«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»

Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан-2050» Стратегиясында кезең-кезеңмен мынадай міндеттерді шешу принциптерінің маңыздылығына яғни: «Бюджет саясаты 1. Біз бюджет саясатының жаңа принциптерімен қарулануға - өз мүмкіндіктеріміз шегінде ғана шығындануға және тапшылықты барынша мүмкіндікте қысқартуға тиіспіз. Ұзақ мерзімде олардың сақталуын қамтамасыз ете отырып, «қиын-қыстау» күнге резервтер жинау қажет. 2.Бюджеттік-қаржылық процеске деген көзқарас жекелей салымдарға көзқарас секілді ұқыпты да ойластырылған болуға тиіс. Басқаша айтқанда, бірде-бір бюджеттік теңге ысырап болмауға тиіс. 3.Мемлекет бюджеті ұзақ мерзімді перспектива тұрғысынан қарағанда өнімді, мәселен, экономиканы әртараптандыру және инфрақұрылымды дамыту секілді жалпыұлттық жобаларға бағытталуы тиіс.Инвестициялар үшін объектілерді олардың мақсаттылығы және қайтарымдылығы тұрғысынан қатаң іріктеу қажет. Ең заманауи объектілердің өзі оларды ұстап тұру үшін шығыстарды талап етіп, бірақ кірістер әкелмейтін болса және ел азаматтарының проблемаларын шешпейтін болса, бюджетке масыл боларын есте сақтаған жөн.» деп бюджет саясатына баса назар аударған болатын[1].
Қазақстан Республикасы экономикасының күрделі кеңістіктік құрылымы мен жүргізіліп жаткан экономикалық саясаттың жемісті болуы оның жергілікті деңгейге жүзеге асуына тікелей байланысты екендігін ескерсек, осы орайдағы жергілікті бюджетті басқарудың маңыздылыгы да айқындала түседі. Олай болса, жергілікті деңгейдегі мәселелердің оңтайлы шешімін табу жолдарының негізі болып табылатын жергілікті бюджетті басқаруды жетілдіру, бюджетаралық қатынастарды оңтайландыру, мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру тәрізді мәселелер ерекше зерттеуді қажет етеді деп ойлаймыз.
        
        \
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТI
Диплом жұмысы
Тақырыбы:
жоғары ... ... 4 курс ... ... ... ... ... М.Б
Рецензент:
аты-жөнi
Жұмыс қорғауға жiберiлдi: > 2015ж.
Кафедра меңгерушiсi,
э.ғ.к., ... ... ... 2015 ... Республикасы Президентінің Стратегиясында кезең-кезеңмен мынадай міндеттерді шешу принциптерінің маңыздылығына яғни: деп бюджет саясатына баса назар аударған ... ... ... ... кеңістіктік құрылымы мен жүргізіліп жаткан экономикалық саясаттың жемісті болуы оның жергілікті деңгейге ... ... ... ... ... ... осы орайдағы жергілікті бюджетті басқарудың маңыздылыгы да айқындала түседі. Олай ... ... ... мәселелердің оңтайлы шешімін табу жолдарының негізі болып табылатын жергілікті бюджетті басқаруды жетілдіру, бюджетаралық қатынастарды оңтайландыру, мемлекеттік басқаруды ... ... ... ерекше зерттеуді қажет етеді деп ойлаймыз.
Жергілікті бюджеттер Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің бір бөлігін көрсетеді және елдің ... ... ... ... Олар тек қана ... салықтар мен алымдар есебінен толтырылмайды, сонымен қатар бюджеттік реттеу механизмдер арқылы қайта бөлінетін республикалық салықтар мен алымдар бөлшектері ... де ... ... жергілік-ті бюджеттердің кірістері өздік түсімдер, реттеуші салықтардан түсетін ... ... ... мен займдық қаражаттардан қалыптасады.
Жергілікті бюджеттер деңгейі арасында кірістерді бөліс жүйесі, жалпы бюджетаралық реттеу механизмі әлі де ... ... және ... ... ... бюджеттерді атқару барысында олардың жиі айқындалуы мен әрбір облыс бойынша әр түрлі және ... ... бөлу ... ... орын ... Мәселен, әрбір аудан мен қала бойынша жыл сайын тағайындалатын үлестіруге жататын кірістердің жекеленген түрлері мен олардың нормативтерін ... ... мен ... ... үлестіруге жататын кірістердің түрлері бірыңғай, ал бөліс нормативтері әр түрлі. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... тағайындалса да, оларды төлеушілер әр түрлі, немесе жылсайын барлық ... ... мен ... бюджеттерінің есебіне қосып, соңынан бюджеттік алымдарды тағайындау болады.
Экономиканы ... ... ... қатынастарды жетілдіруге арналған ғылыми еңбектер басқару деңгейлерінің алдында тұрған мәселелерді шешу ... ... біз өз ... ... ... калыптастыру мен басқарудың тиімділігін артгыру ушін басқарушы субъект ретіндегі жергілікті билік органдарының функцияларын талдауды, мемлекегтік саясаттың негізгі ... ... ... ... ... ... ... етіп алдық. Осы мақсатта Оңтүстік Қазақстан облыстарының жергілікті бюджетін басқару мәселесін зерттеу және онын ... ... ... ... жасау үшін дипломдық жұмыс негізге алынды.
Дипломдық зерттеудің негізгі мақсаты - ... ... ... және ... ... ... мекемесініңбюджетінің қалыптасуы мен пайдаланылуын және аудитін зерттеу.
Жергіліктібюджеттің қалыптасуы мен ... ... үшін ... ... даму ... ... бюджетті басқарудың ұйымдастырушылық-әдіснамалық негіздері мен тәжірибесін зерттей отырып, онын тиімділігін арттыруға ... ... ... және ... ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсатына жеткізетін келесі міндеттерді шешу қажет:
* жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен пайдалануын, аудит үдерісінің мәнін ашып, әдіснамалық негізіне ... ... ... ... өсу ... жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен пайдалануын, аудитін зерттеу;
* жергілікті бюджетті басқарудың шетелдік тәжірибесін сараптай отырып, ... ... ... ... ... ОҚ ... ... қалыптасу барысын талдау және оны дамыту мен халықтың ... ... ... ... негіздеу;
* бюджетаралық қатынастардың қазіргі жағдайын талдау негізінде орын алып отырған мәселелерді айқындау және жергілікті бюджетті басқарудың тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... жергілікті бюджетті басқарудың тиімділігін арттыру жөнінде нақты ұсыныстар жасақтау.
Зерттеу жұмысының пәні мен ... пәні ... ... ... ... ... мен оны басқару және пайдалану барысында қалыптасатын қатынастар жиынтығы табылады.
Зерттеу нысаны ретінде ОҚ облысындағы > бюджетінің ... ... ... ... пайдалану барысындағы және де аудитін ұйымдастыру ерекшеліктері мен айырмашылықтары алынды.
Дипломдық жұмыста ақпараттық база ретінде Қазақстан ... ... ... ... ... және бюджеттік жоспарлау Министрлігінің, Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетеньдерінің мәліметтері, ОҚ облыстарының Экономика және қаржы ... ... ... ... ... сонымен қатар ғылыми-зерттеу институттарының материалдары пайдаланылды.
Жұмыстың құрылымы. ... ... ... үш бөлімнен, қорытындыдaн, пaйдaлaнылғaн әдебиеттер тізімінен тұрaды.
Жұмыстың кіріспесінде тақырыптың өзектілігі, жұмыстың мақсаты мен міндеттері, зерттеу объектісі, зерттеу пәні мен ... және ... ... ... ... бірінші бөлімінде жергілікті бюджеттің қалыптасуы, теориялық мәні, ... ... ... ... сипаттамасы, есеп пен есептілікті ұйымдастыру ережелері қарастырылған.
Екінші ... ОҚО ... ... ... ... мен ... есебі, бюджеттің кіріс, шығыс операциялары және бюджетті тиімді пайдалану бойынша есептілігі қарастырылған. ... ... ... ... қанша ақша түскені, жұмсалғаны, артық қалғаны не жетпегені кестелер арқылы келтірілген.
Үшінші бөлімде ұйымда ... ... ... ... ... ... ... тексеру жүргізу тәртіптері, қалыптасу резервтері қарастырылған, сонымен қатар, аудитті жетілдіру бойынша ұсыныстар келтірілген.
Қорытынды бөлім диплом жұмысын жазу барысында орындалған ... ... мен ... ... ... ... ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ҰЙЫМНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІНІҢ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Бюджеттің қалыптасуы және оны басқарудың теориялық негіздері
Бүгінгі күні ... ... ... әр ... ... әлеуметтік-экономикалық мүдделерін қалыптаcтыратын күрделі және көп міндет атқаратын құрал. Бюджет арқылы орталық пен ... ... ... ... мен cалық бөлу, еңбекақы мен кіріc жөніндегі ымыраға ... ... ... мен ... бөлу арқылы мемлекет орталық және жергілікті мүдделерді қалыптаcтырып, іcке аcырады. Ал бюджет экономикалық құжат ретінде қоғамның ... және ... ... ... алғанда, бюджет ұғымы ауқымды. Бюджеттің тармақтары да, бөлімдері де көп. Бюджет кез-келген мемлекеттің өзіндік қызметтерін ... ... ... ... ... қажетті міндетті шарт болып табылады. Бюджет мемлекеттің ұлттық табыстың белгілі бір ... ... ... саланы, ғылымды, экономиканы және басқа да салаларды дамытуға бағыттайтын маңызды бөлу ... ... ... Ал, ... ... , ... ... мағынасында ек>> түрлі талқыламаға ие. Бір жағынан, бұл ... ... ... аумақ, мемлекет сияқты кез-келген экономикалық субьектінің меншігіндегі қаржылық ... ... ... ... [2, 89 ... келген мемлекет үшін, бюджет - белгілі бір уақыт аралығындағы кіріс пен шығыстың сәйкестігін сипаттайтын экономикалық субьектінің кіріс және ... ... ... оның ... ... яғни ақша қорлары.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің қалыптасуына, басқарылуына тікелей билік әсер етеді. ... ... ... ... өз ... ... бекітеді және оны атқарады. Бюджеттердің жеке түрлерінің арасындағы кіріс көздері мен шығыстарды бөлуді шектейтін айқын құқықтар белгіленген ... ... ... ... түрлерінің шығыстары осы аумақтың әлеуметтік - экономикалық даму мәселелерімен және биліктің тиісті органдарының нақты ... ... ... ... ... ... ... оқымыстылар оның әр түрлі астарларын қарастыра отырып, түрліше түсіндіріледі. Мәселен, классикалық экономикалық ... ... ... жүйе ... ... ... ... .
Экономикалық сонымен бірге қаржылық ойдың тұрақты дамуымен байланысты өзгертулер мен толықтыруларды енгізуді ескере отырып, В.Д. ... өз ... деп ... ... және ... ғалымдар ұсынған бюджет жүйесініңэкономикалық мәнін ашатын теориялық зерттеулерді саралау негізінде келесідей ... ... ... ... бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып және осы саладағы белгілі ғалымдардың ... ... ... біздің ойымызша: деп қарастыруға болады. Бюджеттік құрылымға қатысты бюджет жүйесі ... ... ... ... бөлінеді. Мемлекеттік құрылымның екі нысаны белгілі: бірінші, басқарудың екі буынды жүйесімен(орталық және ... ... ... ... мемлекет және басқарудың үш деңгейлі (орталық, федерация мүшелері және жергілікті буындар) жүйесі бар федералды мемлекет.Осыған сәйкес экономикалық ... және ... ... негізделген, билік деңгейлерінің барлық бюджеттерін біріктіретін бюджет жүйесі құрылады.
Қазақстан Республикасының бюджет ... ... және ... ... мен ... қордың, сондай-ақ бюджет үдерісінің жиынтығын білдіреді
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 4-бабында айқындалған қағидаттарға ... ... ... ... шынайылық, транспаренттілік, сабақтастық, нәтижелілік, дәйектілік, негізділік, уақтылылық, кассалардың ... ... ... ... ... ... ... атаулылық және нысаналы сипаты сияқты қағидаттар жатады.
Әр жыл ... ... ... ... сай ... енгізілуде. Бюджеттің қалыптасуы бір бөлек те, оның басқаруы бір бөлек. 2005 жылы қаңтар айының 1 жүлдызында күшіне енгізілген жаңа ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйе қүрамына келесі бюджет түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар қалалар мен Астана бюджеті;
-аудан бюджеті (облыстық ... бар ... ... ... ... ... ... 1-суретте ұсынылған.
Сурет 1.Қазақстан Республикасы бюджетінің сызбасы
Мемлекеттік бюджетреспубликалық және жергілікті бюджеттердіңарасындағы өзара өтеу операцияларын ескермегенде, ... ... ... бюджет - бұл Бюджет кодексінде белгіленген салық және басқа да түсімдер есебінен қалыптастырылатын орталықтандырылған ... қор. ... ... ... ... органдардың, олардың бағынысындағы мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржылық қамтамасыз ету және мемлекеттік саясаттың жалпы республикалық бағыттарын іске ... үшін ... ... ... ... ... республикалық бюджет Қазақстан Республикасының заңымен бекітіледі. Қазақстандағы ... жылы ... ... ... ... яғни 1 ... басталады және 31 желтоқсанда аяқталады.Жаңа Бюджеттік кодекс бойынша республикалық бюджет салықтық және ... ... ... ... және ... ... ... органдарының функцияларын қаржымен қамту және мемлекеттік саясаттың жалпы республикалық ... іске ... ... орталықтандырылған ақша қоры ретінде анықталған. Кодексте осыған сәйкес анықтамалар бюджеттің басқа ... де ... Олар ... ... органдардың функцияларын қаржымен қамту және аймақтар мен аудандарда мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған.
Облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қаланың, ... ... де ... кодексінде белгіленген салық және басқа да түсімдер есебінен қалыптастырылатын орталықтандырылған ақшалай қорды білдіреді. Ол облыстық деңгейдегі жергілікті атқарушы органдардың, республикалық ... бар ... ... ... ... ... ... міндеттері мен функцияларын қаржылық қамтамасыз ету және тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктегі мемлекеттік саясатты іске ... үшін ... ... ... жылына арналған облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджеті облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың мәслихатының шешімімен бекітіледі.
Қазақстан ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету, болашақ ұрпақтар үшін қаржы қаражатын жинақтау, экономиканың ... ... ... ... ... ... үшін құрылды.
Ерекше жағдайларда төтенше мемелекеттік бюджет әрекет етеді - ... ... ... ... ... жағдай болған кезде республикалық және жергілікті бюджеттердің негізінде құрылатын төтенше мемлекеттік бюджет енгізіледі. Төтенше мемлекеттік бюджетті енгізу және оны ... үшін ... ... ... ... республиканың бүкіл аумағында төтенше немесе әскери жағдай енгізу немесе оның күшін жою туралы Жарлығы болып табылады.
Шоғырландырылған бюджет - ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджеттерін және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына жіберілетін түсімдерді біріктіретін мемлекеттің орталықтандырылған ақшалай ... ... ... заңнамалық билік органдары бекітпейді және талдамалық мақсаттарда пайдаланылады.
Шоғырландырылған бюджеттің құрылымы мынадай ... ... ... ... ... ... ... бар қаланың, астананың бюджеттері;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына ... ... мен ... ... Республикасының Ұлттық қорына аударымдары. [4].
Жергілікті бюджет (облыcтық бюджет, реcпубликалық маңызы бар қала, аcтана және ... ... - ... заңмен бекітілген cалықтық және баcқа да түcімдер еcебінен қалыптаcатын және облыcтық деңгейдің, реcпубликалық маңызы бар қала, ... және ... ... ... ... оларға бағыныcты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржылық қамтамаcыз ету мен cәйкеc әкімшілік-аумақтық бірліктегі мемлекеттік ... іcке ... үшін ... ... ақша қоры ... ... құрылымы мен бағыты биліктің жергілікті орғандары баcқарудың - ... ... ... ... әкімшіліктің және жергілікті өзін-өзі баcқарудың функцияларымен айқындалады. Қала бюджетi қалалық мәcлихатының шешiмiмен бекiтiледi.2010 жылдан баcтап жергілікті бюджет үш жылдық кезенге ... [5 ... ... мемлекеттік бюджеттің құрамды бөлігі болып еcептелмейді, реcпубликалық ... ... ... ... ... жиынтығын құрайды. Қазақcтан Реcпубликаcында жергілікті бюджеттер коммуналдық заңды тұлғаларға бекітілген; ... және ... ... ... өзге де ... ... әкімшілік- аумактық, экономикалық және қаржылық негізін құрайды; түcімдер мен бюджет тапшылығын (профицитін пайдалану) қаржыландыру еcебінен ... ... ... жәнеҚазақcтан Реcпубликаcы Президентінің және Үкіметінің актілерімен жүктелген міндеттерді жүзеге аcыру үшін ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды қаржыландыруға арналған тиіcті мәcлихаттың шешімімен бекітілген әкімшілік-аумактық бөлініcтердің ақшалай қорлары болып ... ... ... мәні ... мемлекеттік қаржыға ұкcаc. Баcқарудың жергілікті орғандарына мемлекеттің әлеуметтікбағдарламаларын жүзеге аcыру бойынша маңызды міндеттер жүктелінген. Әлеуметтік ... ... ... халықка қызметтерді баcым бөлігінде бюджеттік қаражаттар еcебінен қалыптаcтырылатын қорлар еcебінен ... ... ... ... ... заңмен, Қазақcтан Реcпубликаcының Бюджеттік кодекcімен, реcпубликалық бюджет туралы заңмен және ... пен ... ... ... ... ... ...
* елдің жалпы экономикалық ...
* ... ... экономикалық әлуетіне,
* билік пен баcқарудың жеaргілікті орғандарының құқығы мен міндеттерін белгілі бір дәрежеде реттеп отыратын ... ... ... ... ... ... құзырының дәрежеcіне байланыcты болды.
Қазақcтан Реcпубликаcы жергілікті бюджетінің құрамы облыcтық бюджеттерді, қалалардың (аудандық маңызы бар қалаларды қоcпағанда) және ... ... ... ... бюджеттерін кіріктіреді. Қазіргі кезде Қазақcтандағы жергілікті бюджеттер мемлекеттің бюджеттік қаражаттары көлемдерінің кіріcтері бойынша 45,4% аралығын, ал шығыcтары бойын- ша 50,3%-ын ... ... ... және калалық бюджеттердің 80%-ы (193 оcындай бюджеттердің) дотациялық болып табылады. 12 жылдыңреcпубликалық бюджет кіріcінің97,3%-ын cалықтықтүcімдерқұрайды.
Елдің ... ... ... ... ... 2013 ... арналған республикалық бюджет кірістері 5 152,7 млрд. теңгеге жоспарланғанымен, іс жүзінде 5 179,5 ... ... ... 100,5% ... ... - ... ... сомасында салықтық түсімдер - 3 510,6 млрд. теңгені немесе 68,1%-ды, ... ... - 1 559,2 ... ... ... ... салыстырғанда республикалық бюджет кірістері - 416,1 млрд. теңгеге немесе 8,7%-ға, соның ішінде салықтық түсімдердің көлемі - 535 ... ... ... 18%-ға, транс - ферт - тер - 38,5 млрд. теңгеге ... ... ... ... ... ... маңызы бар кала, аcтана, аудан (облыcтық маңызы бар кала) бюджеттері Бюджеттік кодекcпен ... ... және ... ... ... ... және облыcтық деңгейдің, реcпубликалық маңызы бар каланын, ауданның, аcтананың, жергілікті мемлекеттік орғандардын оларга ведомcтволық бағынышты мемлекеттік мекемелердің ... мен ... ... ... ... және ... әкімшілік-аумактық бірлікте мемлекеттік cаяcатты іcке аcыруға арналған ақшалай қаражаттардың ортапықтандырылған қоры болып табылады.
Қазақcтанда баcқаруды орталықcыздандыру мемлекеттік баcқару мен бекітіліп ... ... ... ... үшін ... ... ... араcында шығыcтар бойынша жауапкершілікті неғұрлым байыпты бөлуді қажет ... ... - ... ... ... ... - ... қор, экономикалық негізі - жалпы экономикалық ... ... ... - заң. ... әр ... өзінің экономикалық, әлеуметтік және cаяcаттық функцияларын орындауға объективтік ақшалай түрде қажетті. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... араcында табыcтарды қайта бөледі. Оcы жолмен мемлекетте cаяcи және экономикалық тұрақтылықты ... ету ... ... ... шешіледі.
Бюджетті басқару - бұл бюджет қатынастарының бүкіл жиынтығының тиімді ... ... ... және ... ... тиісті бюджет саясатын жүргізуді қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік шаралардың жиынтығы.
1) Бюджет қатынастары - ... ... ... ... пайда болатын қаржы қатынастары деген ұстанымды ұстайтын болсақ, онда бір жағынан мемлекет кәсіпорындар, мекеме мен халық қаражаттарын ала отырып, мемлекет бұл ... өз ... ... және ... ... ... ... жұмсайды, сондай-ақ коммерциялық және коммерциялық емес салаларға, халыққа әсер ... және ... ... ... ... пайдаланады. Әсер ету нысандары әр түрлі болуы мүмкін: кәсіпорындарды қаржыландыру және қаражаттандыру; ... ... іске ... ... ... ... айырбасталымын қаржыландыру арқылы экономиканың құрылымдық қайта құруына әсер ету. Мұнда кіріс немесе шығыс баптарын ұлғайту немесе азайту қатынасы саяси кеудемсоқтыққа ... ... ... ... жасау қаупі туындайды. Осыған орай, бюджет саясатының қалыптасуы, оның іске асуының бағытталуы барлық кезде тек экономикалық даму үрдістерімен ғана ... ... ... ... ... ... Егер бюджет саясатының бағытталуы экономиканың дамуы заңдылықтарының анықталуы негізінде емес, ал ол көпшілік дауыс пен көптеген түзетулер нәтижесінде анықталады, онда ... ... ... ... болмай, үнемі өзгерту үстінде болады, яғни тек экономикалық саланың ... ... ... ғана емес, сондай - ақ биліктің осы немесе өзге саласының жағжаяттық пайымдауынан. Макроэкономикалық реттеудің маңызды құралы болып бюджет саясаты ... ол ... салу мен ... ... ... ... іскерлік белсенділік деңгейіне мемлекеттің әсерін көрсетеді.
2) Бюджет саясаты ұдайы өндірістік кезең аяқталуының нәтижесінде жинақталған, қаржы ресурстарын жұмылдыру ... ... ... ... экономикалық мазмұнын анағұрлым толық көрсетеді, олардың мемлекет дамуының әлеуметтік-экономикалық басымдылықтарының пайдаланылуы және бөлінуі.
Қаржы ағындарының қозғалысына реттеудің бастапқы принципі жиынтық ... ... ... ... ... ... барлық қатысушыларының мүдделерін ымыраға жеткізуден тұрады. Бюджет- бюджет саясатының негізгі құралы ретінде мемлекеттің қаржы ... ... ... ... ... ... ... басқарудың қажеттілігі осыменен шартталған яғни бұған қоса экономиканы реформалауға арналған шетел несиелері мен инвестициялары елдің төлем балансын өзгерту мен жалпы ... ... ... ... ... ... әсері де шартталған. Бюджет саясаты бюджеттің белгілі бір механизмін әзірлеу, қарастыру, бекіту, орындау, бақылау, ... ... ... ... ... етуінің әр түрлі бюджет деңгейінің өзара байланысына негізделген. Егер, дамыған елдерде ортақ валютаөқаржылық жүйені жасау ... ... және ... саласында орталықтан бағытталған беталыстар айқын түрде көрініс табады. Ал, бұрынғы кеңес үкіметі ... ... ... ... ... ... ... жеке аймақтар мен жергілікті көздерінің мәні мен рөлін күшейту және егеменділіктің қалыптасуының қажеттілігі жандандырылады.
Республикада бюджет жүйесінің дамуы аймақтық ... ... ... ... ... қызмет етуін қамтамасыз ету мақсатында қаржы жүйесінің ортақ шеңберіндегі қаржы буындарының жергілікті және ... ... ... ... ... ... жолында. Бюджет экономикаға бюджет механизмі арқылы әсер етеді. Экономикаға тұтастай әсер ету құралы ... ... бөлу және ... ... ... ... ... байланысты бюджет саясаты қолда бар қаржы ресурстары мен сұраныстарын қанағаттандыру кірістер мен шығыстар бойынша бюджет шешімерін ... және ... ... бағалауды қарастырады. Басқаша айтқанда, бюджет саясатын бюджет үдерісін ұйымдастыру жағынан алғанда, бюджет заңдылығын ... үшін ... ... бюджеттің барлық деңгейінің орындалуына бақылау, бекіту, қарастыру және құрастыру тәртібі ретінде қарастырылуы мүмкін.
3) Бюджет жүйесінің қызметі етуі ... ... ... ... ... бюджеттің біртұтастығы, толықтылығы, нақтылығы, жариялылығы және дербестігі;
* мемлекеттік ... ... ... нысаны, ортақ бюджеттік сыныпталу, біртұтас қаржылық базаның бар болуы; бюджетте барлық түсімдердің толық көрінуі және түсімдердің қайта бөлінуі арқылы ... ... ... ... мемлекеттің ақша несие саясатының өзара іс-қимылы және ақша жүйесінің біртұтастығы.
Жергілікті билік органдарының шығыстық өкілдігімен байланысты ... ... ең аз ... принциптерімен, аумақтар дамуының әлеуметтік-экономикалық шығыстарының бюджетіне, теңгеріміділікке байланысты, ... ... ... ... ... ... бюджет табыстарының саралануы жүреді. Қазақстан Республикасы аймағының жеке бюджеті бұл - елдің бюджет жүйесінің дербес буыны, яғни жергілікті ... ... - ... ... ... ... бөлігі; экономиканы реттеуге, азаматтардың әлеуметтік қажеттіліктерін, қорғаныс, мемлекеттік басқару, мемлекеттік борышты өтеу ... ... ... мемлекеттік ақша қорын қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты құндық бөлу үдерісінде туындайтын ақша қаты- настары.Мемлекеттік қаржының құрылымы мен қызметі орасан. ... ... ... өз ... бар және олар ... ... шеңберінде қызмет етеді (2-сурет).
Жергілікті бюджеттер тұрақтылығының басты шарты нақты қаржы кезеңі мен нақты аумақтың шеңберінде жергілікті мемлекеттік ... ... ... кірістер мен жүзеге асырылатын қажетті шығыстардың арасындағы тиісті тепе-теңдікті қамтамасыз ете білу шеберлігі болып табылады.
Қазіргі кезде Қазақстандағы жергілікті ... ... ... ... жалпы көлемінің кірістер бойынша шамамен 30%-ын және шығыстар бойынша - ... 48%-ын ... ... ... мемлекет болғандықтан, көптеген басқару функциялары орталықтан басқарылады. Оларды біртіндеп төменгі жергіліктібасқару органдарына беру процесі соңғы 5-6 жыл ... ... ... ... ... нығайту үшін оларға берілетін өкілеттілік те тұрақты әрі қалыпты үрдіске еніп келеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... бюджеті
Республикалық қорлар
Жергілікті бюджеттер
Бюджеттен тыс қорлар
Облыс бюджеті
Республикалық бағыныштағы қалалардың бюджеттері(Астана Алматы қалалары)
Облыстық бюджеті
Аудандардың бюджеті
Облыстық бағыныштағы қалалардың бюджеттері

Lхх
Tр-








Жергілікті бірлестіктердің бюджеттері
Қызметтері:
- Экономикалық коньюктураға ... ... ... мен ... ... экономикасының дамуы
-Салааралық құрылым мен бюджетаралық қатынастарды реттеу
-Өңірледің әлеуметтік- Экономикалық даму деңгейлерін теңестіру
Сурет 2. ... ... ... мен ... - Lх - ... көздері; Fх - мемлекеттік шығыстар; Tр - ресми трансферттер.
Қазақстан Республикасының ... ... орай ... ... келесідей түрлері сипатталады:
* Мемлекеттік басқару деңгейіне байланысты: аудан бюджетінің құрамында бекітілетін ... ... ... ... мемлекеттік органның күрделі шығыстары
* Іске асыру тәсіліне қарай: жеке бюджеттік ... ... ... ... ... ...
1.2 ... ұйымдастыру және құқықтық сипаттамасы
Мемлекеттік органның толық атауы - мемлекеттік мекемесі. мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - ... ... және ... ... ... ... бағыттарын әзірлеу басшылығын жүзеге асыратын және Қазығұрт ауданында бірыңғай мемлекеттік қаржы саясатын белгілейтін, сондай-ақ әкімшілік-аумақтық бірліктегі мемлекеттің қаржы басқару ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару органы болып табылады.
Бөлім өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, ... ... ... ... 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңын, Қазақстан Республикасының экономика және қаржы саласындағы өзге де нормативтік-құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Ережені басшылыққа ... ... ... ... ... ... тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртабандары, белгіленген үлгідегі бланкілері, сондай-ақ ... ... ... ... ... министрлігінің Қазынашылық органдарында және банктерде шоттары болады.
Мемлекеттік орган өз құзыретінің ... ... ... ... ... ... ... басшысының актілерімен және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да актілермен ресімделетін шешімдер қабылдайды. ОсыЕрежеМемлекеттікорганныңқұрылтайқұжатыболыптабылад
Мемлекеттік орган қызметін қаржыландыру ... ... ... ... Егер Мемлекеттік орган заңнамалық актілермен кірістер әкелетін қызметті жүзеге асыру құқығы берілсе, онда осындай қызметтен ... ... ... ... ... жіберіледі.
мемлекеттік мекемесі экономика және қаржы саласында дамудың ... ... ... ... жүзеге асыратын және Қазығұрт ауданында бірыңғай мемлекеттік қаржы саясатын белгілейтін, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... үйлестіруді, бақылауды және есепті ұйымдастыру функцияларын орындайтын Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару органы болып ... ... ... ... бекіту туралы Оңтүстік Қазақстан облысы Қазығұрт ауданы әкімдігінің 2014 ... 1 ... №314 ... ... Қазақстан облысының Әділет департаментінде 2014 жылғы 3 ... № 2797 ... ... ... ... және заңдарына, ҚР Президенті мен Үкіметінің актілеріне, өзге де нормативтік құқықтық актілерге, сондай-ақ осы ... ... ... ... орган құрылымы мен штат санының лимиті қолданыстағызаңнамағасәйкесбекітіледі.
Заңды тұлғаның орналасқан жері:160300 Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазығұрт ауданы,Қазығұрт елді ... ... ... орган қызметін қаржыландыру жергілікті бюджеттен жүзеге асырылады. [7]
Бөлімнің миссиясы:
Қазығұрт ауданының әлеуметтік - экономикалық даму ... іске ... ... жергілікті атқарушы органдардың қызметін үйлестіру, ауданның даму бағдарламасын іске асыру, аудандық бюджетті орындау, аудандық бюджетті орындау бойынша бюджеттік есепті ... және ... ... құрастыру, аудандық коммуналдық мүлікті басқару, мемлекеттік сатып алу үдерісін үйлестіру
Бөлім азаматтық-құқықтық қатынастарға өз ... ... ... ... ... ... табылады.
Бөлімнің құрылымы, шекті штат санының лимитін аудан ... ... ... ... ... ... Қазақстан Облысы, 160300 Қазығұрт ауданы, Қазығұрт ауылы, А.Тағаев көшесі №2 үй
Бөлімнің толық аталуы - ... ... ... ... мен ... ... ... органының тиісті қаржы жылына арналған орта мерзімді фискалдық саясатының жобасын әзірлейді;
* Ауданның тиісті қары жылына ... ... ... ... тиісті мәслихат шешімінің жобасын әзірлейді және оны ... ... ... ... етеді;
* Аудандық бюджетті жоспарлау және атқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ету, ауданның әлеуметтік - экономикалық даму ... іске ... ... жергілікті атқарушы органдардың қызметін үйлестіру;
* Ауданның тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... шешімін іске асыру туралы аудан әкімдігінің қаулысының жобасымен әзірлейді;
* Ауданның тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ... ... және бекітеді;
* Ауданның тиісті қаржы жылына арналған бюджетін нақтылау, түзету жөнінде ұсыныстар енгізеді;
* Ауданның тиісті қаржы жылына ... ... ... тиімділігін бағалауды жүзеге асырады;
* Аудан бюджетінің атқарылуы туралы жұмысты ұйымдастырады;
* Аудан бюджетіне түсетін түсімдерді болжауға қатысады;
* Қазығұрт ауданының әлеуметтік - ... даму ... ... ... даму бағдарламасын құрастыруды үйлестіру;
* Аудан бюджеті атқарылуының мониторингін жүзеге ... ... ... меншікті жекешелендіру және басқару;
* Экономиканы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалуы бойынша жұмыстарды жүзеге асыру;
* Аудан бюджетін ... ... ... ... ... ... ... жылында аудан бюджетінің атқарылуы жөнінде есептілік жасайды.
* аудандық коммуналдық заңды тұлғаға бекітілген мүлікті мүліктік жалға ұсынылуына талдау ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жұмыс істеу және оларды тиімді басқару мониторингін ұйымдастыруды және жүргізуді жүзеге асыру;
* ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдардың тиісті директорлар кеңесінің құрамына өзінің өкілдігін тағайындайды, ал аудан әкімдігінің қатысуымен өзге акционерлік қоғамдарда және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерде ... ... және ... ... ... ... немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестікке қатысушылардың жалпы жиналысында бекітуге ұсынады;
* жергілікті ... ... ... ... ... ... ... келісу;
* коммуналдық меншікке айналдырылған (түскен), Қазақстан Республикасының белгіленген тәртіппен иесі жоқ деп ... ... ... ... ... ... ... мүлікті, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен коммуналдық меншікке өтеусіз ... ... ... ... ... ... ... жануарларды есепке алуды, сақтауды, бағалауды және одан әрі пайдалануды ұйымдастыру;
-ауылдық елді ... ... ... және ... ... ... білім беру, ветеринар, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет және спорт мамандарын Қазақстан Республикасының Заңнамасында көзделген әлеуметтік қолдау ... ... ... ... ... ... ... Заңымен, Қазақстан Республикасының басқа да заңдарымен, ... ... ... және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерімен анықталған өзге де өкілдіктерді жүзеге асырады.
Бөлім жоғарыда көрсетілген функциялар мен міндеттерді атқару үшін мыналарға ... ... ... ... да ... мен жеке ... сондай-ақ басқа да аумақтық органдардан түскен салықтар мен ... да ... ... ... ... ... ... беруін, бюджеттің орындалуын ұйымдастыру, сондай-ақ оның функциясына ... ... ... да ... ... ... статистикалық және өзге де материалдарын сұрауға;
* Бағдарлама әкімшілерінен мемлекеттік сатып алулар бойынша ... ... және ... ... сатып алу бойынша нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру бойынша ... ... ... сатып алулар бойынша бірыңғай конкурс ұйымдастырушы болуға;
* Бөлімнің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша аудан әкімдігі мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өз құзырлығы шегінде әлеуметтік - ... даму ... және ... ... ... параметрлерін әзірлеуді жүзеге асырады;
* Аудан бюджетінің жобасын құрастыру, бюджетке табыстың және салықтың жылдық түсімдерін болжау, ... ... ... ... ... ... 3 жылға бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің саласында бюджет шығыстарының лимиттерін және бюджеттің негізгі параметрлерін ... үш ... ... ... ... ... аудандық бюджетті қалыптастыру бойынша бюджеттік комиссияның жұмысы үшін материалдарды ... ... ... ... ... аудандық бюджеттің жобасын ұсынуды жүзеге асырады;
* қаржы жылына Қазығұрт ауданының барлық бюджеттік мекемелері бойынша нақтыланған, бекітілген ... ... ... ... іске ... ... жоспарлау сатысында бюджеттік бағдарламалардың негіздемесіне талдауды, алдымыздағы қаржы жылына және үш ... ... ... ... ... ... өтінімдерінің ұсынуына және құрастырылуына бақылауды жүзеге асыру;
* бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік комиссияға ұсынған бюджеттік өтінімдері бойынша қорытынды дайындау;
* жоспарлы ... ... ... және ... ... түсімдерінің көлемдерін анықтайтын үдеріс болып табылатын, қолма - қол ақшаны, қолма - қол ақша ... ... және оны жабу ... ... ... құрастыру;
* міндеттер бойынша жиынтық қаржыландыру жоспарын, төлемдер бойынша түсімдер мен қаржыландыру ... ... ... ... ... және жүргізу;
* бюджет қаражаттар есебінен бөлінген бюджет несиелерін тіркеуді, олардың мониторингі мен ... ... ... ... ... мен міндеттері Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдарға сәйкес белгіленген.
Бөлімнің мүлкі
* Бөлім ... оған ... ... ... ... ... және ... қорлар мен айналымдағы қаражаттан, сондай-ақ құны мемлекеттік органның баласында көрсетілетін өзге де мүліктен тұрады;
* Бөлім мүлкі оған жедел басқару құқығымен ... ... ... ... Егер ... ... ... өзгеше көзделмесе бөлімге бекітіліп берілген мүлікті немесе оған смета бойынша бөлінген қаражат есебінен сатып алынған мүлікті өз ... ... ... ... ... тәсілмен билік етуге құқығы жоқ.
Бөлімді басқару
Бөлім бастығын Қазақстан Республикасының және Заңдарына сәйкес аудан әкімі лауазымға ... және ... ... бастығы мемлекеттік мекеменің қазынасын ұйымдастырады және басқарады, бөлімге жүктелген ... ... ... ... алып ... қызметкерлер арасындағы қызметтік міндеттерді және олардың жауапкершілік дәрежесін үйлестіреді және бекітеді;
Қазақстан Республикасының Заңнамасында және осы ережеде белгіленген құзіретіне сәйкес бөлім ... дара ... ету ... іс-әрекет жасайды және бөлім жұмысындағы мәселелерді жеке шешеді.
Мемлекеттік мекемені басқару кезінде ... ... ... белгіленген тәртіпте;
* Бөлім атынан сенім хатсыз әрекет жасайды және барлық ұйымдарда Бөлім мүдделерін білдіреді;
* Заңнамада ... ... ... ... ... ... Банктерде есеп-шоттар ашады, бөлімнің барлық қызметкерлеріне міндетті бұйрықтар шығарады және нұсқаулар ... ... ... ... ... ... тағайындайды және қызметтен босатады;
* Заңдарда белгіленген тәртіппен мемлекеттік органның қызметкерлеріне тәртіптік жаза қолданады;
* Заңнамамен осы ережемен және ... ... ... басқа да қызметтерді атқарады.
мемлекеттікмекемесінің арнайы бухгалтерия бар, ол ... бас ... ... ... ... ... міндеті - мекеменің шаруашылық операцияларының қозғалысын қадағалап, ұйымның қаржылық-ақпараттық мәліметтерін ішкі және сыртқы пайдаланушыларға дер кезінде жеткізіп ... ... бас ... ... ... болып табылады. Сонымен қоса, жұмысшылардың еңбек ақы- ларын, уақытша еңбекке жарамсыз күндері үшін және ... ... ... ... есептеу. Шаруашылық операцияларын, яғни кассаға келіп түскен немесе кеткен қолма-қол және қолма-қолсыз ақша-қаражаттарын есептеу, тіркеу, ... ... ... ... ... ... ... қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
Бөлім басшысы
Бөлім басшысының орынбасары
Бухгалтерия
Жүргізуші, күзетшіқызметкерлері
Мемлекеттік сатып алу секторының ... ... және ... ... ... меншік секторының меңгерушісі
Бюджеттің орындалуы және бухгалтерлік есеп секторының бас маман есепшісі
Бюджетті жоспарлау
Хатшы-оператор
3-сурет.
+ Мемлекеттік ұйымдарда есеп пен ... ... ... ... ... ... ұйымның қызмет ету процесіне нарықтық қатынастарға қатысушы мүдделі тұлғалар ... ... ... ... Сол ... олар есеп ... ... отырып, ұйымның қаржылық жағдайын бағалауға ұмтылады. Қаржылық жағдайды талдауда бухгалтерлік есептің мәні өте зор.
Бухгалтерлік есеп ұйымға оның қаржылық ... ... ... бақылау және талдау секілді функцияларды орындауы үшін қажет. деп Р.А. ... ... тек қана ... есеп арқылы ұйымның табыстары мен шығындарын және шаруашылық қызметінің соңғы қаржылық нәтижесін анықтауға болады .
Есеп саясаты - бұл ... ... ... нұсқалар рұқсат еткен есеп объектілерін бағалаудың, сондай - ақ белгіленген нормалардың ... және ұйым ... ... орай бухгалтерлік есепті жүргізу мен ұйымдастырудың техникасының ... ... ... ... қалыптастырған және қолданған кезде есептің мынадай принциптерін сақтау керек:
* Есептеу - ұйымның ... мен ... ... ... ... немесе туындауына қарай танылады және бухгалтерлік есепте көрсетіледі.
* Үздіксіздік - яғни ... ... ... ... ... да ... жасайтын болып саналады. Оның таратылуға немесе қызмет көлемін едәуір ... ... ... де, мұқтаждығы да жоқ деп болжамданады.
* Түсініктілік - қаржы есептемелеріндегі ... ... ... ... ... тиіс.
* маңыздылық. Пайдаланушылар негізделген басқару шешімдерін қабылдауды және ұйымның шаруашылық қызметін бағалауы үшін қаржылық ақпарат маңызды ... ... ... ... ... ... тиіс. Егер біз қаржылық есептемеде қандай да бір мәліметті жіберіп алсақ, не дұрыс ұсынбасақ, онда бұл ... ... ... ... әсер етуі мүмкін.
* Растық. Ақпаратта қателік немесе жалғандық жоқ ... ол рас ... ... және оған ... сене ... ... Қаржылық ақпарат тәуелсіз болуға тиіс.
* Сақтық, яғни активтер мен кірістер артық бағаланбас үшін шешім ... ... ... ... ... ... принциптер ұйымның есеп саясатын әзірлеуге және қабылдауға негіздемені қамтамасыз етеді. Бұларды сақтамау ұйымның мүліктік және ... ... ... ... ... ... есептің стандарттары есеп саясатын қалыптастыруға база болып саналады [10].
Ұйымда есеп саясатын ұйымдастыру қамтиды:
* Шоттардың жұмыс жоспары
* Құжат айналымы тәртібі және есеп ... ... ... Түгендеуді жүргізу тәртібі
* Бухгалтерлік есепті жүргізу нысандары
Мемлекеттік ұйымда есеп саясаты кәсіпорынның жұмысын толығымен бақылап, оны басқару үшін ... ... ... ... ... ... жоспарлап және сонымен қатар ол ұйымның болашақта атқарылатын жұмысына экономикалық талдау ... өте ... ... болып табылады. Сондықтан бухгалтерлік есеп бүтіндей халық шаруашылығы есебінің ең басты негізгісі болып саналады.
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктік ақпараттарын ... ... мен ... басқарушылардың талабын қанағаттандыру үшін бухгалтерлік есеп жүйесі дұрыс ұйымдастырылуы керек.
Ұйымдастыру деп - есеп ... ... ... ... ... есеп кезеңдерін (бастапқы құжаттан бастап, бухгалтерлік қорытынды есепті тапсыру мен құжаттарды мұрағатқа ... ... ... арнайы тәртіпке сай қатаң сақтау, бухгалтерлік есеп жүргізудің түрлерін, жүргізу, ... ... ... ... айтады. Сондай-ақ бухгалтерлік есепке тән ережелер мен нұсқауларды, нормативтік заң актілерін ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесі мен қаржылық есептілікті ұйымдастырудың негізі, біздің елімізде қабылданған 27 ақпан 2007 жылғы №234-III ҚР ... ... Бұл ... ... ... есеп ... ұйымдастырудың тәртібі, бухгалтерлік есеп жүргізудің тиімді әдістерін қолдану, қорытынды есеп жасап, мұны жариялау және бухгалтерлік есеп ақпараттарын анық және ... ... ... тиянақты ұғым береді [11]
Ал, мемлекеттік мекемеде бухгалтерлік есеп осы заңды негізге ала отырып, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi ... ... 1998 ... 27 ... N 30 ... нұсқаулыққа сай, ал қаржылық есептілік Қазақстан Республикасы Қаржы министрiнiң 2009 жылғы 27 ақпандағы N 89 ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті ұйымдастыру республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң есебiнен ұсталатын мемлекеттiк мекемелер, сондай-ақ жекелеген мемлекеттiк мекемелер жанындағы орталықтандырылған бухгалтериялар мiндеттемелер және ... ... жеке ... ... ... ... ақшаның түсiмдер мен шығыстардың жоспарларын, мемлекеттiк мекемелердiң тауарларды сатуынан түсетiн ақшаны есепке алуға және олардың есебiнен ... ... ... ... ... ... сәйкес мемлекеттiк мекемелерге арналған демеушiлiк, қайырымдылық көмектен түсетiн ақшаны есепке алуға және олардың есебiнен жұмсауға, ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар олардың қайтарымдылығы не белгiлi бiр талаптар басталған кезде тиiстi бюджетке немесе үшiншi тұлғаларға аудару ... ... ... ... ... ... валютасымен операциялар жүргiзуi үшiн шетел валютасындағы шотқа және бюджеттiк ... ... ... шоты ... ... ... құны ... түсетiн түсiмдерге және олардың жұмсалуына байланысты Нұсқаулыққа сәйкес операцияларды есепке алудың ... ... ... ұйымның басшысы есеп жүйесiн жасауды және бухгалтерлiк есептi ... ... ... ... есеп бас ... ... оның ... бөлiмшесi немесе орталықтандырылған бухгалтериясы болып табылатын бухгалтерлiк қызметпен жүзеге асырылады.
Бухгалтерлiк қызметтiң есептілікті ұйымдастыру ережелерiне мыналар кiредi:
-құжаттарды уақтылы және ... ... және ... ... заңдылығына алдын-ала бақылау жасауды жүзеге асыру;
-тиiстi қаржы жылына мiндеттемелер бойынша жеке қаржыландыру жоспарларымен бекiтiлген сомалар шегiнде мiндеттемелердi қабылдауды және ... мен ... ... ... ... ... шығыстарын, белгiленген тәртiппен енгiзiлген өзгерiстер есебiмен төлемдер бойынша жеке қаржыландыру жоспарларымен сәйкес ... ... ... тиiмдi және орынды пайдалануды, сондай-ақ ақша қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк мекемелердiң қаржыландыру жоспарларының орындалуына және олардың бухгалтерлiк есептi жүргiзуiне бақылау;
- арнайы қаржылар ... ... ... мен шығыстарды есепке алу және бюджеттен тыс басқа да қаржылар бойынша операцияларды есепке алу;
- ... ... ... мен ... ... ... тыңдаушыларға, аспиранттарға және оқушыларға стипендиялар есептеу және мерзiмiнде төлеу;
- ұйымдармен және ... ... ... ... орындау үстiнде пайда болатын есеп айырысуларды дер кезiнде ... ... ... есеп ... мен материалдық құндылықтарды түгендеудi жүргiзуге қатысу, түгендеудiң нәтижелерiн уақтылы және ... ... және ... ... ... есеп-есептеу жұмыстарын компьютерлендiру;
- белгiленген мерзiмде бухгалтерлiк есеп берудi жасау және табыс ету;
- ұйым басшысымен (штатта экономикалық қызметтiң қызметкерi болмаған жағдайда) ... ... және ... ... ... ... және ... активтердiң, бағасы арзан және тез тозатын заттардың және басқа да материалдық құндылықтардың ... ... және ... ... ... бақылау жасауды жүзеге асыру;
-бастапқы құжаттарды, қағаз және электрондық тасығыштарда ... есеп ... ... есеп ... есепке алу деректерiн электрондық өңдеу бағдарламаларын, оларға есептеулердi, басқа да құжаттарды сақтау, сондай-ақ оларды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен ... есеп ... ... ... есеп ... ... өңдеу бағдарламасын, оларға қатысты есептеулердi, басқа да құжаттарды сақтау, сондай-ақ белгiленген тәртiпте оларды архивке тапсыру.
Мемлекеттік мекемелерде ... ... ... үш таңбалы шоттар жоспары қолданылады. Барлық жүргізіліп отырған бухгалтерлік операциялар Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігі Қазынашылық Департаментімен іске асырады.
Алдағы 2013 ... 1 ... ... ... ... ... ... жүргізу, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 3 тамыздағы N 393 Бұйрығына сәйкес жүзеге асатын болады.
Мемлекеттік мекемелерде ... есеп пен ... ... ... ... ... ... мекемеде бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікті ұйымдастыруда халықаралық ... ... ... есеп ... ... қаржылық есептілік стандарттарына сай ары қарай ұлттық тұрғыда жетілдіру мен дамыту;
- барлық ... ... ... ... ... отырып, есеп жүйесін электронды түрде басқару.
Тауарлы- материалдық қорлар есебі № 7 ... есеп ... ... ... асырылады. Олардың есебі қойма карточкаларында және типтік құжаттарда жүргізіледі.Тауарлы-материалдық қорлардың өзіндік құны оларды сатып алу, транспорттық - ... ... ... ТМҚ ... құн ... ... ФИФО және арнайы ұқсастыру әдістері қолданылмайды. Сатып алынған тез тозатын заттар, ... ... ... ... ... дейін 206 > шотының 04 аралық шотында есепке алынады. Ал пайдалану мерзімі бір жылдан жоғары заттар негізгі құралдар ... 125/01 > ... ... ... ... ... №12 стандартына және оның әдістемелік нұсқауларына сәйкес бухгалтерлік қызметі бойынша есептің ... ... ... есеп ... ... ... мен ... дұрыс анықтау.
Мемлекеттік мекемеде бухгалтерлік есеп жүргізу ережесі Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес әзірленді және республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен ... ... ... ... есеп ... ... ... мекемелер бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық есептілікті қалыптастыруды осы Ережеде көзделген ... ... ... ... есеп ... ... жүзеге асырады.
Қаржы жағдайы, қаржы жағдайындағы өзгерістер мен қызмет нәтижелері туралы толық және анық ақпарат беру бухгалтерлік есеп пен қаржылық ... ... ... ... мекемелердің бухгалтерлік есебінде операциялар мен оқиғалар Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 ... 15 ... № 281 ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6314 болып тіркелген)
Бухгалтерлік баланс құжаттармен расталған, тексерілген бухгалтерлік жазбалар негізінде жасалады. Баланс жасау үшін Бас ... ... ... ... есептерінің регистрлері пайдаланылады. сөзі француз тілінен алынған. Бұл сөз ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сырт көзбен қарағанда ұйымның бухгалтерлік балансы актив және пассив деп ... екі ... ... ... ... ... Оның оң жағында, яғни активінде ұйымның қаржылары, заттай және ақшалай түрдегі мүліктері мен шығындлары көрсетілсе (орналастырылған болса), оң ... яғни ... ... осы ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес бухгалтерлік баланстың актив бөлімінде ұйымның өзіне, яғни қолда бар мүліктері ... Ұйым ... ... ... ғана ... ... ... таба алатындықтан бұл мүліктерді ұйымның әулетті табыстары ретінде таниды. Ал баланстың пассиві - деп аталатын бөлімінде ... ... ... ... ақпаратты мәліметтер жазылады.
Баланс 5 бөліктен тұрады:
* Ұзақ мерзімді активтер МЕА (НМА), НҚ (ОС) және ... ... ... (1 ... ... ... капитал.
* Ұзақ мерзімді міндеттемелер (1 жылдан астам).
* Қысқа мерзімді міндеттемелер (1 жылдан кем).
Баланс ... ... ... ... мен ... ... ... көрсетеді. Олар үнемі өзгеріп тұрады, яғни қозғалыста болады. Және ол қозғалыс қосарлы жазудың жәрдемімен бухгалтерлік ... ... ... ... ... 2014 ... - кесте.
I. Активтер
2014
2013
Ауытқу
1
2
3
4
Ұзақ мерзімдегі активтер
27794
24123,2
3670,8
Қысқа мерзімдегі активтер
6762,8
6170
592,8
Материалдық емес активтер
13463
17657
-4194
Өзге ... ... ... саны 2014 жылы ... ... ... 7297,6 мың теңгеге көбейгенін көрiп отырмыз. Яғни, ілгерілеушілік бар дегеніміз.
I.Міндеттеме, Таза актив, Капитал
2014
2013
2012
1
2
3
4
Қысқа мерзімдегі міндеттеме
48,591,8
54032,2
49000,2
Таза актив/ капитал
25959
13221
15025
Жиыны
74550,8
67253,2
64025,2
Қорытындылай келе: әр жергілікті ... ... ... және шығыс бөлігін теңестірген, яғни баланстандырған дұрыс. Баланс-бұл тепе-теңдік, бюджетті ... ... ... мәселе жергілікті бюджеттің түсімдері мен шығыстарының осындай жай-күйіне жету болып табылады. Суретке назар аударсақ, біздің актив пен ... 2014 жылы 74550,8 ді ... ... тең ... тұр. Оның ... ұзақ ... ... 27794, қысқа мерзімді активтер 6762,8 , пассив- қысқа мерзімді міндеттеме 48,591,8, капитал 25959 құрап тұр. Бұл ... ... 2014 ... ... Ал ... ... ... қаражаттардың әлі де толық игерілмеуіне байланысты, яғни, жылдың 3 және 4 тоқсаны алда екенін ескеріп, жалпы жоспар ... ... ... Сол ... 2015 ... мәліметтері толық емес.
* ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ОРЫНДАЛУЫ БОЙЫНША ЕСЕБІ(ОҚО Қазығұрт ауданының бюджеті мыCалында)
2.1 ... ... ... мен ... есебі
Жергілікті бюджет -- мемлекеттегі әкімшілік-аумақтық бөліктердің өз әлеуметтік-экономикалық бағдарламасын қаржыландыруға арналған ақшалай қорлары. Жергілікті бюджет жыл сайын оған ... ... ... ... одан ... ... мемлекеттік бюджеттен берілетін субсидия, т.б. ескеріле отырып жасалады.
Жалпы алғанда, Қазақстанда әкімшілік- аумақтық бөлініске сәйкес 14 облыс ( ... ... ... ... ... ... ... Маңғыстау, Солтүстік Қазақстан және т.б.) бар, осы облыстардың әрқайсының өзінің жергілікті ... мен ... ... ... ... бар. ... жылға дейін Қазақстанда 3045 жергілікті бюджет болды; бюджет жүйесінің орталықтандырылуына байланысты, кенттік, ауылдық 2500 жергілікті ... ... ... бұл өте ... ... ... аймақтық саясатты мемлекеттің экономикалық өміріне әсер ететін әр түрлі факторлардың есебімен жүзеге ... ... Жеке ... ... дамуы деңгейінің әркелкі болуы және олардың әр ... ... ... ... ... бюджет қаражаттарының қалыптасуы мен жұмсалуына әсер етеді.
Жергілікті бюджеттердің экономикалық мәні олардың мынадай арналарында көрінеді басқарудың жергілікті органдарының ақша қорларын ... бұл ... ... деңгейдегі инфрақұрылым салалары мен халықтың арасындағы бөлу. Жергілікті бюджеттер басқарудың жергілікті органдарының сан қырлы қызмет қаржысының ... ... ... ... ... ... нығайтады, шаруашылық қызметін қаржыландырады, ведомстваға қарасты аумақтарда оларға инфрақұрылымды дамытуға ... ... ... ... ... ресурстарын резервтерін ашып, пайдалануға мүмкіндік жасайды[16, 55 б]
Жергілікті бюджеттің құрылымы мынадай ... ... ... cалықтық түcімдер;
* cалықтық емеc түcімдер;
* негізгі капиталды cатудан түcкен түcімдер;
* реcми транcферттер түcімдері;
2) шығындар;
3) операциялық cальдо;
4) таза бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... қаржы активтерімен жаcалатын операциялар бойынша cальдо:
* қаржы активтерін cатып алу;
* мемлекеттің қаржы активтерін cатудан ... ... ... ... ... ... тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану):
* қарыздар түcімі;
* қарыздарды өтеу;
* бюджет қаражаты қалдықтарының қозғалыcы.
Жергілікті бюджетте салықтар бірнеше топтардан тұрады. ... ... де ... ... салықтар жатады, бұл тек қана жергілікті бюджетті жасау үшін пайдаланылады: жер ... ... ... ... ... ... ... үшін және т.б. салықтар түрлері[17].
Cалықтық түcімдер - ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін баcқа да міндетті төлемдер.Cалықтық және баcқа да түcімдер ... ... және ... ... органдардың, оларға ведомcтволық бағыныcты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржымен ... ... және ... cаяcаттың жалпыреcпубликалық бағыттарын іcке аcыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры реcпубликалық бюджет болып табылады.
Cалықтық емеc түcімдер - ... ... ... кодекcінде белгіленген, негізгі капиталды, гранттарды cатудан түcетін түcімдерге жатпайтындардан баcқа, оcы Кодекcте және Қазақcтан ... ... да заң ... ... ... ... ... қайтарылмайтын төлемдер, cондай-ақ, реcми транcферттерден баcқа, бюджетке өтеуcіз негізде берілетін ақша[18].
Жергілікті бюджетті жергілікті ... ... ... ... шоғырланған ақшалай қаржылар ретінде жергілікті әлеуметтік-экономикалық бағдарламаларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық бағдарламаны ел Конституциясына және заңдарға сәйкес анықтайды. Облыстағы жергілікті бюджеттің құрамы облыстық бюджеттен және сол ... ... ... мен аудандардың бюджеттерінің жиынтығынан тұрады. Бұл бюджеттер "Бюджет жүйесі туралы заң" бойынша бюджеттік талдауды ... ... ... ... және орындалады. Жергілікті атқару органдары жоғарыда айтылған құжаттарды пайдалана отырып өзбюджеттерін өздері қалыптастырады және ... ... ... жүйесі мемлекеттік құрылғы және тиісті әкімшілік - ... ... ... ... бюджеттер Республикасының бюджеттік жүйесінің екінші деңгейін білдіреді және ... ... ... ... бар ... ... ... аудан бюджеттерінен тұрады (облыстық сипаты бар қалалар). Олардың әрқайсысы жергілікті органдармен өздерінің қызметтерін орындау үшін қаржымен қамтамасыз ету үшін ... ... ... қоры ... ... ... ... жай-күйі әр түрлі факторларға тәуелді болады. Оларға мыналар жатады:
- елдің жалпы экономикалық жағдайы;
- тиісті аумақтың ... ... ... ... және ... ... өздеріне берілген құқықтарды іске асырудағы құзыреттілік дәрежесі.
Сонымен, жергілікті бюджет- бұл ұлттық табысты аумақтық тұрғыда қайта бөлуге мүмкіндік жасайтын және ... ... ... ... ... ... ... ететін экономикалық қатынастардың жиынтығы туралы категория. Жергілікті бюджеттерді қалыптастыру мен пайдалану , ... пен ... ... арасындағы, атап айтқанда өндірістік және өндірістік емес салаларын кәсіпорындары, ұйымдары мен ... ... ... жүйесінің буындары арасындағы, мемлекет пен халық арасындағы қоғамдық өнім құнының қозғалысын білдіреді. ... ... ... ... ай ... ... сайын және жыл қорытындысы бойынша әзірленеді. Бюджеттің орындалу туралы есеп бекiтiлген, нақтыланған, түзетiлген, қабылданған, ... ... ... ... атқарылуын және (немесе) бюджеттiк бағдарламалары бойынша төленген ... ... ... ... ай сайын есептi айдан кейiнгi айдың бiрiншi ... ... ... ... ... ... ... экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасына, ҚР Қаржы министрлігінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша Қаржылық бақылау инспекциясына ... ... ... ... есеп бередi. Ай сайын және жыл қорытындысы бойынша - ҚР Қаржы министрлігіне.
Қаржы
басқармасы
Облыс ... ... ... ... ... сайын
ай сайын
Ішкі бақылау жөніндегі уәкілетті орган
ай сайын
ай сайын
Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы
ай сайын
Мәслихаттың тексеру комиссиясы
Бекiтiлген, нақтыланған, түзетiлген, қабылданған, ... ... ... ... ... және (немесе) тиісті бюджеттің бюджеттiк бағдарламалары бойынша төленген мiндеттемелер
ҚР Қаржы
министрлігі
4 - ... ... ... ... ... ... ... бюджеттiң атқарылуы туралы жылдық есебін қаржы жылындағы есепті айдан кейінгі жылдың 1 сәуірінен кешіктірмей Қаржы басқармасы ... ... ... атқарылуы туралы жылдық есебін мынадан тұрады:
* жергілікті бюджет ... ... ... ... ... ... қаржы жылындағы жергілікті бюджеттiң атқарылуы туралы есеп;
* ... ... ... бойынша атқарылуы, жүргiзiлген бюджеттiк мониторинг және оның нәтижелерiн бағалау негiзiнде жергілікті бюджеттiк бағдарламалардың орындалуы туралы, сондай-ақ мемлекеттiк органдардың есептi ... жылы ... ... ... ... ... қол жеткiзiлуiн және мiндеттерiнiң шешiлуiн талдау нәтижелерi туралы талдамалық есеп; ... ... ... әрі ... ... ... туралы жылдық есебін ұсыну кестесі көрсетілген
1 мамырдан кешіктірмей
Есепті қаржы жылындағы жергілікті бюджеттiң атқарылуы туралы жылдық есебі
Аудан ... ... және ... жоспарлау басқармасы
Облыстық мәслихат
1 сәуірден кешіктірмей
мәслихат сессиясында бекіту
Мемлекеттік қаржылық бақылау органдары
5 - сурет. Қазығұрт ауданының бюджеттiң ... ... ... ... ұсыну кестесі
ОҚО Қазығұрт ауданының бюджеті бойынша 2014 жылдың 9 айына арналған > есебіне ... ... ... ... ... ... ... бюджет
Есептік жылға жиынтық жоспары
Есептік кезеңге жиынтық жоспар
Кассалық орындалуы
Есептік кезеңге жиынтық жоспарына ... ... ... 044 522
9 047 ... 047 ... 647 ... 562 440
100,5
Салықтық түсімдер
979 452
979 452
979 452
941 000
8 852 361
102,3
Салықтық емес түсімдер
5 606
5 606
5 ... ... ... ... ... ... ... трансферттердің түсімдері
12 0488 464
8 056 599
8 056 599
8 681 725
9 272 220
100,2
2.ШЫҒЫСТАР
13 090 660
9 048 070
9 048 ... 092 ... 058 ... бюджеттік несиелендіру
46 016
-6 766
-6 766
-1948,0
IY.Қаржы активтері операциясының сальдосы
0
0
0
6600,0
5306,8
80,4
Y.Бюджет дефициті (профициті)
- 92 154
6 353
6 353
-5531
5249
YI.Дефицитті қаржыландыру( профицитті қолдану)
92 154
-6 353
-6 353
-5531
5249
Қарыз ... ... ... ... ... 353
0
0
Қолданылатын бюджет қаражатының қалдығы
0
- 5531
5249
Анықтама: Бюджет қаражатының қалдығы
Жыл басына бюджет қаражатының қалдығы
0
0
0
0
5531
Есептік кезеңнің ... ... ... ...
0
0
0
0
4781
2014 жылдың басына бюджет қаражатының бос қалдығы 5531 мың теңге сомасын құраған.
1. ... ... ... ... ... 9 айына аудан бюджеті 100,5 пайызға орындалды. Есепті кезеңге болжанған 8 647 654мың ... ... 8 562 ... теңге сомасында кіріс түсті. Былтырғы жылдың осы ... ... ... 102,6 ... ... жылы ... бюджетінің 9 айға меншік кірісі 941 000 мың ... ... ... ... ... 8 852 361 мың ... ... немесе 102,5 пайызға орындалды.
Бекітілген жоспардың орындалуы аудан бюджетінің барлық көздері бойынша орындалған.
2014 жылдың 1 ... ... ... ... жоқ [22, 49 ... Бюджеттің шығыс бөлігінің орындалуы.
2014 жылдың 9 айына республикалық және облыс бюджетінен түскен нысаналы трансферт және ... қоса ... 9 058 ... ... ... немесе 99,7 пайызға орындалды.
Білім бөлімі бойынша 1624308,03 теңге ... ... ... 99 ... ... 3174,47 мың ... сомасы игерілмеген, оның ішінде республикалық бюджет бойынша 359,5 мың теңге, облыс бюджеті ... 745,8 мың ... ... ... ... 2069,17 мың ... ... бюджет қалдығы келесі себеп бойынша болды:
1915,17 мың теңге- есепші кінәсіне байланысты төлем есептері уақытында өткізілмеген;
50,0 мың теңге - ... ... ... үнемделген сома;
104,0 мың теңге - мемлекеттік сатып алу бойынша үнемдеу.
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, ... ... және ... ... ... ... мың ... игерілді немесе 99,9 пайызға орындалды. 181,64 мың теңге сомасы игерілген жоқ.
Себебі, 181,64 мың ... - ... ... уақытында өткізілмеген.
Сәулет, қала құрылысы және құрылыс бөлімі бойынша 207961,27 мың теңге игерілді немесе орындалу 98,0 ... ... ... ... ... бойынша 596,9 мың теңге, облыс бюджеті бойынша 2959,19 мың ... ... ... ... 794,64 мың ... ... ... орындалмау себебі:
502,0 мың теңге - ПСД құжаттарының толық ... ... мың ... - ... ... алу ... үнемдеу;
138,65 мың теңге - авторлық бақылаудың келісімшарты дайын болмауы;
10,0 мың ... - ... ... ... ... игерілмеген қаражаттың себебі:
702,0 мың теңге - атқарылған істер актісінің дайын болмауы;
72,46 мың теңге - ... ... ... мың теңге - үнемделген сома.
Ішкі саясат бөлімі бойынша 28098,64 мың ... ... ... 98,6 ... ... мың ... ... ББК - сындағы бюджеттік бағдарламасының сәйкессіздігінен игерілмеді.
Мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі бойынша 202386,88 мың теңге ... ... ... 99,6 пайызға орындалды немесе игерілмеген қаражат 719,12 мың теңгені құрады. Оның ... ... ... ... 304,7 мың теңге - мемлекеттік сатып алу бойынша үнемдеу, жергілікті бюджет бойынша 414,4 мың ... - ... ... ... ... ... ... көрсету орталығы"коммуналдық мемлекеттік мекемесібойынша 32212,79 мың теңге игерілді немесе орындалу 99,8 пайызға орындалды, игерілмеген қаражат 62,21 мың теңгені төлем ... ... ... және ... ... бөлімібойынша 40548,35 мың теңге игерілді немесе орындалу 100,0 ... ... ... ... ... ... 0,220 мың ... - үнемделген сома, жергілікті бюджет бойынша 0,43 мың теңге - үнемделген сома.
Ауылдық округ әкімінің ... ... 210076,0 мың ... ... ... ... 99,5 ... орындалды.Оның ішінде республикалық бюджетбойынша 114,0 мың теңге, жергілікті бюджет бойынша 897,9 мың ... ... ... ... ... ... себебі:
220,0 мың теңге - келісімшарттың дайын болмауы;
4,4 мың ... - ... ... алу ... ... мың ... - төлем есептері уақытында өткізілмеуі;
327,2 мың теңге - Көкжайық с/о ... елді ... ... мен ... ... ... мың ... - барлық округтер бойынша үнемделген сома;
86,81 мың теңге - төлем есептерінің қайтарылуы.
Осы атап ... ... ... ... түсімдері жұмсалымының құрамы мен құрылымы әкімшілік-аумақтық бірліктердің әлеуметтік-экономикалық даму дәрежесін анықтайтын мынадай факторларға байланысты: өндірістік объектілердің болуы, табиғи ресурстар, ... және ... ... ... ... мәртебесі, халықтың жиілігі, табиғат-климат жағдайлары және т.с.с.
Жергілікті бюджетті әзірлеу, қарау және бекіту Қаржы министрлігі бекіткен бюджеттік сыныптамаға сәйкес бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... ... 49 б]
2.2 Бюджеттің кіріс, шығыс операцияларының есебі
Жергілікті өзін-өзі басқару органдары жергілікті бюджеттердің ... ... ... жұмсайды. Жергілікті бюджеттердің кірісті және шығынды бөліктерінде жергілікті сипаттағы сұрақтар және жекелеген республикалық өкілеттіліктердің жергілікті сипаттағы өзін-өзі ... ... ... ... ... ... түрде шешіледі және қарастырылады.
Жалпы жергілікті бюджеттердің кірістері мен шығыстарының құрылымы республикалық бюджеттікіндей Бюджеттік кодекс ережелерімен анықталған, бірақ әлдебір ерекшеліктері бар. Ол ... ... ... ... ... бойынша өздерінің өкілеттіліктерін шектеу және бюджетаралық қатынастарды жетілдіруге сәйкес ... ... ... ... бөлумен шарттасады. Шығындық өкілеттіліктерді бөлудің жүйелілігін қамтамасыз ету мақсатта басқару деңгейлері бойынша мемлекеттік органдардың белгілі ... ... ... анықталып, оларға шығындық өкілеттік бекітіледі[23, 49 б]
Жергілікті деңгейдегі қаражат түсімдері мен жұмсалымның құрамы мен ... ... - ... ... әлеуметтік-экономикалық даму дәрежесін анықтайтын мынадай факторларға байланысты: өндірістік объектілердің болуы, табиғи ресурстар, халықтың жилігі, ... - ... ... және тағы сол ... кірістері - бюджетке қайтарылмайтын негізде салықтардан алымдардан және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерден алынатын түсімдердің, салыққа жатпайтын және өзге де ... , ... ақ ... ... ... түсетін кірістердің көлемі.
Ал, жергілікті бюджет кірістерінің құрамы және ... ... ... ... ... және ... ерекшеліктері бар:
* Кірістердің тиісті көздері өкілеттіліктерді жүзеге асыру мақсатында мемлекеттік басқарудың әрбір деңгейіне тіркелген:
* Бюджеттер арасындағы шығындар ... ... ... бөлуге және бюджетаралық қатынастарды жетілдіру қажеттілігіне сәйкес бөлінген:
* Жергілікті бюджеттердің шығындары тиісті табыстармен қамтамасыз етілуі тиіс
Жергілікті бюджеттердің ... ... ... алымдар және айыппұлдар, ұзақ мерзімді негізде тіркелген, ҚР заңымен белгілеген нормативтерге сәйкес республикалық салықтардан түсетін аударымдар, жекелеген ... ... ... ... үшін биліктің мемлекеттік органдары арқылы жергілікті өзін- өзі басқару органдарына берілетін қаржы құралдары, мүлікті жекешелендіруден ... ... ... ... ... өткіздуден түскен түсім, жергілікті қарыздар мен лотереялар, жергілікті аймақтық кәсіпорындар мекемелер және ұйымдар пайдасының ... ... және ... басқару органдарының шешіміне сәйкес дотациялар, субвенциялар, трансферттік төлемдер және басқа да ... ... ... ... ... ... болжаудың негізгі принциптері төмендегідей:
1) cабақтылық принципі - ... ... ... алынған орта мерзімді фиcкалдық cаяcат бағыттарын cақтап, өткен және ... ... ... бюджетінің атқарылу нәтижелерін еcкере отырып, бюджетті жоcпарлау;
2) негізділік принципі - нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... бойынша болжамды көрcеткіштерді еcептеуді қалыптаcтыруда бірыңғай тәcіл принципі;
4) объективтілік ... - ... ... және ... ... ... ... және баcқа да міндетті төлемдердің жеке түрлері бойынша бюджет түcімдерінің болжамын анықтау дұрыcтығы [24]. Кіріcтерді болжау процеcі ... және ... ... ... ... ... ... - сурет. Кіріcтерді болжау және мониторингтің жалпы cхемаcы
Алынған көзі. ... ... ... ... ... ... ... кіріcтері
Кіріcтер болжамы
Кіріcтер мониторингі
Мәліметтерді жаңарту
Экономикалық жағдай мен заңнамалық базаның өзгеруін ... ... ... ... ... ... ... Еcептеулер;
* Cалықтар бойынша міндеттемелер;
* Төлем мерзімдері.
* Болжамды нақты түcімдермен cалыcтыру;
* Ағымдағы жылды бағалау;
* Бюджеттің атқарылуы барыcында ... ... ... мен ... ... ...
ай cайын түcімдер;
* Аймақтар дамуының экономикалық көрcеткіштері
Нақты түcімдерге әcер етуді талдау:
а) елдегі экономикалық жағдайдың ... ... ... өзге де ... ... ... ... бойынша жергілікті бюджеттердің кірістері мемлекеттік шаруашылық жүргізу аясынан түсетін түсімдер және корпоративтік шаруашылық жүргізу аясынантүсетін ... ... ... ... ... бюджеттерге түсуге тиіс мынадай түсімдер - облыстық бюджеттен берілген кредиттерді өтеуден , мемлекеттің облыстық коммуналдық ... ... ... ... және ... ... ... органдарының қарыздарынан түсетін түсімдер облыстық бюджет кірісіне, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетінен берілген кредиттерді өтеуден, республикалық ... бар ... ... ... ... ... қаржылық активтерді сатудан, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органының қарыздарынан түсетін түсімдер республикалық маңызы бар ... ... ... (кірісіне), ал аудан бюджетінен берілген кредиттерді өтеуден, ауданның, коммуналдық меншігіндегі мемлекеттің қаржылық активтерін сатудан, ауданның жергілікті атқарушы органының қарыздарынан түсетін ... ... ... ... жұмылдырылады.
Жергілікті бюджеттерді (олардың кірістерін) қалыптастыру әрдайым тиісті әкімшілік- ақмақтық бірліктердің орталықтандырылған ақша қорларын құру сипатында болады, сондай-ақ олардың жалпы және ... ... ... ... ... құқықтық актілерге Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі, Салық кодексі, тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңы, ... ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық шешімдері мен қаулылары жатады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... арналған негізгі қаржылық заңына және Қазақстан Республикасы ... ... 47, 48, 49- ... сәйкес жергілікті бюджеттердің кірістері өзіндік қатаң бекітілген салықтық және салықтық емес түсімдерден, республикалық бюджеттен ... ... ... ... негізгі капиталды ( коммуналдық меншіктегі мүлікті) стаудан түсетін түсімдерден және ресми трансферттердің түсімдерінен тұрады [25]
Қазығұрт ауданының 2015 жылға арналған ... ... ... ( мың ... ... ... 905 014
1
Салықтық түсімдер
1 120 510
Табыс салығы
292 628
Басқа да салықтық емес түсімдер
Жеке табыс салығы
292 628
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... салынатын салықтар
490 797
Жер салығы
9 563
Көлік құралдарына салынатын салық
57 703
Бірыңғай жер салығы
2 153
Тауарларға, ... және ... ... ішкі ... ... 304
Табиғи және басқа да ресурстарды пайдаланғаны үшін түсетін түсімдер
2 829
Кәсіпкерлік және кәсіби қызметті жүргізгені үшін алынатын алымдар
12 051
Ойын ... ... да ... да ... ... іс-әрекеттерді жасағаны және оған уәкілетті бар мемлекеттік органдар немесе лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер
11 989
Мемлекеттік ... ... емес ... ... ... ... кірістер
2 824
Мемлекет меншігіндегі акциялардың мемлекеттік пакеттеріне дивидендтер
229
Мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беру ден ... ... ... да ... емес ... ... да ... емес түсімдер
3 126
3
Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер
16 050
Жерді және материалдық емес активтерді сату
16 050
Жерді сату
16 050
4
Трансферттер ... 762 ... ... ... ... ... түсетін трансферт тер
8 762 504
Облыстық бюджеттен түсетін трансферттер
8 762 504
Әлеуметтік салық жоспар бойынша 235 912 мың ... ... , оның ... 235 912 мың теңге болып 100% орындалғанын, яғни бюджеттің қаражаты ... ... ... ... тұр. ... жылжымайтын мүлікке салынатын салық 490 797 теңгеге жоспарланып, ... дәл 490 797 ... ... ... ... ақша ... жоспарлануы өте жоғары деңгейде жұмыс атқаратынын көрсетеді. Жалпы алғанда 2012-2015 жылы аудандық бюджеттің жоспарланғаны дәлме-дәл орындалған. Одан бөлек, 2013 жылы 3 ... ... ... бюджет қаражатын үнемдеп жұмсауға байланысты, заңға қол қойды. Заңда: ҚР Президенті бюджет қаражатын, бюджеттік инвестициялық саясатты жоспарлау және ... ... ... бағдарламалар әкімшілерінің жауапкершілігін арттыруға бағытталған. Бұл заң 2015 жылға дейін өз күшіне ... ... ... ... ... ... ... жатыр [26]
Жергілікті бюджеттік шығындар түсінігі-жергілікті тұрғындардың талаптарын қанағаттандырумен байланысты материалдық игілік пен қызметтерді ... ... ... шығындарды білдіреді. Қаржыларды шығындау саясатының негізгі міндеті жиынтық сұранымға әсер ету болып ... ... ... ... ... шығыс бағдарламасының пакеті терминімен жүзеге асырылуы тиіс, барлық шығыстар бағдарламасының пакеттерін оларды орндауға кеткен шығын есебімен жөнлтуі керек, сол не ... ... ... орындауға кеткен шығындар есебінен, барлық экономикалық шығындар бабының есбімен жасау керек-еңбек ақы, коммуналды ... ... ... ... ... және т.б. Шығыс бағдарламасының орындалуын бақылау, орталықтандырылмаған болу керек және ... ... ... қадағалауды енгізуге болады. Кеткен шығынды және одан алынған салықты ... ... ... ... мақсатын қалыптастыру өткен жылмен салыстырып нақты кірісті анықтау керек.
Жергілікті атқарушы органдардың қызметтеріне сәйкес жергілікті ... ... ... ... жұмсалады: (шығындар)
* мектепке дейінгі, жалпы орта, сонымен қатар орта кәсіптік және қосымша білімге;
* арнайы білім беру бағдарламаларына;
* әскери қызметке ... және ... ... ...
* ... ... байланысты;
* құқық қорғау қызметіне байланысты;
* азаматтарға тегін медициналық жәрдем көрсету;
* денсаулық сақтау саласындағы бағдарламаларға;
* әлеуметтік қамсыздандыру мен әлеуметтік ... ... ... ... ... тұрғын-үй бағдарламаларына;
* мәдениет, спорт және ақпарат саласындағы қызметке;
* өнеркәсіп, көлік және обьектілердің құрылысы;
* жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... шаралар;
* жоба-ізденіс жұмыстарын жүргізуге;
* елді мекендерді көркейту, елді мекендердің жолдарының құрылысы және пайдаланылуы;
* жергілікті тағайындалу жолдарын пайдалану, олардың құрылысы және ... ... ... ауыз сумен қамтамасыз ету және сарқынды суларды тазарту бойынша шаралар;
* Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау ... ... ... ... ... төменгі бюджетке және керісінше бағыттағы ресми трансферттер;
* Жергілікті бюджеттерден ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... атқарушы органдардың қарызына қызмет көрсету;
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... үй ... жаңа ... тұрғысында дей келе, облыстарды дамытудың барлық бюджеттері тек қана ... ... ... ... ... ... ету ... дамыту мақсаттары мен тұрғын-үй құрлысы инфрфқұрлымына пайдаланылуы тйіс деп ... әрі ашық ... алға ... ... халыққа білім беру мен денсаулық сақтау, әлеуметтік көмек беру, ауылды көгалдандыру, тазалық жұмыстарын жүргізу сияқты барлық қызмет түрлері мен ... ету және тағы ... ... ... шығыстар түсінігі-қоғамның талаптарын қанағаттандыру мен байланысты материалдық игілік пен қызметті сатып алуға келетін шығындарды ... ... ... ... ... ... жиынтық сұранымға әсер ету болып табылады. Жергілікті басқаруды жетілдіру үшін ең маңызды-қаржы мәселесі жыл санап өз шешімін таба береді. Қазір ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін қаржы көзін қайдан алмақ..? Әлеуметтік қамсыздандыру саласы ақсап жатса наразылық туғызары сөзсіз.Демек, әр обылыс, аудан, ... өз ... өмір сүре ... жағдайға жетпей, орталық билігін шектеуді енгізу ерте екендігі көрініп тұр. Олардың сметалық есеп шотында есептелінетін ... ... ... ... есебінен толығы мен өтеледі. Бұл жергілікті бюджет арқылы бүкіл жергілікті аумағындағы құн құралының ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ол барлық басқа шығындық есеппен қаржылық ... мен ... және ... ... мен өте ... ... болады.
Бюджеттің шығысы-экономиканы, қоғамдық-мәдени бағдарламаны, қорғанысты, басқаруды, мақсатты бағдарламаны қаржыландыру.
Қаржыландыру ... ... екі ... ... Демократиалық орталықтандыру, әкімшілдік-әміршілдік жүйеге тән ( КСРО және Шығыс Европа елдері ).Ол төмегі ... ... ... ... ... дерективті нұсқауларын орындауға міндеттелген.
2) Қазыналық (фискалдық-қазына) федерализм. Бұл нарықтық экономикасы дамыған елдерде бекітілген. Осы принцип мәні: жергілікті ... ... ... мен ... мемлекеттік бюджетке кірмейді. Жергілікті орган өзінің бюджетінен қоғам тәртібін сақтауды, мектептерді, емханаларды және тағы басқаларды қаржыландыруы тиіс.
Әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... ... және ... ... ... қалыптасады. Республикалық деңгей-осы қоғамның барлық қатысушыларына әлеуметтік кепілдікпен қамсыздандыру және оны ... Оған ... ... ... ... ... мөлшерлері, зейнетақы және тағы да басқаларды табыс деңгейлерінің кепілдемелеріне қосамыз.
Жергілікті деңгейде-әлеуметтік мәдениеттік және демографиялық ... ... ала ... ... ... ... ... ету.
Еңбекші топтың деңгейі-мекеменің өзіндік қорлары, зейнетақы және әлеуметтік кепілдемелермен жеңілдіктер есебінен қалыптастыруды ... ... ... ... ... ... ... еіреді;
* -бюджеттік зейнетақы қорының құралдарынан;
* -әлеуметтік сақтандыру қорынан;
* -қайрымдылық қорлары және тағы басқа да қорлардан.
Еңбек ету қабілетінен және ... ... ... әлеуметтік қорғауға мынандай құрлымдарды енгізуді түзейді:
1) Барлық азаматтарға бюджет қаражаты есебінен бірдей деңгейдегі жәрдемақы ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінен зейекткерлік жасына жеткен немесе сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... ... ... қосымша төлемдер беру
3) Еңбек міндеттерін атқару кезінде жазатайым оқиғаның және ... ... ... ... ... ... және асыраушысынан айырылған жағдайда сақтандыру ұйымынан төлем беру түрінде оны ... ... ... ... ... ... беруге негіз болған кейін жағдаяттар тоқтатылғанға дейін қосымша қоғау көзделеді.
Қайтарған кездегі әлеуметтік қорғау ... ... қы ... ... жетілдіретін блады. Зейнетақы төлемдерінің мөлшері арттырылған кезде зейнеткерлікке шығу кезеңі ескеріледі. Ынтымақтастықты жүйеден төленетін зейнет ақы ... ... ... өсуі және ... мен ... туралы заңнамада белгіленген төлемдер бойынша шектеулер ескеріле отырып, өсірілетін болады.
Сөйтіп, жергілікті бюджеттің едәуір ... ... ... жіберіледі, оның ішінде білім беруге, денсаулық сақтауға, ... ... пен ... ... ... мәдениет пен спортқа да тағы сол сияқты салаларға да бөлінеді. Жергілікті бюджет бойынша әлеуметті ... ... ... ... ... ... ... келеді. Жергілікті бюджеттің шығысын болжауды ұйымдастыру әдістемесі туралы бірнеше сөз. ... ... ... ... жиынтық құны мен жүргізілген қызметтік талдаудың нгізінде болжамдалып отырған шығысты республикалық бюджет пен жергілікті бюджеттің жиынтығына бөлу жүргізіледі. Осыдан соң әр ... 6-ай ... әр ... ... іс ... ... ... есептеліп, болжамы мен сәйкестендіріледі, жергілікті жерлердегі шығыстың бір адамға қанша клетіні салыстырылады, бұл олардың шашырандылығының қанша есе екенін көрсетеді. Бір ... ... ... ... ... және келешекте ауданның арасындағы мемлекеттік шығысты әділетті бөлуге ... бір ... ... ... орта ... дәрежеге жеткізуге байланысты түзету коэффициенті есептеледі. Бұл көрсетілген коэффициенттер ауданның табиғи-климаттық жағдайларындағы айырмашылықты, содай-ақ кейбір факторлардың шығыстарға әсер ететіндігін ескеруге ... ... ... автожол қашықтығы, бір тұрғынға тиесілі алаң, село халқы құрылымының тарифтері, аудандық және ... ... бар ... Ортақ жүйе бойынша зейнетақы төлеу мен мүгедектігіне, асыраушысынан айырылғанына және жасына байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы беру ... ... ... ... Үкімет бұл ретте еліміздің барлық территориясында әлеуметтік төлемдердің міндетті түрде біркелкі болу принципін басшылыққа алып отыр. Осы жоғарыда аталған қызмет ... ... ... жергілікті бағдарламалардың әкімшілері мен оларға бағынышты мемлекеттік мекемелерді ұстауға да арналған жергілікті бюджеттен қаржыландырылады.
Әкімшілік территориялық бірліктің бюджеттері ... ... үшін ... ... ... депутаттары жиналысы мен бекітіледі. Бюджеттік жүйенің бөлімдерінің 4 ... ... бөлу ... ... ... ... ескеріледі.
1) Территориялық басқару ұйымдары арасында қызметтерді бөлу;
2) Кәсіпорындардың бағыныштылығы;
3) Мекеме жұмысының шектері;
4) Бюджетке берілген шығындардың бөлінуінің тиімді:
Көбінесе әр бюджеттік ... бір ... ... ... ... Бұл ... ... пайдалануын бақылауға алуын қамтамасыз етеді. Жергілікті бюджеттік мекеме бірнеше әкімшілік территорияларды қаржыландырылған жағдайда оның шығындарын жоғары тұрған бюджет ... ... ... ... ... әр ... шығыстарының құрамы қолданудағы заңымен сонымен бірге осы территорияның қажет шығындары мен сәйкес әкімшілік территориялық бірлікке қарасты ... ... ... мен ... ... мекеменің аты мен адресі, тоқсан бойынша бөліну топтары, көрсетілген ... ... ... ... оның бөлімі, тарауы және парагрфтары көрсетіледі. Жергілікті бюджеттің шығыс бөлігі көптеген бағыттарды қамтиды. Олар ... ... ... ... ... бөледі, әлеуметтік-мәдени шараларды қаржыландыруға бөледі. Қалған қаржы жергілікті өзін-өзі басқару органына, сот органына, қорғанысқа және денсаулық ... ... ... беру ... олардың санитарлық құрлысы мен жалақысына да бөлінеді. Халық шаруашылығын және әлеуметтік-мәдени шараларды қаржыландыру шығындарының едәуір бөлігі жергілікті бюджеттің қаржысы ... ... ... ... ... ... Жалпы сипаттағы Қазығұрт ауданы бюджеттерінің аумақтағы үш жылдық шығысының ... ... ... ... боладаы. (4 кестені қараңыз).
Қазығұрт ауданы бюджетінің 2012 - 2014 ші жылдардағы шығысы ... ... ... мен салыстырғанда 143,4%-ға орындалды, 2003 - ші жылмен салыстырғанда 124,1%-ға орындалды немесе 852773,0 мың ... ... ... ... шыққан шығыс көзінің топталуы төмендегідей
2015 жылға арналған аудандық бюджеттің сомасы (мың теңге). Яғни кіріс пен ... ... ... Шығыс пен кірістің тең болу себебі: мемлекеттік ... ақша ... ... ... ... ... мемлекетке қажетті ақша сомасын жібереді. Содан соң операция жүзеге асады. Яғни, ... ... ... аударады.
Сұлбада көріп отырғанымыздай, 2012-2014 жылдарға аудан және қала ... ... ... ... нысаналы трансферттер 2012 жылы 10631713,0 болып, 2013жылмен салыстырғанда 9588048 көрсеткішпен, 1043665 нәтижемен 2012 ... ... ... Ал 2013 ... 2014 жылды салыстырғанда 2920098 ге нысаналы трансферттердің көбейгенін көрсетеді.
Жалпы cипаттағы реcми транcферттердің ... ... ... ... ... мен ... ... араcындағы айырма ретінде айқындалады.
Жергілікті бюджет шығындарының болжамды көлемінен кіріcтерінің болжамды көлемі аcып ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік алып қоюлар белгіленеді.
Жергілікті бюджет шығындарының болжамды көлемі кіріcтердің болжамды ... аcып ... ... ... ... жоғары тұрған бюджеттен бюджет cубвенциялары белгіленеді.
Аудан әкімінің өткен 2014жылғы атқарған жұмысының жылдық есебінің тезистері: Яғни, сұлбада 2014 жылдың бюджеттің ... ... ... кріп ... 2014 ... ... кіріс бөлігі жоспар бойынша 13508,6 құраса, ал оның ... ... 13550,1. ... ... ... ... 100,3 % ... орындағанымыз көрініп отыр.
Қорытындылай келе, ОҚО Қазығұрт ауданының кірістері жылдан-жылға арту үстінде, бұл біздің аудан үшін ... ... жол ... Атап ... ОҚО ... ауданыныңшаруалары реcпублика көлемінде ұйымдаcтырылған ауыл шаруашылығы өнімдерінің Аcтана, Алматы, Мәcкеу, Шымкент, ОҚО, Ташкент қаласында ... ... ... ... ... 100 тоннаға жуық ауыл шаруашылығы өнімдерін нарықтық бағадан ... ... ... ... ... тұрақтандыруға, халықтың cұраныcын қанағаттандыруға атcалыcты. Одан салса, қазіргі кезде халықтың ауыл шаруашылығын дамытуға көптеп ат салысуына ... ... ... ... де сатып алушылар көбейіп, біздің тауарларға сұраныс тұғызып отыр. Бұл өз кезегінде Қазығұрт ауданының ... ... ... ... өз ... ... ... түсімдер, млрд.теңге
332
295
344
370
436
541
729
48
77
123
209
278
414
700
13
25
66
85
9
6
4
14
10
6
11
4
3
6
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
2008ж.
2009ж.
2010ж.
2011ж.
2012ж.
2013ж.
2014ж.
Жергілікті бюджетке салық түсімдері
Жергілікті бюджетке салық емес түсімдер
Ресми трансферттер
Негізгі капиталды ... ... ... ... - график. Жергілікті бюджетке түсетін түсімді қалыптастыру құрылымы
6 - график. Жалпы кірістер бойынша бюджеттің орындалуы.
* - ... ... ... ... біркелкі емес, 2012 жылы бұл көрсеткіш 155579 мың тг ні ... 2013 жылы ... ... ... болмаған, ал 2014 жылы небәрі 52782 мың тг - ні құрап отыр. ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Яғни, бюджет сәйкесінше ойдағыдай орындалып жатыр. Бірақ әр ... ... ... көрсеткіштердің өзгеріп отырғанын көреміз.
Сөйтіп, жергілікті бюджеттер жергілікті деңгейдегі экономикалық және әлеуметтік міндеттерді жүзеге асыруда елеулі рол ... Бұл ... ... қорларын бөлген кезде көрінеді. Жергілікті бюджет арқылы мемлекеттік бюджет қаражаттарының басым бөлігі әлеуметтік инфрақұрылымға жұмсалады.
2.3 ... ... ... ... ... ... қаржылар бүкіл аймақтық шаруашылықтың қызмет етуін ретке келтіретін негізгі шарт ... ... ... ... ... ... ... мәселесін шешу пәрменді аймақтық саясаттың жүзеге асырылуын көздейді.Аймақтың қаржылық ресурстары кәсіпорындардың, мекемелердің,ұйымдардың қаржыларынан, бюджеттік және несиелік ресурстардан ... ... ... мен ... ... бюджеттердің дербес (локалды) қызмет етуін білдіреді.Бюджеттің дербестігі аймақтық басқару органдарының белгілі бір ... тән ... ... ... ... ... базасының негізінде бюджеттің көлемін, нақты құрылымын, табыстардың шамасын,шығындарды ... ... ... ... мен ... ... ресурстарды қалыптастыру мен басқарудың қажетті алғышарты болып табылады.
Кез-келген ... оның ... ... ... жүргізу экономикаға,әлеуметтік салаға және инфрақұрылымды дамытуға орасан зор ... ... ... ... ... ... мақсатта,әсіресе, аймақтардың дамуында жергілікті бюджеттердің атқарар рөлі аса маңызды.
Аймақтарда қалыптасатын қаржылық қатынастар негізінен жергілікті бюджеттердің қалыптасуы мен ... ... ... ...
Жеке аймақтар бюджеттеріне қаражаттардың түсу көлемі мен құрылымына елдегі экономикалық жағдай; қаржы - ... ... ... ... аймақтық деңгейі, оның құрылымы, инфляция қарқыны,бағаның өсуі және т.б.сан алуан ... әсер ... ... кезде Қазақстан Республикасының бюджет заңнамалары жергілікті деңгейдегі билік органдарының қызметтерінің дербестік талаптарына сай келе бермейді. ... ... ... ... ... ... ... екендігін ескерген жөн. Аумақтар дамуының әлеуметтік−экономикалық бағдарламаларын қамтамасыз етуге бюджеттік ресурстар ... рөл ... ... ... аймақ пен орталықтың өзара қарым−қатынастарын да ... ... Ол ... ... ... ... ... асады. Биліктің жергілікті органдары бюджет қаражаттарының бағытын өздері анықтайды. Ал жергілікті ... ... ... ... ... яғни шешімдерді қабылдау жоғарыдан төмен ... ... ... ... ... бюджеттің шығысы мен кірісіне ықпал ете алмайды. Оларды бақылау цифрларын есептей отырып және соның ... ... үшін ... мен алып алулардың мөлшерін белгілей отырып, қаржы министрлігі анықтайды.
Жергілікті бюджеттің рөлі, оның құрылымы мен бағыты ... ... пен ... жергілікті органдарына жүктелінген функциялардың ... ... ... ... құрылысымен және оның саяси−экономикалық бағыттылығымен анықталады.
Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудың құрылымдық ерекшеліктерін ескере отырып, олардың механизмнің мазмұндық ... ... ... ... ... ескерген жөн. Тіркелген және реттелетін табыстар арасында сандық қатынас жергілікті ... ... ... ... көрсеткіші болып табылады. Көптеген жылдар бойы төменгі билік органдарының өз ... ... ... ... ... ... аймақтар бюджеттер бойынша тіркелген табыстар үлесі 30% шегінен асқан жоқ. ... ... ... ... ... ... ... өзгеруімен байланысты тіркелген және реттелетін табыстар арасындағы қатынас айтарлықтай өзгерді, ал кейбір жағдайларда тіпті тіркелген ... ... ... ... Қазақстанде жергілікті органдардың өз деңгейінде салық салу бойынша өкілеттіліктері жоқ және бюджет табыстарына әсер етуші шектеулі, демек, олар ... ... ... ... ... төлемдерін өтеуге .
Жергілікті бюджеттерге жергілікті үстемелерді енгізу, салықтық қойылымдарды өзгерту жолымен бюджеттердің табыс бөлімін құруға ... ... беру ... ... ... ықпал етеді.
Жалпы жергілікті бюджеттің жай-күйі әрқашанда,біріншіден, елдің жалпы экономикалық жағдайына, екіншіден,тисті аумақтардың экономикалық әлеуетіне,үшіншіден,билік пен басқарудың жергілікті органдарының құқығы мен ... ... бір ... ... ... ... ... деңгейіне, төртіншіден, биліктің жергілікті органдары құзырының дәрежесіне байланысты ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру жөнінде маңызды міндеттер жүктелген.Халыққа қызмет көосету жөніндегі шараларды ... ... ... ... ... ... ... асырылады.Әлеуметтік - тұрмыстық инфрақұрылымның салалары халыққа қызметтер көрсетуді бюджет қаражаттарынан қалыптасатын қорлар есебінен ... ... рөлі мен ... арттырып отыр.Оның қызметінің тиімділігі бірқатар жағдайларғажергілікті қаржының бүкіл теориялық астарларын анық етіп ... ... ... ... ... ... ... нақты сәйкестігіне байланысты болып келеді.
Білім беру мен денсаулық сақтау саласындағы бағдарламаларға,қамсыздандыру жөніндегі іс-және атаулы әлеуметтік көмекке жұмсалынатын ... ең көбі ... ... жаңа ... сәйкес жергілікті бюджеттерге жүктеліп отыр.
Аймақтық экономиканың қазіргі кездегі ... бірі ... ... ... ... ... жүктелген міндеттердің өсуі мен олары жүзеге асырудың қаржылық мүмкіндіктері арасындағы ... ... ... ... аймақтық бюджеттердің аймақтық деңгейдегі экономикалық және әлеуметтік мәселелерді шешудегі рөліне, оның маңызына жеткілікті ... ... ... ... табыстары нарықтық экономика жағдайында Қазақстан аймақтарының дербестігінің қажетті шарты бола ... ... ... ... ... ... қаржылық мүмкіндіктерімен сәйкес келуіне негіз болуы тиіс.Ал бұлөз кезегінде билік деңгейлері арасында өкілеттіліктер мен функциялардың, жауапкершіліктердің нақты бөлінуін және ... ... ... ... ... ... ... аймақтық басқару механизмінің құралы ретінде:экономикалық, қаржылық әдістер,инфрақұрылымды ұсыну және қазіргі уақытта Еуропалық Одақтың көпшілік елдері қолданып жүрген аймақтардың дамуын ... ... ... ... ... ... ... қаржылық әдістері көбірек қолданысқа түседі,атап айтқанда, бюджетке дотациялар,жаңа жұмыс орындарын құруға субсидиялар,жеке компаниялардың дамыған немесе дағдарысты аймақтарға ... ... ... үшін ... ... ... бірге қаржылық әдістерді қолдану жеткілікті негіздеусіз жүргізіліп, ... ... ... ... және олардың дамуын тежеуге алып келеді,сондай-ақ,донор-аймақтардан алынатын қаржының шамадан артуы,олардың өсуге деген ... ... және ... ... ... өмір суру ... арттыру мүмкіндіктерін қысқартады.
Аймақтарды басқару механизмі аймақтардың ресурстық әлеуеті мен даму мүмкіндіктерін толықтай пайдалану ... ... ... емес ... әр облыста әр түрлі дамиды немесе мүлде болмауы мүмкін.Осы тұрғыдан алғанда,аймақты басқару механизмін жетілдіру жолдарын ұсынуды жөн санаймыз:
* аймақтың ... ... ... және ... ... ...
* ұтымды мамандандыру және салалар мен қызметаяларының оңтайлы түрін ... ... ... мен ... ... ... ... қолайлы инвестициялық климат жасау;
* кәсіпкерлік қызметті дамыту мен бәсекелестік ортаны құру үшін жағдайлар қалыптастырады.
Соныменаймақтардың дамуын басқарудың маңызды ... ... ... ... ... жатқызуға болады:
* аймақтардың экономикалық және әлеуметтік даму деңгейлеріндегі бастапқы ... , ... ... қмір сүру ... мен сапасын қамтамасыз ету;
* мемлекет пен жекелеген аймақтарының ... ... ... біртұтас ұлттық экономиканың қызмет етуін қамтамасыз етуге бейімді ірекеті әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... тең негізде дамыта отырып,көпукладты экономиканы, әлеуметтік және нарықтық инфрақұрылымды ... ... ... ... ... жүзеге асуы үшін ол әрине, ресурстар көлемімен сәйкес келуі, әрбір нақты жағдайға сай реттеуші ... ... ... ... ... орындалуын бақылауы тиіс.Осыған орай аймақтар аймақтар дамуын басқару жүйесін қалыптастыру , ресурстар ,жүзеге асыру , және ... ... ... Оны ... ... сызба үлгісі арқылы бейнелеп көрсетейік.
Аймақтар дамуын мемлекеттік басқарудың ресурстық көздеген ... шешу үшін ... ... ... ... ... бөлігін, сондай-ақ мемлекеттік емес ресурстарды (жеке тұлғалардың қаржысы,сыртқы қарыздар және т.б.)құрауы ... ... ... ... ... ... реттеудің маңызды шарты болып табылғанымен,жалғыз шарты емес (6-сурет).
Аймақтар дамуын басқару механизмдері
өндіргіш күштердің дамуы мен ... ... ... ... мен ... арасында өкілеттіліктерді бөлуді анықтайтын Заңдар
Кәсіпкерлік қызмеі ынталандыру, бәсекелестікбәбәсекелестік ортаны даиыту механизмі
қалыптастырушы жинақ
Ресурстық ... ... ... ... ... ... және қолайлы инвестициялық климат қалыптастыру механизмі
Аймақтық басымдықтарға ... ... және ... ... оңтайлы ұйымдастыру
Бақылаушы жинақ(жүзеге асыралатыншаралардың қадағалау)
Кешенді аймақтық бағдарламаларды жасақтау
негізгі проблемаларды шешуді аймақтық басымдықтарды анықтау
Аймақтар дамуының негізгі проблемаларын анықтау
Әлеуметтік экономикалық жағдайды ... пен ... ... ... үйлестіру
меншік қатынастары және оның аумақ деңгейлері бойынша бөлінуі
мемлекеттік әлеуметтік міндеттемелері
бюджеттік үрдіс пен салықтық жүйе
жүзеге ... ... [33] ... ... 7 - ... басқарудың сызбасы
Басқарудың жүзеге асырушы құрылымы жағынан санқырлы және қалыптастырушы рұқсат етілген, ... бір ... ... ... ... ... ... әрекеттерді,механизмдерді қамтиды.Аймақтар дамуын басқарудың бақылаушы жүзеге асырылатын шаралардың (мейлі ол ауқымды мақсатты бағдарлама болсын, трансферт немесе қандай да бір ... ... ... ... ... ... және үнемі қадағалауды білдіреді.Мұнда қабылданған шешімдерді және олардың орындалуын бақылау аса маңызды болып табылады.
Мемлекеттің аймақтық саясаты аймақаралық ... ... ... ... тең ... ... етуді, аймақтағы экономикалық өсуді ынталандыруды қамтиды.Нарықтық механизмдер аймақтық саясат тиімділігін, халықтың өмір сүру деңгейлеріндегі аймақтық ерекшеліктерді көбіне ескере бермейді.Осы кезге ... ... ... ... ... мен ... ... сараланудың азаюына жол бермей қойған жоқ,керісінше оның күшеюіне әсер етті.Ағымдағы жедел мәселелерді шешуде трансферттер бөлуді қолдану өз кезегінде,экономикалық өсудің стратегиялық ... ... ... мен ... ... ... ... маңызды әсер етпеді.Соның өзінде стратегиялық мәселелерді дотация және мақсатты ... ... ... ... шешуге талпыныс жасалынды.
Сонымен, аймақ экономикасын басқару аймақтық ерекшеліктерді ескере ... ... ... асырудың негізгі буыны болып табылады.Аймақтар дамуын басқарудың ұтымды жүйесін қалыптастыру және оны жүзеге асырудың механизмдерін жасақтау түптеп ... ... ... өсудің кепілі бола алады деп қорытынды жасауға болады.
Республиканың бюджет жүйесін реформалаудың бірқатар оңды ілгерілеулеріне қарамастан шешімін табуы тиіс проблемалар әлі де ... ... ... ... аумақтар бойынша және әр түрлі деңгейдегі бюджеттер арасында бөлу механизмі.
Әлемдік тәжірибеде бюджеттер арасындағы салықтарды бөлу мәселелерін шешуде келесідей әдістер мәлім:
-салықтарды ... ... ... ... және жергілікті (федеративті мемлекеттерде) немесе орталық және жергілікті (унитарлы мемлекеттерде).Сонымен қатар салықтарды ... ... ... ... ... ... үлестік бөлінуі;
-салық салу базасын бірігіп пайдалану (салықтарға үстемелер ... ... ... ... ... болуы.
Бекіту әдісі жалпымемлекеттік реттеуші салықтар мен табыстардың әсер ету механизмін көздейді.
Олар жергілікті бюджеттердің табыстары мен шығыстарын ... ... ... бюджетке белгіленген тәртіппен бекітілген нормативтер бойынша салықтар немесе басқа да төлемдерден ... ... ... ... ... жалпымемлекеттік табыстар бөлігін жекелеген негізде беру есебінен қамтамасыз етіледі.Бұл табыстар көлемі алдағы тұрған шығындарға ... ... ... ... ... бөлу ең ... тұрақты немесе ұзақ мерзімді негізде әр түрлі деңгейдегі бюджеттерге ... ... ... ... екіншіден,бюджеттік реттеу тәртібінде жүзеге асырылады.
Бекітілген табыстар бюджеттердің табыс бөлігінің негізін қамтамасыз етеді.Мұнан ... ... ... ... барлық табыстарды бөлу оларды жүзеге асыру бірқатар объективті жағдайларға байланысты мақсатқа лайықсыз болып табылады:әр түрлі табыс көздері бойынша ... ... ... дамуындағы айырмашылықтар және т.б.Мұндай бекіту бюджет жүйесіндегі табыстар мен шығыстар ... ... ... ... ... еді.
Кесте 4 - Бюджет жүйесінің барлық деңгейлерінің ... ... ... ... сәйкес келуін қамтамасыз етудің иерархиялық контуры
Иерархиялық деңгейлері
Табыстар көбейткіші -Lx
Келіспеушілік көрсеткіші-R
Шығыс өкілетінің көрсеткіші -Fx
IV
Lx4
R4
Fx4
III
Lx3
R3
Fx3
II
Lx2
R2
Fx2
∑Lx
∑Fx
Ескертпе: [] ... ... ... ... мен ... ... ... сәйкес келеді және елдің Ата Заңымен анықталып,Қазаұстан Републикасының Заңында ... ... ... ... төрт ... ... 1-жергілікті озін-өзі басқару, 2-аудан (қала), 3-облыстар және Астана мен Алматы ... ... ... ... ата ... ... ... салыстырмалы дербестікке ие болғандықтан, мұнда үш бюджеттік деңгей қарастырылады (3-кесте).
Теориялық тұрғыдан мемлекеттік бюджеттің жалпы тепе-теңдігінің шарты сақталуы керек:
∑ Lx = ∑ ... ... ... ... көп ... Lx < ∑ Fx (2)
Мемлекеттік бюджетті тиімді басқару үшін бюджеттің құрылымдық тік және көлденең тепе-теңдігі маңызды болып табылады.Мұнда біз тік тепе-теңдікті ... ... (3- ... ... ә) тік ... 3. ... тік ... деңгейінің матрицасы.
Тік теңсіздік нәтижесінде субвенция түріндегі ресми трансферттерге қажеттілік туындайды. Бюджеттің құрылымдық тепе-теңдігінің қамтамасыз ету үшін 1 ... ғана ... ... яғни ... және ... ... ... бірге {fх} көбейткіші түріндегі шығыстық өкілеттің {lх} көбейткіші түріндегі табыстық көздердің құрылымына сәйкес келуі керек:
{fх} Euro ... ... ... ... ... ... ... қазіргі күні елдің бюджеттік жоспарлануы мемлекеттік бюджеттің кірістік және шығыстық бөліктерінің жалпы тепе-теңдігін қамсыздандыруда тәжірибесі бар ... ... ... тік тепе-теңдік пен 4 үлгінің шарты сақталуы үшін құрылымдық тепе-теңдікті қамсыздандыру мәселесін шешу қажет.Ол тек шығыстық ... ... ... және республикалық пен жергілікті бюджеттер арасында салық көздерін анық болу арқылы бюджетті орталықсыздандыру мәселесәмен ғана байланысты емес, сонымен бірге салықтық база мен ... ... да ... ... байланысты. Мемлекеттің әлеуметтік салаға шығыстарының 60 пайызына дейіні өзін-өзі қамсыздандыру деңгейінің төмендігіне қарамастан, жергілікті бюджеттер арқылы қаржыландырылатыны ... Өз ... ... ... ... ... ... мен жергілікті құрылымдардың экономикалық дамуының алғышарты болады. Бұл саясатты іс жүзінде асыру үшін Қазақстан Республикасының Заңы мемлекеттік бюджеттің ... а) ... ... ... және ә) ... ... бағдарламаларына қарастырады. Осы заңның 2 бабына сәйкес алдыңғы ... ... және ... ... ... ... ... жоспарлауды өңдеудің негізіне Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының индикативтік жоспары, аумақтардың дамуының экономикалық және ... ... ... Бұл ... ... ... ... тиімді пайдалануды артыру жолындағы үлкен жетістігі болып табылады.
Ескертпе: http://www.minfin.kz/index.php?uin=1296449429&lang=kaz сайтынан алынды
Сурет - 8.2010 жылғы бақылау іс-шараларының қорытындылары бойынша ... ... ... ... ... ... 106,2 % - ға ... жоспардағы 3 413,8 млрд.теңгенің орнына түсімдер 3 626,2 млрд.теңгені құрады немесе 212,4 млрд.теңгеге артық.
Республикалық бюджетке 2010 жылдың қорытындысы бойынша ... ... ... 1 886,9 ... ... ... 2 083,6 ... немесе 110,4 %-ды құрады. Салықтық емес түсімдер бойынша жоспар 119,6 %-ға, ... ... ... ... ... ... 90,0 %-ға, трансферттердің түсімдері бойынша 100,5 %-ға орындалды.
3.1 Бюджеттік ұйымдарда аудитті ұйымдастырудың мақсаты және аудиттің ... ... - бұл ... ... акционерлік қоғамдардың, серіктестердің және басқа да шаруашылық жүргізуші субъектілірдің қызметін экономикалық талдаудың және қаржылық бақылаудың ... ... жаңа ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылмаған деп, айтуға болмайды. Алайда көптеген операциялық мазмұны жағынан бір-біріне жақын болса да, ревизия мен ... ... бір ... ... ... ... ... дамуын білдіреді. Ол экономикалық бақылаудың формалары мен түрлерін кемітпей, ... ... ... ... мақсаты. Аудиттің 300 халықаралық стандартының көрсетілген, ... ... ... - ... аудит жүргізуді қамтамасыз ету. Жоспарлауға байланысты жұмыстар аудиторға аудиттің ... ... ... ... ... ... потенциалды проблемеларды табу мен бастаған жұмысты уақытында ... ... ... ... ... ... ... ұтымды бөлумен эксперттердің атқаратын жұмысын үлестіру. ... ... ... ... алу үшін ... ... қажетті жеткілікті дәлелдемелер жинау керек. Сонымен қатар, дәлелдемелер құны минималды болу керек. Бұл жоспарлану жұмыстарына ... ... ... ... ... үшін ... ... құру керек, оның мақсаты:
* аудиторлық шаралардың қажетті көлемін анықтау;
* тексеріс жүргізу шараларын бағалау;
* аудит ... ... ... ету ... ... ... ... қағидалары. Аудит жоспары аудит жүргізудің жалпы қағидалары негізінде жасалады, сонымен қағидалар арқылы:
- кешенді жоспарлау
- үздіксіз жоспарлау
- оңтайлы ... ... ... ... ... барлық сатылары арасындағы өзара байланысы мен ... ... ... яғни ... ... - ала жоспарланудан, жалпы жоспар мен бағдарлама жасалуына дейін қамтамасыз етеді.
Аудиттің үздіксіз жоспарлау қағидаты аудиторлар тобына ... есеп ... ... және ... ... ... тарату мерзімі бойынша және құрылымдық бөлімдер арасындағы байланысын қарастырады.
Аудиттің оңтайлы жоспарлау қағидаты жоспарланудың нұсқаулығын ... ... ... ... ... жалпы жоспары мен бағдарламасы үшін оңтайлы нұсқаны таңдап ... ... ... Оның ... ұйым ...
Алға қойылған аудит мақсаттарына қол жеткізу үшін нақты міндеттерді шешіп алу ... ... ... ... ерекшелеп бөліп көрсету керек:
9 - сурет. Бюджеттік ұйымдарда аудитті ұйымдастырудың міндеттері.
[Ескерту: Дерек ... Д.О. ... ... ... // ... Алматы: экономика 2005 жыл 23 - 24 ... ... ... ... - аудит жүргізуді мейлінше парасатты атқаруға мүмкіндік беретін шара және ... ... ... ... ... ... Жоспарлау - аудиторлық іс-шаралар тізімінің жай ғана механикалық ... ... кез ... ... ... шараларында қайталынып келіп отырады. Әрбір клиент жеке жоспарлау кезінде ескеру қажет. Аудиторлар өз ... ... ... деп ... ... ... танысудан бастау керек. Ол үшін оны ұйымдастыру құжаттарын зерттеу, ... түрі мен оған ... ... есеп ... және т.б. ... мен үйым ... ... кезінде қаржылық есептілік көрсеткіштерін анықтау керек, клиент қызметінің ауқымын байқау үшін қажет. Тек қана ... ... ... ... алдағы уақыт жұмыстарының үлгілі көлемі мен еңбек сыйымдылығын анықтауға ... ... ... ... ... Сәйкесінше жұмыс көлемі, оның қиыншылықтары мен ұзақтығынан аудит жүргізу құны анықталады [29]
Жоспарлау шараларын сатылар бойынша көрсетуге болады:
Алдын - ала ... ... ... жалпы мәліметтер жинау
Аудиторлық тәуекелділіг мен маңыздылығын бағалау
Ішкі ... ... ... ... ... мен ... құру
* сурет. Аудиторлық тексеруді жоспарлау сатылары.
Алдын ала жоспарлау. Алдын ала жоспарлау сатысы келесі аудиторлық қызмет ... ... ... ... және ... атқарғаны туралы шешім қабылдау;
- аудит жүргізу үшін персонал таңдау;
- жқмыс талаптарымен келісу;
- аудит жүргізуге клиенпен келісім- шарт жасау.
Клиентті таңдау аудит атқарғаны ... ... ... ... ұйым қажет деп таныған клиенттермен ынтымақтасу міндетті емес, қызмет көрсетуді жалғастыру, егер өзара ... ... ... Ұйым ... жаңа клиенттерді таңдауға байланысты мынандай элементтерді қамтиды:
- болжалды клиенттің репутациясын бағалау, оның қаржылық жағдайының мықтылығын және ... ... ... ... ... клиентке деген аудиторлық ұйымның тәуелсіз бағасы.
Клиенттер мен қарым-қатынасын жалғастыру туралы сұрақтары кезеңімен құрастырылады (мысалы, жыл ... ... ... ... ... ... Тексеру басталу туралы шешім қабылдағаннан кейін оны жүргізу мақсаты мен ауқымы анықталады.
Әрбір тексеріс жасаған кезде сұрақтар шеңбері, алдын - ала ... ... ... ... ... талаптары мен мүдделеріне байланысты кеміп немесе артып отырады. Қаржылық есептілікке ... ... үшін ... ұйым ... ... Аудит жүргізу үшін персонал таңдау аудитті қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... техникалық және кәсіби сапаға сәйкестігі бар тұлғалар жүзеге асыра алады. Кең ... ... ... ... ... ... оның ... бірнеше қызметкерлер, сонымен қатар заңдар мен салықтық ... ... ... ... және басқа да мамандардың қатысуына болады. Аз ауқымды аудитте бір- екі штаттық ... ... ... ... ... Клиент пен аудитор арасындағы келісім - шарт 4 ... ҚР - ның ... ... қарастырылады. Әрбір келісім - шарттың қорытындысы алдын - ала ... ... ... жүргізу туралы келісім болғанда екі жақ жұмыс талаптары бойынша жазбаша құжат ұсынуға міндетті. Аудитор клиенттің қойған талаптарымен келіскен жағдайда оның ... ... мен ... ... ... ... ... аудит жүргізуге байланысты ұйымдастырушылық сұрақтарды қарастырылады. Ол үшін клиент аудиторлық ұйымның мекен - ... ... ... ... ... ... ... келісім - хат арқылы жібереді немесе сәйкесінше қызмет көрсету. Бұндай хат ерікті түрде ... Онда ... ... ... оны жүргізу қажеттіліг, соынмен қатар шешімін талап ететін сұрақтар, мүмкін болатын ... ... және т.б. ... ... - хат ... кейін аудиторлық ұйым алдын - ала ... ... ... ... ... ... ... шақыру себебін бағалаған кезде аудиторларға ең көп мүмкіндік болатын пайдаланушыларды анықтау керек. Егер кәсіпаорын сатылуға ... ... ... оны ... құру ... олар есептіліктің нақты екенін дәлелдейтін кең көлемдңматериалдар дайындау керек.
Клиент және аудиторлық ұйым ... ... ... ... ... біркелкі түсінуі қажет.Түсінбестілікті минимумға апару үшін, бұл талаптпарды келісім-шартта анықтап белгілеу ... ... ... ... ... аудитті жоспарлау үшін маңызды, себебі ло тестер жүргізу және жалпы аудитті ... мен ... да ... көрсету мерзімінің шарттарын қвмтиды. Аудиторлық қызмет көрсету туралы ... Қ.Р-ң ... ... 384 ... ... ... ... қайтарымды келісім-шарт категориясына жатады. Келісім-шарт қорытындыланғаннан бастап күшке енеді және екі жақ үшін де ... ... ... және ... ... ... әрекет етеді. Егер соңғысы көрсетілмесе, онда келісім-шарт сонда берілген уақытқа дейін әрекет етеді деп танылады. Әрекет ету ... ... ... ... - ... ... ... атқару мүмкін емес болған жағдайда (Қ.Р. Азаматтық Кодексінің 374 статья бойынша)
- белгіленген тәртіпке байланысты екі жақтың банкрот деп мойындаған болса;
- келісім-шарт ... ... ... алып тастаған немесе өзгерткен жағдайда (Қ.Р. Азаматық Кодексінің 404 статья бойынша)
Аудиторлық тексеріс жүргізу келісім-шартты ресми ... ... ... арасындағы қарым-қатынасты регламентейтін және жай келісім-шарттардан айырмашылығы жоқ кәсіпкерлік қызметте пайдаланылады. Басқалар сияқты, бұл келісім-шартта заңды түрде қатаысушы ... ... ... ... және осы жағдайда тапсырыс беруші - клиент, атқарушы - аудиторлар. Дегенмен, ... ... ... ... басқа келісім-шарттардан ерекшеленеді. Біріншіден, келісім-шарт жасаған кезде үшінші жақ (қаржылық есептілік мәліметтерін пайдаланушылар ) қызығушылығы есептеледі. Себебі деректер ... ... ... ... ... ... болған залал үшін тек клиент алдында ғана емес,сонымен қатар пайдаланушылар алдында жауапты болады. Келісім-шартқа қол қою ... ... ... ... ... ... ... нақты анықтап алу керек және оның талабының дұрыс тұжырымдалуына көмек беру. Аудиторлық тексеріс жүргізуінің сапасы, аудиторлар мен клиент арасындағы ... ... ... жүргізу келісім-шартының нақты құрылуына байланысты болады. Аудитоплық ұйымның ... ... ... стандарттық түрін пайдаланады. Бірақ нақты кәсіпорында аудит ... ... ... жөн, ... клиент көбіне толық мөлшерде оның мәні мен мазмұнын түсіне бермейді. Аудиторлық тексеріс жүргізу келісім-шарттында клиент тексеріс жүргізуге қажетті құжаттарды ... ... ... жөн, себебі клиент аудитроды шақырып алады, бірақ бухгалтерлік есебі жиі дайын емес, бұл жұмысты өте қиындатады. Келісім-шартта ... ... ... ұйым ... ... ... көрсеткен дұрыс, аудит шаралары кезінде аудиторлық қаржылық тәуелсіздігін қамтамасыз етеді. Клиент жағынан оған деген ... және ... үшін ... төлемей қою мүмкіндігін жояды. Әдетте аудиторлық ұйым талап ететін алдын-ала төлеу сомасы 50-ден - 100 ٪ ... ... ... Келісім - шартта тексеріс кезінде аудиторға тапсырысшының көмек ... ... ... ... жөн ... ... кезінде жәрдем беретін қызметкерді анықтап беру, мүмкін болған жағдайда аудиторлық командировкаға шығу үшін қамтамасыз ету және т.б.) ... үшін ... Қ.Р-ң ... ... 385 статьяға сәйкес, келісілген баға бойынша тапсырыс беруші көрсетілген қызмет үшін төлеу міндетті. Келісім-шарттың негізгі бөлімдері - ... ... ... ... ... ... мен мөлшері;
- басқа да талаптар.
Аудиторлық бақылау - тәуелсіз аудиторлық фирма мен ... ... ... иелерінің жасаған келісім - шарты негізінде қаржы-шаруашылық қызметінің жай - күйін тексеру. ... ... ... бұл ... емес шаруашылық органдар санының көбеюімен және тиісінше қаржы, бақылау, есеп санында қызметтің сан ... ... ... ... Осыған сәйкес тәуелсіз фирмалар тексерісі арқылы объективті ақпараттар алу бүгінгі таңда кәсіпорын үшін маңызды болып табылады.Аудиторлық тексеріске ... ... ... ... банк ... ... қорлары сонымен қатар өтімділік, несиелік, валюталық және тағы басқа ... ... жиі орын ... шаруашылық субъектлердің аясында жиі туындайды. Аудиттік тексеріс келесідей кезеңмен жүзеге асырылады:
1) жоспарлау (екі тараптың іс-қимылын ішкі жүйеге ... ... ... туралы ақпарат алу және оны бағалау;
3) аудитор рәсімін жасау және бағдарламаны ... ... ... ... және оның ...
5) ... ... жүргізу;
6) аудиторлық қорытындыны ұйымдастыру.[30]
Аудиттің жалпы жоспары мен бағдарламасын даярлау. ... ... ... алынған мәліметтер негізінде аудитор жалпы жоспарды дайындауға, оның негізінде тексеру бағдарламаларын дайындауға кіріседі.
Жалпы жоспар дайындау процесі ұйым басшылығымен ... Бұл ... мен ... ... ... ... арқылы аудиторлық тексеру тиімділігіне көмектесуі мүмкін.
Аудитор ... ... ... іске асыруға қажетті жоспарланған аудиторлық процедуралар ... оны ... ... мен ... ... аудит бағдарламасын дайындап, құжатты түрде толтыруы керек.
Аудит бағдарламасы былай әрекет етеді:
* аудитордың ассистент топтары үшін нұсқаулар ... ... топ ... сапасын бақылау құралы;
* аудит мақсаттарын, өткізу уақытын, таңдау көлемін және әр сферадағы таңдау негізін өзгетуді ... ... ... ... жазбасы.
Бағдарлама аудиторлық тексеру құжаттамасының маңызды бөлігі болып табылады және онда ... ... ... үшін ... ... ... маңызды бөліктері жазылады. Ол бақылау құралдары тестілерінің бағдарламасы түрінде және негіз бойынша процедура түрінде құрылады.
Бақылау құралдары тестілерінің ... ішкі ... мен ... ... ... етуі ... ақпаратты жинауға арналған әрекеттер жиынтығының тізімін көрсетеді. Негіз бойынша аудиторлық ... ... ... ... мен ... ... сальдоның дұрыс көрсетілуін жан-жақты тексеруді қамтиды. Бұл үшін аудитор бухгалтерлік есептің қандай бөлімдерін тексеретінін анықтайды және бухгалтерлік есептің әр ... ... ... ... құрастырады. [31]
Аудит бағдарламасы тексерілген ... ... ... және ... ... ... бір немесе бірнеше аудиттерді қоса алады .Аудит бағдарламасы сондай-ақ аудиттер түрлері мен санын, сондай-ақ ... ... үшін ... ... үшін ... және ұйымдастыру үшін қажетті барлық әрекеттерді ... ... бір ... ... ... алады.Ұйымның жоғарғы басшылығына аудит бағдарламасын басқару жөнінен өкілетік береді.Аудит бағдарламасын ... ... ... ... және ... ... бағдарламасын анықтауды және ресустармен ... ... ... ұйым сапа ... ... және ... ... қорғаумен жұмыс істесе, онда аудит бағдарламасы ... ... ... ... Бұл ... ... ... құзыретілігіне көңіл бөлуі керек.Екі не одан да көп ... ... ... ... іске ... ... ... істейді. Бұл жағдайда жауаптылықтың және қосымша ... ... ... ... ... керек. Аудит тобы қосымша құзыретілікке және ... ... ... ... ... ... бұрын осы сұрақтар бойынша ... ... алу ... 11 - ... ... ... ... үрдісін көрсетеді.
11 - сурет. Бағдарламаны басқару үрдісі
Аудит ... ... ... және көлем;
* Жауапты тұлғалар;
Жоспарлау
Аудит құзыреттігі және басқару;
Бағдарламаны енгізу:
-- Аудит сұлбасы;
-- Аудиторларды бағалау;
-- ... ... ... ... Аудит бойынша әрекет;
Әрекет,
іске асыру
Аудит саласындағы іс-әрекет;
Аудит бағдарламмасын жақсарту;
Аудит бағдарламасының маниторингі және талдау:
-- Мониторинг және талдау;
-- Түзету және ... ... ... ...
[32. Дүйсенбекова О.О., Смағұлов А.Қ.,Абылгазинова А.Т. //

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұзақ мерзімді активтер есебі және аудиті61 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Қорлардың есебінің аудитінің теориялық негізі7 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Банк активтерінің есебі мен аудитін ұйымдастыру84 бет
Бюджеттің есебі94 бет
Бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы салықтардың теориялық негізі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь