... ... ... ... кез келген кәсіпорынды бағалауда қолданыла алады. Бірақта ең дәл нәтижені осы әдіс қана беретін кейбір жағдайлар да бар. ... ... ... өзінің белгілі шарушылық (табыстық болғанда қалаулырақ) тарихы бар және тұрақты ... даму ... ... ... ... ең ... болып табылады. ААД әдісі жүйелі түрде шығынға ұшырайтын кәсіпорындарды бағалауда ең аз ... ... ... ... ... кері мөлшердегі құны да басқарушылық шешімдер қабылдауға себеп бола алады). Бұл әдісті болашағы үміттендіргіш жаңа кәсіпорындарды бағалау үшін ... ... ... ... ... ... ... болмауы бизнестің болашақ ақша ағымыныңобьективті болжануына қиындық келтіреді.
Кәсіпорынды ақша ағымын дисконттау әдісімен бағалаудың негізгі кезеңдері:
* ақша ағымының ... ... ... ... ұзақтығын анықтау;
* өткізуден түскен жалпы табысты ретроспективті сараптама және болжау;
* шығынды болжау және сараптау;
* инвестицияларды болжау және ... ... ... әр ... ақша ... көлемін есптеу;
* дисконт мөлшерлемесін анықтау;
* болжаудан кейінгі кезеңдегі құн мөлшерін ... ... ... ... құн мен болашақ ақша ағымдарының ағымдық құндарын есептеу;
* қорытынды түзетулерді енгізу;
Ақша ағымының моделін таңдау. ... ... ақша ... екі ... ... ... болады: меншікті капитал үшін; барлық салынған (инвестиция) капитал үшін. Төмендегі 1-кестеде меншікті капитал үшін ақша ағымының есебі келтірілген. Осы кестені ... ... ... ... ... ... ... - кесте
Меншікті капитал үшін ақша ағымының моделі
Іс-әрекет
Көрсеткіш
Қосу
Қосу (азайту)
Қосу (азайту)
Қосу (азайту)
Қорытынды
Салық төлегенннен кейінгі таза табыс
Амортизациялық аударымдар
Таза ... ... ... ... сату ... ... ... қарыздар өсуі (азаюы)
Меншікті капитал үшін ақша ағымы
Осы модельге сәйкес барлық инвестициялық каитал үшін кәсіпорынның меншікті капиталының құны ... ... мен ... ... ... алып тастағандағы оның операцияларының құны есебінде алынады.
Берілген модель әсіресе көп салалы ... ... ... Ақша ... ... ... ... капитал үшін қолданған кезде шартты түрде кәсіпорынның меншікті капиталын қарыз капиталынан ажыратпай ... ... ақша ... есептей беруге болады. Осыдан алғанда есептеу таза табыстан емес пайыздар мен салықтарды төлегенге дейінгі табыстан басталады, яғни ... ... ... табысқа салық салық деп есептеледі. Мұндай тұжырымдама Халықаралық ... ... ... ... ... бұл модельде шартты түрде кәсіпорынның меншікті капиталын қарыз капиталынан ажыратпайтындықтан ақша ағымын есептеу кезінде ... ... ... ... ... модель бойынша нәтиже кәсіпорынның барлық салынған капиталының нарықтық құны ... ... ...
Барлық салынған капитал үшін ақша ағымының моделі
Іс-әрекет
Көрсеткіш
Табыс
Пайыздар мен салықтарды төлегенге дейінгі
Азайту
Табысқа салық
Қосу
Амортизациялық аударымдар
Қосу (азайту)
Таза айналым капиталының азаюы (өсуі)
Қосу ... сату ... ... ... ... ... үшін ақша ағымы
Екі модельде де ақша ағымы (ағымдық бағада) номиналды негізде де (инфляция ... ... ... ... ... де солай есептеліне алады.
Болжау кезеңінің ұзақтығын анықтау. ААД әдісіне сәйкес кәсіпорынның құны ... емес ... ... ... ... ... мақсаты ағымдағы жылдан бастап кез келген болашақ уақыт кезеңіне (ақша ағымының қозғалыс туралы болжаулы есептемелер ... ақша ... ... ... ... ... ... Болжау кезеңі ретінде компанияның өсу жылдамдығы тұрақталғанға дейінгі созылып ... ... ... ... ... кезеңде өсудің тұрақты ұзақмерзімді жылдамдықтары мен үздіксіз табыс ағымы алуы керек деп саналады).
Болжаулы кезеңнің баламалылық ұзақтығының анықтамасы - бұл оңай ... ... Бір ... ... ... ұзақ болған сайын Боқылаулар саны да көбейеді және кәсіпорынның ағымдық ... ... ... де соғұрлым негіздірек болып көрінеді. Ал екінші жағынан ... ... ұзақ ... ... ... шығынның, инфляция мен ақша ағымдары қарқынының нақты мөлшерлерін божау қиындай түседі. Экономикасы дамыған ... ... ... ... ... мақсаты мен пайда болған жағдайға қарай кәсіпорынды бағалау үшін ... ... 5-тен 10 ... ... мүмкін. Адекватты ұзақмерзімді божаулар ерекше қиыншылық тудыратын тұрақсыз өтпелі экономикасы бар елдерде бөлек жағдайларда болжау кезеңін 3 жылға дейінгі ... ... ... ... ... ... ретроспективті сараптама және болжау. Жалпы табысты сараптау және оны болжау детальді қарастыру мен мынадай бір ... ... ... талап етеді:
* шығарылатын өнім номенклатурасы;
* өнімнің шығару көлемі мен бағасы;
* кәсіпорын өсуінің ретроспективті қарқыны;
* өнімге деген ... ... ... ... бар ... ... капитал салымдарының болашағы мен мүмкін болатын салдары;
* ... ... ... ... ... ... ... қазіргі бәсекелестік деңгейін ескергендегі нақты саладағы жағдай;
* бағаланатын кәсіпорынның нарықтағы үлесі;
* болжаудан кейінгі кезеңдегі өсудің ұзақмерзімді ... ... ... ... жоспарлары.
Жалпы табыстың болжауы кәсіпорын мен толықтай сала қызметінің ретроспективті көрсеткіштерімен логикалық сәйкестікте болу ... ... ... ... ... өте ...
Инфляция қарқыны белгілі бір уақыт аралығындағы баға деңгейінің орташа өзгерісін ... баға ... ... ... Ол үшінмына формула қолданылады:
∑ P1∙ G1
Ip = - - - - - - - - (1) ∑ P0∙ ...... ...... ... ... − алғашқы кезеңегі бағалар;
G1 − сарапталған кезеңдегі өткізілген тауар саны.
Кез келген сала ішінде ең аз ... ... ... ... өз ... ... жүргізеді. Бұл жерде әр түрлі варианттардың болуы мүмкін. Өз үлесіңді кішірейіп жатқан нарықта жолы болмайтын бәсекелестердің арқасынде ... ... не ... өсіп ... ... ... ... болады. Осыған байланысты кәсіпорын жұмыс істегелі жатқан нарықтық сегменттің өлшемі мен шектеулерін тура ... алу ... ... ... ... тұтынушылардың сұранысы мен қажеттілігін ескерегендегі кәсіпорынмен ұсталынып отырған нақты нарық үлесінің өзгеріс тенденциясын анықтау ... ... ... ... факторларды сараптап алғаны жөн:
1) осы уақытта кәсіпорын иелігіндегі нарық үлесін;
2) осы үлес өзгерісінің ретроспективті тенденциясын;
3) кәсіпорынның бизнес-жоспарын. Әсіресе ... ... өз ... ... ... ... не үлкейтіп алғысы келетіндігіне ерекше көңіл бөлу керек;
4) негізгі бәсекелестердің жағдайларын сараптаптау.
Шығынды болжау және сараптау. Берілген кезеңде бағалаушы мынаны ... ... ... ... ... ... шығын мен ауыспалы шығын қатынасын зерттеу;
* шығынның әр категориясы үшін ... ... ... ... ... ... ... болашақта кездеспейтін төтенше және бір мезгілді шығын баптарын зерттеу;
* активтердің бүгінгі санына және болашақтағы өсімі мен шығысына қарай амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... төлеудің шығындарын есептеу;
* болжанатын шығындарды бәсекелес кәсіпорындардың сәйкес көрсеткіштерімен немесе ... ... ... ... ... сурет
Инвестицияларды болжау мен сараптау
Инвестицияларды болжау мен сараптау. Бұндай сарсаптау үш ... ... ... және ... көрсетілген кезекпен жүзеге асырылады:
Дисконттау мөлшерлемесін анықтау. Техникалық, яғни математикалық көзқараспен дисконттау қойылымы - бұл ... ... ... ... ... құнын анықтау үшін негіз болатын ағымдық құнның бірегей көлеміне қайта есептеу үшін қолданылатын пайыз қойылымы, олар бірнешеу болуы мүмкін. Экономикалық ... ... ... ... ... деңгейі бойынша салыстырылатын инвестициялық объектілерге салынатын капиталдың инвесторлар талап ететін қойылымы берілген, басқаша айтқанда, бағалау күніне тәуекелдің салыстырмалы деңгейіндегі ... бар ... ... бойынша талап етілетін табыс мөлшерлемесі.
Дисконттау қойылымын есептеу бағалау үшін негіз болып қандай ақша ағымы қолданылатынына байланысты. ... ... ақша ... үшін ... ... ... етілетін салынған капитал үсті түсімінің қойылымына тең дисконттау қойылымы қолданылады. Капиталды активтерді бағалау моделіне сәйкес дисконттау ... мына ... ... +β ∙(Rm - R ... ... - ... ... ... (меншікті капитал үшін) табыс ... - ... ... ... - бета ... ... болып жатқан макроэкономикалық және саяси процестермен байланысты систематикалық тәуекел өлшемі);
Rm - нарықтың ... ... ... ... орташа нарықтық қоржыны);
S1 - кіші кәсіпорындар үшін ... - жеке ... тән ... үшін ... - ... ... ... тәуекел өлшемі болып табылады. Қор нарығында тәуекелдің екі түрі ерекшеленеді: белгілі бір компания үшін спецификалық, оны тағы деп те ... және ... ... ... ... тән жалпы нарықтық, ол деп аталады.Капитал активтерін бағалау ... бета ... ... ... тәуекел мөлшері анықталады. Бета белгілі компания акцияларының жалпы табысиылығын жалпы қор нарығының ортақ табыстылығымен салыстырғандағы ауытқу ... ... ...
Компания акцияларының бір кезең бойынша жалпы табыстылығы:
P1 - P0 + D
R = ... ... - ... соңына қарай акцияладың нарықтық құны;
P0 - кезеңнің басындағы акцияладың нарықтық құны;
D - ... ... ... ... бета - бұл компанияның қарызы болмаған кезде онда болатын бета. Содан соң тұтқасыз негізде бағаланатын компанияның салыстырылатындарға ... ... ... ... ... қажет. Осыдан кейін ғана бағаланатын компания үшін капиталдың бір немесе бірнеше берілген құрылымы бойынша жаңа тұтқасыз бетасын анықтау ... ... ... ... ... компания үшін қаржы тұтқасының деңгейіне қарай арнайы түзетілген бета болып табылады.
Тұтқасыз бетаны ... ... = Bl / 1 + (1 - t) wd / we ... - ... ... l - ... ... − компания үшін салық қойылымы;
wd - капитал құрылымындағы қарыз үлесі;
Нарықтың жалпы табыстылығының көрсеткіші болып ортақ нарықтық ... ... ... және ол ... статистикалық мәліметтеді сараптауы бойнша есептелінеді.
Дисконтау мөлшерлемесінің ... ... ... формуласы:
E(Ri) = Rf + RPm + RPs + Rpu ... - i ... ... ... ... табыс қойылымы;
Rf - бағалау күніндегі жағдайы бойынша тәуекелсіз құнды ... ... ...... ... үшін жалпы сыйақы;
RPs − кіші компаниялар үшін тәуекел үшін сыйақы;
Rpu − ... ... ... емес ... үшін ... ... ... ... ақша үшін ... және ... ... салмақталған қайтарым мөлшерлемелеріне тең дисконттау мөлшерлемелері қолданылады. Мұнда таразы болатын капитал құрылымындағы қарыз және меншікті ... ... ... ... ... ... орта ... құны (weighted average cost of capital - WACC) деп аталады.
Капиталдың орта салмақталған ... = kd (1 - tc) wd + kp w p+k s w s ... - ... ... ... құны;
tc - кәсіпорынның табысына салық мөлшерлемесі;
wd - кәсіпорын капиталының құрылымындағы қарыз капитал ... - ... ... ... құны ... ... - кәсіпорын капиталының құрылымындағы артықшылықты акцияларды үлесі;
ks − акционерлік капиталды тарту құны (жай акциялардың);
w s − ... ... ... жай акциялардың үлесі.
WACC- ты қолдану жағдайлары. Мысалыға, сатып ... ... ... ... ... барлық акционерлік пен қарыз капиталды ұстап отырғандар ақшасын ... ... ... ... ... ... ... қарастыралық. Маңыздысы - қарыз бен меншікті капиталдың қатысты ... әр ... ... емес ... ... негізделуі керектігі.
Болжаудан кейінгі кезеңдегі құн мөлшерін есептеу. Постболжаулы кезеңдегі құн мөлшерін анықтау ... ... ... аяқталғаннан кейін де пайда әкеле алады деген алғышартқа негізделеді.
Бизнестің даму ... ... ... ... ... ... ... немесе дисконттау мөлшерлемесін есептеу моделі таңдалады.
* жойылу ... ... ... әдіс ... ... кезеңде компанияның банкротқа ұшырауы мен оның акцияларының болашақта сатылуы ... ... ... қолданылады.
* таза активтер әдісі. Есептеу техникасы жойылу құнын есептеу техникасына ... ... ... ... ... жедел сатылуына шегерімдер мен жойылу кетен шығындар ескерілмейді.
* сатылу ... ... Ол ... ... сату ... ... ... сараптаудан алынғанарнайы коэффиценттердің көмегімен ақша ағымын құн көрсеткштеріне қайта санауға негізделеді.
* Гордон моделі. Модель ... ... ... ... жылдық табысы ұзақмерзімді өсу қарқыны мен дисконттау ... ... ... ... ... капитализация мөлшерлемесі көмегімен анықталған құн көрсеткіштеріне капитализацияланады. Өсу қарқындары болмаған жағдайда капитализация ... ... ... тең ... ... ... ... кезеңде тұрақты табыс алу болжамына негізделеді, және тозу мен ... ... ... тең деп ... ... ... ... соңғы бағаны есептеу мына формуламен арқылы көрсетілген:
V(term) = CF( t +1 ) / (Rd - g) ... (term) - ... ... кезеңдегі құн;
CF( t +1 ) - болжаудан кейінгі кезеңнің бірінші жыл бойынша табыстың ақша ... d − ... ... − ақша ... ... ... ... кейінгі кезеңдегі құн мен болашақ ақша ағымдарының ағымдық құндарын есептеу. Ағымдық ... ... ... есеп болып табылады.
Бағалауда ААД (ақша ағымын дисконттау) әдісін қолдану кезінде божау кезеңінде бағалау объектісі әкелетін болашақта күтіліп отырған кезеңдік ақша ... ... ... мен божаудан кейінгі кезеңдегі ағымдық құнды сомалау керек.
Бизнес құнының алдын-ала жасалған мөлшері екі құраушыдан тұрады:
-болжау кезеңі аралығындағы ақша ... ... ... ... ... құнның ағымдық мәні.
Қорытынды түзетулерді енгізу. Кәсіпорын құнының алдын-ала жасалған мөлшетін анықтағаннан кейін нарықтық құнның соңғы ... алу үшін ... ... ... ... ... ... екеуі ерекшеленеді: қызмет атқармайтын активтер құнының мөлшеріне түзету және меншікті ... ... ... ... құнды есептеу кезінде кәсіпорынның тек өндірісте, пайда табуда, яғни ақша ағымының ... іске ... ... ғана ескерілетіндігімен ерекшеленеді. Бірақ кез келген кәсіпорында әр уақыт кезеңінде тікелей өндірісте болмайтын активтер болуы мүмкін, ... бұл оның құны ... ...
Екіншісі - меншікті айналым капиталының нақты мөлшерін есептеу. ... ақша ... ... өткізудің болжанған деңгейіне тәуелді меншікті айналым капиталының талап етілетін мөлшері кіреді. Кәсіпорын қолдануында бар меншікті айналым капиталының нақты мөлшері ... ... ... ... ... ... ... мынадай тузету жасау керек: меншкті айналым капиталының қосылуы, ал ал жетіспегені алдын-ала жасалған ... ... ... ... ... ААД ... бағалау нәтижесінде өтімді акцияладың басқару қоржынының құны шығады. Егер де басқару қожыны ... ... ... ... капитализациялау әдісі.
Табысты капитализациялау әдісі де бизнесті бағалаудың табыстық ... бірі ... ... Ол ... ... бір ... құны осы меншік болашақта алып келетін табыстың ағымдық құнына тең деген тұжырымдамаға негізделеді. ... ... ... мына ... ... ...
Бағалау құны = -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- ... ... ... ... әдісі әсіресе кәсіпорын болашақта ұзақ мерзім ішінде бірдей мөлшердегі ... алып ... ... ... (не өның өсу ... ... болса) жағдайда өте қолайлы.
Жылжымайтын мүлікке қарағанда бизнесті бағалауда бұл әдіс ... ... ... тән ... мөлшерлерінің және ақша ағымдарының жыл сайын үнемі өзгеріп отыратындығына байланысты ... ... ... ... ... ... бірқатар түрлері бар. Мысалыға, төмендегілердің капитализациясын ерекшелеуге болады:
* таза табыстың;
* салықтарды төлегенге дейінгі табыстың;
* нақты төленген дивидендтер;
* потенциалды ... ... ... ... әдетте мынадай кезеңдерді қарастырады:
+ Қаржылық есептің, оның нормализациясы мен (қажет болған жағдайда) трансформациясының сараптамасы;
+ ... ... ... ... Капитализациялау қойылымын есептеу;
+ Құнның мөлшерін алдын-ала анықтау;
+ Функционалды ... ... ... ... ... ... ... жүгізу;
+ Бағаланатын үлестің бақылаушы не бақылаушы еместігіне, ... ... ... ... (қажетті болса) түзету жүгізу.
Қаржылық есепті сараптау. Кәсіпорынның активтерін бағалау мақсатында қаржылық есебін сараптау үшін негізгі құжаттар ... есеп пен ... ... және оларды қолдану туралы есеп болып табылады. Үлестік жарна инвестициялық қоры ... ... ... үшін бұл ... ... үш жылдығының болғаны жөн. Сонымен қатар бағалаушы есеп берген кезде онда осы ... ... ... ... ... ... тиіс.
Кәсіпорынның қаржылық есебін сараптау кезіндебағалаушы міндетті түрде олардың нормализациясын ... ... яғни ... ... қызметінде реттелмеген және болашақта қайталану мүмкіндігі шамалы, ... ... де ... ... мен ... қолдану туралы есептің де әр түрлі төтенше және бір ... ... ... жасауы тиіс.
Төтенше және бір жолғы тарауларларына төмендегілер ... бола ... ... ... түскен пайда мен шығын, әсіресе компания ондай активтерді үнемі сата алмаған жағдайда;
* компанияның бір бөлігін сатудан түскен ... мен ... ... әр ... ... ... сот шағымын қанағаттандырудан түскен түсімдер;
* жұмыстағы ұзақ үзілістер не көтерілістердің салдары;
* бағалардың ... ... ... ... ... ... ... жалпы қабылданған стандартқа келтіру болып табылатын трансформациясын жүргізуі керек. Берілген ... ... ... міндетті емес, бірақ мүмкіндігінше болғаны дұрыс.
Түзету жүргізген кезге бағалаушы басты назарын мына тарауларға аударуы ... ;
* ;
* ;
* ;
* ... ... ... сату ... ... қарыздар бойынша ысыраптың ретроспективті пайызы мен үмітсіз қарыздар бойынша шығындар түрінде есептелетін ... ... сату ... салыстыру жолымен потенциалды үмітсіз қарыздарға түзетіледі. Нәтижесінде бүгінгі есептеулердің жетіспеушілігі не артықшылығы ... ... ... ... ... ... түзету кезінде бағалаушы ең аз құн - алғашқы не нарықтық құн бойынша бағалау принципін ұстануы керек. Осы ... сай, ... ... құны оның ... ... ... ... олардың есптемелік құны сәйкесінше төмендетілуі керек.
Тозу мен амортизацияны сараптау кезінде бағалаушы тозуды есептеудің жай ... не ... ... қолданылып жатқанын анықтау керек.
Қаржылық есепті сараптау кезінде ... ... ... өз ... ... көзқарасы туралы алғышартқа сүенуі тиіс. Осыған орай ... ... ... ... табыстың мөлшерін таңдау. Берілген кезең нәтижелері капитализацияланатын ағымдық өндірістік қызметінің кезеңін таңдауды тұжырымдайды. Бағалаушы бірнеше варианттың ішінен ... ... ... есеп беру ... ... ... болжау жылының табысы;
* соңғы (3-5) есеп беру жылдары табысының орташа мөлшері.
Капитализацияланатын мөлшер ретінде не салықтарды ... ... ... не ... ... ... табыс, не ақша ағымының мөлшері бола алады.
Көп жағдайда капитализацияланатын мөлшер ретінде ... есеп беру ... ... алынады.
Капитализациялау қойылымын есептеу. Әдетте капитализация қойылымы кәсіпорындар үшін дисконттау қойылымынан ... ... ... не ақша ағымының орташа жылдық өсу жылдамдығын шығару жолымен алынады. Сәйкесінше бір кәсіпорын үшін әдетте ... ... сол ... ... ... ... тілімен айтқанда капитализация қойылымы - бұл бір ... ... ақша ... не табыс мөлшерін құн көрсеткішіне алмастыратын бөлгіш.
Сонымен капитализация қойылымын анықтау үшін ең алдымен сәйкес дисконт қойылымын есептеп алу ... ... ... ... әр ... ... бар, солардың ішінде ең көп таралған түрлері:
* капиталды активтерді бағалау моделі;
* кумулятивті құрылу ... ... ... құн моделі.
Дисконттау қойылымы белгілі болғандағы капитализация қойылымы жалпы жағдайда:
Rk=Rd - g ... - ... ... - ... не ақша ... ... өсу ... уақытта табысты капитализациялау әдісі қарапайым операциялардың орындалу болып табылады.
Қызмет ... ... ... ... үшін ... ... бір түріне арналған (жылжымайтын мүлік, көлік пен жабдықтар), қолданылған ... ... ... ... ... ... ... факторларының мүмкін болатын сценарийлері
Сценарий әдістері классикалық тұрғыда тәжірибелі мамандардың жобаны іске асырудың ... ... ... Ол өз ... шығын мен тиімділік шарттарына сәйкес жауап беру керек.
Көбінесе тәжірибеде ең аз ... үш ... ... Олар: максималды, шынайы және минималды.
Сценарий әдісінің негізгі кемшілігі ... ... ... тек қана ... яғни қарастырылған тәсілдерді қолданған кезде, кейбір жағдайлардың ескерілмеуі.
Сонымен қатар сол немесе басқа ... ... ... барлық бағалау үрдісін дұрыс жүргізілгендігіне сенім білдіртпейді.
Соған қарамастан бұл әдісті басқа әдістер кешенінде ... ... ... ... ... ... ... азайтады.
Максималды сценарий кезінде негізінен бағаланатын объектіден максималды мөлшерде пайда табу қарастырылады. Оны ... ... деп ... сценарий әдісі негізінен бағалау жүргізілген кезде нақты, яғни шынайы сандарға көз жүгіртеді. Басқаша айтқанда реалистік әдіс.
Минималды сценарий әдісі бағаланатын объектіден ... ... ... ... Ол писсимистік әдіс.
Қоғамда өндірілген барлық өнім - оны ... ... ... факторлардың табыстарының сомасы. Табыстардың функционалдық бөлінуі бұл олардың факторлар - еңбек, процент, рента және пайда қалыптасады. Өндіріс факторлары ... ... ... ... ... байланысты болады, сондықтан функционалдық бөлінуді еңбек және ... ... ... ... ... ... ... бөлу еңбек және капиталға келетін табыстың үлесін көрсетеді, ал біздің міндетіміз - қоғамның жиынтық ... ... және ... ... ... өзгерістерін бақылап білу, өзгерістердің себептерін анықтап, оларға баға ... ... ... қандай бағытында болмасын, еңбек пен капиталдың өзара әсер ету мәселесі айқын немесе бүркеме түр алса да, ол ... бас ... ... ... ... теориядағы балама бағыттар бір - бірінен табыстардың түпкі негізін әр ... ... ... ажырасады.
Табыстардың көзінің әр түрлі дәлелденуі құнның балама теорияларының бір - ... ... ...
Құнның еңбектік теориясы ( А.Смит , Д.Рикардо, К.Маркс) бойынша, құнның жалғыз көзі - ол жана құн ... ... ... орын ... ... ... Маркстік табыстар теориясы қосымша құн теориясына негізделеді. Қосымша құн деп, ... ... ... ... және ... оны ... иемденген жаңа құнның бір бөлігі аталады. Саяси экономияның классиктері құнның ... ... ... ... ... осы ... әрі дамытып, оны қанау теориясының және осымен ... ... ... негізі ретінде пайдаланды. Марксистік қосымша құн теориясы, талдау инструменті ретінде жаңа құндағы капитал мен еңбек үлестерінің арасындағы қатыныстарды - бұны ... ... құн ... деп ... - ... ... ... құн нормасы капиталдың еңбекті қанау дәрежесін өлшеуде ... және ол ... ... ... мен ... өнімділігіне тәуелді болады.
Қосымша құн нормасының жалпы тенденциясы таптық күштердің арақатынастарымен белгіленеді. Марксизм ... құн ... ... ... табыс үлесін өлшеу үшін басқа да көрсеткіштер қолданады. Қорлану теориясында пролетариат ... ... ... ... Бұл ... ... табыстағы қоғамдық жинтық өнімдегі және ұлттық байлықтағы үлесінің төмендегені болып ... ... ... ... ... мен еңбектің табыстағы үлесінің тенденциясын зерттейді.
Табыстардың көздері көздері мен принциптерінің қалыптасуы осы заманда экономикалық теорияда үстемдік ететін дәлелдемелер, факторлар ... және ... ... ... ... Шекті өнімділік теориясы бас назарды табыстың әр түрлі бөлшектерінің арасындағы фунционалдық байланыстардың ... ... ... ... ... әр бағыттары табыстар көзін әр түрлі дәлелдейді. Ал өндірістік факторлардың әрбіреуінің белгілі бір табыстар мен байланысты ... ... ... ... өзгешелік байқалмайды, бұл жағдай әр түрлі көзқарастарды интеграциялауға жол ашады. Табыстар теориясының негізгі мәселелері туралы бүгінгі түсініктердің кешегімен ... ... ... бар. ... хал - ... өсуі және әлеуметтік реттеу жүесінің жасалуы таптық қарама - қарсылық ... ... да, ... ... ... Сонда да, жиынтық табыстардағы еңбек пен капитал үлестерінің арақатынастарына талдау жүргізу қажеттігі жалпыға ... деп ... және осы ... ... ... қолданылады.
Табыстардың функционалдық бөлінуінің негізінде жиынтық табыстағы еңбек табысының үлесі есептеледі. Осы ... ... ... ... ... көбейтіндісі мен жийынтық табыстардың көлемі арасындағы қатынас болып табылады. Марксизм жиынтық табыстағы еңбек үлесінің даму тенденциясы төмендеп ... ... ... ... ал оның ... ... өсу ... байқалады дейді.
2. ТАБЫСТЫЛЫҚТЫ ҚҰРАСТЫРУШЫ ЭЛЕМЕНТТЕР ЖӘНЕ КӘСІПОРЫННЫҢ ... ... ...
2.1 ... ... ... және экономикалық ... ...
... ... серіктестігі Қазақстан Республикасы заңнамасы бойынша заңды тұлға болып табылады.
Қоғамның толық атауы мемлекеттік тілде: жауапкершілігі ... ... ... ... ... 2 ... 2000 жылы ... қаласының Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне қарасты юстиция басқармасында (мемлекеттік тіркеу туралы ... ... ... ... құрылды.
Серіктестік қызметінің негізгі мақсаты заңды тұлғалар мен ... ... ... ... ... кіріс табу болып табылады. Аталған мақсаттарына жету үшін Серіктестік жалпы ... ... сату және ... ... қолданыстағы заңнамасымен тыйым салынбаған кез келген түрлерін атқару. ... ... ... қызмет түрін атқару үшін Серіктестік Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген ... ... ... ... ... ... 4880099, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Иссыкская көшесі, 56-а үйі. Серіктестіктің қызмет атқару мерзімі оның Қазақстан Республикасының уәкілетті мемлекеттік органында мемлекеттік ... ... ... ... ... және уақыт бойынша шектелмеген. Серіктестіктің қатысушылары: 1) Сулейменов Даулет Рустембекович - Қазақстан Республикасының азаматы, 23.07.1976 жылы Талдықорған обл. туылған, жеке ... ... ... ... ІІМ 21.11.2005 ж. берілген, СТН 600718624714, жауапкершілігі шектеулі серіктестікгінің ... ... ... ... жоғары жеке тұлғалар болып табылады.
Серіктестіктің алдына қойған негізгі міндеті: максималды табыс алу, ол үшін кәсіпорын ... ... ... ... ... және ... ... сервисін жетілдіреді, содан оның қаржылық жағдайы бір қалыпты тұр.
Серіктестік Қазақстан Республикасының заңнамасында ... ... ... ... ... ... айналысатын кіші бизнес субъектісі болып табылады.[17]
Серіктестіктің заңды мәртебесі:
* Серіктестік Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігінің органдарымен ... ... ... ... тұлғаның құқықтарын иеленеді. Серіктестік өз қызметін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 22.04.1998 ж. Заңына және серіктестіктің жарғысына сәйкес атқарады.
2. Серіктестік өз жарғысымен және ... ... ... ... ... Республикасының қолданыстағы заңнамасының шегінде құқықтарға ие, қызметін атқару үшін ... ... ... ... соның ішінде валюталық шоттары, мөрі, мөртаңбалары, бланктері, таура белгілері, т.б.) бар.
3. Серіктестік коммерциялық ұйым болып табылады, қызметінің мақсаттырна жету үшін өз ... ... ... ... және жеке ... емес ... иеленуге, міндеттерді қабылдауға, соттарда арыз беруші ретінде әрекет етуге құқылы.
4. Серіктестік Қазақстан республикасынң аумағында және одан тыс жерелерде филиалдар мен ... ... ... ... ... ... ... кіруге, сондай-ақ басқа заңды тұлғалардың қатысушысы болуға құқылы.
5. ... өз ... ... ... ... ... Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес өтеп алынуы мүмкін барлық мүлкімен жауап береді. Мемлекет пен оның ... ... ... ... жауап бермейді, Серіктестік те Мемлекеттің міндеттемелері бойынша жауап бермейді. ... өз ... оның ... бойынша жауап бермейді. Серіктестіктің қатысушылары оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және өздерінің енгізген салымдарының құны шегінде Серіктестіктің қызметіне байланысты шығындар ... ... ... ... ... ... енгізбеген серіктестіктің қатысушылары әр бір қатысушының енгізілмеген салым бөлігінің құны ... оның ... ... ... ... ... ... 50 адам жұмыс істейді.
Серіктестік қатысушыларының құқықтары мен міндеттері:
Серіктестік қатысушылары ... ... ... ... ... және Қазақстан Рсепубликасының заңнамасымен белгіленген тәртіпте Серіктестіктің істерін басқаруға қатысуға,
* Серіктестіктің басқарушы органдарын сайлауға, тағайындауға, кері шақырып алуға және с ... ... ... ... ақпарат алуға, бухгалтерлік және басқа құжатнамамаен танысуға;
* Қатысушыларының Жалпы жиналысының құзыретіне сәйкес оған ... және ... ... ... ... ... Серіктестіктің қызмет мәселелері жөнінде ұсыныстар жасауға;
* Қазақстан Республикасының заңнамасына және қатысушыларының Жалпы жиналысының шешіміне сәйкес Серіктестіктің жарғылық ... ... ... ... қызметінен кіріс алуға;
* Серіктестіктің жарғылық капиталындағы өзіне тиесілі үлесті (үлесінің бір бөлігін) сатуға немесе басқаша шеттетуге ... ... ... ... ... ... жағдайда несие берушілермен есеп айырысқаннан кейін қалған мүліктің құнын немесе Серіктестіктің барлық қатысушыларының келісімі бойынша осы мүліктің ... ... ... ... ... ... ... тәртіпте үлесін шеттету арқылы Серіктестікке қатысуын тоқтатуға.
Серіктестік қатысушылары міндетті:
* Серіктестіктің ... ... және ... ... ... мөлшерлерде және мерзімдерде Серіктесстіктің жарғылық капиталына салымдар енгізуге;
* Серіктестіктің құрылтай құжаттарының талаптарын сақтауға;
* құрылтайшартының талаптары мен Серіктестіктің жоғарғы ... ... ... орындауға;
* Серіктестіктің жарғысымен және құрылтай шартымен белгіленген тәртіпте Серіктестіктің қызметне қатысуға, оның ішінде Серіктестіктің коммерциялық жобаларын жүзеге ... ... ... қабылдаған міндеттемелерді орындауға;
* Серіктестік коммерциялық құпия деп жарияланған мәліметтерді таратпауға;
* Серіктестікке шығын әкелуі ықтимал қызметтен бас ... ... ... ... ... ... ... және қатысушылардың Жалпы жиналысының шешімдерімен қарастырылған басқа да ... ие ... ... көтеруі мүмкін.
Серіктестіктің мүлкі құрылтайшылардың (қатысушылардың) енгізген алғашқы салымдарының, қосымша жарналардың, Серіктестіктің ... және ... ... алынған кірістердің есебінен, сондай- ақ Қазақстан республикасының заңнамасымен тыйым салынбаған басқа ... ... ... ... қорлардан, айналымдағы қаражаттардан, басқа да құндылықтардын құралған мүлкіне ... ... ... ... ... ... ету, пайдалану және өкімдік ету құқығын жүзеге асырады. Серіктесітктің мүлкі оның жеке басында есепке алынады.
Серіктестіктің қызметін қамтамассыз ету үшін ... ... ... есебінен Серіктестіктің жарғылық капиталы құралады. Жарғылық капиталдың алғашқы мөлшерін қатысушылар толық көлемде құрады. Серіктестіктің мемлекеттік тіркелуі кезінде ... ... ... ... Серіктестіктің жарғылық капиталы барлық қатысушылардың қосымша пропорционал салымдар ... ... ... жеке ... ... ... барлық қалған қатысушылардың келісімі болған жағдайда бір немесе бірнеше қатысушының қосымша салым енгізу арқылы, Серіктестіктің құрамын жаңа ... ... ... ... Серіктестіктің жарғылық капиталы Серіктестік қатысушыларының салымдарының мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... толығымен немесе бір бөлігін өтеу арқылы азайтылады. Қатысушылардың Жалпы жинадлысы жарғылық капиталды азайту туралы шешім қабылдаған ... ... екі ай ... ... жарғылық капиталының азайғандығы туралы хабарламаны барлық несие берушілеріне жіберуге ... ... ... ... ... ресми басылымда сәйкес хабарландыру беруге міндетті. Серіктестіктің жарғылық капиталы мемлекеттік тіркелген кездегі заңнамамен белгіленген ең аз ... ... ... жол берілмейді. Серіктетстік қатысушыларының жарғылық капиталдағы үлестері және Серіктестіктің мүлік құнындағы сәйкес үлестері ... ... ... ... ... салымдарына пропорционал болады және бүтіннің бір бөлігі немесе пайыз түрінде беріледі. Серіктестік қатысушысы Серіктестіктің мүлкіндегі үлесін немесе оның бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... немес басқа жолмен беруге құқылы. Серіктестіктің қатысушысы өз үлесін Серіктестіктің бас қатысушылардың алдындағы міндеттемесінің қамтамасыз етілуі ... ... салу ... ... ... ... үшін Серіктестіктің немесе басқа қатысушылардың келісімі талап ... ... ... ... ... ... ... заңнамамен қарастырылған тәртіпте қатысушының үлесін немесе оның бір бөлігін артықшылықпен сатып алу құқығын пайдаланады. Серіктестіктің қатысушысының ... ... ... ... қаматамасыз етілуі ретінде үлесін (оның бір бөлігін) үшінші тұлғаларға қолданыстағы заңнамаға сәйкес шеттетуіне немесе үлесті (үлестің бір ... ... ... жол беріледі. Кез келген негіз бойынша үлеске деген құқықты жоғалту қатысушысының ... ... алып ... ... занамамен белгіленген тәртіпте үлесті иелену иеленушінің Серіктестік қатысушыларының құрамына ... ... ... ... серіктестікгінің бухгалтериясы бухгалтерлік есебінің келесі бөлімшелерінен құралады: негізгі құралдар және тауарлық материалдық құндылықтардың есебі; еңбекақы бойынша қызметкрелермен есеп ... ... ақша ... есебі (кассалық опрециялар есебі және есеп айырысу шотындағы ақша және валюталық ... ақша ... ... ... ... ... операциялар есебі, дайын өнімнің есебі, сатып алушылар мен тапсырысшылармен есеп айырысудың есебі. ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігі және үздікссіз қызметі болуы қажет,сонымен қатар таңдалған есеп саясатын алдағы уақытта ұстануы қажет. Есеп саясатын жасау ... ұйым ... мен бас ... атты ... ... ... ... қызметіне сипаттама беру мақсатындағы негізгі құрал қаржылық талдау жасау болып табылады. Қаржылық талдау - ... ... ... ... және ... ... негізінде, шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын ретроспективті (болған және өтіп кеткен) және перспективті (болашақта болатын) ... ... ... ... ... ... сипаттамасын көрсететеін көрсеткіштерді анықтау үшін талдау әдістерін қолданамыз.
Кәсіпорынның ... ... ... ... нақты бір сандарды алу қаржылық талдаудың ең негізгі мақсаты болып табылады.[8]
Қаржылық талдаудың ... ... ... ... ... ... бір ... уақыттағы қаржылық жағдайдың өзгеруін анықтау;
* қаржылық жағдайда өзгерістер туғызатын негізгі факторларды анықтау;
* қаржылық ... ... ... ... ... ... аналитикалық міндеттерді орындағаннан кейін жүзеге асады:
- бухгалтерлік есептің алдын - ала көрінісі
- кәсіпорынның меншігінің сипаттамасы
- ... ... ... жеке ... пен ... ... пайда болу сипаттамасы
- пайда мен рентабельділікті талдау
- ... ... ... ... ... ... шараларын ұйымдастыру.
Ұйымдастырушылық, техникалық және әдістемелік мүмкіндіктермен жүзеге асатын ... ... ... ... ... Көлем мен аналитикалық ақпараттың сапасы қорытынды есеп берудің негізгі факторлары болып табылады.
... ... ... ... ... ... 2 түрінде көрсетуге болады. (Қосымша А және Б түрінде тіркелген қаржылық ... ... ... 3
... ... ... көрсеткіштер*

Көрсеткіштер
Сомасы, теңге
Ауытқуы
2011 жыл
2011 жыл
+, -
%
1
Сатудан алынған табыс сомасы, теңге.
1298532
1236229
-62303
-4,8
2
Негізгі құралдардың орташа жылдық ... ... ... ... ... ... ... теңге
527015
1078270
+551255
25,38
6
Қор қайтымдылығы, 1ж:2ж, теңге
0,84
0,86
+0,02
+2,38
5
Қор сыйымдылығы, 2ж:1ж, теңге
1,19
1,17
-0,02
-1,68
6
Жиынтық табыс, теңге
-140762
807036
+947798
+673,3
7
Әкімшілік шығындары, теңге
89621
163830
+74209
+82,81
8
Салық салғанға дейінгі табыс
-223356
-933075
-709719
-317,76
9
Таза табыс, теңге
-223356
-937962
-714606
-319,94
10
Дебиторлық ... ... ... ... ... ... %
-0,11
0,66
+0,77
+700,0
13
Активтердің рентабельділігі, %
-0,11
-0,37
-0,26
-236,4
14
Дебиторлық қарыз айналымдылығы
6,78
10,25
+3,5
+51,03
*Дерек көзі: ЖШС-і қаржылық есептілік нысандары негізінде құрастырылған ... 2 ... ... ... ... жағдайының жақсы еместігін көреміз, себебі қор қайтымдылығы ... өте ... 2011 жылы 0,84, ал 2012 жылы 0,86-ғ атең ... ... қор ... ... өте жоғары ол өткен жылы 1,19, ал есепті жылы 1,17-ге тең, қор сыйымдылығы 0,02-ге азайғанымен, оның мәні өте жоғары. Яғни, ... ... ... ... ... көрсеткіштері тиімсіз.
Сонымен қатар, табыстылықты сипаттайтын, айналымдылықты сипаттайтын көрсеткіштердің барлығы теріс мәнді өзгеріс әкелген, яғни ұйымның қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі де ... емес ... ... ... өзінің қаржылық-шаруашылық қызметін жақсарту мен өндірістік әлеуетін қалпына келтіру шараларын жүзеге асыруы қажет.
Ендігі кезекте ЖШС "ӨЭМ" ... ... ... ... мен ... қарастырамыз. Ол үшін келесідей аналитикалық кестелерді құрастырамыз.
Кесте 4
ЖШС "ӨЭМ" ұйымының активтерінің құрамы мен ... ... ... ...
Тенге
%
Тенге
%
Теңге
%
Теңгерім
2171261
100
2590641
100
+419380
+19,32
Қысқа мерзімді активтер
Ақша қаражаттары
62850
2,894
668612
25,808
605762
27,89
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары
0
0
0
0
0
0
Қысқа мерзімді дебиторлық берешек
191645
8,826
120693
4,658
−70952
−3,267
Запастар
12532
0,577
29204
1,127
16672
0,767
Ағымдағы салық активтері
191187
8,805
246136
9,5
54949
2,53
Сатуға арналған ұзақ мерзімді ... ... ... активтердің жиыны
527015
24,27
1078270
41,621
+551255
+25,38
* Ұзақ мерзімді активтер
Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары
0
0
0
0
0
0
3-кестенің жалғасы
Ұзақ мерзімді дебиторлық берешек
0
0
0
0
0
0
Үлес қосу әдісімен инвестициялар
0
0
0
0
0
0
Инвестициялық жылжымайтын мүлік
0
0
0
0
0
0
Негізгі жабдықтар
1548169
71,302
1449386
55,94
−98783
−4,549
Биологиялық активтер
0
0
0
0
0
0
Барланатын және ... ... емес ... қалдырылған салық активтері
0
0
0
0
0
0
Өзге ұзақ мерзімді активтер
0
0
0
0
0
0
Ұзақ мерзімді активтердің жиыны
1644246
75,72
1512371
58,37
−131875
−6,073
*Дерек көзі: ЖШС-і қаржылық есептілік ... ... ... 3 ... ... ... валютасының 419380 теңгеге, сәйксінше 19,32% артқанын көріп отырмыз. Мұндай өзгеріс қысқа мерзімді активтердің ... ... ... орын алған. Ұзақ мерзімді активтер мөлшері керісінше кеміген.
Ал енді екі жылдағы қысқа және ұзақ мерзімді активтер ... үлес ... ... ... онда ұзақ ... ... үлесі жыл басында да, жыл соңында да өте жоғары, жыл басында 75,72% болса, жыл ... ... ... ... бұл ... ... ... кезекте ұйымның қорлану көздерінің құрамы мен құрылымын қарастыру үшін келесідей аналитикалық ... ... ...
Кесте 5
ЖШС "ӨЭМ" ұйымының қаржылық жағдайын тігінен талдау*
Пассивтер
Жыл басы
Жыл соңы
Құрылымдық өзгерістері
Теңге
%
Теңге
%
Теңгерім ... ... ... міндеттемелер
Қысқа мерзімді қаржы міндеттемелері
0

0


4-кестенің жалғасы
Салық бойынша міндеттемелер
7837
0,36
70105
0,309
−0,051
Басқа міндетті және ерікті төлемдер бойынша міндеттемелер
350
0,016
5924
0,288
0,212
Қысқа мерзімді кредиторлық берешектер
175045
8,061
408558
15,77
7,709
Қысқа мерзімді бағалау ... ... ... ... ... ... ... жиыны
204680
9,426
498903
19,257
9,831
IV. Ұзақ мерзімді міндеттемелер
Ұзақ мерзімді қаржы міндеттемелері
0

0


Ұзақ мерзімді кредиторлық берешектер
0

0


Ұзақ мерзімді бағалау ... ... ... ... ұзақ ... ... мерзімді міндеттемелер жиыны
60810
2,8
44891
1,732
−1,068
V. Капитал
1905771
87,78
2046848
79,01
-8,77
Шығарылған капитал
2150021
99,021
3229060
124,64
25,622
Эмиссиялық кіріс
0

0


Сатып алынған меншікті үлестік аспаптар
0

0


Резервтер ... ... ... ... ... ЖШС-і қаржылық есептілік нысандары негізінде құрастырылған
Кесте 4 мәліметтерінің ... ... ... ... ... өте ... ... көріп отырмыз. Ол өткен жылы 87,78%, ал есепті жылы 79,01% ... ... және ұзақ ... ... ... отырып, ұзақ мерзімді міндеттемелердің мөлшері өте аз және ол бағаланып анықталатын міндеттемелер бойынша резерв құрастырумен байланысты пайда болғандығын көруге болады. ... ... ... ... ... ... ... жылы баланс валютасындағы олардың мөлшерінің артқанын көріп отырмыз.
Меншікті капитал мөлшерінің жоғары ... ... ... ... ... болуына әкледі. Тәуелсіздік коэффициенті аванстық капитал құрамындағы меншікті капиталдың үлесін көрсетеді. Тәуелсіздік ... ... жылы 0,87, ал ... жылы ... тең. ... ұйымның меншікті капиталы барлық қызметтерін қаржыландыруға жеткілікті.
2.2 ЖШС-нің ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік жүйесін реттеу келесідей нормативтік құжаттарға сәйкес жүргізіледі: Қазақстан Республикасы Президентінің 26.12.1995 ж № 2732 заң күші бар ... және ... ... Қаржы Министрлігінің 18 қыркүйек 2002, №438 бұйрығы бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспары ( ҚР ... ... ... ж №372 ... ... зерттеулер) және есеп қолданудағы әдістемелік ұсынылымдар. Оны құру базалары болып Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясының бухгалтерлік есеп туралы 1996 ж13-15 ... №3 ... есеп ... (БЕС) және оған ... ... ... қоса ҚР ... есеп жүйесін реттеудегі басқада нормативті - құқықтық құжаттар болып табылады. Берілген есеп саясатымен есепті ұйымдастырудың негізгі тәртіптері және ішкі ... және ... ... ... анықталады.
Құрылу негізіне келесідей принциптер енгізілген есептеу, үздіксіз қызмет, түсініктілік, мәнділік, маңыздылық, сенімділік, бейтараптылық, сақтық, аяқтылық, сәйкестік, жүйелілік, шын және айқын ... ... және ... ҚР Қазақстан Республикасының 2001 ж 12 маусым №210 -2 өзгертулермен толықтырылуларына сәйкес жүргізіледі.
Бухгалтерлік есепте есептеу әдісі қолданылады. Есеп ... құру және ... ... ... ... ... президентіне жүктеледі.
Қоғамның бухгалтерлік балансы БЕС №2 ... ... ... Қоғамда ұзақ мерзімді міндеттемелер жоқ.
Қаржы - шаруашылық қызметі нәтижелері туралы есептілік БЕС №3 сәйкес. Есепті кезеңде ... ... ... мен ... есепті кезеңде таза табыс пен зиянды анықтауда қосылады.
Қоғамның ... ... ... ... жыл ... Алдыңғы кезеңдегі қаржы есептілігін құру кезінде жіберілген қателер сомасын дұрыстау есепті кезеңнің табыс және зияны (шығынға) енгізіледі. Алдынғы ... ... ... ... ... ... бөлінбеген табыстың бастапқы сальдосын өзгерту арқылы жүргізеді.
БЕС №3 калькуляциялау үшін, және сонымен қатар жоспарлау, ... ... және ... үшін ... Бұл ... ... ішкі ... үшін бағытталған, сондықтан ол сыртқы пайдаланушыларға берілмейді және қоғамның коммерциялық құпиясы болып табылады. Табыспен ... ... оған қоса > ЖШС ... ... мен ... ... отырып, шығындар бөлімі шартты түрде негізгі және ... емес ... ... ... ... ... ... жұмысшы қызметкерлерге есептелген еңбек ақы бойынша есеп айрысу үшін, күнделікті көлік құралдарына шығындарды (жанар - ... ... ) ... ... үшін, кеңсе тауарларды сатып алу үшін, сатылған өнім үшін ... ... ... үшін, сондай ақ ұйымның хат және басқада құжаттарды ... ... ... үшін есеп ... ... ... арнайы жабдықталған, яғни дабылдама (дыбыстық белгілер, сигнализация) орнатылған, және ақшаларды сақтайтын сейфі бар бөлімде орналасқан.
Кассадағы нақты ... ... ... мөрі ... арқылы басылып жабылатын сейфте сақталады. Касса қызметкері ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Кассадағы ақшалардың түгелдігіне касса қызметкері, яғни кассир толық жауап береді.
> ЖШС ... ... ... есеп мына ... тұрады:
1. Бухгалтерлік баланстан
2. Қаржы - шаруашылық нәтижелері туралы ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы есептен;
5. Түсініктемелік жазбадан.
Жылдық бухгалтерлік қорытынды есебіне берілген түсініктемелік жазба кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... жылмен ағымдағы жылдық мәліметтерін салыстыру арқылы жазылған түсініктемеден және бухгалтерлік қортынды есебінің ... ... мен ... ... ... ... ... турады. Бұл айтылғандардан басқа түсініктеме жазбада ұйымның келесі есепті жылдың есеп саясатына енгізілетін өзгерістер жайлы мәліметтер көрсетіледі.Белгіленген ... ... есеп беру ... 1 ... 31 ... ... аралық болып бекітілген.
Кез келген стандарттың басты мақсаты - өнім ... ... ... түрі және қаржылық есеп беру көрсеткішінің негізгі бағасын табыс, шығыс және қаржы ... ... ... ... ... ... көрсетіліп, қаржылық есеп беру құрылымы бойынша талаптарын айқындау. Нағыз стандарттың мақсаты табыс есебінің тәртібін айқындаудан тұрады. Табысты есептеуде басты мәселе оны ... ... ... ... ... ... құрылысы бойынша ең маңызды табыстың бағасы және оны мойындау болып ... ... ... - компанияның қаржылық нәтижесін айқындауда ... ... есеп ... ... мен шығысына негіздеп кіргізу. Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарты 18 табыс деп мойындап және соған сәйкес есеп беруде ... пен ... ... ... ... ... ... құрылған. Оның екінші міндеті, сөз жоқ, кіріс пен шығыс туралы есеп ... ... ... ... анық ... Қаржылық есеп берудің 18 халықаралық стандарты ішкі пайдаланушылардың қызығушылығын ескере отырып, тапқан табысты мойындаудың шартын айқындау. ... ... ... ... - өндірістің әдеттегі қызметінде экономикалық тиімділіктен жеке капиталдың көлемінің ұлғаюына әкелген валлдық түсім, ... бұл ... ... ... ... ... көбейген жоқ.
Баға табыс алынған эквивалент бойынша немесе алуға тиіс деп ... ... ақша ... ... ... ... да ... орнын толтыратын басқа бұл істен жақсы хабардар және жақсы дайындығы бар тәуелсіз жақтың келісімі бойынша бағаланады. Ақшалай емес басқа да ... ... ... сол ... алған тауар мен оған көрсетілген қызметтің әділ ... ... ... ... ... мазмұндағы үстемдігі бар болғандықтан және олардың заңдық ... ... ... мен келісімдердің экономикалық мазмұндағы көзқарасы тұрғысынан стандарттағы көрсету шартын мойындауды талап етеді.
Табысты мойындаудың ... ... - ... ... ... ... байланысты айтарлықтай тәуекелге баруы және тиімділігі.
Экономикалық мазмұндағы көзқарас тұрғысынан сатылған тауарлар тауардағы экономикалық тиімділік сатып алушының ... ... ... ... ... ... байланысты тәуекелге бару да сатып алушыға ауысады.
Бірінші ... ... ... ... ... құқығы заңды түрдегі формасының экономикалық мазмұны айқындалады. Экономикалық мазмұндағы көзқарас бойынша, тауар сатылады деп мынадай жағдайда мойындалады, егер актив сатушының ... ... ... активіне ауысса, яғни активте бекітілген экономикалық тиімділікті пайдалану құқығы сатушыдан сатып алушыға ауысқан жағдайда. Бұл құқық активтерге ... ... ... ... ... ... ... Ал бұл тапқан табыстың екінші критериі болып танылады.
Өндіріс - сатушы бұл активтерді басқаруға араласпай және сатылған ... ... ... ... ... деп танылады.
Активтің анықтамасын еске түсірейік. Халықаралық стандарт бойынша, актив дегеніміз - өнеркәсіптің бақылауындағы өткен уақыттағы жасалған ... ... ... ... ... күтіп отырған ресурстар. Соған сәйкес сатушының өндірісі сатып алушының өндірісіне өткізіп берген активтер заң ... ғана ... ... ... да сатылған тауарлар деп танылады.[18]
Тауар сатып алушының ... ... ... ... ... сатушының бақылауындағы келешекте сатушыға экономикалық тиімді болудан ... ... ... бақылауындағы экономикалық ресурс болу керек. Соған сәйкес ... ... ... ... пайда және соған сәйкес тәуекелге бару, меншіктік құқығынан сатып алушыға ауысады. Активке кірістірілген экономикалық пайда өндіріске түсу мүмкіндігі болу керек. ... - ... ... ... талаптарының бірі.
Бұл дегеніміз, ондай жағдайда тауарды сатудан ... ... деп ... егер ... ... ... құқығына байланысты, тәуекелге бару мен табыс берілген болса.
Егер өндіріс меншіктілікке ... ... бару ... ... одан түскен табыс табыс деп танылмайды.
Егер өндіріс, ... ... ... ... пайда көрсе, табыс бар деп танылады. Бір келісім бойынша түскен табыс пен келген шығын бір мезгілде танылады. Қызмет көрсетуден түскен ... ... есеп ... күнгі операцияның аяқталу кезеңін анықтау жолымен танылуға тиіс.
Төмендегідей шарттарды орындағанда ғана операция қорытындысы сенімді түрде бағаланады:
* Табыстың ақшасы сенімді түрде ... ... ... ... ... байланысты өндіріс орны экономикалық пайда көру мүмкіндігі болғанда;
* Операцияның аяқталу кезеңі есеп беретін күнгесенімді түрде бағаланса;
* ... ... үшін ... ... сату ... ... болған шығындар сенімді түрде бағаланса.
Аяқталған операциялар бойынша, табыс пен шығынның көрініс табуы есеп беру кезеңдерінде осы ... ... ... ... ... әсерін тануды дұрыс көрсетуіне байланысты.
Кесте 6
Негізгі қызметтер бойынша алынған табыстың есепте көрсетілуі*

n/n
Операциялардың құрылымы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
2
3
4
1
Сатылған өнім мен көрсетілген қызмет табысы
1010, 1030
1210, ... ... ... ... ... есепті кезең табыс сомаларын
мойындау
3520
4420
6010
3
Есепті кезең соңында 6010 шотын жабу
6010
5610
4
Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілермен төленбеген сатылған
өнімді қайтару
6020
1210
1240
2110
2140
5
Сатып алушылар мен ... ... ... ... алдын - ала төленген сатылған тауарларды қайтару
6030
3320
3340
6
Баға мен сатылым бойынша жеңілдік беру
6030
3320
3340
7
Есепті кезең соңында 6020 және 6030 ... ... ... ... ... ... жоспары бойынша шоттар корреспонденциясын құрастыру әдістемесі негізінде құрастырылған
ЖШС-ның қаржылық қорытынды ... ... ... Ең ... ... есептілік баланстың көлденең және тігінен талдауын жасайық. Ол үшін келесі кестені құрастырамыз.
Кесте 1
ЖШС-ның бухгалтерлік баланстың ... ... ... ... ... мен ... (+/-)
Өсу қарқыны, %
1
2
3
4
5
АКТИВТЕР
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР:
Тауарлы-материалдық қорлар, нетто
976 686
1 599 ... ... ... ... ... ... 026
249 792
805,11
Берілген аванстар және басқа да дебиторлық берешек, нетто
466 896
1 248 840
-781 ... ... және ... эквиваленттері
351 161
80 871
270 290
334,22
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
2 075 561
2 960 400
-884 ... ... ... ... ... 599 ... 169 ... 362
13,58
Материалды емес активтер, нетто
26 167
30 860
-4 693
-15,21
Ұзақ мерзімді активтер үшін берілген аванстар
58 ... ... ... да ұзақ ... активтер
178232
151 992
26 240
17,26
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
3 863 053
3 498 ... ... 938 ... 458 806
-520 192
-8,05
ПАССИВТЕР
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР:
Қысқа мерзімді қарыздар және ұзақ мерзімді қарыздың ағымдағы бөлігі
3 110 337
578 286
2 532 051
437,86
Байланыс жақтан алынған ... ... ... ... берешек
679 963
2 848 421
-2 168 458
-76,13
Басқа да ағымдағы міндеттемелер және есептелген шығындар
391 455
2 518 882
-2 127 427
-84,46
Төленуге тиісті салықтар және ... тыс ... ... ... ... ... ... МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
4 266 748
6 079 544
-1 812 796
-29,82
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР:
Кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... 531 139
5 168 436
-3 637 297
-70,37
Байланыс жақтан алынған аванстар
-
367 815
-367 815
-100
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
1 531 ... 555 ... 024 ... КАПИТАЛ:
Жарғылық капитал
300 800
300 800
0
0
Қосымша төленген капитал
5 256 ... ... 963 ... ... 417 068)
(5 770 810)
353 742
-6,13
МЕНШІКТІ КАПИТАЛ ЖИЫНЫ:
140 727
(5 176 024)
5 316 751
102,72
БАЛАНС
5 938 ... 458 ... ... ... бухгалтерлік балансы негізінде құрастырылды
Көлденең таладу мәліметтеріне қарап, мынаны байқауға болады: 2011 жылдың соңында 2010 жылмен ... ... ... 520 192 мың ... ... 8.05 %-ға ... ... өзгеріс ұйымның мүліктік потенциалының төмендегенін көрсетеді. Өзгеріс негізгі құралдардың 430 362 мың теңгеге ... 13%) ... ... емес активтердің 4 693 (немесе 15%) азаюынан, берілген аванстардың 87 262 мың теңгеге (немесе 60%) азаюынан және ... ... 884 839 мың ... ... 29,89% азаюынан туындады. Ал пассивтегі өзгеріске қарағанда, меншік капитал 5 316 751 мың ... ... ... көбейді, ал қарыздық капитал керісінше азайды: ұзақ мерзімді міндеттемелер - 4 024 147 мың теңгеге, ал ағымдағы міндеттемелер - 1 812 796 мың ... ... ... ... ... ... тігінен, яғни құрылымдық талдау жасаймыз.
Кесте 2
ЖШС-ның бухгалтерлік баланстың тігінен талдауы:
(мың теңге есебінде)
Баланс ... мен ... жыл ... ... ... мың ... ... мың теңге
Үлесі, %
1
2
3
4
5
6
АКТИВТЕР
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР:
Тауарлы-материалдық қорлар, нетто
976 686
16,45
1 599 663
24,77
-8,32
Сауда дебиторлық ... ... ... ... ... және ... да дебиторлық берешек, нетто
466 896
7,86
1 248 840
19,34
-11,47
Ақша қаражаттары және ... ... ... ... МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
2 075 561
34,95
2 960 400
45,84
-10,88
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР:
Негізгі құралдар, ... 599 ... 169 ... емес ... ... ... 860
0,48
-0,04
Ұзақ мерзімді активтер үшін берілген аванстар
58 980
0,99
146 242
2,26
-1,27
Басқа да ұзақ ... ... ... МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ:
3 863 053
65,05
3 498 406
54,16
10,88
БАЛАНС
5 938 614
6 458 806
ПАССИВТЕР
ҚЫСҚА ... ... ... ... және ұзақ мерзімді қарыздың ағымдағы бөлігі
3 110 337
52,37
578 286
8,96
43,41
Байланыс жақтан алынған аванс
-
-
110 857
1,72
-1,72
Сауда кредиторлық берешек
679 963
11,45
2 848 421
44,10
-32,65
Басқа да ... ... және ... ... 455
6,59
2 518 882
39,00
-32,41
Төленуге тиісті салықтар және бюджеттен тыс қорлардың ... ... ... ... МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
4 266 748
71,85
6 079 544
94,13
-22,28
2-ші кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР:
Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер
-
19 035
0,29
Ұзақ ... ... 531 ... 168 436
80,02
0,29
Байланыс жақтан алынған аванстар
-
367 815
5,69
80,02
ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ:
1 531 139
25,78
5 555 286
86,01
5,69
МЕНШІК КАПИТАЛ:
86,01
Жарғылық капитал
300 ... ... ... ... 256 ... ... ... 417 068)
-91,22
(5 770 810)
-89,35
-1,87
МЕНШІКТІ КАПИТАЛ ЖИЫНЫ:
140 727
2,37
(5 176 024)
-80,14
82,51
БАЛАНС
5 938 614
100
6 458 806
100
-
* ... ... ... ... ... ... ... активінің құрылымында 2011 жылдың соңында ең көп үлесін 60,61% ... ... алды және ... ... ... 11,55% -ға ... Ағымдағы активтердің үлесі 34,95%, соның ішінде тауарлы-материалдық қорлар 16,45% құрайды. Ағымдағы активтер 2009 ... ... ... ... ... ... ... қорлардың 8,32%-ға төмендеуі, сауда дебиторлық берешектің 4,25 %-ға өсуі және ақша қаражаттардың 4,66%-ға өсуі әсер етті.
Пассивтер құрылымы компания қаражатының ... ... ... ... Пассивтер құрылымында меншік капитал 2,37% құрайды және өткен кезеңмен салыстырғанда 82,51%-ға жоғары. Ұзақ мерзімді міндеттемелердің үлесі 25,78%-ды құрайды және 2010 ... ... ... ... Ал ағымдағы міндеттемелердің үлесі 71,85% құрайды, яғни пассивтер ... ең көп ... ... міндеттемелер алады.
Қаржылық есептіліктің келесі нысаны, ұйымның қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі жөнінде мәлімет беретін есептілік ... ... ... ... ... және зиян туралы есептілікті көлденең талдауы:
(мың теңге ... ... ... ... 691 ... 328 ... 362 529
77,68
КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫ
-6 116 532
-6 470 ... ... ... 574 ... 142 ... 716 937
-173,51
Жалпы және әкімшілік шығындар
-637 199
-856 876
219 677
-25,64
Сату ... ... ... 540
47,68
Басқа да операциондық табыстар, нетто
144 368
129 147
15 221
11,78
НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТТЕН ТҮСКЕН ПАЙДА/(ЗИЯН)
507 205
-3 259 090
3 766 ... ... ... ... ... ... ... 119
-
Пайыздық табыс
26 240
17 605
8 635
49,05
Пайыздық шығындар
-518 148
-536 925
18 777
-3,50
3-ші кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
Бағам айырмасынан түскен ... ... ... 741
232 067
-486,09
САЛЫҚ САЛЫНУҒА ДЕЙІНГІ ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 742
-3 826 151
4 179 893
-109,24
ТАБЫС САЛЫҒЫ БОЙЫНША ШЫҒЫНДАР
-
-
-
-
ТАЗА ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 742
-3 826 151
4 179 ... ... ... ... ... және зиян туралы есептіліктің мәліметтерін талдауы бойынша, 2010 жылы сатудан түскен түсімнің 77,68 %-ға ... ... ... ... пайданы 115,56 %-ға немесе 3 766 295 мың теңгеге ұлғайтты. Пайыздық табыс 8 635 мың ... және ... ... ... ... та 232 067 мың ... өсті. Таза пайда 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда 4 179 893 мың теңгеге немесе 109,24%-ға ұлғайды. Пайда және зиян ... ... ... ... ... ... және ... шығындар 2010 жылы 219 677 мың теңгеге немесе 25,64%-ға ... ал сату ... ... 185 540 мың ... немесе 47,68%-ға көбейді.
Тігінен талдау жасау арқылы осы есептіліктегі негізгі баптардың үлесін бақылаймыз. Ол үшін келесі кестені ... ... 4
... ... ... теңге есебінде)
Көрсеткіштер
2010
2009
Құрылымның өзгеруі
мың теңге
%
мың теңге
%
ТҮСІМ
7 691 274
100,00
4 328 745
100,00
-
КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫ
-6 116 532
79,53
-6 470 ... ... 574 ... 142 ... және әкімшілік шығындар
-637 199
8,28
-856 876
19,80
-11,51
Сату шығындары
-574 706
-7,47
-389 166
-8,99
-1,52
Басқа да ... ... ... ... ... ... ТҮСКЕН ПАЙДА/(ЗИЯН)
507 205
6,59
-3 259 090
-75,29
81,88
Еншілес кәсіпорынның шығысталуынан түскен табыс
154 119
2,00
-
2,00
Пайыздық табыс
26 240
0,34
17 605
0,41
-0,07
Пайыздық шығындар
-518 148
6,74
-536 ... ... ... ... ... ... ... САЛЫНУҒА ДЕЙІНГІ ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 742
4,60
-3 826 151
-88,39
92,99
ТАБЫС САЛЫҒЫ БОЙЫНША ШЫҒЫНДАР
-
-
-
-
-
ТАЗА ПАЙДА/(ЗИЯН)
353 742
4,60
-3 826 151
-88,39
92,99
* ЖШС-ның ... ... ... жылы түсімдегі шығындардың үлесі 2010 жылмен салыстырғанда 69.96%-ға азайды және негізгі қызметтен түскен пайда 81,88%-ға ұлғайды. Талдаған ... ... ... да ... ... ... 3,43%-ға өсті және басқа да шығындар үлесі 5,67%-ға азайды. Бұл өзгерістердің бәрі таза пайданың 2010 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... ... капитал жөніндегі есептілік негізінде талдау жасаймыз. Келесі кестеден талдау көрсеткіштерін көреміз.
Кесте 5
Меншік ... ... және ... ... ... ... %
мың теңге
мың теңге
мың теңге
1
2
3
4
5
Меншік капитал, соның ішінде:
140 727
-5 176 024
5 316 751
-102,72
Жарғылық капитал
300 800
300 800
0
0
Қосымша төленген ... 256 ... ... 963 009
1688,18
Резервтік капитал
-
-
Жинақталған дефицит
-5 417 068
-5 770 810
353 ... ... ... ... ... ЖШС -ның меншік капиталы 2011 жылы 102,72%-ға өсті және ... ... ... 140 727 мың теңге құрады. Меншік капиталдың құрамында ең көп үлесін қосымша төленген ... ... ... ... ... 2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда 4 963 009 мың теңгеге өсті және 5 256 995 мың теңгені құрады. Компанияның 2010 және 2011 жж ... ... 353 740 мың ... ... Бұндай көрсеткіш компания үшін кішкене болса да оң ... ... ... ... ... есептілікті талдау мәліметтерін келесі кестеден көруге болады.
Кесте 6
Ақша қаражат қозғалысы есебін талдау:
Көрсеткіштер
Сомма мың ... ... ... ... ... ... таза ақша қаражаттары
-40 669
-1 527 980
-15,05
745,94
-760,98
Инвестициялық қызметте пайдаланған таза ақша қаражаттары
-509 128
-315 452
-188,36
154,00
-342,36
Қаржылық қызметтен алынған таза ақша қаражаттары
820 ... 638 ... ... ... ... ... 290
-204 840
100
100
-
* ЖШС-ның есептілігі негізінде құрастырылды
Кесте мәліметтері бойынша, 2010 жылы 204 840 мың теңгеге ақша қаражаттың кері ағыны болды. Ақша ... кері ... ең ... ... ... ... ... (746%). Инвестициялық қызметтен ақша қаражаттың кері ағыны 315 452 мың теңге ... 154% ... ... ... ақша ... 1 638 592 мың теңге алды, бірақ ... және ... ... кері ... жабу үшін бұл ақша жеткіліксіз.
2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда, таза ақша қаражат құрылымы мәнді өзгеріске ұшырады. 2010 жылы ұйым 270 290 мың ... ... оң таза ақша ... ... Ең ... үлес салмағын қаржылық қызметтен түскен таза ақша қаражаты алды (303%), ал таза ақша қаражаттарының кері әсері операциялық және ... ... ... Тағы бір айта кететіні, 2010 жылы және 2011 жылы да ЖШС-нің ... және ... ... ... ақша ... ... яғни ... инвестициялық және операциялық қызмет қаржылық-шаруашылық қызметте үлкен сұрақтар тудыратын ... ... ... 7
6100 бөлімі бойынша типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы*

n/n
Операциялардың құрылымы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
Алынған ... ... мен ... түріндегі берілген қарыз бойынша сыйақыны есептеу
1270
2170
6110
6160
2
Акциялар бойынша және құндық әдісі бойынша есепке алынған инвестициялар бойынша дивиденттерді ... ... ... ... ... ... ... кестенің жалғасы
4
Келесілерді қайта бағалау нәтижесінде инвестициялық жылжымайтын мүліктің бастапқы құнының өсуі
- құнды ... ... ... ... ... ... ... бойынша табысты есептеу (ғимаратты, жерді немесе олардың бөліктерін жалға беруден түскен
жал төлемі)
1260
2160
6140
6
Қаржылық құралдардың әділ құнының өзгеруінен түскен табысты ... ... ... ... ... ұзақ ... ... инвестициялардың баланстық құнының ұлғаюы
2030
2040
6150
8
Құнының ұлғаюында ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялардың алдында есептен ... ... ... ... және жинақ шоттарында ақша - қаражаттарды ұлғайту мақсатында сыйақы пайызы есептелінді
1050
6110
10
Қаржылық инвестицияларды бір топтан екінші топқа көшіргенде, баланстық құнынан әділ ... өсу ... ... ... және біріккен активтерді қайта бағалау нәтижесінде инвестицияның баланстық құны үлестік қатысу сомасына өскенде
2210
6150
немесе
6410
12
Облигациялардың құны олардың номиналдық ... ... ... ... ... ... кезең соңында жабылуы
6110
6160
5610
*Дерек көзі: Типтік шоттар жоспары бойынша шоттар корреспонденциясын ... ... ... құрастырылған
6220 шотында қайта қайтарылмайтын активтерді алумен байланысты түскен табыстар операциялары көрсетіледі.
6230 - ... ... ... ... ... операциялары шоты.
6240 шоты - Қаржылық есептілік стандартының талаптарына сай, табыс және шығын ... ... ... ... ... ... түскен зиянды жабудан түскен табыс операциялары көрсетіледі.
6250 шотында есептіліктерде шетел валютасының бірліктерін бірдей көлемде ... ... ... болған бағамдық айырмадан түскен табыс операциялары көрініс табады.
6260 шотында операциондық ... ... ... ... ... алу ... бейнеленеді.
6270 шотында биологиялық активтердің әділ құнының өзгеруінен түскен табысқа қатысты операциялары көрсетіледі.
6280 ... ... тағы ... табыстарды алумен байланысты операциялар кіреді. Олар: есептелінген айыппұлдар; өсімпұлдар; келісімшарттың шарттарын бұзу үшін салынған ... ... ... Заңға сәйкес, сотқа беру мерзімі өтіп кеткен кредиторлық қарызды есептен шығару:
- қалпына ... ... ... сомасы
- қызметкерлерге сыйақыны берудің актуарлық табыстар
- сақтандыру жағдайлары
- тағы басқа табыстар.
Негізгі емес тағы да ... ... ... ... ... ... ... келесідей шоттарда көрсетіледі. Оны 6 кестеден көруге болады.
Кесте ... ... ... ... ... корреспонденциясы*

n/n
Операциялардың құрамы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
Материалдық құндылықтарды, материалдық емес активтерді, негізгі құралдарды, қаржылық және тағы басқа ... ... ... ... ... еншілес, біріккен, құрылымдық бөлімшелерге сатудан түскен табыс.
1010
1210
1220
1230
1240
6210
2
Заңды және жеке тұлғалардан негізгі құралдар өтеусіз келіп түскенде
2410
6220
3
Мемлекеттік субсидиялар ағымдағы банктік шотқа түскенде
1030
6230
4
Сатуға ... ұзақ ... ... ... ... ... жабу
1510
1520
6240
5
Шетел валютасында көрсетілген қысқа мерзімді берілген қарыздар бойынша ... ... ... қаржылық активтер бойынша оң курстық айырма
1110
1150
6250
6
Операциялық жал бойынша жал төлемін есептеу
1260
6260
7
Жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюы
2510
2520
6270
8
Ағымдағы жал бойынша төленуі тиіс айыппұлдар, өсімпұлдар
1260
6280
9
6200 бөлімінің шоттарын есепті кезең ... ... ... ... ... ... ... әдістемесі негізінде құрастырылған
6300 бөлімі - тоқтатылған қызметпен байланысты табыстар операцияларын көрсетуге арналған.
6310 шотында ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу операциялары бейнеленеді.
6300
Кесте 9
бөлімі бойынша ... ... ... корреспонденциясы*

n/n
Операциялардың құрылымы
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1
2
3
4
1
Тоқтатылған қызметпен байланысты активтерді сатудан түскен ... ... ... 6310 ... ... көзі: Типтік шоттар жоспары бойынша шоттар корреспонденциясын құрастыру әдістемесі негізінде құрастырылған
6400 бөлім - ... ... ... ескерілген ұйымның табыс үлесін көрсетуге арналған. Бұл бөлім келесі шоттар тобынан тұрады:
6410 шотында үлестік ... ... ... ... ... ... үлесі көрсетіледі.
6420 шотында үлестік қатысу әдісімен ескерілген, біріккен ұйымның табыс үлесі көрсетіледі.
Кесте 10
бөлімінің типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы*

n/n
Операциялардың құрылымы
Шоттар ... ... ... ... ... қатысты, үлестік қатысу әдісімен ескерілген инвестицияның баланстық құнының ұлғаюы
2210
2210
6410
6420
2
Есепті кезең соңында 6410 және 6420 шоттарының жабылуы.
6410
6420
5610
*Дерек көзі: Типтік шоттар жоспары ... ... ... ... ... ... құрастырылған
Тағы да айта кететін жайт бұрынғы есеп шот жоспарында көрсетілген төтенше жағдайлардан түскен табыстар қазіргі шоттағы тағы басқа ... ... ... ХҚЕС ... сәйкес жасалған шоттар бойынша барлық төтенше жағдайлар бойынша табыстар 6280 тағы басқа табыстар шотына жатқызылады. ... ... ... ... ... және ... ... қызметіне тән емес, өте сирек кездесетін операциялар мен оқиғалар жатады.
Бұл оқиға өте сирек болатындығына қарамастан, ауытқу (аномалдық) сипатына ие, ... ол ... ... ... ... ... ... әсер етуі мүмкін.
Кей жағдайда төтенше жағдайды әдеттегі жағдайдан ажырату өте қиынға түседі, өйткені бір кәсіпорынға ол ахуал күтпеген жағдай ... ... ал ... ол ... ... болып табылуы мүмкін.
Егер оның келесі сипаттамасы бар болса, операция немесе оқиға ... ... ... ... өте ... ... жай немесе әдеттегі қызметтің бір бөлігі болып табылмаса.
Енді біз ... ... екі ... ... ... ... ... басым бөлігін шегіртке жойып жіберген. Бұл құбылысты төтенше ... ... ... ... құрғақшылықтың салдарынан алынатын астықтың басым бөлігі алынбай қалған. Осының салдарынан кәсіпорын күткен ... ... зиян ... ... де, бұл ... ... ... ретінде таныла бермейді.
Келесі жағдайларда төтенше жағдай ретінде қарастыруға болмайды, атап айтсақ:
- валюта бағамының ... ... - ... ... бағаға түзетулер енгізу;
- мүліктерді, құрал-жабдықтарды, инвестицияны сатудан немесе есептен шығарған кездегі алынатын табысты немесе зиянды;
- салық жеңілдіктерін алып ... ... ... ... ... ... т.б.
Тоқталылған операциялардан және төтенше ахуалдан алынған зиян мен табыстың есебі мына шоттарда жүреді:
шоты қазіргі кезде 6280тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінше сақтандыруды қажет етеді, ол үшін кәсіпкерліктің тәуекелділігіне резервтер жасау керек. Бұл жағдайда, яғни резервтік қорлар ... олар ... ... өтем ... ала ... яғни өтелмейді.
шоты қазіргі 6280 шотында көрсетілген. Бұл шотта табиғат апатынан келген зиян есепке ... ал ол ... өз ... ... ... ... және кәсіпкерлік тәуекелділіктің де есекерілмегендігінен пайда болады.
Кей жағдайда бұл сақтандырушының (кәсіпкердің) саналы әрекетінен де болуы мүмкін.
Шотының дебеті ... ... ... - ... ... ақша ... ... корреспонденцияланып, келген зиянның сомасын көрсетеді. Кей кезде кәсіпорын табиғат апатының нәтижесінде табыс табуы мүмкін. Мысалға, сақтандырушы ұйым ... ... ... ... ... өтеп ... ал ... сол жойылған мүліктен запас бөлшектер алып, оны іске жаратса немесе сатса, онда ... аз да ... ... табуы мүмкін. Табиғат апатының нәтижесінде жойылған басқа да активтерді (материалдар, тауарлар т.б.) тап осындай жолмен есептен шығарады. ... ... және ... ... ... ... шығындарды есепке алуға 7110 "өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығыстар" шоты арналған.
Бұл шотта сату ... ... ... мынадай түрлері көрініс табады: кәсіпорын қоймаларындағы өнім ... және ... ... өнім ... салынбай және буып - түйілмей босатылуы да мүмкін, немесе қоймаға кірістелген өнімнің өзіндік құнының құрамында ыдыс құнының ... де ... Егер ... ыдысқа салу өнімді қоймаға тапсыруға дейін өндіріс технологиясына сәйкес жүзеге асырылса, ыдыстардың құнын өнімнің өндірістік өзіндік құнына енгізіледі; өнімді жөнелтетін ... ... оны ... ... арту бойынша жұмсалатын шығындар; комиссиялық алымдар немесе жасасқан шарттар бойынша өткізуші ұйымдарға өнімді өткізгені үшін төленетін шығындар; ... ... ... ... ... ... ... ұсталынуы; сатушылардың және басқа да қызметкерлердің еңбекақысы мен аударымдары; өнімді сақтау және тасымалдау кезінде болатын табиғи кемулері; жарнама және ... сату үшін ... ... ... шығындары; өткізушіге және басқа делдалдық ұйымдарға төленетін комиссиялық алымдар (аударымдар); өнімді сатуға байланысты ... да ... ... ... ... жұмсалатын шығындар т.б.) жатады.
Сатылатын өнімнің шығындары сатып ... ... ... ... онда ... ... 7110 шотта көрсетілмейді, тек қана қосалқы және қызмет көрсететін өндірістер мен шаруашылықтардың қызметтері ретінде есепке ... ... ... ... ... ... сату ... жұмсалған шығындарды тек сатылған өнімнің толық өзіндік құнын және өнімді, жұмыстарды және қызметтерді сатуға байланысты нәтижелерін (табысты немесе ... ... ... ... ғана оған ... түрде назар аударылады.
Өнімді сатуға жұмсалған шығындардың баптары бойынша талдау есебі ... ... ... ... ... тізімдемесінде, яғни кәсіпорын бекіткен баптарының номенклатурасы бойынша жүргізеді.
Төменде 7110 "өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығыстар" шоты бойынша ... ... ... ... ... ... сату және ... көрсету бойынша шығыстар" шоты бойынша жасалған шоттардың корреспонденциясы*

Шаруашылылқ операцияларының мазмұны
Шоттар
корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1.
Тауарларды сатумен байланысты ... ... - ақ ... сату, түсіру процесіне қызмет көрсеткендергеесептелген жалақы
7110
3350
2.
Жинақ зейнеткерлік қорға, міндетті зенеткерлік жарнасы жалақыдан ұсталды
3350
3210
3.
Жалақы ... ... ... ... ... ... ... қойманы күзету, комиссиондық және басқа да шығыстары үшін жасалған шот - фактурасы қабылданды:
* Жабдықтаушылардың көрсеткен қызметі үшін
* ҚҚС ... 1420 ... ... ... ... ... жалға сомасы есептелінді:
* Жалға төлемі үшін
* ҚҚС сомасына
7110 ... ... ... ... негізгі құралдар мен материалдық емес активтер бойынша есептелген амортизациясы
7110
2740 ... ... ... ... ... ... да шығыстар өтелді
7110
1230, 1010
8.
Есептік кезеңнің соңында есепке алынған шығыстар жиынтық табыс шотына есептен шығарылды
5610
7110
*Дерек көзі - ... В.К., ... В.В., ... Т.Ғ., ... О.И. ... бухгалтерлік есеп".
Жоғарыда келтірілген жазбалардың нәтижесі бойынша 7110 шоты жабылады. 7110 шотында жарнама шығыстары, материалдар болуы ... ... ... сия, ... ... және т.б.) ... материалдануы және материалданбауы мүмкін (радио, телевизор арқылы немесе баспа - газет, журнал арқылы). ... ... ... 2 АЕК аспаса, онда оларға ҚҚС салынбайды. Мысалы, кәсіпорын 2012 ... ... ... да ... ... кәсіпорын бейнеленген доп ойындарын тартқан, оның бір бөлігі 2500 теңге тұрған және кәсіпорын туралы ақпараттары бар жыл тізбесін таратқан, ал оның бір ... 200 ... ... тауарлардың, жұмыстардың және қызметтердің өзіндік құнын есепке ... ... ... ... ... өзіндік құны" деп аталатын синтетикалық шот 7010 жатады:
7010 - "сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік құны" шоты. Бұл шоты өнім ... ... ... және ... ... материалдық өндіріс салаларында қолданылады және босатылған (жөнелтілген) өнімнің, орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің ... ... ... ... алуға арналған.
7010 шотқа сатылған дайын өнім түрі бойынша субшоттар ашылуы мүмкін,бірақ бұндай шешімдер есеп саясатында көрініс табуы тиіс.
Төменде 7010 ... ... ... ... ... ... шоты бойынша жасалатын шоттардың корреспонденциясы келтіріліп отыр.
Кесте 12
7010 "сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік құны" шоты бойынша жасалатын шоттардың ... ... ... ... - накладнойларының негізінде, қоймадан нақты өзіндік құны бойынша босатылған дайын өнімнің сомасына
7010
1320
2.
Тапсырыс берушілерге орындалған ... мен ... ... бойынша өткізілді
7010
8110,8310
3.
Босатылған тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге толтырылған салықтық шот - фактуралар және есеп айырсу - ... ... ... алушыларға ұсынылды:
* Келісімді бағалар бойынша
1210
7010
* ҚҚС сомасына 16%
1210
3130
*Дерек көзі - Радостовец В.К., ... В.В., ... Т.Ғ., ... О.И. ... ... ... - шоттың дебетінде сатылған тауарлардың, жұмыстардың және қызметтердің өзіндік құны есепке алынады да, ал ... ... ... осы ... ... 5610 ... ... (залал)" шотының дебетіне жазылады. Осы жазудан кейін 7010 - шоты ... ... ... үшін ... (ведомостар) пайдаланылады, оларда ай ішіндегі және жыл басынан бері ... ... ... ... ... және ... саны мен өзіндік құны корсетілуі тиіс.
7010 шоты бойынша жасалатын талдау есебі сатылған бұйымдардың (тауарлардың), жұмыстардың және қызметтердің атаулары, не түрлері ... ... ... ... ал бұл сату ... талдау үшін қажет. Талдау есебі үшін тізімдемелер (ведомостар) пайдаланылады, оларда ай ішіндегі және жыл ... бері ... ... ... ... ... және қызметтердің саны мен өзіндік құны корсетілуі тиіс.
Негізгі емес кызметтердің шығысын есептеу үшін 7400 "Негізгі емес қызметтер бойынша шығысы" деп ... ... ... ... ... шоттары өткізілген активтердің барлық түрлерінің өзіндік кұны, сондай-ақ бағам айырмашылықтарынан алынған сомалар ... ... ... ... - ... емес ... сату бойынша шыгыстар" шоты сатылған материалдық емес активтердің құны туралы ақпаратты жинақтауға арналған.
7410- шоты бойынша жасалған ... ... ... ... ... ... 13
7410- шоты бойынша жасалған шоттардың корреспонденциясы*

Шаруашылық операцияларының мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
дебет
кредит
1.
Сатылған материалдық емес активтер, өздерінің ... ... ... ... ... емес ... өз ... болған кезде, оны пайдаланғаны үшін, есептелген тозу сомасына
2730
2730
* Сатылған материалдық емес активтердің қалдық құнына (тозу сомасы бастапқы құнынан алынып тасталды)
7410
2730
2.
Материалдық емес ... ... ... шыққан шығыны жыл аяғында жиынтық табыс (зиян) шотына көшіріліп жазылады.
5610
7410
*Дерек көзі - Радостовец В.К., Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., ... О.И. ... ... есеп"
Жыл аяғында шығындардың барлығы табыс (зиян) шотына көшірілгеннен кейін, 7410 шоты жабылуы тиіс.
7420 -"Негізгі құралдарды сату бойынша шығысы" шоты - бұл шот ... ... ... (ұзақ мерзімді жалға берілген негізгі құралдарды қоспағанда) құны туралы ақпараттарды жинақтау үшін пайдаланады.
Кесте 14
7420 ... ... сату ... шығысы" шотының корреспонденциялары*

Шаруашылық операциялардың мазмұны
Шоттар корреспондециясы
дебет
кредит
1.
Сатылған негізгі құралдар белгіленген тәртіпте есептен шығарылады:
Негізгі құралдар өзінің сатушысында болған кезінде, оны пайдаланғаны үшін, ... тозу ... ...
* ... ... ... сомасы бастапқы құнынан алынып тасталынады)
7420
2410
2.
Негізгі құралдарды сатуға байланысты шыққан шығыны жыл аяғында жиынтық табыс (зиян) шотына көшіріліп ... көзі - ... В.К., ... В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., Шмидт О.И. "Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп"
Жоғарыда ... ... және осы ... қатысты шоттардың барлығы 5610 шотмен коррепонденциялана отырып жабылуы тиіс.
Өнім өндіруге ... ... ... ... ... және олар өндіріс көлеміне тәуелді емес, тұрақты сипатқа ие, сатылған өнімнің, керсетілген қызметтің нақты бір түрімен ... ... ... ... ... еш нәрсе өндірмесе де, белгілі бір кезеңдердің барысында кезең шығыстарын жасайды.
Кезең ... ... ... ... және ... ... ... бойынша шығыстар;
* тауарлы - материалдық запастарды сату бойынша шығыстар.
Бұл шығыстар тауарлы - ... ... ... ... олар өзі орын алған есептік кезеңнің жиынтық табысын азайтып ... ... Олар ... өнімнің және аяқталмаған өндірістің қалдықтарына жатқызылмайды.
Шығыстың бұл ... ... және ... - ... ... басқаруға байланысты кезеңдік шығыстар жатады. Бұл шығыстардың есебі 7210 "Жалпы және әкімшілік шығыстары" деп аталатын активтік шотта ... және ... ... талдамалы есебі келесі шығыс баптарының типтік номенклатурасы бойынша жүргізіледі.
Кесте 15
Жалпы және әкімшілік шығыстарының баптары*

Шығыс баптарының мазмұны
1.
Әкімшілік персоналдарға жататын, қызметкерлердің еңбек ... және ... ... ... ... еңбек ақысы
3.
Басқару әкімшілік аппаратын, субъектінің қызмет көрсететін құрылымдық бөлімшелерін, материалдық - ... және ... ... ... ұстау. Оның ішінде қызмет бабында пайдаланатын жеңіл транспортын ұстаудың ... және ... бабы үшін жеке ... ... ... ... компенсациялау
4.
Байланыс торабы, дабыл қағу құралдары, есептеу орталықтары және басқа да ... ... ... ... ... шаруашылыққа арналған негізгі құралдардың тозуы; ғимараттарды ағымдық жөндеуге және ұстауға кеткен шығыстары және жалпы шаруашылыққа арналған инвентары)
5.
Қазба ... ... ... ... ... егер олар ... ... жатпайтын болса (яғни негізгі қор ретінде капиталанбайтын болса)
6.
Субъектінің салынып жатқан объектісін басқаруға кеткен шығыны, егерде олар ... онда оның ... ... қадағалаушылар атқарады, сондай - ақ жаңадан салынған ... ... ... ... және ҚМЖ (СМР) бітпегендерді қалпына келтіру бойынша шығыстары, ... - ақ ... ... ... ... және ... да шығындары
8.
Әкімшілік басқару жүйесін және құралдарын жетілдірумен байланысты шығысдары
9.
Банкі көрсеткен қызметін төлеу
10.
Басқа ұйымдардың жалпы шаруашылықты басқаруды жүзеге асыруға ... ... үшін ... ... ... ... ... функционалдық қызметі болмаса
11.
Әкімшілік басқару персоналдарына жұмсалған іссапар шығыстары
12.
Кеңселік, баспалық, почта - ... және ... ... ... ... ... пен шаруашылықтарды ұстау бойынша шығыстары
15.
Жұмыс күшін қабылдауды ұйымдастыруға, мамандарды оқытуға, компенсацияға, комиссиондық шығыстарға кеткен шығындары
16.
Жалпы ... ... ... ... ... беру ... шығыстары
17.
Салықтар, алымдар
18.
Коммуналдық қызмет, қызметкерлердің еңбегін қорғау, субъектіні қорғау, өртке қарсы қорғау шығыстары, сауықтыру шығыстары, директорлар кеңесіне ... ... және ... да жалпы шаруашылық сипаттағы шығыстары
19.
Тауарлы - материалдық запастарының қоймада кем шығуын қалпына келтіру шығындары, нормадан тыс жоғалтулар және ... да ... ... ... ... уақытша еңбекке жарамсыздығына жәрдем ақы төлеу
21.
Басқару аппаратының еңбек стажын төлеу, яғни бір ... ... ... ... және ... ... қызметті төлеу
23.
Денсаулық сақтау объектілерін, мектеп жасына дейінгі ұйымдарды, мәдениет, спорт, тұрғын үй ... ... ... ... құрудан босаған еңбеккерлерге, қысқарған қызметкерлерге, әскер қатарына ... ... ... ... ... ... төленетін айыппұлдар мен өсімақылар
27.
Ұрланған, жоғалған мүліктердің материалды жауапты тұлғалары табылмаған немесе дәлелденбеген жағдайда, оларды қалпына келтіруге кеткен шығындары және ... көзі - ... В.К., ... В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., Шмидт О.И. "Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп"
Қажет болған жағдайда кәсіпорын осы келтірілген типтік ... ... ... ... кәсіпорын оларды әрбір экономика саласының ерекшеліктерне карап ... да, ... де құкы бар. ... және ... ... 7210 ... көрініс табады, ал онымен байланысты шоттар корреспонденциясы мынадай.
Келесі кесте арқылы жалпы және ... ... ... ... ... көрсетеміз.
Кесте 16

Шаруашылық операциялардың мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
дебет
кредит
1.
Материалдық емес активтер бойынша амортмзация есептелінді
7210
2740
2.
Құрылысты салуға байланысты, бірақ оның бастапқы құнына кірмейтін ... ... ... ... ... ... перспективалық сипаттағы шығындар, көрмелерді безендіруге кеткен шығындар т.б.)
7210
2930
3.
Әкімшілік мақсатта пайдаланатын негізгі құралдар бойынша амортизация есептелінді
7210
2420
4.
Жалпы және әкімшілік қажеттілігі үшін ... мен ... ... ... үшін пайдаланған дайын өнімдер (тәжірибелер жасау және т.б.)
7210
1320
6.
Күдікті қарыздар бойынша резерв жасалынды
7210
1290
7.
Есеп беруге тиісті ... іс - ... және ... ... ... ... ... кезеңдерінің шығындарының осы есепті кезеңге қатысты үлесі есептен шығарылды
7210
1260
9.
Әкімшілік және жалпы шарушылық қызметкерлеріне ... ... ... және ... ... ... ... аударымдар жасалды, әлеуметтік салық есептелінді (21%)
7210
3210
11.
Қабылданған жұмыстардың және көрсетілген қызметтердің ... ... газ және ... құны ... ... ... ... да мамандарға жалақы есептелінді
7210
3350
13.
Қызметкерлер тұлғаларының еңбек ақысынан аударымдар жасалды, әлеуметтік салық есептелінді (21%)
7210
3120
14.
Негізгі құралдарды жөндеуге резервтер құрылды
7210
5440
15.
Ағымдағы жал бойынша шығыс ... ... мен ... қызметтер қабылданды:
* негізгі өндіріс цехтарынан
7210
8110
* қосалқы өндіріс цехтарынан
7210
8310
* әлеуметтік сала объектілерінен (моншалар, кір ... ... ... үй және ... ... ... ... жататын, салықтар есептелінді (транспорт құралдарынан салығы, мүлік салығы, жер салығы және т.б.)
7210
3150,3160
18.
Белгіленген норма шегінде, өкілетті шығыстары төленді (есептелінді)
7210
1010,1250
19.
Сақтандыру полисін алумен ... ... ... ... өсімдері есептелінді (төленді)
7210
1250
21.
Есепті кезеңнің аяғында жалпы және әкімшілік шығындарының сомасы қаржылық - шаруашылық қызметінің нәтижесінде ... ... ... ... жазылады
5610
7210
*Дерек көзі - Радостовец В.К., Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., ... О.И. ... ... есеп"
Жалпы және әкімшілік шығыстары жиынтық табысқа есептен ... ... 7210 шоты ... ... (проценттер) бойынша шығысқа - банк несиесі және жабдықтаушылардың берген несиесі бойынша, мүлікті жалға беру бойынша төленетін ... ... ... ... - несие алушынын ақша капиталын несиеге алғаны үшін несие берушіге ... ... бір ... ... ... көзі карыз капиталын пайдалану процесінен туындайтын құн болып габылады
Пайыздар бойынша шығатын шығындардың есебі 7310 - ... ... ... деп ... шотта жүргізіледі. Бұл - активтік, күрделі шот. Пайыздар ... ... ... ... ... түрлері бойынша ведомоста жүргізіледі.
Пайыздардың барлық түрлерін есептегенде 7310 - шоты ... де, 3380 - ... ... проценттер" шоты кредиттеледі.
Пайыздардың барлық түрлерінің төлемі 3380 - шотының дебеті және:
* пайыздар нақты ... ... 1010 - ... кредиті бойынша көрініс береді. Жылдың аяғында 7310 - ... ... ... пайыздардың сомалары осы шоттың кредитінен 5610 шотының дебетіне көшіріліп жазылады. Бұл жазбадан кейін 7310 - шоты ... ... ... ... мен ... ... нарықтық экономика жағдайындағы рөлі оны орындайтын функцияларымен анықталады. ТМД елдерінің арнайы әдебиеттерінде табыс функциясы жөнінде мәселе ... бір ... ... жоқ, ... ... ... 2 ден 6 дейінгі түрлері бар. ... ... ол екі ... ... мемлекеттік бюджеттін табыс көзі, ұйымдардың әлеуметтік дамуы.
Олардың тәуелсіздігіне байланысты функциялардың бірлігі табысты шаруашылық қызметінің элементі етіп ... ... ... ... мен ... ... ... түсінікті, яғни бұл мәселенің жешілуі шаруашылық қызмет етуші ұйымға алынатын және ұйымда қалатын табыстан қажетті тәуелсіздігін қамтамасыз ... өз ... ... ... үшін келесі негізгі шарттар қажет:
* Өнім бағасы белгілі бір жақындылық деңгейімен еңбектің қажетті шығындарын білдіру қажет және де ... ... ... ... мен өзіндік құнның төмендеуін ескеру қажет.
* Өнімді калькуляциялау жүйесі және өнім калькуляциясын анықтау ... ... ... ... ... бөлу механизмі ынталандыру рөлін атқаруы қажет және оның тиімділігін көбейту қажет.
* Табыстың тиімді қызмет етуі барлық қаржылық қуралдардың (амортизациалық ... ... ... ... салу, акциз, жалдық төлем, дивиденттер, пайыздық қойылым, ... ... ... ... ... ... ... есептеу формалар, несие түрлері, валюта бағамы, бағалы қағаздар бағамы және басқалары).
Қаржылық есептілік ұйымның есепті кезеңдегі жұмыс жағдайы мен нәтижелерін сипаттайтын ... ... ... ... ақпарттары маңызды әрі мәнді болуы тиіс, себеі олар пайдалушылардың ... ... ... ... ... есептілік формаларының екінші формасы Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары бойынша ... деп, ал ... ... есептілік стандарттары бойынша есептілік деп аталады.[12]
есептілік ұйым ... ... ... ... ... есеп беру формасы болып табылады. Инвесторлар мен басқа да кредиторлар осы ... ... ... ... ... құндылқты, ұйымның несие қабілеттілігі бағаланып, болашақ ақша ағымына болжам жасалынады.
Бұл есептілік формасы пайдаланушыларға болашақ ақша ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Біріншіден, инвесторлар мен кредиторлар осы есептілікті ұйымның өткен кезеңдегі қызмтеіне баға беруге пайдаланады. Өткен ... ... ... ... ... ... ... көптеген болжамдар өткен кезеңдегі көрсеткіштер бойынша жасалынады. Екіншіден, осы ... ... ақша ... қол жетпей қалу тәуекелін анықтауға мүмкіндік береді.
Осы есептілік негізінде табыс алудың негізгі көзі ... ... ... ... ... Таза табыс сомасына ұйымда қабылданған есеп әдістері тікелей әсер етеді. Таза табыс ... ... ... ... ... мен ... ... анықталады.
есептілікті Қазақстандық стандарттар бойынша құрастырғанда онда ... ... ... ... ... жұмыстар, қызметтерді сатудан алынған табыстар. Бұл бап бойынша негізгі қызмет түріне сәйкес алынған ... ... оның ... ... ... ... т.б. табыстары да кіруі мүмкін.
* Сатылған өнімдер, жұмыстар, қызметтердің өзіндік құны. Бұл бап тікелей негізгі табыс сомасын алуға байланысты ... ... ... ... ... ... жұмыстар, қызметтерді сатудың қаржылық нәтижесін көрсетеді. Сатудан алынған табыстан олардың өзіндік құнын шегеру арқылы анықталады.
* Кезең шығындары. ... ... ... ... ... сатумен байланысты жалпылама шығындар жатады. Кезең шығындары өнімнің өзіндік құнына қосылмайды.
* Негізгі ... ... ... ... Осы бап ... негізгі қызметтің қаржылық нәтижесі жиынтық табыс пен кезең шығындарының айырмасы ретінде анықталып көрсетіледі.
* Негізгі емес қызметтен алынған табыс (зиян). ... емес ... ... ... ... ... ... емес қызмет түріне айналымнан тыс активтерді сатудан алынған, бағалы қағаздарды қайта бағалаудан және т.б. ... ... ... мен ... зиян ... ...
* Салық салғанға дейінгі негізгі қызметтен алынған табыстар (зиян). Бұл алдыңғы екі көрсеткіштердің айырмасы ... ...
* ... ... ... заңға сәйкес анықталған табыс салығының сомасы болып табылады.
* ... ... ... ... ... алынаған табыстар (зиян). Жоғырыдағы соңғы екі көрсеткіштердің айырмасы ретінде анықталады.
* Төтенше оқиғалардан алынған табыс (зиян). Төтенше ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар.
* Таза табыс (зиян). Жоғырыдағы ... екі ... ... ... анықталатын қаржылық нәтиже болып табылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары бойынша есептілікті құрастырғаннан кейін ұйымдар оған ... ... ... ... ... ... талдау екі әдіс арқылы жасалынады.
Бірінші әдіс шығындар сипаты әдісі деп аталынады. Мұнда шығындар өздерінің ... ... ... ... және ұйымның ішіндегі құрылымдық бөлімшелер арасында бөлініп-таратылмайды. Бұл әдіс кіші, шығындардың функционалдық жіктелуін талап етпейтін ұйымдарда қолданылады.
Екінші әдіс ... ... ... деп аталады. Бұл әдіс бойынша шығындар өзіндік құнның, бөлініп таратылатын шығындардың ... ... ... бір ... ... атқаратын қызметіне қарай жіктеледі. Осы әдіс арқылы пайдаланушыларға өте орынды ақпарт береді.
Ендігі кезекте ЖШС-і мысалында ... оның ... ... ... мен ... ... ... Осы мақсатта келесідей кестені құрастырамыз.
Кесте 17
ЖШС-і мысалында есептілікті талдау*
Көрсеткіштер
2011 жыл
2012 жыл
Ауытқу
Сомасы, ... ... ... ... ... көрсетудің өзіндік құны
1439294
2043265
+603971
+41,97
Жалпы табыс
−140762
807036
+947798
+673,3
Басқа да табыстар
7027
15360
+8333
+118,59
Әкімшілік шығыстар
89621
163830
+74209
+82,81
Басқа да шығыстар
10149
Бағамдық айырма бойынша шығыстар
7309
Басқа да ... ... ... және ... салынуға дейінгі пайда
−223356
−933075
−709719
−317,76
КТС бойынша шығыстар
4887
Табыстар жиыны
−223356
−937962
−714606
−319,94
*Дерек көзі: ЖШС-і мысалында құрастырылған
Кесте 16 ... ... ... ... ... алынған табыстың 62303 теңгеге, 4,8%-ға азайғанын көреміз. Ал сату қызмттерінің ... құны ... ... ... ... ... да 947798 теңгеге артқанымен, осы есепті кезеңдердегі әкімшілік шығыстар мөлшерінің өте көп ... ... ... Осы ... ... шығыстар мөлшерінің не себепті арқанын, оған қандай баптардың кіргендігін көру мақсатында келесі кестені құрастырамыз.
Кесте 18
ЖШС-і мысалында әкімшілік шығындар құрамын ... ... ... ... ... ... %
Сомасы, тг
Үлесі, %
Көрсетілген қызметтің өзіндік құны
1439294
100%
2043265
100%
+603971
+41,97%
* Еңбекақы төлемдері
183539
12,76%
203551
9,97%
+20012,0
+10,91%
* Әлеуметтік төлемдер
6137
0,3%
17-кестенің ... Сый ... ... аударымдары
29949
2,08%
23606
1,16%
−32203
−21,18%
* Негізгі құрал аморт.
0,8751
6,87%
75067
3,68%
−23684
−23,99%
* МЕА амортизациясы
5082
0,36%
5912
0,29%
+8300
+16,34%
* НҚ ұстау шығындары
395065
27,45%
615225
30,1%
+220160
+55,73%
* Шикізаттың құны
651049
45,24%
906334
44,36%
+255285
+39,22%
* Іс сапар ... Жал ... ... ... қорғау бойынша шығындары
7174
0,5%
15150
0,75%
+7976
+111,18%
* Еңбек пен НҚ сақтандыру шығындары
1821
0,12%
316
0,02%
−1505
−82,65%
* Өзге шығындар
47517
3,31%
149508
7,29%
101991
*Дерек көзі: ... ... ... 17 ... ... ... ... шығындарының өте үлкен мөлшерде артқанын көреміз. Ал әр жылдың көрсеткіштерін қарастырсақ, олардың ішіндегі сатылып алынатын шикізаттың құны мен ... ... ... күту және ... ... өте ... екендігін байқауға болады. Шикізаттарды сатып алумен байланысты ... ... жылы 45,24%. ... жылы 44,36%, ал ... құралдарды күту және ұстау шығындары өткен жылы 27,45%, ал есепті жылы 30,1%. ... осы ... ... ... ... ... күту және ұстау шығындарын азайтумен байланысты шараларды қарастырулары қажеттігі анықталды.
3. ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Тікелей капитализация әдісімен есептеу
Табыстылықтың қатысты көрсеткіштеріне нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның қаржылық қызмет жасау, қаржыландыру көздерін ... және ... ... ... ... ... анықтайтын, осы кәсіпорын қызметінің тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштері жатады. Олар кәсіпорын қызметін түрлі бағытта белгілейді және олар экономикалық процеске ... ... сай ... ... ... қатысты талдау мен кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалаудың міндетті элементтері болып табылады, ... олар ... ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіштер.[21]
Тікелей капитализация әдісімен есептеу 3 топқа бөлінеді:
а) Жалпы активтер ... ... ... және ... ... ... өнімдір;
б) ақша қаражаттарының таза ағымы (немесе түсімі) негізінде есептелетін табыстылық көрсеткіштері.
Кәсіпорын активтерін (мүлкін) пайдалану ... ... ... ... ... дұрыстығы туралы шешімдер қабылдауда қажетті әрі маңызды белгілердің бірі ... ... ... ... тиімділігін өлшеудің бірден-бір дұрыс, танылған әрі кең тараған қорытындылаушы көрсеткіштерінің бірі - табыстылық коэффициенті, ол таза ... ... ... ... капиталға) қатынасын көрсетеді. Активтердің табыстылық деңгейін капиталды пайдаланудың таңдау жолдарымен, мысалы, кәсіпорынның алған табысымен салыстырған ... ... ... ... ... ... ... тиімділігінің көрсеткіштері;
* Кәсіпорынның инвестициялау мақсатында қажетті табысты жеткілікті ... ала алу ... ... ... ... ... ... Шешім қабылдау және бақылау құралы ретінде пайдаланады.
Басқару тиімділігінің көрсеткіші ретінде, авансталған капиталдың табыстылық деңгейі оның сапасының индикаторы болып ... ... ... ... ... жеткілікті көлемде алу мүмкіндігін білдіретін өлшеуіш ретінде, авансталған (жалпы) капиталдың табыстылық деңгейі кәсіпорынның ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығының ... ... ... ... ... ... ол, инвесторлар мен ұзақ мерзімді несиелер, заем берушілердің үлкен назарына ие ... ... ... ... ... мақсатында пайдаланудың тиімділігі сонда, ол кәсіпорынның болашақта алынатын табысын активтермен (жалпы капитал) байланыстыруға мүмкіндік береді. Бұл болжаудың нақтылығын ... ... ... кәсіпорындарда инвестициялық шешімдер қабылдауда, қаржылық жоспарлауда, үйлестіруде, сондай-ақ шаруашылық қызметімен оның нәтижесін бақылау мен бағалауда маңызды роль атқарады. Үлгілі ... ... ... ... оның ... ... бойынша қатаң түрде бақылап отырады және сәйкесінше осы ... ... ... басшыларына сыйақылар беріледі. Активтерге немесе жобаларға жаңа қаржы салымдарын салу қажеттілігін бағалаған кезде, олардан алынатын ... ... және бұл ... ... ... ... ... табылады.
Барлық активтердің тиімділік деңгейі (авансталған, жиынтық капитал) мына ... ... ... ... ... ... ... (авансталған, жиынтық капитал =баланы валютасы ... ... ... ... ... кәсіпорынның барлық капиталының табыстылық коэффициенті, 21 - кестеде берілген мәліметтермен сипатталады.
Кесте 19
Тікелей капитализация әдісімен есептеу *

Көрсеткіштер
Өткен ... ... (+, - ... табыс, мың теңге
- 223356
- 937962
- 714606
2.
Жалпы активтер (авансталған, жиынтық капитал = баланс валютасы)
2171261
2590642
419381
3.
Жалпы активтердің табыстылық ... ... ... %
- ... ... 25,92
*Дерек көзі: ЖШС-і негізінде құрастырылған
Жалпы активтердің табыстылық деңгейі (авансталған капитал) өткен ... ... - 25,92 ... ... және - 36,2% құрайды. Алайда бұл көрсеткіштің деңгейін білу жеткіліксіз. Оның қандай факторлардың есебінен ... және ... ... ... ... және сақтау үшін бұл факторлардың сенімділігін талдау, әлдеқайда маңызды болып табылады.
Арнайы оқулықтарда бұл көрсеткіш деңгейінің өзгеруіне әсер ... ... және ... есептеуге қатысты екі түрлі көзқарас кездеседі. Факторларды сандық және сапалық етіп бөлу және активтерді есептеу, дәстүрлі көзқарас болып табылады. Сандық ... ... ... жыл ... және жыл ... есептеліп, екіге бөлінген, активтердің орташа жылдық құны жатады, ал сапалық факторға кәсіпорынның таза табысы жатқызылады.[13]
Бұл екі фактордың талданып ... ... ... ... ауытқуға ( - 25,92) ықпалын анықтау үшін, өткен ... ... және ... ... ... ... ... активтердің қосымша табыстылық коэффициентін есептейміз.
Да=__ - 2233562590642 *100=-8,62 ... ... ... ... ... алып ... ... жалпы активтер өзгерісінің ықпал ету мөлшерін анықтаймыз. Бұл фактордың талданып отырған ... кері ... 1,66 ... ( - ... ... Таза ... - 714606 мың ... азаюы, зерттеліп отырған көрсеткішті - 27,58 пунктке ( - 36,2+8,62) азайды. Бұл екі фактордың жиынтық ... ... ... ... ... ... активтердің табыстылық деңгейінің оң нәтижелі ауытқуын беріп отыр
Да= - 1,66 - 27,58=25,92
Алайда айта ... жөн, ... ... бұл ... ... өлшеу біршама қате, себебі оны есептеудің математикалық формуласы ... және ... ... ... қарамастан, ол көрсеткіштің экономикалық мазмұнына жауап бермейді. Таза табыс бойынша барлық активтердің табыстылық деңгейі - ... ... ... ... ... құнының бірлігінен (1 теңге) табыстың қанша ақшалай бірлігі алынатынын көрсетеді. Осыған қарағанда, неғұрлым ... ... ... және оның ... ... ... ... соғұрлым активтер тиімділігі төмен болады. Керісінше, авансталған капиталдың табыстылық деңгейі жалпы активтерді пайдалану ... ... ... ... Осы түсініктерді қарастыра келе, біз екінші көзқарас әлдеқайда ғылыми негізделген және дұрыс деп есептейміз. Және оның соңғы жылдардағы арнайы әдебиеттерде кең ... ... ... Таза ... ... ... іскерлік белсенділігі көрсеткіштерінің бірі болып саналатын өнімді өткізуден алынатын табыс маңызды роль атқарады. ... да екі ... ... қолдаушы мамандар, жалпы активтердің табыстылық деңгейінің өзгерісі келесі бірінші қатарлы факторлардың әсерінен болады деп есептейді:
* Кәсіпорын ... ... ... бірі - ... өнімнің табыстылық деңгейі;
* Жалпы активтердің айналымдылығы.
Бұл көрсеткіштердің ... ... ... ... ... берілуі мүмкін:
Жалпы активтердің табыстылық деңгейі = өткізілген (сату) өнімнің табыстылығы x активтер айналымдылығы.
таза табысжалпы активтердің орташа мөлшері = таза ... ... ... x ... өткізуденалынатын табысжалпы активтердіңорташа мөлшері ... ... ... ... ... ... ... теңгесінен алынған таза табысы, өнімді өткізу табыстылығына (сату) және кәсіпорын активтерінің айналымдылығының жылдамдылығына байланысты ... ... ... ... ... ... жоғарылату жолдарын көрсетеді: сату табыстылығы төмен болғанда капитал мен оның оның элементтерінің айналымын жылдамдатуға ұмтылу керек және керісінше сол немесе ... ... ... ... төмен іскерлік белсенділігі, өнімді өндіру шығындарын азайту немесе өнім бағасын өсіру, яғни сату табыстылығын өсіру негізінде теңестірілуі (орны толтырылуы) ... ... ... ... табыстылық деңгейінің өзгеруіне жоғарыда аталған факторлардың тигізетін әсерін талдау үшін келесі аналитикалық суретні ... ... ... ... ... факторлар ықпалы*
Көрсеткіштер
Өткен жылы
Есепті жылы
Өткен жылға қарағандағы ауытқуы (+, - ... ... ... ... ... ... айналымдылығы
А
1
2
3
4
5
Таза табыс, мың теңге
- 223356
- 223356
- 714606
x
x
Өткізуден түскен табыс, мың теңге
1298532
1236229
- 62303
x
x
Жалпы активтердің орташа жылдық ... ... ... ... ... ... %
- ... 36,2
- 170,39
x
x
Өткізілген өнімнің табыстылық коэффициенті, %
17,2
- 75,87
1146,9
x
x
Активтердің айналымдылық коэффициенті
0,59
0,47
- 0,14
x
x
*Дерек көзі: ... ... ... ... ... факторлар тізбектеп ауыстыру әдісімен есептеледі. Есепті жылдағы активтер айналымдылығының нақты ... мен сату ... ... ... ... ... ... активтердің табыстылық деңгейін (Ду) аламыз.
Ду = 17,2 x 0,47 = ... ... және ... ... өткен және есепті жылғы активтер табыстылығы деңгейінің көрсеткішін (авансталған капитал) пайдалана отырып, бірінші қатарлы факторлардың ықпал ету деңгейін есептейміз. ... ... ол ... мәліметтермен сипатталады:
* Өткізілген өнімнің табыстылық коэффициентінің өзгерісі: - 36,2 - 8,084 = - ... ... ... ... ... ... 8,084 + 10,2 = 18,28.
Сонымен қатар, жалпы активтердің табыстылық деңгейінің артуына өткізілген өнімнің табыстылық коэффициентінің теріс ... ... ... ал ... ... ... оның баяу ... әкеліп соқтырады.
Факторларды егжей - тегжейлі талдау үлестік қатысу (коэффициент) тәсілімен жүргізіледі. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ықпал ету деңгейінің төменгі қатарлы факторлар өзгерісінің абсолютті сомасына ... ... ... жалпы активтердің табыстылық деңгейі (авансталған капитал) немесе қызметтің барлық ... ... ... ... ... ... өз қызметін қаншалықты тиімді және табысты жүргізетінін көрсетеді.
Тәжірибеде ағымдағы активтердің табыстылығы деп аталатын көрсеткіш кеңінен қолданылады. Ол ағымдағы активтерге ... бір ... ... қанша табыс алатынын көрсетеді:
ДТ.А =ДЧТА ... ТА - ... = 527015 ... ... = - 937962802642,5 = -1,168
Акционерлік компания құқығында жұмыс істеуші кәсіпорын үшін салынған капиталдың табыстылық деңгейін бағалаудың, яғни акционерлік капиталды ... ... ... ... болып, кәсіпорынның таза табысының оның меншікті капиталына пайыздың қатынасы есептеледі. Бұл ... - ... ... ... ... ... ... деп аталады. Ол мына формуламен анықталады:
ДСК=ДЧСК ... ДСК - ... ... табыстылығы;
ДЧ - таза табыс;
СК - меншікті капитал.
ДСК=-9379621976309,5=-0,474
Ол экономикалық және ... ... ... ... ... ... Жак Ришар: "бұл көрсеткішті жеке кәсіпорынның қызметін талдаудың түрлі жақтарын үйлестіруші, негізгі көрсеткіш деп айтуға да болады", - деп ... Дәл осы ... ... ... ... ... баға ... бағалау барысында маңызды роль атқарады. Теледидар және радио комментаторлары және мақала авторлары ... ... ... және ... ... ... дәл осы көрсеткішті пайдаланамыз.
Меншікті капиталдың табыстылық коэффициенті (мөлшерлемесі) бұл ... ... ... өткізуден түскен табыстың меншікті капиталдың айналымдылық көрсеткішіне көбейтіндісінің нәтижесі. Ол келесі формуламен есептеліп ... ... ДN - ... ... ... өткізуден түскен табыс (түсім).
Шетелдік арнайы әдебиетте меншікті капиталдың табыстылық деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды талдаудың түрлі әдістемелері ұсынылған. Жак ... ... ... ... ... ... ЖТ ... табыс)=ДВДNxДNА
Мұнда: ДВ - жиынтық немесе жалпы табыс (таза табыс + кредиторларға төленген пайыздар); А - ... құны ... ... жиынтық капитал).
Формуладан көріп отырғанымыздай меншікті капиталдың табыстылық ... ... сату ... ... ... ... активтердің айналымдылығына (ДNA) (жиынтық, авансталған, жалпы капитал), меншік иелерінің табысының жалпы табыстағы ... ... ... және ... ... ... көбейткенге тең.
Бұл формула батыста кеңінен қолданып жүрген Дюпонның әйгілі формуласымен үйлеседі. Ол жеке компанияның қаржылық есебін талдау барысында қолданылатын, ... ... ... ... ... ... болып табылады:
ДСК=ДЧСК=ДЧДNxДNАxАСК ... ДСК - ... ... ...
ДЧ - таза табыс;
ДN - өнімді өткізуден алынған ...
А - ... ... ... - ... (акционерлік) капитал.
ДСК=-9379621976309,5=-9379621236229x12362292590641x25906411976309,5=-0,474
Дюпон формуласындағы көбейткіштердің әрқайсысы дербес көрсеткіш болып ... Осы ... ... ... ... ... ... қосылған факторлардың қайсысы акционерлік капиталдың табыстылық деңгейіне ең жоғары дәрежеде ықпал еткенін айта ... ... ... ... теңгесінен көбірек таза табыс алу, активтерді әлдеқайда тиімдірек пайдалану немесе кәсіпорынның жиынтық ... ... ... құрылымдық өзгерісі.
Осындай тәуелділіктерді зерттеу, қызмет нәтижесін жақсарту үшін кәсіпорынның қаржы тетіктерін ... ... және оның ... ... бағалауда үлкен дәлелдеуші күштерге ие болады. Яғни, басқа да ... ... ... ... ... ... капиталдың құрамындағы қарыз қаражаттарының үлесі көбейген кезде ... ... ... мен ... активтердің табыстылық деңгейі көрсеткіштері арасындағы айырма кәсіпорынның ... ... ... ... Егер ... ... осы ... капиталына төленетін пайыздарға қарағанда көбірек табыс әкелсе, онда айырма ... ... ... ... үшін ... мүмкін. Бұл жағдайда кәсіпорын иелері, меншікті капиталдың табыстылық коэффициентін (ставкасын) өсіру мақсатында, әрине қарыздарға (несиеге) назар ... ... ... мұны ... нәтижесі" деп айтады.
Қарызға байланысты кәсіпорын иесінің іс - әрекеті екі негізгі ... ... ... ... - бұл салық салынғаннан кейінгі өндіріс табыстылығының (рентабельділігінің) нормасына ... ... ... ... ... ... деңгейі.
Қарыз капиталының табыстылық мөлшерлемесі, кредиторлар табысының қарыз капиталына қатынасы ретінде, келесі формула бойынша анықталады:
ТҚК=кредиторлар табысқарыз капиталы=кредиторларға төленген ... ... ... орта және ұзақ мерзімді) ... ... ... ... ... таза табыстың (салық төленгеннен кейін) активтердің жалпы массасына қатынасы ретінде ... ... ДА - ... ... ... ... - таза ... - салық мөлшерлемесі;
А - активтер;
1 - СН - ... ... ... ... ... ... ... жаңа қарыздары болмаған жағдайда, берілген кәсіпорын салық салынғаннан кейін 15% - ға тең ... ... ... ... бұл ... ... пайыздық мөлшерлеме 10% - ға тең. Осыған байланысты, кәсіпкер, құны төмен ақшаларды іске қосу арқылы меншікті капиталдың ... ... ... ... ... ... мен тартылған капитал құнының арасындағы айырманы алуға тырысады. Кәсіпкер бұл жағдайға назар аударуы мүмкін, себебі қаржылық шығындар азаяды және ... ... ... Ссудалар бойынша пайыз мөлшерлемесі келісім - шарт нормасы болып табылмайды (біздің мысалымызда 10%), себебі берілген ... ... үнем ... ... егер ... ... 50%-ға тең болса, онда 10%-дың келісім - шарт ... ... ... ... ... 5%-ға тең, яғни қарыз капиталының нақты мөлшерлемесі:
10% x (1 - 0,5) = 5%-ға ... ... ... өндіріс табыстылығы (рентабельділігі) мен нақты пайыздық мөлщерлеме арасындағы бұндай арақатынас негізінде, ... ... ... ... ... ... ... тигізетін әсері арта түседі деп айтуға болады.
Жоғарыда айтылғандай ... ... ... ... ... ... оның ... нұсқасы келесідей түрде болады:
ДА=ЭР1-CH+ЭР1-СН-П1-CHxДСК ... ДА - ... ... табыстылығы;
ЭР - эксплуатациялық табыс (салықтар мен пайыздарды ... ... - ... ... ... - ... көрсетілген жылдық пайыз мөлшерлемесі;
СН - салық салу ...
Д - ... ... - ... меншікті капитал.
Екінші элимент экономикалық белсенділіктің салыстырмалы жоғары деңгейлі тұрақтылығын көрсетеді. Берілген формула бойынша егер салық төленгеннен кейінгі ... ... ... ... ... мен ... төленгеннен кейін пайыз мөлшерлемесі арасындағы айырма оң болса, онда тетік нәтижесі де оң ... Егер ... ... ... ... қаражаттарына төленетін пайыздарға қарағанда аз болатын болса, онда ... ... ... қызметіне кері әсер етеді деп бағаланады. Меншікті капиталдың тиімділігін арттыру үшін, қарыз капиталын пайдаланудың дұрыстығы ... ... ... ... ... ... нәтижесінің" формуласы аналитикалық жұмыста қолданылуы тиіс. Талдау жүргізуші түрлі көрсеткіштерді пайдалана отырып меншікті капиталдың табыстылық мөлшерлемесін өсіру ... ... ... ... ... ашып ... Жак Ришар мен Дюпонның формуласына келетін болсақ, онда олар онша дұрыс емес, себебі активтер құнының меншікті капиталға қатынасымен (АСК) ... ... ... ... (жиынтық, жалпы) капиталдың құрылымын сипттамайды, ол жиынтық капиталдың меншікті капиталдан ... ... көп ... ... Бұл ... ... ... коэффициентінің осы қатынасқа тура пропорционалды тәуелділігін көруге болады: ол неғұрлым жоғары болса, меншікті капиталдың табыстылық мөлшерлемесі солғұрлым көп ... ... ... және ... ... ... меншіктің шоғырлану (тәуелсіздік, автономия) коэффициентімен шектелуі тиіс, оның мөлшері 0,5 - тен кем болмауы тиіс. Олай болмаған жағдайларда ... ... ... ... ... алуы мүмкін. Біздің ойымызша, меншікті капиталдың табыстылық деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды талдау үшін ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің формуласы (ДСК=ДЧДNxДNСК), сондай - ақ "тетік нәтижесінің" формуласы жеткілікті болады. Біз жиынтық капиталдың (авансталған, жалпы) табыстылық коэффициенті мен ... ... ... ... ... ... ... қажет деп ойлаймыз. Осы мақсатпен қаржылық талдау тәжірибесінде келесі ... ... ... ... СКА - ... ... ... сипаттайды, оның мөлшері 1 - ге тең, ал СКА - ... ... ... ... автономия) коэффициентінің деңгейін көрсетеді. Кәсіпорын активтерінің табыстылығы - бұл өнімді ... ... ... пен ... ... ... айналымдылық коэффициентінің (ДNCК) көбейтіндісінің нәтижесі және кәсіпорынның тәуелсіздік ... ... ... ... ... неғұрлым жоғары болса, активтердің табыстылық коэффициентінің деңгейі солғұрлым көп болады, себебі соңғысы капиталдың қаржылық құрылымына тура пропорционалды тәуелді.
Табыстылықтың маңызды ... ... бірі бұл ... ... табыстылық деңгейі болып табылады. Ол таза табыстың материалдық айналым қаражаттарының қалдығы мен негізгі құралдардың орташа құнына қатынасы ... ... ... ... ... қорлар құны, сәйкесінше жыл басына және жыл аяғына материалдық айналым ... және ... ... ... ... 2 - ге бөлу арқылы анықтайды. Өндірістік қорлардың табыстылық деңгейін талдау барысында А.Д. ... ... ... ... ... көрсеткіштің алғашқы формуласын, табыстылық деңгейін қалыптастырушы, шаруашылық қызмет тиімділігін арттыру және өндірісті интенсивтендірудің барлық сапалы ... ... ... қарастырады. Деңгейді талдаудың факторлық үлгісі келесі түрде ұсынылады:
ДЧF+E=ДЧДNFДN+ЕДN=1-SДNFДN+ЕДN=1-(VДN+МДN+AДN)FДN+ЕДN ... VДN - ... ... ... ...
МДN - өткізілген өнімнің материал сыйымдылығы;
АДN - ... ... ... ... - негізгі өндірістік қорлар бойынша өнімнің қор сыйымдылығы;
ЕДN - ... ... ... ... қор ... ... қаражаттарының бекіту коэффициенті);
ДЧ - таза табыс;
F - ... ... ... ... - ... ... ... орташа қалдықтары;
ДЧДN - өткізілген өнімнің (сатудың) табыстылық деңгейі;
SДN - толық ... құн ... ... өнімнен алынған табыстың 1теңгесіне шаққандағы шығындар.
Өнімнің табыстылығы неғұрлым жоғары болса негізгі қорлардың қор қайтарымдылығы мен ... ... ... жылдамдығы неғұрлым жоғары болса, өнімнің 1 теңгесіне шаққандағы шығындар мен экономикалық элементтері бойынша (еңбек құралдары, еңбек ... ... ... ... ... ... өндірістік құралдардың табыстылық деңгейі де соғұрлым жоғары болады. ... ... ... ... ... деңгейіне тигізетін ықпалының сандық бағасы тізбектеп ауыстыру әдісі бойынша анықталады.
Кесте ... ... ... әсер ... факторлар*

Көрсеткіштер
Символдар
Өткен жылы
Есепті жылы
1.
Таза табыс, мың тг.
ДЧ
- 223356
- 937962
2.
Өткізуден алынған табыс (түсім) (акциз және қосымша құн салығынсыз), мың ... ... ... ... ... мың ... ... қаражаттарының орташа жылдық қалдықтары, мың тг.
E
261525
534477
5.
Өндірістік қорлардың жылдық орташа құны, мың тг.
F + E
1809694
1983863
6.
Өнімнің қор сыйымдылық коэффициенті
КФN
1,1922
1,1724
7.
Айналым қаражаттарын ... ... ... 1 ... ... табыс - өткізілген өнімнің табыстылық ... ... ... ... ... ... деңгейі, %
ДФ
* 12,34
* 47,27
*Дерек көзі: ЖШС-і негізінде құрастырылған
Өндірістік ... ... ... ... жылы - 47,27% - ды ... ал ... жылы - 12,34% ... яғни оның ... - 34,93 ( - 47,27 - 12,34) ...
Өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің (рентабельділігі) өзгеруіне ықпал етуші факторлардың әсері келесі есептеулер бойынша тізбектеп ауыстыру әдісімен ... ... ... 1 теңгесіне шаққандағы таза табыстың көбеюі осы ... - 42,05 ... ... ... ( - ... - 42,05), ... - 54,39= - ... Қор сыйымдылығының төмендеуі, яғни негізгі өндірістік қорлардың қор қайтымдылығының өсуі ... ... ... - 0,7854 ... ( - 55,17+54,39) төмендеуіне әкелді, мұндағы - 55,17= - ... ... ... ... ... ... өсуі, яғни олардың айналымдылығының жылдамдауы өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің 7,9 пунктке ( - ... ... ... ... ... бойынша өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің жалпы өсімі - 0,3646 пунктті құрайды ( - 42,05+0,7854+40,9), ол өткен жылғы мәліметтермен ( - ... ... бұл ... ... ... ... ... келеді.
Тәжірибеде қаржылық салымдардың табыстылығы деп аталатын көрсеткіш те қолданылады, ол бірлескен кәсіпорындарда үлестік қатысудан және ... ... ... ... табыстардың, қаржылық салымдардың орташа құнына қатынасы ретінде анықталады:
қаржылық салымдарыныңтабыстылығы=құнды қағаздарбойынша табыстар+БК - да үлестік ... ... ... және ... ... ... ... көлемі (18)
Қаржы салымдарының табыстылық деңгейі кәсіпорынның инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... елдерде бұл көрсеткішпен қатар басқа да көрсеткіш қолданылады, ол ... ... ... ... тиімділігін және бұл инвестицияларды басқару "шеберлігін" сипаттайды. Көрсеткіш келесі формула ... ... ... ДИ - ... ... - ... капиталдың орташа мөлшері;
ДО - ұзақ мерзімді міндеттемелердің орташа мөлшері.
Бұл көрсеткіш кейбір ... таза ... пен ... ... ... ... ұзақ ... міндеттемелер мен меншікті капитал сомасына бөлу арқылы келесі формула бойынша анықталады:
ДИ=ДЧ+ПКСК+ДО ... ПК - ... ... пайыздар төлемінің сомасы.
Мына формула бойынша инвестициялардың тиімділігін бағалай ... ... ... тек меншікті капитал есебінен ғана емес, сонымен ... ... ... ... - ... ... де ... көңіл бөлінеді. Сондықтан да таза табыс құрамына несиелер бойынша төленетін пайыздар сомасы да енгізіледі.
Нарықтық жағдайдағы маңызды көрсеткіш - бұл ... ... ... табыс, ол келесі формула бойынша анықталады:
ДДО=ДОSN+Pn ... ДДО - ... ... ... ... - өткізілген өнімнің өндірістік өзіндік құны;
Pn - ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын құрайды.
Бұл көрсеткіш тек қана кәсіпорынның шаруашылық қызметінің тиімділігін ғана ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Оны өткізілген өнімнің жалпы көлемі бойынша да және оның жеке ... ... да ... ... ... ... ... табыстылығы, сату бағасы мен өнімнің (бұйымның) өзіндік құнының арасындағы айырманың жекелеген өнімнің ... ... ... ... ... формула бойынша анықталады:
ДnО=P-SS ... ДnО - ... ... ...
Р - өнім ... ... - өнім бірлігінің толық өзіндік ... ... ... ... ... ... мен өткізудің, өтізілген өнімдердің қалыптасқан құрылымы жағдайында жалпы табыстылыққа тигізетін ықпалын анықтауға, сондай - ақ сату құрылымының ... ... ... береді. Бұл көрсеткіш коммерциялық құпия болып табылады және де ол, басқарушылық талдауды жүргізу барысында ... ... ... ... нормасы) тағы бір көрсеткіші - бұл өткізілген өнімнің табыстылығы. Бұл көрсеткіш өткізілген өнімнің 1 ... ... таза ... мөлшерін көрсетеді. Ол келесі формула бойынша анықталады:
ДNЧ=ДЧДN ... ДN - ... ... ... өткізуден алынатын табыс.
ДNЧ= - 2233561298532=-0,172
Жалпы өнімнің, бұйым топтары мен оның ... ... ... өнімнің сол немесе басқа түрлерін өндірудің табыстылығын ... ... ... ... ... өте ... ассортиментін шығарушы кәсіпорындарда өте маңызды көрсеткіш болып табылады.
Өнімнің табыстылығының модификацияланған ... - бұл сату ... ... ол мына формула бойынша анықталады:
ДNВ=ДВДN (24) ... ДNВ - сату ... ... - ... ...
ДN - ... (жұмыс, қызметті) өткізуден алынған табыс (түсім).
ДNВ= - 1407621298532=-0,1084
Сату көлемінің табыстылық деңгейіне ... ... ... оның өзіндік құнының және өнімді сату бағаларының өзгерісі ықпал жасайды.
Сату көлемінің табыстылық деңгейінің өзгерісіне әсер ... ... ... ... ... ... ... кестеде келтіріледі.
Кесте 22
Сату көлемінің табыстылық деңгейінің өзгерісіне әсер етуші факторлар*

Өткізілген өнім табыстылығы - ның көрсеткіштері
Өткізіл - ген өнімнен алынған табыс ... мың ... - ген ... өзіндік құны, мың тг.
Өткізілген өнімнің табысты - лық ... ... ... әсер етуші факторлар
Өнімнің құрылы - мы
Өзіндік құн
Өнімнің босатылу бағасы
1.
Жоспар бойынша
1341512
2247591
- ... ... ... ... және ... 65,28
Н
Ж
Ж
3.
Нақты жоспарлы бағасымен
1101480
1820549
- 65,28
Н
Н
Ж
4.
Нақты қолданыстағы бағасымен
1236229
2043265
- 65,28
Н
Н
Н
*Дерек көзі: ЖШС-і негізінде құрастырылған
Сату көлемінің табыстылық деңгейінің өзгеру факторларының есебі 26 - ... ... ... ... ... ... өзгеру факторларының жинақталуы*

Табыстылық өзгерісінің факторлары
Факторлардың әсерін есептеу
Факторлар ... ... ... өзіндік құны
- 65,28+65,28
0
3.
Өнімнің сату бағасы (босатылу)
- 65,28+65,28
0
4.
Жиыны:
- 65,28+67,54
+2,26
*Дерек көзі: ЖШС-і негізінде құрастырылған
Кесте мәліметтері көрсетіп отырғандай, ... ... ... деңгейінің 2,26 пунктке өсуі үш фактордың әсерінен болып отыр. Өнімнің өзіндік құнының төмендеуі мен сату бағасының өсуіне байланысты табыстылық ... ... жоқ. ... ... құрылымының өзгерісі нәтижесінде (табыстылығы аздау, бірақ нарықта сұранысқа ие болатын өнім түрлерінің үлес ... ... оның ... ... ... ... 2,26 ... өсті.
Жекелеген өнімдер табыстылығының сату көлемінің жалпы табыстылығына әсер ету бағасын, Новосибирск Мемлекеттік экономика және басқару академиясының ғалымдары ұсынған талдау ... ... ... белгілеуге болады, ол бойынша талдау келесі жүйеде жүргізіледі:
* Жалпы өткізу ... ... өнім ... үлес салмағы анықталады;
* Өнімнің жекелеген түрлерінің табыстылығының жеке ... ... Жеке ... табыстылығының, оның орташа деңгейіне ықпалы, барлық өткізілген өнімдер үшін, жеке табыстылықты жалпы өткізу көлеміндегі бұйымдардың ... ... ... ... Шығарылатын бұйымның жеке табыстылығының өзгеруімен байланысты ықпал, есепті кезең табыстылығы мен базистік ... ... ... ... ... ... бұйым үлесіне көбейту арқылы анықталады;
* Құрылымдық фактордың тигізетін ықпалы, базистік кезеңдегі табыстылықты, есепті кезең мен базистік кезеңдегі ... үлес ... ... айырмаға көбейту арқылы анықталады.
Талдау жүргізудегі негізгі ақпарат базасы - бухгалтерлік есептің мәліметтері ... ... бұл түрі тек өнім ... ... ... ... ... жүргізу барысында ғана мүмкін болады. Мұндай талдау өткізілген өнімдердің қалыптасқан құрылымы жағдайында жалпы табыстылыққа жекелеген өнімдерді өндіру мен стаудың тигізетін ... ... ... - ақ сату ... тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.
Жекелеген бұйымдардың табыстылығының (рентабельділігінің) өзгеруіне өзіндік құн деңгейі мен сату бағасы әсер етеді. Бұл факторлардың ... ... ... ... есептеледі.
Жеке бұйымның табыстылығын арттырудың негізгі фактор оны ... ... ... ... ... оның ... ... бойынша өзгеру есептерін талдауға басты назар аударылуы тиіс, сонымен бірге баға ... ... ... де ... ... ... ... тобы ақша қаражаттарының таза ағымының құрылуы негізінде есептеледі. Мысалы,
ақша қаражаттарының тазаағымының құйылуысату көлемі-->ақша қаражаттарының тазаағымының құйылуыавансталған ... ... ... ... ... мен ... ... негізгі салыстырмалы көрсеткіштерін қарастырып, олардың деңгейінің әсер етуші факторларды талдап шықтым. Жоғарыда айтылған көрсеткіштер кәсіпорын қызметінің тиімділігін және оның іскерлік ... ... Ақша ... ... ... ... ... дисконттау әдісі күрделірек, бөлшекті және объектіні бағалау кезінде, олардың түсу түрлерін модельдеп, одан тұрақсыз ақша ағымын алуды ... Ақша ... ... ... болашақ ақша ағыны ағымдағыдан мәні өзгеше болса;
- жылжымайтын мүліктен болашақ ақшалай қаражат ағын мөлшерін ... ... ... ... ... жән шығын ағымдарының маусымдық сипаты болса;
- бағаланатын ... ... - ірі көп ... ... ... ... ... егер жыжымайтын объектісі салынып жатса немесе салынған болса.
Ақша ағымын дисконттау ... - ... ақша ... және ... құнынан тұратын жылжымайтын мүлік құнын ағымдағы табыс құны ... ... Ақша ... ... ... үшін келесі берілімдер қажет:
* болжамдалған кезеңнің ұзақтығы;
* реверсияны қоса алғандағы ақша ағымының болжам шамалары:
* дисконттау ставкалары.
Болжамдау кезеңді ... ұзақ ... ... үшін ... ақпарат көлеміне тәуелді. Толық орындалған болжам ақша ағымын өзгерту сипатын ұзақ ... ... ... ... береді. Халықаралық бақылау бағалау тәжірибесінде болжамды кезеңнің орташа шамасы 5-10 жыл, Қазақстан үшін 3-5 жыл. Бұл негізгі ... ... үшін ... ... ... ... ағымын дисконттау шамасын болжау, сонымен қатар реверсиясын ... ... ... ... ... ... ... объектісінен тапсырыс берушінің табыс және шығын туралы қаржы есептеме негізінде ... ... ... ... ... ... жағдайын зерделеу және оның негізгі мінездемелерінің өзгеру серпінін;
в) табыс туралы есепті қайда негізінде ... және ... ... мүлікті ақша ағымын дисконттау әдісімен бағалау кезінде объекті деп табыстың бірнеше түрі есептеледі:
1) әлеуетті жалпы ... ... ... таза ... ... салық төлеуге дейінгі ақша ағымы;
5) салық төленгеннен кейінгі ақша ағымы.
Тәжірибе бағалаушылар ақша ағымының ... ... ... ... Жер ... және ... ... қолма қол ақшаның таза ағымынан шығындарды шагеру;
* Салық салынатын ... ... ... ... ... ... ақша ағымын есептеу ерекшеліктері:
+ Мүлік салығы, операциялық шығын құрамында жалпы нақты ... ... және ... ... ... шегеру керек;
+ Экономикалық және салықтық амортизация нақты ақшалай төлем болып ... ... ... болжау кезінде амортизацияны есепке алу артығырақ болып табылады;
+ Объектінің жұыс істеу мерзімін және реверсия құнының шамасын үлкейтетін нақты ақшалай төлемақы ... ақша ... ... алу үшін ... жұмалуды таза операциялық табыстан шегеру керек;
+ Несиені өтеуге қызмет көрсететін төлемақыларды (пайызды төлеу және қарызды төлеу) таза операциялық ... ... ... егер де ... ... құны ... отырса (нақты инвестор үшін);
+ Жылжымайтын мүлік иеленушінің ... ... ... ... ... ... керек, егер де олар объектінің керекті түрлерін қолдануға ... ... ... қажеттілікті анықтауда бірнеше модельдер қолданылцы мүмкін. Бұлар:
* ақша қаражатының жалпы көлемін және оның эквивалентін бағалау ... ақша ... ... бөлігін есептік шотта, қандай бөлігін тез өткізілетін бағалы қағазға салу қажет екенін анықтау үшін;
* ақша ... мен тез ... ... ... ... көлемде орындау керектігін анықтау үшін қолданылады.
Батыс елдері тәжірибесінде келесі ... ... ... моделі;
* Миллер-Орр моделі;
* Монте-Карло моделі;
* Стоун мделі.
Баумоль моделі 1952 жылы ашылған. Бұл ... ... есеп ... ақша қаражаттарының сақталуының артықшылықтары мен кемшіліктері анықталады, талдау жүргізіледі. Кәсіпорын максималды ақша қаражаттар деңгейін қолдана отырып қызмет етеді, ақша ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды кәсіпорын қысқа мерзімді бағалы қағаздарға салуы да мүмкін. Ақшалай қаражаттар ... соң ... ... ... бағалы қағаздарды сата бастайды және ақша қаражаттарын алғашқы көлемге дейін қайтадан толықтырады.
Баумоль моделі бойынша ақша қаражаттарының көлемі:
148590022288500
1485900184150029718001841500 Q = √ 2*V*C/ r ... V - ақша ... ... қажеттілік;
С - бағалы қағаздарға ақша қаражаттарын конвертациялау бойынша шығындар;
r - ... үшін ... ... ... ... ... пайыздық табыс көлемі
Q/2 - ақша қаражаттарының орташа қоры
Бұл модель көбінесе тұрақты ақша ... ... бар және ... ... ақша ... ... бар кәсіпорындар үшін арналған.
Миллер-Орр моделі. Бұл модель келесі сұрақтарға жауап береді: ... ... ... мен ... ... білу мүмкін болмаған жағдайда ақшалай қаражаттарды қалай ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттар сомасының минималды көлемі бекітіледі, бұл ақша қаражаттар көлемі әрдайым Компанияның есептік шотында тұрақты ... ... (бұл ... ... ... Компанияның шоттарды төлеу бойынша орташа қажеттілігімен анықталады) (Он)
+ статистикалық ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттар көлемінің ауытқуы анықталады. (V)
+ ақша қаражаттарының есептік шоттағы сақталуы бойынша шығындар анықталады (Рх), сонымен қоса бағалы қағаздар мен ақша ... ... ... ... (Рт) анықталады.
+ Есептік шоттағы ақша қаражаттарының қалдығының ауытқу қадамы (S) анықталады.
S=3 * 3√3* РтV / 4* Рх ... есеп ... ақша ... жоғарғы шегі (ОВ) анықталады.
ОВ=Он+S ... есеп ... ақша ... қалдығы - қайтару нүктесі (ТВ) анықталады.
ТВ=Он+S/3 (5) ... ... 1972 жылы ... ... ... моделінің дамыған түрі. Бұл модельдің мақсаты - ақша қаражатының транформациялану операциясын минималдау. ... ... ақша ... ... шегіне жеткендегі уақытта өте өтімді активтерге немесе активтерді сатуға арналады. Стоун моделінде трансформациялау операциялары жақын күндердегі ақша қаражатының ... ... ... болады.
Миллер-Орр моделі бойынша фирма А нүктесінде ... ... ... ... ... ... бойынша ақша қаражаттарды трансформациялау өлшемі жақын күндердегі болжамды қалдықтарына тәуелді болады.
Монте-Карло ... 1980 жылы ... ... Бұл ... ... ... ...
Мұнда ақша қаражаты қалдықтарының оптималды өлшемін бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Ақша қаражаттар ... екі ... ... ретінде қарастырылады: өткізу көлемі, ақша қаражатының түсімі.
Қорытындылай келе, келесі шешімге келуге болады, кәсіпорын гүлденуі оның қарекетін ... ету үшін ақша ... ... ... ... үшін ең ... ... - бұл негізгі қызметтен түсетін ақша қаражаттарының оң ағымдарын жоспарлау және тиімді қаржыландыру кздерін іздеу.
Ағымдағы шығындарды тиімді ... ... ... анықтаусыз мүмкін емес.
Нарықтық экономикада кәсіпкерлікпен айналысу процесінде шаруашылықпен айналысушы субъектілер ... ... және ... ... ... шығындар шығарады.
Компанияның барлық шығындарын олардың ... ... ... ... ... үш топқа бөлінеді:
* ағымдағы ... ... ... ... салымдар.
Ағымдағы шығындар өнімдерді ... және ... ... ... Олар ... барлық шығындарының ішінде үлесі ең көбі және ол ... ... ... ... ішкі ... және материалдарды, негізгі өндірістік ... ... және ... ... энергияны, еңбек ақы және т.б. пайдаланумен ... таза ... ... ... анықтайтын негізгі факторларының бірі, сөзсіз, инвестицияның, өндірістің немесе сатудың ... ... ... ... болып табылады. Бұдан осы сипатына орай айрықшаланатын жобаларды ... ... бұл ... ... ... ... ... NPV үлкен мәні капитал салымының ... ... ... ... ... келе бермейді.
NPV есептеуге ... ... ... түсіну үшін әдеттегі ақша ... ... ... ... ... ... ... көлемі және тауар бағасының көтерілуі;
* ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобаның соңғы жылының аяғындағы құрылғылар құнының қалдық мәні ( ... ... ... ... ... жоба үшін ... мүмкін );
* инвестициялық жобаның соңғы жылының аяғындағы айналым құралдарының ... ( ... ... ... тауар - материалдық қорлар қалдықтарын сату ... ... ... мен ... сату ... шығарылатын ақша ағымдары:
* инвестициялық жобаның алғашқы ... ... ... ... ... алғашқы жылдарындағы бастапқы айналымдық құралдарға деген ... ... ... ... ... үшін ... шоттарын көбейту, өндірісті бастау үшін шикізат пен ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету;
* өндірістік емес ... ... ... ... және т.б. ... ... нәтижелік ақша ағымдары инвесторлар үшін инвестицияланған ақша сомасын қайтаруға және ... ... ... Әр ақша ... осы екі ... ... бөлінетінін қарасырайық.
Мысал:Компанияның 6340 $ тұратын және 4 жыл ... ... бар ... ... ... жаңа ... - жабдық алуға ақша жұмсауды хабарлап отыр. Жабдықты ... ... ... әр жыл ... 2000 $ кіріс ақша ағымын қамтамасыз етеді. Компанияның жетекшілері жыл ... 2000 $ ... ақша ... ... етеді. Компанияның жетекшілері жыл ... 10 % ... ... кем ... ғана ... ... рұқсат етеді.
Шешуі:
Ең алдымен қазіргі кездегі таза мәнді есептейік:
NPV ... ... - 24 ... ... $
Дисконттау көрсеткіші
Нақты мәні
Бастапқы инвестиция
Ақшаның жылдық ағымы
Қазіргі ... ... ... Н.Ш. ... жобалау: Оқу құралы.-Алматы: қазақ университеті, 2009.160б.
Осылайша, NPV=0, жоба қабылданды.
Бұдан кейінгі талдау 1000 $ кірістік ағымды 2 бөлікке бөледі:
* ... ... ... ... ... ... ... қайтарым (инвестор табысы).
Кесте -25
Ақша ағымдарын тарату есебі,$
Жыл
Осы жылға қатысты инвестиция
Ақша ағымы
Инвестициядан қайтарым
(2 ... ... ... гр.)
Жылдың
аяғын-ғы
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
6340
4974
3471,4
1818,54
Барлығы
2000
2000
2000
2000
634
497,4
347,14
181,854
1366
1502,6
1652,86
1818,146
3170
4974
3471,4
1818,54
0
Қайнар көзі:Әлжанова Н.Ш. Инвестициялық жобалау:Оқу құралы.-Алматы:қазақ ... ... ... бұл ... ... және ... ... жоғары. Бұл мәселені түпкілікті қарастыруға жекелеген тауарлар арналады. Қаржылық ... ... ... ... ... қарастырайық. Инвестициялық жобалаудың қаржылық бөлімінің жалпы нұсқасы қарапайым тізбекке негізделген;
1.Компанияның ... ... 3 жыл ... ... ... талдау жасау;
2.Инвестициялық жобаны ... ... ... ... ... ... жасау;
3.Негізгі өнім өндірісінің залалсыздығына талдау жасау;
4.Инвестициялық жобаны жүзеге ... ... ... мен ақша ... ... ... тиімділік бағасы;
Компанияның бұдан бұрынғы қызметі мен ағымдағы жағдайына қаржылық талдау ... ... ... ... мен оның басқару тиімділігін, несие ... ... ... ... ... ... ... мен есептеулеріне келтіріледі. Әдетте бұл қиындық туғызбайды. Қаржылық бөлімде ... ... ... негізгі қаржылық есебін беру және негізгі көрсеткіштерді салыстыру аса ... Егер ... жоба ... ... ... ... үшін дайындалса, онда қаржылық есепті беруін инвесторды тартқан батыс ... ... ... ... ... ... ... шығару мен өткізудің өзіндік құн ... ... ... ... жұмыстарды және барлық шығынның ... ( ... ... мен сату ... ... орай өзгереді ) мен түрақтыға өндіріс көлемі ... ... ... ... қамтиды. Шығынсыздықты талдаудың негізгі мақсаты - шығынсыздық ... ... яғни ... ... ... ... ... тауар көлемін сату. Шығынсыздықты талдаудың маңыздылығы нақты немесе жоспарланған пайданы ... жоба ... ... ... мен Компанияның пайданы алып келетін іскерлігі сенімінің кейінгі ... ... ... ... бөлімінің неғұрлым жауапкершілігі мол бөлігі оның инвестициялық бөлігі ... ... ол ... ... жоба бойынша Компанияның инвестициялық қажеттілігін ... ... ... ... ... белгілеу ( және ары қарайғы ... );
* ... ... іске ... үшін ... капиталдың құнын бағалау;
* жобаның іске асуы есебінен түсетін пайда мен ақша ... ... жоба ... ... ... іске асуы мерзімінде оның ... ... ... ... ... өте ... Жобаны іске асыру нәтижесінде пайда болатын ақша ағымының көлемі, > ... ... ... ала ... сомалық инвестиция шамасын жабуы керек.
Бұл принцип бойынша: >, яғни бір жыл ... ... ... жаңа ақша ... бір жыл ерте ... оған көлемі тең ақша ағымынан төмен мәнге ие. Ақша ... ... ... өлшейтін сипаттамасы ретінде инвестициялық жобаны іске ... ... ... ақша ... ... түскен түсімнің нормасы көрінеді.
Сонымен, инвестициядан туындайтын ... ... ағым ... ... қаржылық феноменді есепке ала отырып, оның ( ... ) ... ... ... жоба ... ... ... қабылданады.
Жобаның өтімділігін бағалау кезіндегі инфляцияны есепке алу ... ... - ... ... ... ... ... өріс алған ақша ағымдарын ақшаның сатып алушылық ... ... ... қайта санау керек. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... әсерді ескерусіз жасалуы мүмкін. Бұл ақша ... ... ... жоба тиімділігінің негізгі көрсеткіші анықталады.
Компанияның ақша ағымының артықшылығын оңтайландыру әдістері оның инвестициялық активтілігін жоғарлатуды қамтамасыз ... ... Бұл ... жүйесінде келесілер қолданылуы мүмкін:
+ операциондық айналымнан тыс активтердің өндірісінің көлемін ұлғайту;
+ нақы инвестициялық жобаларды ... ... ... және ... асыруды бастау;
+ Компанияның операциондық қызметінің аймақтық диверсификациясын жүзеге асыру;
+ қаржылық инвестициялар портфелін белсенді қалыптастыру;
+ ұзақ мерзімді қаржылық инвестицияларды ... ... ... ақша ... ... оңтайландыру жүйесінде олардың уақыт бойынша теңестірілуі ( жүйелі түрде бөлінуі) маңызды орын алады. Мұндай оңтайландыру ... ... екі әдіс ... - ... және ... ... ... ағымын тегістеу қарастырылып отырған кезеңнің жеке интервалында оның көлемін реттеу. Оңтайландырудың бұл ... ... ... ... ... және ақша ... орташа қалдығын жақсарта отырып ақша ағымының қалыптасуындағы мезгілдік және ... ... ... ... ... ... бойынша ақша қаражаттары ағымын оңтайландыру әдісінің нәтижесі орташа квадраттық ауытқу немесе вариация коэффиценті көмегімен ... ... ... ... төмендеу қажет).
Ақша ағымының синхронизациясы олардың жағымды және ... ... ... ... ... ақша ... осы екі түрі арасында корреляция деңгейінің жоғарылауы қамтамасыз етілуі тиіс. Бұл әдіс нәтижесі корреляция коэффиценті арқылы бағаланады, ол оңтайландыру процесінде ... ие ... ... ... ... және ... ақша ағымының корреляция коэффиценті келесі формула арқылы анықталады:
N
3771900-5715002057400-571500ККдп =∑ Рп,о ( ПДПi - ПДП / σпд ) * ( ОДПі - ОДП / σодп ) ... ККдп - ... ... ... және ... ақша ... ... коэффиценті;
Рп,о - жоспарланған кезеңдегі ақша ағымдарының орташа мәнінен болжамды ауытқу ықтималдылығы;
ПДПi - ... ... жеке ... ... ақша ... ... ... ПДП - ... ... жеке ... ... ақша ... ... ... - жоспарлы кезеңнің жеке интервалындағы жағымсыз ақша ағымы ... ... ОДП - ... ... жеке ... жағымсыз ақша ағымының орташа сомаларының нұсқалары;
σпд,σодп - ақша ... ... ... жағымсыз орташа квадраттық ауытқулары.
Оңтайландырудың қорытынды кезеңі Компанияның таза ақша ағымын максималдау шарттарымен қамтамасыз ету ... ... Таза ақша ... ағымының өсуі Компанияның экономикалық даму деңгейін арттыруды, сол даму үшін қажетті қаржылық ресурстарды қаржыландыру көздерін тартуға деген қажеттілікті төмендетуді, ... ... ... ... ... ... ... таза ақша ағымы сомасын өсіру келесі негізгі шарттарды жүзеге ... ... іске ... күнделікті шығындар сомасын азайту;
* акуыспалы шығындар деңгейін ... ... ... ... ... ... ... тиімді салық саясатын жүргізу;
* негізгі құралдар амортизациясының жеделдетілген әдісін қолдану;
* кәсіпорын қолданысындағы материалды емес активтердің амортизация ... ... ... ... мен материалды емес активтердің қолданылмай тұрған түрлерін сатуға шығару.
Компанияның ақша қаражаттар ағымын ... ... ... ... ақша ... ... және қалыптастыру жоспарының жүйесінен көрінеді.
3.3 Табысты құраушы факторларының мүмкін болатын сценарийлері арқылы бизнесті табыстық тәсілмен бағалаудың жетілдіру жолдары
Табысты құраушы ... ... ... ... ... бизнесті табыстық тәсілмен бағалаудың арттыру резерві әр тауарлы ... түрі ... ... ... ... ... көзі ... шығару көлемінің өсуі, өнімнің өзіндік құнын төмендету, тауарлы өнім сапасының жоғарлауы, оны оңтайлы саудаға шығару т.б. ... ... ... ... ... ... ... арттыру резерві
29394151401445002939415160147000495871516014700066294016014700041871901791970Қолайлы мерзімде шығару
00Қолайлы мерзімде шығару
22059901791970Табысты саудаға шығару
00Табысты саудаға шығару
662940160147000-1371601791970Тауарлы өнім сапасын арттыру
00Тауарлы өнім сапасын арттыру
2205990734695Бағасын өсіру
00Бағасын өсіру
4187190734695Өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... шығару көлемін арттыру
00Өнімді шығару көлемін арттыру
ттт
Сурет 1. Өнімді өткізуден түскен табысты арттырудың қайнар көзі
Табысты ... ... ... ... көзі ... ... үшін ... ала анықталған өнімдерді сату көлемін арттыру резервін сәйкес түрдегі өнім бірлігіне көбейтк керек:
Р↑Пϑρn=P↑VPПіxПіфбр. ... және ... ... ... ... ... арқылы табысты арттыру резервін есептеу келесі жағдайда іске асырылады: алдын ала анықталған өнімнің әр түрінің өзіндік құнын ... ... оның өсу ... ... сатылу мүмкін көлеміне көбейтіледі:
Р↑ПС=(Р↓Сі(VРПіф+Р↑VРПі)) ... ... ... ... ... көрсету сапасын жақсарту болып табылады. Ол келесі түрде есептеледі: әр сорттың ерекше салмақ өзгерісі сәйкес сорттың сатылу бағасына ... ... ... және ... орта баға ... өнім шығарудың мүмкін көлеміне көбейтіледі:
Р↑П=(∆УДіxЦіпл)/100xVPПіф+Р↑VРПі ... ... ... ... нарығының өзгерісі арқылы үйлес есептеледі. Талдаудың қорытындысында барлық анықталған табыстылықты арттыру резервін талдап ... ... ... ... ... ... ... қайнар көзі өнімді өткізуден түскен табыс сомасы (Р↑П) және тауарлы өнімнің өзіндік құнын төмендету (Р↓С) болып табылады. Резервті есептеу үшін ... ... ... ... P↑R - ... арттыру резерві; Rв- мүмкін рентабельділік; Rф- нақты рентабельділік; Пф- табыстылықтың нақты сомасы; Р↑П- қызмет көрсетуден түскен табыстылықты арттыру резерві; VPПв- ... ... ... ... және ... ... резерві есебімен; Сів- өнімнің өзіндік құнының мүмкін деңгейі і - ... ... ... ... ... ... Зф- көрсетілген қызмет бойынша шығындардың нақты сомасы.
Капитал рентабельділігінің ... ... ... ... ... ... ... БП - табыстылықтың теңгерім сомасы; Р↑БП- табыстылықтың теңгерім сомасын арттыру резерві; КLф- негізгі және ... ... ... ... ... ... ... Р↓КL- айналымдылық жылдамдығы есебіндегі капитал сомасының қысқартылу резерві; КLd- табыстылықты ... ... құру үшін ... ... және ... ... ... сомасы.
Қаржылық нәтижесін талдаудың қорытындысында анықталған резервті игеру және мониторинг жүйесін жүзеге асыру бойынша нақты шаралар ... ... ... ... ... бар ... қуатымен табыстылықты арттыру резервін игеру, сәйкесінше тұрақты шығындардың артуынсыз, кәсіпорын жұмысының рентабельділігін арттыруға және ... ... ... ... ... ... қандай көлемінде, өткізуден түскен табыс өнімнің толық өзіндік құнына тең ... және ... та, ... да ... өткізудің қауіпті көлеміне қалай қол жеткізеді деген сұрақ ... Егер ... ... алынған нақты табыс, оның толық өзіндік құнынан жоғары болса, онда ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру мақсатында көптеген кәсіпорындарда "рентабельділік шегі" деген атпен ... әдіс ... Бұл ... жүргізу біздің кәсіпорын үшін өндірістің қаупті көлемін анықтауға және өткізудің қаупті бағасын есептеуге өте ... ... ... ... ... бағыттары
00Табыстылықты арттыру резервінің бағыттары
51015901162050053911511620500
28441655969000
434911562865Қызмет көрсету сапасын жақсарту ... ... ... ... ... сапасын жақсарту арқылы табыстылықты арттыру резервтері
192976562865Өзіндік құнды төмендету арқылы табыстылық сомасын арттыру резервтері
00Өзіндік құнды төмендету арқылы табыстылық ... ... ... ... ... ... ... табыстылықты арттыру резервтері
00Қызмет көрсету көлемін арттыру арқылы табыстылықты ... ... 2. ... ... ... ...
Кәсіпорын активтері рентабельді болуы үшін ең бірінші табыс табуы және оны арттыруға тырысуы қажет. Сатудан түскен түсімді арттыру үшін және ... ... алуы үшін ... сату ... көп көңіл бөлген жөн.
Сонымен қатар кәсіпорын:
* өнімнің өзіндік құнының құрылымын қайта қарап, шығындардың артуының себептерін анықтап, ... ... ... ... ... баға саясатын өзгертуі қажет, яғни өнім бағасына ... ... ... ... ... ... құны кәсіпорын қызметінің маңызды көрсеткіші болып табылады.
Соңғы жылдары өнімді өндіру мен сату шығындарының өсуі байқалады. Өзіндік құнның өсуіне шикізаттардың, материалдардың, ... ... ... ... алып ... ... бағалаумен байланысты негізгі құралдардың амортизациялық аударымдар сомасының артуы, жалақы бойынша шығындардың ... ... ... артуының негізгі себептері болып табылады.
Кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттырудың ең бір маңызды жолы - өзіндік құнды азайту болып ... ... ... ... ... ... бір жолы - ... өнімнің көлемін арттыру болып табылады, өйткені бұл жағдайда өнім бірлігіне келетін тұрақты шығындардың ... ... ... ... ... өткізуден түскен табыс өнімнің толық өзіндік құнына тең болатын және табыс та, ... да ... ... ... ... ... қол жеткізеді деген сұрақ туады. Егер өнімді өткізуден алынған нақты табыс, оның ... ... ... жоғары болса, онда кәсіпорын ұшрайды. Сондықтан кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру мақсатында көптеген кәсіпорындарда "рентабельділік шегі" деген атпен белгілі әдіс қолданылады.
Оның ... ... ... ... көлемін анықтау;
* Өнім өткізуден түскен табыстың қаупті көлемін анықтау;
* Тұрақты ... ... ... есептеу;
* Өткізудің қаупті бағасын есептеу болып табылады.
"Рентабельділік шегі" - кәсіпорынның қаржылық жағдайын оңтайландырудың ... ... бірі ... ... Сонымен қатар оны өнімнің рентабельді ассортиментін қалыптастыруда, баға ... және ... баға ... ... ... болады.
Осылайша, бұл іс-шараны жүргізу біздің кәсіпорын үшін өндірістің қаупті көлемін анықтауға және ... ... ... есептеуге өте қажетті болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Менің дипломдық жұмысымда мен ЖШС кәсіпорнының ... ... ... бағаладым. Кәсіпорын (бизнес) құнын бағалау дегеніміз белгілі бір күнге кәсіпорын құнын есептеу және дәлелдеу. ... ... ... ... ... ... түрлері сияқты нақты нарық шарттарында және нақты уақыт аралығында объект құнына әсер ететін барлық факторларды ескеретін ақшалай сипаттағы объект ... ... ... ... ... ... ... бизнес иесі дербес түрде бағалаушының қызметін орындауға ... ... оған бұл үшін ... және арнайы білімдер мен дағдылар керек. Барлығы бұндайды иемденбейді және бәрі ... ... ... ... ... ... ... құнды бағалауды арнайы оқытылған мамандар - сарапшы-бағалаушылар жүзеге асырады. Құнды ... ... ... ... ... ... береді.
Бизнестің табысты бағасының кепілі - сапалы ақпараттық база. Баға үшін қажетті ақпараттар әр түрлі деректер ... ... ... ең ... яғни ол уақыттың әр түрлі кезеңіндегі бизнестің сыртқы (макроэкономикалыө және ... және ішкі ... ... ... ... бағаланатын бизнестің сипаттамасы алдағы дамытудың нәтижесі, болашақтағы дамудың алғышарттары және бір уақытта елдің экономикасындағы, саласындағы және ... ... ... ... ... ... ... процедурасы өзіне келесі этаптарды қосады:
- бағалау үшін талап етілген ақпаратты жеткізу өтінішімен компанияға сұраныс жіберу(сұраныста кейіннен анықталған форматта алынған ақпараттарды ... ... ... ... сай ... қолдану және есеп беруді жүргізу).
- осы және басқа мәлімет блогына жауап беруші компанияның негізгі топтастырылуымен контактының ... ... ... ... ... өндірістік қызмет көрсету, маркетингтік қызмет көрсету).
- компания жағынан бағалау жүргізуіне жауапты тағайындалғаннан және бағаланатын компания мамандарымен жұмыс тобының ... ... ... үшін қажетті ақпараттарды алу.
Қорыта келгенде, әрбір ұйымның жиынтық ... ... ... болып табылады яғни өндірістің және айналымның қаржылық қорытындысын білдіретін ұйым жұмысының ... ... ... ... ... - өнім ... және қызмет көрсетуден түскен ақша кіріс, ал оның өндіруге және сатуға жұмсалған шығындардың айырмасы таза табысты білдіреді.
Табыс есебінен, сондай-ақ ... ... ... банктер мен басқа да ұйымдар алдындағы міндеттемелері орындалады. Сонымен табыс ұйымның өндірістік және қаржылық қызметін бағалаудағы негізгі көрсеткіші болып табылады. Ол оның ... ... мен ... ... ... ... ... авансталған қаржылардың қайтарымдылық деңгейі мен осы ұйымның активтеріне ... ... ... ... ... ... ... табыстылық ұйымның тек қана ағымдағы өндірістік шығындарды өнімдер сатумен ... үшін ... ... ... қаржымен өтеу қабілеттілігін ғана емес, сонымен қатар ... ... және ... жұмысшылардың мәдени-тұрмыстық дәрежесін арттыруға қажетті пайда алатындығын да көрсетеді.
Қазіргі экономикалық жағдайларда әрбір ұйымның негізгі мақсаты- ... ... ... табу болып келеді. Осы дипломдық жұмыста біз ... ... ... (БӨ) ... ЖШС ... табысының есебімен таныстық және талдадық. Бұл жауапкершілік шектеулі серіктестіктің негізгі табыс көзі - мұнайды бұрғылауға және өндеуге, ... - газ ... ... ... және іске ... қажетті құрал жабдықтарды жасауға қажетті энергиямен қамтамасыз ету және жабдықтаумен айналысу болып табылады.
Үшінші ... АҚ ... ... (БӨ) ... ЖШС ... ... және қатысты табыстылық көрсеткішіне талдау жүргізілді және табыстылықты арттыру жолдары қарастырылып кетті. Яғни кәсіпорынның өнімді өткізуден ... ... ... ... оның ... ... ... әсері, авансталған капиталдың табыстылық деңгейдегі болған ауытқуға, активтер айналымдылығы мен қызмет көрсету коэффициентінің өзгерісінің тигізетін ықпалы, қызмет көрсету көлемінің табыстылық ... ... ... ... ... факторлардың өндірістік қорлардың табыстылық деңгейіне тигізетін ықпалының сандық бағасы тізбектеп ауыстыру ... ... ... нәтижесінде келесідей кемшіліктер анықталды:
Кәсіпорынның өнімді өткізуден түсетін табыс көлемін - 121955 теңгеге төмендеткені ... ... ... ... ... 1341512 ... емес, - 121955 теңгеге аз, яғни 1219557 теңгені құруы керек еді. Бұл жалпы табыс ... 204326 ... ... Дегенмен кәсіпорынның қаржылық жағдаы жаман емес. Қаржылық тұрақтығы жағынан кәсіпорын сыртқы қарыз көздерінен ... Оған ұзақ ... ... ... ... бола ... тағы бір ... проблемаларының бірі - оның рентабельсіздігі. Ағымдағы қызмет ... ... ... ... ... ... шығын шегуде. Жалпы табыстың азаюы өндіріс рентабельділігінің төмендегенімен және соған қатысты шығындардың өсуімен түсіндіріледі.
Сонымен қатар кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жөнінен ... ... ... ... ... ... ... негізгі үш проблеманы шешуге бағытталады: кәсіпорын қызмет ... ... ... құнды төмендету, қызмет көрсету сапасын жақсарту арқылы табыстылықты арттыруға мүмкіндігі туады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... алматы, 2010ж.
* > 2010-жылдың 28-ші ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы
* Қазақстан Республикасының > ... ... ... жылға өзгерістер мен толықтырулар)
* Алматы, 2010ж.
* Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары, алматы, 2009ж.
* Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары, Алматы, 2010ж.
* ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... талдау / Оқу құралы. - Алматы: Экономика. 2001 ж.
* Шеремет А.Д., ... Р.С. ... ... ... - М.: ... ... ... Г.А. Алматы-2000
* Кеулімжаев К.К. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы, 2009ж.
* Радостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ. Радостовец В.В. Шмидт О.И.., ... ... ... ... ... ... - 2006
* Дюсембаев К.Ш. Егембердиев С.К., Дюсембаев З.К., Алматы 1998. Қаржы-қаражат.
* Ковалев В.В. ... О.Н., ... ... 2000 ... ... Алматы- 2008
* Козлова Г.Н., Москва,2009
* Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетнсоти: ... ... ... с англ. М.:2001.-624с.
* Рахимбекова Алматы-2008
* Назарова В.Л. Шаруашылық субъектілеріндегі ... ... ... ... ... Ф.С. ... ... бухгалтерлік есеп. Алматы, 2011.-500б.
* Б. Нидлз, Х.Андерсон, Д. ... ... ... ... и ...
* ... Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятий АПК:учебник.Минск:Новое знание,2007.-736с.
* Дюсембаев К.Ш. Анализ ... ... ... ... ... пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені. э.ғ.к., доцент Жанкубаев Б.А., оқытушы Сейтқожаева А.Т. Алматы, ҚазҰТУ, 2012. - 42 бет.
2 ... ... ... ... ... 2000 ... 30 қарашадағы № 109 Заңы
3 www.briz.kz сайты.
4 Оценка бизнеса, А.Г. Грязновой, М.А. ... - М.: 2000.
5 ... ... ... ... 2010.
6 Оценка бизнеса, С.В.Валдайцев, Изд. СПбГУ, 2000.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығы. Жалақы факторлық табыс ретінде10 бет
Негізгі өндіріс факторларынан алынатын табыс: мәні және формалары24 бет
Өндіріс факторларынан түсетін табыстар10 бет
Өндіріс факторларының нарығы және факторлық табыстар8 бет
Өндірістің факторлары мен олар тудырған табыстар23 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Туристік қызмет көрсетулер және олардың мәні7 бет
Біртұтас Алаш идеясы және Шығыс Түркістан ұлт-азаттық қозғалысы8 бет
Екінші реттік ғарыш станциясының (ғс)-ң жұмсақ құраушысы4 бет
Моноқалаларды қалыптастыру мен дамыту79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь