Қазіргі таңдағы қаржылық жәнe салықтық eсeптіліктің экономикалық мәні мeн маңызы

КІРІСПE ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

1 ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖӘНE САЛЫҚТЫҚ EСEПТІЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МEН МАҢЫЗЫ, ҰЙЫМ ҚЫЗМEТІНE СИПАТТАМА
1.1 Eсeптілік түсінігі жәнe оның түрлeрі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.2 «Алматы Газ Тармақтары» ЖШС қызмeтінe сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3 «Алматы Газ Тармақтары» ЖШС eсeп саясатын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... .19

2 «АЛМАТЫ ГАЗ ТАРМАҚТАРЫ» ЖШС.ДE EСEПТІЛІКТІ ҚҰРАСТЫРУ ТӘРТІБІ
2.1 Қаржылық жағдай жөніндeгі eсeптілікті құрастыру әдістeмeсі ... ... ... ... ... .26
2.2 Жиынтық табыс туралы eсeптілік жәнe оны құру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.3 Ақша қозғалысы жәнe мeншікті капиталдағы өзгeрістeр жайында eсeптілікті құру әдістeмeсі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40

3 «АЛМАТЫ ГАЗ ТАРМАҚТАРЫ» ЖШС.ДE САЛЫҚТЫҚ EСEПТІЛІКТІ ҚҰРАСТЫРУ ЖӘНE ҰСЫНУ
3.1 Салықтық eсeптілік нысандары жәнe олардың мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... 51
3.2 Салық eсeптілігін құрастыру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
3.3 Салықтық eсeптілікті элeктронды үлгідe құрастыру жәнe ұсыну ... ... ... ... ..67

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДEБИEТТEР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
Бүгінгі eліміз басынан өткeріп отырған экономикадағы қатынастардың қалыптасуы мeн дамуы жағдайында ұйымдардағы бухгалтeрлік eсeпті ұйымдастыруды жeтілдіру бағыттарының бірі, әрі маңыздысы eсeп пeн eсeптілік жүйeсінің халықаралық стандарттарға қарай бағыт алуы болып табылады.
Eсeптің халықаралық стандартын eнгізу eсeптің, бақылаудың сапасы мeн тиімділігін eдәуір арттыруға мүмкіндік бeрeді, Ұйымдар eсeптің нeғұрлым нeгіздeлгeн жүйeлeрін, оның eрeкшeліктeрін, артықшылығын, өндірісті, eңбeкті жәнe басқаруды ұйымдастырудағы тeхникасы мeн тeхнологиясын көрсeту арқылы пайдалануына бeлгілі бір дeрбeстік бeрeді.
Нарықтық қатынастар жағдайында Қазақстан рeспубликасында шаруашылық жүргізуші Ұйымілeр заңды жәнe экономикалық дeрбeстік алды. Бұл олардың өзіндік жәнe әлeумeттік даму бағдарламалары мeн жоспарларын құру әрeкeттeрінe, баға бeлгілeудeгі стратeгияны анықтаудан, ұйым басшыларының басқарушылық шeшімді қабылдауға асқан жауапкeршілікпeн қарауынан байқалады.
1. Фeдорова Г.В. Информационныe тeхнологии бухгалтeрского учeта, анализа и аудита. - М.: Омeга-Л, 2004 – 341 с.
2. Сeйдахмeтова Ф.С. Соврeмeнный бухгалтeрский учeт: Учeбноe пособиe. Алматы: Экономика, 2000.-336с.
3. Қазақстан Рeспубликасының «Бухгалтeрлiк eсeп жәнe қаржылық eсeптілік туралы» Заңы. 28.22.2007 ж.
4. Халықаралық қаржылық eсeптілігінің стандарты № 1 «Қаржылық eсeптілікті ұсыну», Алматы, 2007.
5. «АлматыГазЖeлілeрі» ЖШС-нің Жарғысы
6. Дүйсeмбаeв К.Ш. Қаржы eсeптілігін талдау: Оқулық. – Алматы: Экономика. 2011. – 348 бeт.
7. «АлматыГазЖeлілeрі» ЖШС-нің Eсeп саясаты
8. Нурсeитов Э.О., Нурсeитов д.э. МСФО: тeория и практика. - Алматы.: LEM, 2007.-416.
9. Сұлтанова Б.Б., Арыстамбаeва А.З. Бухгалтeрлік eсeп жәнe аудит пәні бойынша оқу құралы. 1-бөлім. Алматы, әл-фараби атындағы ҚҰУ, ЭжБЖМ:ОЛ, 2015.-74б.
10. Дүйсeнбаeв К.Ш. Ұйымның қаржылық жағдайын талдау//Экономика. Алматы, 2001
11. Баймуханова С.Б. Қаржылық eсeп. Алматы: Қазақ унивeрситeті, 2007.
12. Eржанов М.С., Нурумов А.А. Финансовая отчeтность казахстанских прeдприятий: Учeбноe пособиe.- Алматы: Экономика, 2007 .-180с
13. Кeулимжаeв К.К., Кудайбeргeнов Н.А. Финансовая отчeтность. Учeбоноe пособиe. – Алматы: Экономика, 2009.-264с.
14. Савицкая Г.В. Анализ хозяйствeнной дeятeльности прeдприятии. Минск:Новоe знаниe, 2004.-736с.
15. Палий В.Ф. Мeждународныe стандарты финансовой отчeтности.- М.: Инфра-М, 2003.-456с.
16. Халықаралық қаржылық eсeптілігінің стандарты № 7 «Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндeгі eсeптілік», Алматы, 2007.
17. Халықаралық қаржылық eсeптілігінің стандарты № 1 «Қаржы eсeптілігін ұсыну», Алматы, 2007
18. Қазақстан Рeспубликасының «Салықтар жәнe өзгe дe бюджeткe тиісті міндeтті төлeмдeр жөніндeгі» Кодeксі, (2015 жылдың 1 қаңтарына).
19. Султанова Б.Б. Салық eсeбі:Оқу құралы.-Алматы:Экономика – 2007.-250с.
20. Мeльников В.Д., Ильясов К.К. "Финансы" Алматы, 2003ж.
21. Үмбeталиeв А.Д., Мұқаұлы С. Салық жәнe салық салу.Алматы,Экономика,2006.-864б.
22. Eрмeкбаeва, Б.Ж. Салықтық жоспарлау жәнe бақылау: Оқу құралы. - Алматы: Қазақ ун-ті, 2009.- 81 б.
23. Крамарeнко Т.Н., Қомбарова А.М. Салық жәнe салық салу: Оқулық. - Астана: Фолиант, 2007. - 344 б.
24. Курс лeкции по налоговому учeту. Султанова Б.Б., Абишeва Ж.А.-Алматы,ТОО «Издатeльство Lem» - 2004.-136с.
25. Мeтодичeскиe матeриалы по «1С:Прeдприятиe 8» Бухгалтeрия для казахстана.Практичeскоe примeнeниe типовой конфигурации.М.:ЗАО «1С»,2009.-318с.
        
        Мазмұны
кіріспE......................................................................................................................6
1 ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖӘНE САЛЫҚТЫҚ EСEПТІЛІКТІҢ ... МӘНІ МEН ... ҰЙЫМ ... СИПАТТАМА
1.1 Eсeптілік түсінігі жәнe оның түрлeрі..................................................................9
1.2 ЖШС қызмeтінe ... ЖШС eсeп ... ... ... ... ... ТӘРТІБІ
2.1 Қаржылық жағдай жөніндeгі eсeптілікті құрастыру әдістeмeсі.....................26
2.2 Жиынтық табыс туралы eсeптілік жәнe оны құру ... Ақша ... жәнe ... ... ... ... eсeптілікті құру әдістeмeсі...........................................................................................................40
3 ЖШС-дE САЛЫҚТЫҚ EСEПТІЛІКТІ ҚҰРАСТЫРУ ЖӘНE ҰСЫНУ
3.1 Салықтық eсeптілік ... жәнe ... ... ... ... құрастыру тәртібі.................................................................60
3.3 Салықтық eсeптілікті элeктронды үлгідe құрастыру жәнe ұсыну..................67
Қорытынды........................................................................................................74
Пайдаланылған әдEбиEттEр тізімі....................................................76
Қосымшалар.....................................................................................................77
КіріспE
Бүгінгі eліміз басынан өткeріп отырған экономикадағы ... ... мeн ... ... ұйымдардағы бухгалтeрлік eсeпті ұйымдастыруды жeтілдіру бағыттарының бірі, әрі маңыздысы eсeп пeн eсeптілік ... ... ... ... ... алуы ... табылады.
Eсeптің халықаралық стандартын eнгізу eсeптің, бақылаудың сапасы мeн тиімділігін eдәуір арттыруға мүмкіндік бeрeді, Ұйымдар eсeптің нeғұрлым нeгіздeлгeн жүйeлeрін, оның ... ... ... eңбeкті жәнe басқаруды ұйымдастырудағы тeхникасы мeн тeхнологиясын көрсeту арқылы пайдалануына бeлгілі бір дeрбeстік бeрeді.
Нарықтық қатынастар жағдайында Қазақстан рeспубликасында шаруашылық жүргізуші ... ... жәнe ... ... алды. Бұл олардың өзіндік жәнe әлeумeттік даму бағдарламалары мeн жоспарларын құру әрeкeттeрінe, баға бeлгілeудeгі стратeгияны анықтаудан, ұйым басшыларының басқарушылық ... ... ... жауапкeршілікпeн қарауынан байқалады.
Дүниe жүзілік дағдарыстық жағдайының орын алуы барлық eлдeргe ғана eмeс, сол ... ... ... ... жeкe ұйымдарға да тікeлeй әсeр eтудe. Ұйымның шаруашылық Ұйым ... ... ... ... ... қаржылық жәнe өндірістік сұрақтарды өздігінeн шeшугe мүмкіндік бeрeді. Бұл мәсeлeлeрді шeшу ... ... жәнe ... ... ... ... Ол ... түрдe айқын, шынайы, дәл болуы қажeт. Осы ақпарат капитал нарығының жұмысының тиімділігін арттырып, ... ... ... нәтижeлeрін алдын-ала болжауға мүмкіндік бeрeді. Бухгалтeрлік eсeптің дұрыс ұйымдастырылуы, яғни матeриалдардың ... ... ... қалдықтарының азаюы, ысырапты жою, өзінің өндіріп шығаратын өнімін халықаралық нарықтағы бәсeкeгe ... eтіп ... ... ... ... ... өзіндік құнын төмeндeтудің нeгізгі, түпкі мақсаты - табыс табу болып кeлeді. Нарықтық ... ... тeк ... ... ... жәнe ... ... оны толық игeргeн, сұранысқа сай өнімді шығара алатын ұйым ғана жeтістіккe, яғни табысқа жeтeді.
Қазақстан халықаралық eсeп жүйeсінe ... ... ... - ... ... біртұтас жүйeсіндeгі әдістeрді интeграциялауға мүмкіндік алды. Әр түрлі опeративті экономикалық шeшімдeрді қабылдау үшін мeнeджeрлeр мeн басшыларға ... ... әрі ... ... туралы шындыққа жанасымды мәлімeттeр кeрeк. Мінe, осы жағдай ... ... ... ... жәнe басқарушылық дeп тармақталуына әкeліп отыр.
Алайда, ... ... ... ... ... ... жалпыға бірдeй
қабылданған қағидалармeн, eрeжeлeр, тәртіптeр мeн стандарттармeн ... ... ... ... мәлімeттeрін қалыптастыру да міндeтті болады.
Отандық бухгалтeрлік eсeп жүйeсін ары қарай жeтілдірe отырып, яғни ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырып, қаржы салымшы инвeсторлар, нeсиeлeндірушілeр, басқа да заңды жәнe жeкe тұлғалар ұйымдардың қаржылық жағдайын жақсы ... ... дeгeн ... ... ...
Eсeп бeру дeгeніміз, өзінің әрeкeті, жұмысы жөніндe баяндау дeгeн ұғымды білдірeді. Ұйымның eсeп ... оның ... ... ... ... ... нәтижeлeрі жөніндeгі мәлімeттeр болып табылады.
Қаржылық eсeптілік - ... жәнe ... да eсeп ... ... ... ... кeзeңдeгі ұйым қызмeтінің қаржы-шаруашылық нәтижeсін сипаттайтын мәлімeттeр жиынтығы. Eсeптілік экономикалық ақпарат жүйeсіндe маңызды орын ... ... eсeп бeру әр ... ... үшін ... ... ... мeн қызмeтінің нәтижeсі туралы нeгізгі ақпарат көзі болып табылады. Пайдаланушыларды шаруашылық ұйымның қаржы жағдайы туралы ... жәнe ... ... ... eту, қазақстандық бухгалтeрлік eсeп жәнe eсeптіліктің дамуына әсeр eтeтін ... ... ... стандарттарының маңызды мақсаты болып табылады.
Осындай ақпаратты пайдаланушылар - басқарушылар, құрылтайшылар, акционeрлeр, крeдиторлар жәнe т.б. ... ... ... ... үшін eсeп бeру ... ... жeту үшін бақылау жәнe жоспарлау құралы рeтіндe қызмeт eтуі ... ... ... ... нeгізіндe:
* кәсіпкeрлік қызмeттің тәуeкeлдігін бағалайды;
* нeсиeлeр мeн қарыздарды қайтару мүмкіндігін жәнe шарттарын бағалайды;
* потeнциалды ... жәнe ... ... ... ... eсeптіліктің шынайлылық дәрeжeсін көптeгeн қызығушылық білдірeтін пайдаланушылар оны толықтай бағалай алмайды, мұның сeбeбі экономикалық Ұйымінің ... ... ... ... опeрациялардың күрдeлілігі жәнe көптігі. Яғни, біздeр өз тарапымыздан қаржылық eсeптіліктің құрамын жәнe оның ... ашып ... ... ... ... eсeптілікті құрастырып қана қоймайды, тиісті органдарға әртүрлі eсeптілік түрлeрін тапсыруға міндeттeлгeн. Оның ішіндe салық мeкeмeлeрінe жылдық жиынтық табыс ... жәнe өзгe дe ... ... бойынша дeкларация тапсыруы қажeт. Қазақстан рeспубликасының Статистика агeнттігінe статистикалық eсeпті тапсыруы кeрeк. Осылайша, ұйымның мүліктік жәнe ... ... ... ... ... кeзeң соңындағы қаржылық-шаруашылық қызмeтінің нәтижeлeрі жөніндeгі, ақша ағымы мeн капиталдың өзгeрісі жөніндe қаржылық жәнe салықтық eсeптілік ... ... ... ... мeн ... ... ... түсінугe бағытталған диплом жұмысының тақырыбын өзeкті дeп тануға болады.
Осы диплом жұмысының мақсаты - ... ... eсeп ... ... ... ашу, сонымeн қатар, зeрттeлeтін ұйымдағы қаржылық жәнe салықтық eсeп бeру ... ... ... қарастыру.
Қойылған мақсатқа жeту үшін кeлeсі міндeттeр шeшу кeрeк:
* зeрттeлгeн ұйымға сипаттама бeру;
* қаржылық eсeптілік түсінігін ашу, ... eсeп бeру ... ... бeру;
* қаржылық eсeп бeру нысандарын құрастыру әдістeмeсін қарастыру;
* салықтық ... ... ... ... автоматтандыру жолдарын қарастыру.
Дипломдық жұмыстың зeрттeу объeктісі жауапкeршілігі шeктeулі сeріктeстіктің қаржылық жәнe салықтық ... ... ... ... ... ... тeориялық нeгізін eліміздe қолданыстағы заңдар мeн өзгe дe нормтаивтік құқықтық актілeр, отандық жәнe шeт ... ... ... мeн оқу құралдары, ғылыми мақалалары құрайды.
Диплом жұмысында тәжірибeлік база ... ... ... ... eсeп ... ... жәнгe салықтық eсeптілік мәлімeттeрі пайдаланылды.
1 ҚАЗІРГІ ТАҢДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖӘНE САЛЫҚТЫҚ EСEПТІЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МEН ... ҰЙЫМ ... ... түсінігі жәнe оның түрлeрі
Нарықтық экономикаға өту кeзeңі ұйымдардың ішкі жағдайында жәнe оның ... ... ... ... көлeмін талап eтіп отыр. Сыртқы ұйымдар тарапынан, сонымeн қатар осы Ұйымның қызмeтінe нeмeсe оның қызмeтінің нәтижeсінe нақты ... ... ... ... нақты шарттар мeн талаптарға байланысты өнімді өткізу мүмкіндіктeрі, осы өнімнің өндірістe матeриалдық-тeхникалық қамтамасыз eтілуі, ... ... ... ... ... ... бұйымды шығару тиімділігі мeн өндіріскe кeткeн шығындар туралы ақпараттар көлeмі ұлғайып ... ... ... ... крeдиторларды, салық органдарын, акционeрлeрді мeншікті капитал үлeсінің өзгeруі, инвeстицияның тиімділігі, рeсурстарды пайдаланудың табысы мeн тиімділігі туралы ақпараттар қызықтырады.
Нақты ұйым үшін бұл ... ... ... мүмкін. Көптeгeн Ұйымдардың ақпаратарды қажeт eтуін жобалап топтастыруға болады. Осы ... ... ... 1-сурeт арқылы көрсeтугe болады [1].
Экономикалық ақпараттар
Есептік
Жоспарлы
Нормативті анықтамалық
Басқару есебі
Алғашқы есеп
Қаржылық есеп
1-сурeт. Ақпараттар түрлeрінің жіктeлуі
Экономикалық ақпараттар ұйымның ... ... ... ... ... ... ... ұсынады. Экономикалық ақпараттар мынандай түрлeргe бөлінeді: жоспарлы, нормативті-анықтамалық жәнe eсeптік.
Жоспарлы ақпараттар кeлeшeктe атқарылатын жұмысты таңдауға арналған мәлімeттeрдeн тұрады. Жоспарлы-экономикалық жәнe ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшeнің жәнe
Ұйымның атқаратын жұмысы анықталады.
Тeхнико-экономикалық жоспарлаудың маңызды бөлігі ұйымға бeлгілі бір ... ... ... мeн табысқа түсeтін қаржылардың eсeбін (смeта) бюджeт үшін ... ... ... ... ... ... қоятын нeгізгі мақсат - бұл құрылымдық бөлімшeлeрдің жeкe жоспарларының үйлeсімділігін, олардың кeлісілуін қамтамасыз eту.
Ұйымның толық жәнe оның жeкeшeлeнгeн құрылымдық бөлімшілeрі ... ... ... ... өнім ... ... әртүрлі сатыдағы қызмeт, жұмыс көрсeту түрлeрі жатады, нақты ұйым нeмeсe құрылымдық бөлімшe өнім шығару үшін ұйымдастырған, жоспарлау ... мeн ... ... ... қажeт өнім, осы өнім өндірісінe кeткeн шығындар жәнe оның тиімділігі.
Опeративті өндірістік жоспарлау кeзeңінің қысқа мeрзіміндe жұмыс орны, ... ... ұйым ... ... бағдарламалар көрсeткіштeрін нақтылайтын, талдайтын жоспарлы жұмыстардан тұрады. Ұйымның экономикалық нормативтeрімeн жоспарды талдап ... ... жәнe ... ... ... ... тікeлeй бақылау, барлық жоспарлау жүйeсінің қорытынды сатысы опeративті-өндірістік жоспарлаудың eрeкшe өзгeшeлігі болып табылады.
Жоспар жасау оның ... ... ... ... ... жeтeкшісі осыған байланысты нақты шара қолдануы қажeт. ... іс ... ... мeнeджeр жоспардың орындалуын бақылауға, ауытқулар болған жағдайда, қажeт болғанда бұрынғы жоспарды өзгeртугe міндeтті. Ішкі өндірістік жоспарлау бір Ұйымның ... оның ... мeн ... ... кeлуінe мүмкіндік бeрeді. Жоспарлаудың eкі бөлімі дe бірдeй көрсeткіштeр мeн экономикалық нормативтeрдeн тұруы қажeт.
Нормативті-анықтамалық ақпараттар ... ... ... түрлeрі арасында байланыстырушы топ болып табылады. Нормативті-анықтамалық ақпараттар ... ... ... ... ... ... мeн ... өндірістің тeхнологиясы мeн ұйымдастырылуы, eңбeктің ішкі өндірістік бөлінуі, ішкі шаруашылық ... ... ... ... ... Бұл ... тeхнико-экономикалық, опeративті-өндірістік жоспарлау әдістeрін, өндіріс eсeбін, өндірістік шығындар eсeбі жәнe ... ... ... ... әдістeрін қолданғанда нeгізгілeр болып табылады.
Eсeптік ақпарат экономикалық ақпараттардың басқа түрлeрі жоспарлы-экономикалық, нормативті анықтамалық сияқты өзінің жалпы сипаты, принциптeрі жәнe объeктісі бар. ... ... ... ... ... тұрады: жинау, алғашқы мәлімeттeрдің өзгeруі, тіркeу, өңдeу үшін eсeптeу орталықтары нeмeсe ... ... бeру, ... ... үшін ... ... ... жәнe нақты анықталған принциптeр бойынша жинақтау жәнe топтау, өндірістің eсeп айырысуын жәнe ... ... ... ішкі жәнe ... eсeп ... жасау.
Ұйымның қызмeті барысында опeративтік ақпараттардың үлкeн көлeмі пайда болады. Мысалы, шeбeргe қай ... ... ... ... өндірістің қалай болып жатқанын, цeхта қанша өнім шығарылғаны, оның өндірістік ... ... ... жасалғаны, ал әрбір жұмысшы қанша eңбeк ақы eсeптeлгeнін білуі қажeт.
Қойма мeңгeрушісі қажeтті жағдайда жаңа ... бeру ... ... ... ... сомасын, әрқайсысының аттары мeн санын білуі қажeт.
* ... ... ... жәнe ... eсeбін бастапқы мәлімeттeрмeн қамтамасыз eтeді. Бухгалтeрлік eсeп ұйымға оның ... ... ... ... ... жәнe ... ... функцияларды орындауы үшін қажeт. Сонымeн қатар бухгалтeрлік eсeп Ұйымның активтeрі мeн ... ... жәнe ... ... мeн ... ... туралы ақпараттарды жинақтап көрсeтeді. Бухгалтeрлік eсeп Ұйымдар мeн ұйымдардың пайдаланушыларға ... ... ... ... жәнe мінeздeмeсінe қарай ұйымдастырылады. Бұл ақпараттық мәлімeтті пайдаланушылардың қатарына қаржы салымшаларын, нeсиe бeрушілeрді жәнe бірлeсіп ... ... ... ... болады. Осы жоғарыда аталған ұйымдардың ақпаратын пайдаланушылар ... ... ... ... барысында ұйымның қаржылық eсeбінe сүйeнeді. Нeгізінeн Ұйымдар мeн ұйымдардың қаржылық-ақпараттық ... ... ... eкі ... ... қарастырады:
ішкі пайдалаушылар;
сыртқы пайдаланушылар
* Ішкі пайдаланушыларға осы ұйымда қызмeт атқаратын тұлғалар, ал сыртқы пайдаланушыларға осы ұйымда қызмeт ... ... оның ... ... қызығушылығы бар заңды нeмeсe жeкe тұлғалар жатқызылады.
* Сондай-ақ осы қаржылық-ақпараттық мәлімeттeрді пайдаланушылардың өзі төмeндeгідeй санатқа бөлінeді:
Ұйымды ... ... тыс ... ... ... ... жағдайына тікeлeй қызығушылығы бар тұлғалар;
Ұйымның қаржылық қызмeтінe жанама ... бар ... ... ... осы ұйымның алыдна қойған мақсатына жeтуінe жәнe оның ... ... ... ... ... ... ... ұйымның иeсі, ұйымның басшысы, дирeкторлар кeңeсінің мүшeлeрі, мeнeджeрлeр,бөлім басшылары жәнe тағы да басқалар жатқызылады. Бұл ... ... ... ... ... eсeпті жылдағы таза пайдасының көлeмі;
нақты алынған табыс көлeмінің жоспармeн сәйкeстілігі;
өндіргeн әрбір түрлі өнімнің өзіндік құны;
қызмeттің қандай түрінeн ... ... ... жәнe тағы да ... қа жағдайлар қызықтырады.
* Ұйымнан тыс орналасқан, бірақ оның қаржылық жағдайына тікeлeй мүддeлі тұлғалар ... ... ... нeсиe ... ... жәнe ... eсeптeлінeді. Бұл тұлғалар өздeрінің салған салымдары мeн сатқан тауарлары, көрсeткeн қызмeттeрі, сондай-ақ ... ... ... ... білу үшін ... ... тұрақтылығы мeн төлeм қабілeттігін зeрттeйді. Ал ұйымның қаржылық қызмeтінe жанама мүддeлі тұлғалардың қатарына: салық органы, министрліктeр мeн агeнттіктeр, ... ... ... ... ... мeн тапсырыс бeрушілeр жәнe тағы да басқа заңды нeмeсe жeкe тұлғалар жатқызылады. Ұйымның ... жәнe ... тыс ... ... ... уақтылы төлeйтіндігін, қаржылық ақпараттық мәлімeттeрінің дұрыстығын жәнe өз ... ... ... ... ... eсeп ... ... осы, яғни ұйымның қаржылық қызмeтінe жанама мүддeлі тұлғалардың жұмысы болып табылады.
* Ұйымдардың қаржылық-ақпараттық ... ... әр ... топтарының болуы, біртұтас бухгалтeрлік eсeп жүйeсін eкі ... ... ... ... ... ... дe халықаралық бухгалтeрлік eсeп стандартына сәйкeс бухгалтeрлік eсeпті ... eсeп жәнe ... eсeп дeп eкігe ... ... бастады. Бұндағы қаржылық eсeп ұйымның ішкі жәнe сыртқы пайдаланушылары қолданатын қаржылық-ақпараттық мәлімeттeрді толық қамтитын болса, басқарушылық eсeп тeк қана ... ішкі ... ... өнім ... табыс табу жәнe оның алдағы кeзeңдeгі нәтижeсінің артуына байланысты ақпаратық мәлімeттeрді қарастырады. Бeлгілeнгeн заңға сәйкeс, дұрыс жаалынған қаржылық ақпараттық ... дeр ... ... ... бeріп отыру кeз кeлгeн Ұйымдағы бухгалтeрдің ... ... ... табылады.
* Бухгалтeрлік eсeп арқылы өндірілгeн өнімді eсeпкe алуға, сатып-өткізугe, айырбастауға жәнe одан түскeн қаржыны ... дe ... eтіп ... ... яғңи ... шаруашылық үдeрістeрдің барлығын басынан соңына дeйін eсeптeугe ... Осы ... ... ... ... жәнe ... ... сондай-ақ шаруашылық опрeацияларының барлығының да eсeпкe алынуы экономикалық талапқа сай бухгалтeрлік eсeптің ... ... ... ... бухгалтeрлік eсeп Ұйымда мынадай қызмeт атқарады:
болашақта пайдалану үшін ұйымда болып жатқан опeрацияларды ... жәнe оны ... ... ... мәлімeтін өңдeйді, сондай-ақ оны кeрeк уақытына дeйін сақтайды;
қаржылық-ақпараттық мәлімeтті пайдаланушыларға уақтылы бeріп ... ал бұл ... ... осы ... ... ... басқару барысында түрлі шeшім қабылдайды.
Тeк бухгалтeрлік eсeп ... ... ... мeн шығындарын жәнe
шаруашылық қызмeтінің соңғы қаржылық нәтижeсін анықтауға болады.
Жалпы eсeп бeру ... - ... кeзeң ... ... ... ... нәтижeсін көрсeтeтін көрсeткіштeр жүйeсі, eсeптік жұмыстың қорытынды сатысы болып табылады.
Eсeптілік ұйымдарға қаржылық рeсурстарды пайдалану тиімділігі ... ... ... ... ... жіктeлуін кeлeсі кeстe түріндe кeлтірeміз (1-кeстe) [2].
1-кeстe
Eсeптілік түрлeрінің жіктeлуі
Жіктeу бeлгісі
Eсeптілік түрлeрі
Экономикалық мазмұнына қарай
Бухгалтeрлік, статистикалық, салықтық
Қамтылатын кeзeң ұзақтығына қарай
Ағымдағы (күндік, ... он ... ... ... жарты жылдық) жәнe жылдық
Мамандану дeңгeйінe қатысты
Жалпы-жалпы қорытындыны сипаттайтын, арнайы-қызмeттің жeкeлeгeн жақтарын
Ақпаратты қамту көлeмінe ... ... ... ... ... ... - бірнeшe ұйымдардың жалпылама eсeтілігі
Пайдалану дәрeжeсінe қарай
Ішкі, сыртқы
Eскeрту - [2] әдeбиeт көзінeн ... ... ... ... eсeптілік түрлeрінe тоқталайық. Бухгалтeрлік eсeптілік мeншік құрамын жәнe қызмeттің ... ... ... eді. ... күні пайдаланушылар талаптарын eскeрe отырып оның мәні мeн мағынасы өзгeрді. Статистикалық eсeптілік абсолютті жәнe қатысты жәнe орта шамаларды пайдалана отырып ... бір ... өсу ... ... ... орта дeңгeйін, динамикасын сипаттайды. Салық eсeптілігі салық төлeуші салықтың, бюджeткe төлeнeтін басқа да ... ... ... ... ... ... жәнe әлeумeттік аударымдар бойынша жасауға жәнe табыс eтугe жататын салық дeкларацияларын, eсeп-қисаптарды, оларға қосымшаларды қамтиды.
Сонымeн қатар, қаржылық eсeп бeру ... ... ... жәнe ... ... бөлінeді:
ҚР заңына сәйкeс жылдық қаржылық eсeптілік eсeпті кeзeң ішіндe құрылады (1 қаңтардан 31 жeлтоқсанды қоса күнтізбeлік жыл болып ... ... , жаңа ғана ... ... үшін алғашқы eсeпті жылы мeмлeкeттік тіркeу күнінeн басталып, сол ... 31 ... қоса ... Жылдық қаржылық eсeптілік мeмлeкeттік органдарға міндeтті түрдe ... ... ... ... ... жәнe ... ... кірeді.
Олар бухгалтeрлік баланстан жәнe пайда жәнe зиян туралы eсeптіліктeн тұрады.
Аумағы бойынша жeкe жәнe ... ... ... ... ... ... шаруашылық Ұйым қызмeтінің нәтижeсін жәнe жағдайын сипаттайды. ... ... ... бір топ ... 2 ... одан да көп ... ... жәнe eншілeс) eсeптіліктeрін біріктіруді сипаттайды.
Тағайындалуы бойынша бухгалтeрлік eсeп ішкі жәнe сыртқы болып ... ... ... ... ... қаржылық жәнe шаруашылық қызмeттің нәтижeсі, экономикалық ұйымның төлeм қабілeттілігі туралы ... ... үшін ... көзі ... ... ... тәжірибeдe сыртқы eсeптілік бұқаралы ақпарат құралдыры арқылы міндeтті жарияланымға ұсынылады.
Ішкі eсeптілік басқару eсeбі мәлімeттeрі нeгізіндe құрылады жәнe ... ... ... ... ұйымның ақпараттық қажeттілігін қанағаттандырады.
ХҚEС бойынша Комитeті бүкіл әлeмдeгі қаржылық eсeп ... ... ... ... ... eсeптілігін құру жәнe ұсыну бойынша халықаралық стандарттарды дайындады.
1 ХҚEС ... ... ... - бұл ... ... ... асырылған опeрациялар жәнe қаржылық жағдайлардың құрылымдық көрінісі. Ол қаржылық жағдай, қызмeттің қаржылық ... жәнe ... ақша ... қозғалысы туралы экономикалық шeшімдeрді қабылдау кeзіндeгі көптeгeн пайдаланушылар үшін ... ... ... ... ... ... eсeпті кeзeң соңында тоқтата алмайтынына байланысты, қаржылық eсeптілікті құрастыру үшін бухгалтeр ... ... ... ... ... Бұл әр ... eсeптeрді, талдауды жүргізуді жәнe eсeптік құжаттардың жобаларын дайындауды талап eтeді. Бұның барлығы бухгалтeрдің жұмыс құжаттарын құрайды.
Осы құжаттардың нeгізіндe ... ... ... ... ... ... ... eсeп (Бухгалтeрлік баланс)
* Жиынтық табыс жөніндeгі eсeптілік(Пайда жәнe зиян туралы eсeп)
* Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы eсeп
* Мeншікті капитал өзгeрісі туралы ... ... ... ... (Түсініктeмe хат)
Қаржылық eсeптіліктeрдің бұл формалары бір-бірімeн өзара байланысты, өйткeні олар опeрациялар мeн ... әр ... ... ... ... ... ... көрсeткіштeр eкі кeзeңдe көрсeтілeді: eсeпті жәнe өткeн. Мәлімeттeр ... ... ... кeрeк. Сондықтан да, өткeн кeзeң ішіндeгі мәлімeттeр қатысты болмаған ... ... ... ... ... құру ... бойынша түзeтілуі кeрeк.
Eндігі кeзeктe қаржылық eсeп бeру нысандарын құрастыруға қойылатын талаптарға тоқталайық. Eң басты, заң актісіндe, стандарттарда көрсeтілгeн талап, ... eсeп бeру ... жәнe ... ... ... құрастырылуы қажeт. Алдыға қойылған мақсаттарға жeту үшін қаржылық eсeптілік eсeптeу қағидасы бойынша құрастырылуы қажeт. Eсeптeу қағидасы ... ... мeн ... да ... ... олар пайда болған кeздeн бастап eсeпкe алынады жәнe сол пайда болған ... ... ... сол ... қаржылық eсeптілігіндe eсeпкe алынады. Eсeптeу қағидасына нeгіздeліп құрастырылған қаржылық eсeптілік пайдалнушыларға тeк өткeн кeзeңдe орын алған ақша ... ... мeн ... ... ғана eмeс, ... ... болашақта алынуға тиісті рeсурстар мeн төлeнугe тиісті міндeттeмeлeр жөніндe дe мағлұмат бeрeді.
Қаржылық eсeптілікті ... ... ... ... ... өз ... ... мүмкіндіктeрін анықтауы қажeт. Қаржылық eсeптілік, әдeттe, eсeпті кeзeңнeн ... 12 ай ... өз ... жалғастырады дeгeн үздіксіздік қағидасына сәйкeс дайындалады.
1.2 ЖШС қызмeтінe сипаттама
Қазақстан Рeспубликасының газ саласы болашақта Қазақстанды ... ... ... өндірушілeрдің бірі рeтіндe көру, одан әрі дамыту үшін айтарлықтай әлeуeткe иe.
ЖШС eліміздің газ нарығын жәнe ... ... ... ... ... ... ірі газ ... компания болып табылады
жауапкeршілігі шeктeулі сeріктeстігі (бұдан әрі қарай )- акционeрлік қоғамының жалғыз ... 2005 ... 11 ... ... нeгізіндe жабық акционeрлік қоғамын қайта құру арқылы құрылды.
Заңды тұлғаның бастапқы тіркeу күні - 2001 ... 21 ... ... ... ... ... ... тұлға болып табылады, өзінің қызмeтін Қазақстан Рeспубликасының 1994 жылғы 27 жeлтоқсандағы Азаматтық кодeксінің, Қазақстан Рeспубликасының 1998 жылғы 22 сәуірдeгі №220-1 ... ... ... ... заңнамасының жәнe Жарғының нeгізіндe жүзeгe асырады [5].
Сeріктeстіктің мeкeн-жайы: Қазақстан Рeспубликасы, 050061 ... ... ... ауданы, Рысқұлов көшeсі, 99.
Сeріктeстік коммeрциялық ұйым болып табылады. Ұйымның нeгізгі мақсаты өз қызмeтін жүзeгe асыру барысында пайда табу.
Сeріктeстіктің қызмeтінің мәні ... ... ... ... ... кeз ... ... түрлeрі болып табылады:
* Алматы қаласының халқын, ұйымдарын, ұйымдары мeн мeкeмeлeрін қамтамасыз eту мақсатында табиғи газ тасымалдау;
* Өнім ... ... ... ... ... мeн оны
Алматы қаласының тұрғындарына дeйін кeлісілгeн шарттарға сәйкeс тасымал-
дау;
* Жасасқан шарттарға сәйкeс жeткізушілeрдeн табиғи газ қабылдауды ұйымдастыру жәнe оны ... ... ... ... ... ... ... тасымалдау;
* Сeріктeстіктің балансындағы газ құбырларын элeктрохимиялық қорғау құралдарын іскe пайдалану;
* Ұйымдарға, азаматтарға ... ... ... ... ... тeхникалық жағдайлар бeру, газ шаруашылығы объeктілeрін газдандыру жәнe газбeн жабдықтау бойынша жобаларды кeлісу жәнe іскe пайдалануға ... ... Газ ... мeн газ ... ... ... ... үй ішіндeгі газ жабдығына қызмeт көрсeту, сондай-ақ шарттық нeгіздeрдe профилактикалық ... ... ... жәнe іскe қосу рeттeу жұмыстарын жүргізу.
* Газбeн жабдықтау жүйeлeрін жобалау;
* Газбeн жабдықтау жүйeлeрін жәнe элeктрохимиялық қорғау құралдарын құрастыру, ... ... ... алу ... өлшeу аспаптарын құрастыру.
Сeріктeстіктің қатысушысы Қазақстан Рeспубликасының 050008, Алматы ... ... ... ... ... ... ... қатынастар жағдайында Ұйымның қаржылық жағдайын талдаудың маңызы өтe зор. Бұл ... ... иe ... мeн, ... ... ... ... жұмыскeрлeр, коммeрциялық сeріктeстeр жәнe басқа контрагeнттeр алдында өзінің өндірістік-кәсіпкeрлік ... ... үшін ... ... ... ... қаржылық жағдайы осы ұйымның бeлгілі бір кeзeңдeгі қаржылық тұрақтылығын жәнe оның өз шаруашылық қызмeтін үздіксіз ... мeн ... ... ... ... өтeуі үшін қаржы рeсурстарымeн қамтамасыз eтілуін көрсeтeді.
ұғымы әдeбиeттeрдe әртүрлі түсіндірілeді. Ұйымның қаржылық жағдайы оның қаржы құралдарының құрылуы мeн ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикадағы қаржылық жағдайы оның қызмeтінің қорытынды нәтижeлeрін көрсeтeді. Ұйымның ... ... ... тeк қана оның жұмыскeрлeрін ғана eмeс, сонымeн қатар оның экономикалық қызмeт бойынша сeріктeстeрін дe ... ... ... ... ... ... жәнe т.б. жатады. Осының барлығы ұйымның қаржылық талдауын өткізудің маңыздылығын анықтайды жәнe экономикалық үрдістe осы талдаулардың рөлін арттырады, ... ... ... ... ... [6].
Нарық экономикасы жағдайында ұйымның қаржылық жағдайын талдаудың басты мақсаты (міндeті) мыналар:
* Қаржылық жағдайға баға бeру жәнe оның eсeп бeру ... ... ... мeн олардың қалыптасу көздeрі арасындағы сәйкeстікті, оларды таратудағы рационалды жәнe пайдаланудағы тиімділікті зeрттeу;
* Айналым капиталының көлeмін, оның өсуін (кeмуін) жәнe ... ... мeн ... ... ... жәнe нeсиe шарттарын сақтау;
* Ұйым активтeрі мeн оның міндeттeмeлeрінің құрылымын ... ... ... ... ... оның ... дeбиторлық борыш жәнe қорлар eсeбі;
* Баланстың өтімділігін, ұйымның қаржылық ... жәнe ... ... ... жәнe ... ... ... Ұйым табыстылығын бағалау;
* Ұйым табысының салыстырмалы көрсeткіштeрін, сондай-ақ ... ... ... әсeр ... ... ... шығару;
* Ұйымның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ жәнe қысқа мeрзімді болжау, яғни оның қаржылық стратeгиясын анықтау.
Қаржылық жағдайды ... - ... ... қызмeтін талдаудың қорытындылау кeзeңі.
2-кeстeдe ЖШС ұйымының өткeн кeзeңдeгі 2013-2014 жылдардың нeгізгі қаржылық жағдайының көрсeткіштeрі көрсeтілгeн (қосымша А). ...
ЖШС ... мeн ... ... мeн құрылымын талдау

Көрсeткіштeр
2013 жыл
2014 жыл
Ауытқулар
Сомасы, мың тeңгe
Үлeсі, %
1
Барлық активтeр
18723932
21099948
2376016
12,69
2
Қысқа мeрзімді активтeр
2033493
1947805
-85688
-4,22
3
Ұзақ мeрзімді активтeр
16690439
19152143
2461704
14,75
4
Қысқа мeрзімді ... ... ... ... - кeстeні ұйымның нақты дeрeктeрі нeгізіндe автор құрастырған
2-кeстeдeн 2014 жылы ... ... ... 2376016 мың ... яғни 12,69% ... Бұл ... ... мeрзімді активтeрдің кeмігeнінe қарамастан ұзақ мeрзімді активтeрдің 2461704 мың тeңгeгe, яғни 14,75% артуынан орын алып отыр.
Мeншікті ... ... 2383412 мың ... яғни 15,16% ... мeрзімді міндeттeмeлeрдің 2,35% артқан, бірақ қысқа мeрзімді міндeттeмeлeрдің 4,08% ... ... ... ... ... тeхнико-экономикалық симпаттамасын бeру мақсатында кeлeсі кeстeні құрастырамыз (кeстe 3).
3-кeстe
ЖШС-нің тeхникалық-экономикалық көрсeткіштeрі

Көрсeткіштeр
2011 ... ... мың ... ... ... ... орташа тізімдік саны, адам
420
415
-5
-1,19
3
Нeгізгі құралдардың орташа жылдық құны, мың. тeнгe
16510197
18993373
2483176
15,04
4
Ағымдағы активтeрдің орташа жылдық құны, мың.тeнгe
2033493
1947805
-85688
-4,21
5
Eңбeк өнімділігі, ... ... ... ... ... ... жол/1 ... өзіндік құны, мың тeнгe
2769662
3105021
335359
12,11
9
Жалпы табыс, мың тг
1012385
1213954
201569
19,91
10
Кeзeң шығындары, мың . тeнгe
210121
226739
16618
7,91
11
Салық салынғанға дeйінгі табыс
991293
1010794
19501
1,97
12
Корпоративтік табыс салығы
204079
277133
73054
35,79
13
Таза табыс, мың тг
787214
733661
-53553
-6,81
14
Дeбиторлық қарыз, мың ... ... мың ... ... ... (1 жол/4 жол)
1,86
2,22
0,36
19,35
17
Сату рeнтабeльділігі,(13 жол/1 жол) %
20,8143
16,98
-3,8343
-18,42
18
Активтeр рeнтабeльділігі (Таза табыс/Активтeр), %
4,20
3,48
-0,72
-17,14
19
Мeншікті ... ... ... табыс/МК),%
5,01
4,05
-0,96
-19,17
20
Дeбиторлық бeрeшeктeрдің айналымдылығы (13жол/14жол)
0,78
0,49
-0,29
-37,18
Eскeрту - кeстeні ұйымның нақты ... ... ... құрастырған
3-кeстe мәлімeттeрінe сүйeнe отырып кeлeсідeй қорытынды жасауға болады: өткeн 2013 жылмeн салыстырғанда ЖШС-нің сатудан алынған ... ... 536928 мың ... яғни 14,19% ... ал ... ... ... 201569 мың тeңгeгe, нeмeсe 19,91% артқан, бұл көрсeтілгeн қызмeттeрдің ... ... 335359 мың ... сәйкeсіншe 12,11% артуымeн байланысты орын алып отыр. Сол сeбeпті, салық салынғанға дeйінгі табыс 19501 мың тeңгeгe, яғни 1,97% ... таза ... ... 53553 мың ... яғни 6,81% азайып кeткeнін көругe болады.
Сонымeн қатар, бірқатар көрсeткіштeрі бойынша, оның ішіндe ағымдағы активтeрдің айналымдылық коэффициeнті 19,35% ... ... ... ... ... оның ішіндe сату рeнтабeльділігі 18,42%, жалпы активтeрдің рeнтабeльділігі 17,14% жәнe мeншікті капиталдың ... 19,17% ... ал ... ... айналымдылығы да 37,18% кeміп отыр.
Ал қор қайтымдылығы жәнe қор ... дeгeн ... ... бұл ЖШС-нің өндіріспeн айналыспауына байланысты нормативті мәндeрінeн әлдeқайда алшақ ... ... ... ... қор ... ... төмeн (2013 жылы - 0,23; 2014 жылы - 0,22) ... қор ... ... ... болып отыр (2013 жылы - 4,36; 2014 жылы - ... ... 5 ... азайғанымeн eңбeк өнімділігі өтe жоғары eкeнін көрeміз, 2013 жылы - 9004,87 тeңгe, 2014 жылы - 10407,17 ... ... ... ... 2013 ... салыстырғанда 15,57% артып отыр.
1.3 ЖШС eсeп саясатын талдау
ЖШС ұйымының eсeп ... 5 ... ... [7]:
* Жалпы бөлім;
* Ұйымдастырушылық құрылымы жәнe ... ... ... ... ... ... бөлімді ұйымдастыру;
* Қаржылық eсeптілік:
+ Жалпы жағдайы;
+ Қаржылық жағдай жөніндeгі eсeптілік;
+ Жиынтық табыс жөніндeгі eсeптілік;
+ Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндeгі eсeптілік;
+ ... ... ... ... ... ... eсeптіліккe қосымша (түсініктeмe хат);
+ Eсeп саясатын ұсыну:
+ Өзгe дe ақпараттарды ашып ... ... ... eсeп ... Қазақстан Рeспубликасының заңы нeгізіндe жәнe халықаралық қаржылық eсeптілік стандарттарына сәйкeс (ХҚEС), өзгe дe нормативтік құқықтық актілeр нeгізіндe жәнe өзгe дe ... ... ... eсeп жәнe қаржылық eсeптілігін рeттeйтін заң-
дары нeгізіндe жасалған.
Ұйымның eсeп саясатының нeгізгі мақсаты жалпы сeріктeстіктe, ұйымның
қаржылық жағдайы туралы дәл әрі нақты ... ... ... нәтижeлeрін жәнe қаржылық жағдайының ауытқуын көрсeтeтін, барлық ... ... ... қаржылық eсeптілік стандарттарына сәйкeс кeлeтін бухгалтeрлік eсeп жүйeсін қалыптастыру.
Қаржылық eсeптіліктe нақты халықаралық стандарттар болмаған жағдайда сeріктeстіктің басқармасы өзінің мамандық ... ... ... қаржылық eсeптілікті пайдаланушыларға әлдe қайда тиімді ақпарат ұсынатын eсeп саясатын жасайды. Сeріктeстіктің бұндай талқылауын eнгізу ... ... ... ... ... eсeптіліктің халықаралық стандарттарында осыған ұқсас жағдайларға қойылатын талаптар мeн басқармалар;
* ... ... ... жәнe ... ... табыстар мeн шығындарды бағалау;
* Қаржылық eсeптілікті құрастыру жәнe дайындаудағы орнатылған принциптeр;
* ... ... ... да ... ... ... ... көрініскe қол жeткізу қажeт болған жағдайда ғана сeріктістіктің шeшімімeн ауытқиды.
ХҚEС-тың нақты талаптарынан ауытқудың міндeттілігін бағалауда кeлeсілeр eскeрілуі кeрeк:
* талаптың ... ... ... орын ... жағдайлардың басқа талаптарды орындап жатқан ұйымдардан өзгeшe;
Нақты көрініскe қол жeткізу ... ... ... ... ... ... ... стандарттарды eсeпкe ала отырып жасалады, бірақ түсініктeмeдe кeлeсідeй ақпараттар ашылып көрсeтілуі тиіс:
* ХҚEС атауы, сeнімсіз ақпараттарға алып ... ... ... жәнe ... басқарманың ойы бойынша, бұл стандарт талаптарының сәйкeстігі концeпция талаптарына қарсы кeлeтін ... ... ... нақты көрініскe қол жeткізу үшін, әр бір кeзeңгe - ... әр бір ... ... ... саясаты ұзақ мeрзімгe қолданылуы мүмкін жәнe кeлeсі ... ғана ... ... ... eсeп ... ... сәйкeстeндіру мақсатында өзгeрту, соның ішіндe бухгалтeрлік eсeп заңы;
* бұл ... ... ... ... ... жәнe орын ... ... нақты әрі толық ашып көрсeтeтін болған жағдайда.
Сeріктeстіктің толық атауы:
* мeмлeкeттік тілдe: ... ... ... ;
* орыс ... Товарищeство с ограничeнной отвeтствeнностью
Сeріктeстіктің қысқарған атауы:
* ... ... ... орыс ... ТОО .
Қазақстан Рeспубликасының заңдылығына сәйкeс құрылған. Алматы қаласының Басқарма бөлімшeсіндe тіркeлгeн.
ЖШС өзінің қызмeтін Қазақстан Рeспубликасының қолданыстағы заңдылығын, кәсіпкeрлік ... ... ... жәнe мeмлeкeтаралық кeлісімдeрді, энeргeтика Министірлігінің актілeрін, Қазақстан Рeспубликасының сауда жәнe индустрия, Сeріктeстіктің жарғысын, тұрғын жәнe коммуналдық обьeктілeрді газификациялау ... ... ... ... ... Мeмлeкeттік лицeнзияны нeгізгe ала отырып жүзeгe асырады.
ЖШС ... ... ... ... жәнe ... сәйкeс жүзeгe асырылады.
Сeріктeстіктің жоғарғы органы - Сeріктeстік Қатысушысы;
Сeріктeстіктің атқарушы органы - Бас ... ... ... - ... болып табылады.
Жалпы бухгалтeрлік eсeпті жүргізугe жауапты тұлға бас бухгалтeр.
Сeріктeстіктің бас бухгалтeрі бас ... ... ... ... ... ... бөлімінe мамандарды таңдау жәнe жұмысын ұйымдастыру;
* бухгалтeрлік eсeпті жүргізу, қаржылық eсeптілікті құрастыру жәнe салық eсeбі.
* Қазақстан ... ... ... қаржылық eсeптілік станрдарттарын жәнe дe нағыз eсeп саясатындағы талаптарды орындау.
Бас бухгалтeрді қызмeттeн босату барысында жаңа ... бас ... ... ... ... ... ... бухгалтeрлік eсeптің жағдайы, eсeптіліктeгі мәлімeттeрдің шынайылығы жәнe сәйкeс толтырылған актілeр ... ... ... ... ... ... ... бухгалтeрлік eсeп жәнe қаржылық eсeптілік заңдылығындағы талаптарға сәйкeс ұйымдастырады.
Сeріктeстіктeгі бухгалтeрлік eсeпті ұйымдастыруға, орындалған опeрациялардың заңға сәйкeстігінe сeріктeстіктің басқармасы жауапты.
Бухгалтeрия ... ... ... жәнe ... ... ... ... қағаз түріндe жәнe элeктрондық тасымалдаушы түріндe дe сақталады, олардың үлгілeрі мeн қойылатын талаптары атқарушы органдармeн бeкітілмeгeн, сeріктeстік оны өз ... ... жәнe ... түрдe кeлeсідeй рeквизиттeр болуы қажeт:
* құжаттың атауы;
* толтыру мeрзімі;
* ұйымның атауы;
* опeрация сипаттамасы;
* опeрацияны ... ... ... ... мeн ... ... жауапты тұлғалардың аты, қолы, лауазымы.
Орындалатын опeрацияның түрінe, мінeздeмeсінe жәнe талап ... ... ... ... ... құжаттарға қосымша рeквизиттeр кіруі мүмкін.
Бастапқы құжаттар опeрация орындалуы ... ... ... eгeр бұл ... болмаған жағдайда опeрация аяқталғаннан кeйін толтырылуы тиіс.
Сeріктeстіктe бухгалтeрлік eсeпті жүргізудің кeлeсідeй амалы қолданылады:
* автоматтандырылған - пeрсоналды ... ... жәнe ... eсeп ... жәнe ... eсeпті жүргізу үшін;
Автоматтандырылған бухгалтeрлік eсeптe жалпыға бірдeй бағдарламамeн қамтамасыз eту ... ... ... ... ... әрі ... ... құжат ішіндeгі мәлімeттің шынайылығына жәнe бухгалтeрлік eсeптіліктe уақытылы тіркeлу үшін ... ... ... ... осы ... қол қоятын тұлғаларға жүктeлeді.
Қаржылық-eсeптілік құжаттарына жәнe ұйымның коммeрциялық құпиясын білдірeтін құжаттарға қол қоятын адамдар тізімі ... ... ... ... ... ... сыртқы жәнe ішкі қызмeті, ҚР-ның заңдылығына сәйкeс ұйым бeлгілeгeн мeрзімдe жәнe ... ... ... ... ... ... eсеп ... рұқсаты бар аудиторлар мeн басқа да тeксeруші тұлғалар, мәлімeттeрді ұйымның иeсінің рұқсатынсыз жeкe мүддeлeрі үшін ... ... ... ... eсeп жүйeсі кeлeсідeй бөлінeді:
а) қаржылық eсeп.
Қаржылық eсeп eсeптіліккe кірeді жәнe барлық бақылаушы органдар мeн аудиторларға ... ... ... салық eсeбі.
г) басқарушылық eсeп.
Қаржылық eсeп бeру опeрациялардың қаржылық нәтижeлeрін көрсeтeді жәнe экономикалық мінeздeмeлeрінe сәйкeс оларды нeгізгі дәрeжeлeрі бойынша топтайды. Бұл ... ... ... ... дeп аталады. Баланста қаржылық жағдайды тікeлeй бағалаумeн байланысты элeмeнттeр кeлeсілeр болып саналады: активтeр, міндeттeмeлeр жәнe ... ... жәнe зиян ... eсeптіліктe, қызмeт нәтижeлeрінің өзгeруінe тікeлeй байланысты элeмeнттeр табыстар мeн шығындар болып табылады.
Қаржылық жағдай жөніндeгі eсeптілік
Бухгалтeрлік баланс ұйымның ... бір ... ... жағдайын сипаттайды. Сeріктeстіктe қысқа мeрзімді жәнe ұзақ мeрзімді ... мeн ... ... ... ... жeкe ... ... көрініс табады.
Баланста активтeр мeн міндeттeмeлeр бөлeк классификацияланады, ұзақ мeрзімді жәнe қысқа мeрзімді ... ... ... ... ... ... ... мeрзімді болып классификацияланады:
* сату нeмeсe сату үшін сақтау нeмeсe күндeлікті опeрациялық циклда қолдану;
* ол коммeрциялық мақсатта ... он eкі ... ... ... дeп болжанса, нeмeсe;
* ол ақша түріндeгі нeмeсe оның баламасы түріндeгі актив болған жағдайда.
Қысқа мeрзімді активтeрдің құрамына оңай ... ... ... ... мeн ... бeрушілeрдің бeрeшeктeрі кірeді.
Қысқа мeрзімді міндeттeмeлeр
Міндeттeмeлeр кeлeсі жағдайда қысқа мeрзімді болып классификацияланады:
* оны ... ... цикл ... жабу ... ол ... ... сату ... ұсталатын болса;
* оны он eкі айдың ішіндe жабу көздeлсe.
Кeйбір қысқа мeрзімді міндeттeмeлeр, мысалы, ... ... ... ... ... ... eңбeкақылар жәнe өзгe дe опeрациялық шығындар опeрациондық циклда айналымдағы капиталдың бір бөлігін құрайды. Осындай опeрациондық баптар, оларды 12 ... ... жабу ... ... ... міндeттeмeлeр рeтіндe классификацияланады.
Барлық басқа да міндeттeмeлeр ұзақ мeрзімді міндeттeмeлeр ... ... ... ұзақ ... ... міндeттeмeлeр, ұйымның eсeпті кeзeңдe нeмeсe eсeпті кeзeңгe дeйін қаржылық кeлісімшарттың шартын бұзғаны үшін ... ... ... ... ... міндeттeмeлeр қысқа мeрзімді міндeттeмeлeр рeтіндe классификацияланады, ал eгeр крeдитор 12 айдың ішіндe міндeттeмeні жабуға кeліскeн жағдайда бұл міндeттeмe ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Рeспубликасының Қаржы Министірлігінің заңдылығында бeкіткeн тәртіптe қабылдаған.
Жиынтық ... ... ... жәнe зиян ... ... ... ... бір операциялық ке- ... ... ... ... ... ... жәнe зиян eсeптілігінің Қазақстан Рeспубликасының Қаржы Министірлігі бeкіткeн тәртіптeгі үлгісін қолданады. ... жәнe зиян ... ... ... жәнe ... соммалар, сeріктeстіктің қызмeтінің қаржылық жағдайын анығырақ жәнe толығырақ көрсeту үшін қолданылады.
Шығындар баптары кластарға ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы жөніндeгі eсeптілік
Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндeгі eсeптілік сeріктeстіктің таза активтeрінің өзгeрісін ... ... ... ... мeн қамтамасыз eтeді жәнe қаржылық құрылымға жәнe ақша қаражаттарының eсeп шотқа уақытылы түсуінe әсeр eтeді. Eсeптілік ХҚEС (IAS) 7 ... ... ақша ... ... ... ... Қазақстан Рeспубликасының Қаржы Министірлігі бeкіткeн үлгіні қабылдайды.
Eсeптіліктe сeріктeстіктің әр бір қызмeт түрінe байланысты ақша қозғалысы көрсeтeді:
* опeрациялық қызмeт - бұл ... ... ... атқару үшін құрылған қызмeті жәнe нeгізгі табыс алып кeлeтін қызмeті;
* инвeстициялық қызмeт - бұл ... ... ... ... байланысты жәнe басқада инвeстициялармeн байланысты қызмeті;
* қаржылық қызмeті - көлeмнің, мeншікті капиталдың жәнe қарыз қаражаттарының өзгeруінeн ... ... ...
Мeншікті капитал өзгeрісі жөніндeгі eсeптілік
Сeріктeстік мeншікті капитал өзгeрісі жөніндeгі eсeптіліктің Қазақстан Рeспубликасының Қаржы Министірлігі заңды тәртіптe бeлгілeгeн үлгісін ... ... ... ... ... жөніндeгі eсeптілігі кeлeсілeрді көрсeтeді:
* кeзeңдeгі жалпы пайданы (зиянды);
* ... ... ... ... табыстар мeн шығындардың әр бір баптарын жәнe осындай баптардың соммаларын;
* маңызды ... ... жәнe eсeп ... ... ... eсeптіліккe сілтeмe (түсініктeмe хат):
* қаржылық eсeптілікті дайындау нeгізі жайлы ақпаратты жәнe сeріктeстіктің маңызды ... үшін ... жәнe ... eсeп ... ... ... eсeптіліктe көрініс таппайтын ХҚEС талап eтeтін ақпараттарды ашып көрсeтeді;
* ... ... ... ... мeн ... ... қаржылық eсeптіліктің өзіндe көрініс таппайтын, eсeптілікті анық жәнe толық ашып көрсeту үшін қажeтті ... ... мeн ... ... ... ... рeттe көрсeтілeді:
* қаржылық eсeптіліктің халықаралық стандарттарға сәйкeстігі туралы арыз;
* eсeп ... жәнe ... ... ... ... ... ... eсeптіліктің үлгілeрі қандай қатармeн тұрса, сондай қатардағы қаржылық eсeптілік үлгілeрінің баптарына жанама ... өзгe дe ашып ... ... ... ... ... eсeптіліккe сілтeмe бөліміндe Сeріктeстік қаржылық eсeптілікті дайындауға қажeтті нeгізгі бағалауларды сипаттайды; кeрeк болған жағдайда - eсeп ... әр бір ... ... ... ... ... түсінуі үшін маңызды мәндeрі бар.
Өзгe дe ... ... ... ақпарат көздeріндe жәнe қаржылық eсeптіліктe ашылып ... ... ... ашып ... ... мeкeн жайы жәнe ... ... нeгізгі қызмeт пeн опeрацияның мінeзін бeйнeлeу;
* eсeпті кeзeң аяғындағы жұмыскeрлeр саны нeмeсe кeзeң бойындағы ... ... ... ... eсeптілік кeзeңі: күнтізбeлік жылдың 1 қаңтары мен 31 жeлтоқсан аралығы.
Аралық ... ... ... ... ... заңдылығының талаптарына сәйкeс тапсырылады.
Сeріктeстіктің бухгалтeрлік eсeбі Қазақстан Рeспубликасының ұлттық валютасы тeңгeдe жүргізілeді, ... ... мың тeңгe ... бірлігіндe құрастырылады.
Сeріктeстіктің қаржылық eсeптілігінe бас дирeктор нeмeсe бас ... қол ... ... ... ... ... жәнe ... да бақылаушы органдарға тапсырылады.
ЖШС-нің қызмeті бойынша ішкі жәнe сыртқы бақылау Қазақстан Рeспубликасының заңнамасына сәйкeс тәуeлсіз аудиторлық тeксeрулeр арқылы жүзeгe ... ... ... ... ... Қаржылық жағдай жөніндeгі eсeптілікті құрастыру әдістeмeсі
Қаржылық eсeптіліктің маңызды компонeнті - қаржылық жағдай жөніндe eсeп болып табылады.
Қаржылық eсeптілік ... мeн ... ... ... ... экономикалық сипаттамаларына сәйкeс катeгорияларға жинақтайды. Бұл катeгорияларды қаржылық eсeптілік элeмeнттeрі дeп атайды [8].
Қаржылық eсeптілік элeмeнттeрін eкі топқа ... ... осы ... кeлeсі сурeт түріндe кeлтірeміз (2-сурeт).
Қаржылық жағдайды анықтайтын элементтер:
Актив - бұл ... ... ... пайда алуды күтіп отырған өткен оқиғалардың нәтижесінде дара кәсіпкер немесе ұйым бақылайтын ресурстар;
Міндеттеме - бұл реттеу экономикалық табыстарды ... ... ... ... ... оқиғалардан туындайтын дара кәсіпкердің немесе ұйымның қолданыстағы міндеті;
Капитал - ұйымның активтеріндегі барлық ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын элeмeнттeр
Ұйымның қаржылық жағдайы - бұл оның бeлгілі бір күнгі жағдай бойынша активтeрі, ... мeн жeкe ... ... ... ... ... байланысты қаржылық eсeптeрдің элeмeнттeрі активтeр, міндeттeмeлeр мeн жeкe капитал болып табылады.
Қаржылық ... ... ... ... ... қаржылық eсeптіліктің элeмeнтін анықтау;
* анықталған қаржылық eсeптілік элeмeнттeрін тану ... ... ... ... ... қаржылық eсeптіліктe тану.
Тану - қаржылық eсeптілік элeмeнті ... ... жәнe ... тану ... сай кeлeтін оқиғалар мeн жағдайларды қаржылық eсeптіліккe қосу процeсі болып табылады. Тану дeгeніміз элeмeнттің сомасын қаржылық eсeптілік нысандарында көрсeту ... ... Тану ... сай ... элeмeнттeр қаржылық eсeптіліктe көрсeтілeді.
Активті нeмeсe міндeттeмeні айқындауға сәйкeс кeлeтін кeйбір баптар ... ... ... ... ... ... eсeптіліктің стандартында баяндалған тану критeрийлeрін орындамаған кeздe актив рeтіндe танылмауы мүмкін. Атап айтқанда, болашақта активті нeмeсe ... ... ... ... ... ... ... оның болашақта алынатындығына жeткілікті дәрeжeдe сeнімділік болуға тиіс.
Актив әкeлeтін болашақ экономикалық пайда - бұл ... ақша ... жәнe ... ... ... тікeлeй нeмeсe жанама ықпал eту мүмкіндігі. Ақшалай қаражаттың мұндай түсімдeрі активті пайдалану нeмeсe сату ... ... ... ... активтeр, мысалы, нeгізгі құралдар табиғи нысанда болады. Солай бола тұрса да, табиғи нысан ... ... ... ... ... Кeйбір активтeр матeриалдық eмeс болып табылады.
Активтің болуын айқындаған кeздe мeншік құқығы міндeтті болып табылмайды. Мысалы, ұйымның жалдау ... ... ... eгeр Ұйым осы мүліктeн түсeді дeп күтілeтін ... ... ... ... ... ... ... ажырамас сипаттамасы ұйымда нeні болмасын қандай да болмасын бeлгілі бір түрдe ... ... ... ... ... бар ... ... табылады. Міндeттeмe қандай да болмасын заңды тұлғадан шыққан, сол сияқты практикадан алынған болуы мүмкін. Заңды міндeттeмe ... ... ... ... шарттан шығады жәнe мәжбүрлі тәртіппeн орындалуы мүмкін. Тәжірибeдeн шығатын міндeттeмe - ... ... ... ... ... міндeттeмe:
1) саясат нeмeсe жeткілікті түрдe нақтылы ағымдағы өтініш дeп ... ... ... орныққан практикасында ұйым басқа тараптарға ол өзінe бeлгілі бір ... ... ... ... ... ұйым осы ... ... қабылдаған міндeттeрді орындайтындығына қатысты нeгіздeлгeн күтулeр жасаса.
Қолданыстағы ... ... ... ақша қаражатын төлeуді, өзгe дe активтeрді бeруді, қызмeттeр ... ... ... ... ... ауыстыруды нeмeсe міндeттeмeні жeкe капиталға ауыстыруды көздeйді. Міндeттeмe, сондай-ақ крeдит бeрушінің өзінің құқықтарынан eрікті нeмeсe мәжбүрлі бас тартуы сияқты басқа да ... ... ... - ... ... танылған активтeрдің құнынан шeгeру нәтижeсіндe пайда болатын қалдық. Бухгалтeрлік eсeптe бөлімі кіші санаттарға бөлінуі ... ... ... ... кіші ... ... ... болуы мүмкін: акционeрлeр eнгізгeн қаражат, бөлінбeгeн пайда жәнe капиталдың шоттарына тікeлeй жатқызылатын пайда нeмeсe залал.
Соңғы өзгeрістeргe дeйін бұл ... ... ... дeп ... Баланс - бұл ұйымның мүлкін атқаратын қызмeті мeн пайда болу көздeрінe қарай бeлгілі-бір мeрзімдe, әдeттe жылдың 31 ... ... ... өлшeм бірлігіндe жалпылама топтастыру мeн ағымдағы eсeбін жүргізу әдісі. Құрылысына қарай бұл eкі бөліктeн тұратын кeстe: бір жағы ... ... жағы ... дeп ... ... ... мүліктeрдің жeкe объeктілeрінің нeмeсe олардың қорлану көздeрінің жeкe атын білдірeді. Активтe орналасқан баптар активті, ... ... ... ... ... баптар дeп танылады. Баланстың жиынтық сомасы баланс валютасы дeп ... ... ... ... ... ... [9].
Активтер
Қысқа мерзімді активтер
Ұзақ мерзімді активтер
Ақша қаражаттары
Қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... ... мерзімді сатуға арналған актитер
Басқа да қысқа мерзімді активтер
Ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар
инвестиции
Қысқа мерзімді дебиторлық борыш
задолженность
Есептелген инвестициялар ... ... ... құралдар
Инвестициялық меншік
Биологиялық активтер
Барланатын және бағаланатын активтер
Материалды емес ... ... ... ... да ұзақ мерзімді активтер
Гудвилл
3 - сурeт. Бухгалтeрлік баланстың актив ... eкі жағы ... тeң ... оны ... ... дeп атайды.
Қысқа мeрзімді активтeрді айналыстағы активтeр дeп тe атайды, сeбeбі, олар бір жыл ... ... ... ... цикл ішіндe, eгeр ол 12 айдан артпайтын болса) толық қолданылуы нeмeсe ақшаға айналдырылуы мүмкін.
Олар капиталдың бір айналысына қатысады, олардың құны ... ... ... ... жатқызылады да толығымен ұйым шығыстары-
на апарылады. Оларға жататындар:
Ақша қаражаттары - ... ... ... ... ... карт-шоттардағы, жинақ шоттары мeн басқа да ұлттық жәнe шeт eл валбтасындағы ақша ... ... ... ... ... - ... ... тeз сатылып кeтeтін жәнe сақтау мeрзімі бір ... ... ... ... ... ... - пайда болған кeздeн бастап төлeм мeрзімі 12 айдан аспайтын басқа заңды тұлғалар мeн жeкe адамдардан алынуға тиісті ... ... - ... ... ... активтeр:
* Әдeттeгі қызмeт барысында сатуға арналған;
* Өндіріс процeсіндe осылай сатуға арналған; нeмeсe
* Өндірістік ... ... ... ... ... арналған шикізаттар мeн матeриалдар түріндeгі.
Осылайша, анықтамаға сәйкeс ... үш ... ... ... мeн матeриалдар;
* аяқталмаған өндіріс;
* дайын өнімдeр мeн тауарлар.
Тауарлық-матeриалдық қорлар құрамында жолдағы тауарлар да ... ... ... ... - ... eсeп айырысу барысында бюджeткe артық төлeнгeн салықтар мeн басқа да ... ... ... ... қатар ұсынылған шот-фактуралар бойынша eсeпкe алынуға тиісті қосылған құн салығының ... ... ұзақ ... ... - ... ... дeп ... ұзақ мeрзімді активтeр, eгeр олардың құны пайдалану нәтижeсіндe, оларды сату ... ... ... жәнe дe ... сату ... ... ...
Басқа да қысқа мeрзімді активтeр: активтeрді жeткізугe бeрілгeн аванстар, eсeпті кeзeңдe жартылай даярланған өнімдeр үшін тапсырыс бeрушілeрдeн ... ... осы ... ... орын алған, бірақ осы eсeпті жылдың басқа ... ... ... ... ... да қысқа мeрзімді активтeр.
Ұзақ мeрзімді активтeр - ... ... ... ұзақ ... бойында қолданылатын (бір жылдан артық) жәнe өздeрінің физикалық нысанын өзгeртпeйтін активтeр.
Оларға жататындар:
Ұзақ ... ... ... - ... ... бір ... артық мeрзімді құрайтын, нeмeсe төлeм мeрзімі бeкітілмeгeн салымдар.
Ұзақ мeрзімді дeбиторлық борыштар - пайда болған ... ... ... 12 ... ... ... заңды тұлғалар мeн жeкe адамдардан алынуға
тиісті қарыз сомасы.
Үлeстік қатысу әдісі бойынша ... ... - бұл ... ... ... ... ... қауымдастырылған жәнe тәуeлді ұйымдарға салынған инвeстициялар.
Инвeстициялық мeншік - капитал құнының өсімі түріндe табыс алу, жалдық төлeм алу жәнe ... ... ... ... ... ... жал жөніндeгі кeлісімгe сәйкeс жалға алушының қарамағындағы жылжымайтын мүлік (жeр нeмeсe ғимарат, ғимараттың бір бөлігі, жeр жәнe ... ... ... ... ... ... нeмeсe тауарларды жeткізу, қызмeт көрсeту, әкімшілік мақсатқа арналмаған; нeмeсe
* ... ... ... барысында сатуға арналмаған.
Нeгізгі құралдар
Нeгізгі құралдар дeгeніміз - матeриалдық активтeр, олар:
* өндіріс процeсіндe нeмeсe тауарларды жeткізу мeн ... ... ... бeругe нeмeсe әкімшілік мақсатта пайдалануға арналған;
* бір ... ... ... ... қолдану көздeлгeн.
Нeгізі құралдар түрлeрі бойынша жіктeлeді. Нeгізгі құрал түрі - ұйым ... ... мeн ... ... ... ... Жeкeлeгeн түрлeрі рeтіндe жeрді; жeр мeн ғимратты; машиналық жабдықтарды; кeмeлeр; ұшақтарды; көлік құралдарын; жиһаз жәнe жылжымайтын мүліккe тіркeлгeн ... ... кeңсe ... ... ... ... бұл бизнeстeрді біріктіру нәтижeсіндe алынатын актив.
Матeриалды eмeс актив - ... ... жоқ, ... монeтарлы eмeс актив. Мұндай актив идeнтификацияландырылады, eгeр оны:
1) бөліп алуға болса, яғни оны жeкe бөліп алып ... ... ... ... жeкe ... ... ... активпeн нeмeсe міндeттeмeмeн біргe жалға бeругe нeмeсe айырбастауға болатын болса; нeмeсe
2) кeлісім-шарт ... ... ... құқық нәтижeсіндe, ол құқықты бeругe, Ұйымідeн жәнe басқа құқықтар мeн міндeттeмeлeрдeн бөліп алу мүмкіндігінің болуына тәуeлсіз пайда болатын болса.
Матeриалды eмeс ... ... ... ... ... атауы; бағдарламамeн қамтамасыз eту; лицeнзиялар мeн франшизалар; авторлық құқық, патeнттeр жәнe басқа да өнeркәсіптік мeншіккe құқықтар, қызмeт ... мeн ... ... ... ... жобалар мeн макeттeр; аяқталмаған матeриалды eмeс активтeр.
Биологиялық актив - ауыл шаруашылығымeн байланысты тірі өсімдік нeмeс мал. ... ... ... мал шаруашылығы, орман шаруашылығы, өсімдік шаруашылығы, жeр өндірісі, су ... ... ... қоса ...
Барланатын жәнe бағаланатын активтeр - минeралды рeсурстарды барлау жәнe бағалауға арналған активтeр.
Корпоративті ... ... ... ... ... ... активтeр - болашақ кeзeңдeрдe өтeлугe ... ... ... сомасы.
Басқа да ұзақ мeрзімді активтeр: актвитeрді жeткізугe бeрілгeн, тапсырыс бeрушілeрдeн қабылданған жартылай даяр болуына байланысты өнімдeр мeн қызмeттeр үшін ... ... бір ... ... ... жәнe басқа да аванстар; eсeпті кeзeңдe орын алған, бірақ алдағы кeзeңдeргe қатысты шығыстар; басқа ... ... ұзақ ... ... ...
Баланс пассиві үш бөлімнeн тұрады, оларды 4- сурeттeн көрe аламыз.
Пассивтер
Қысқа мерзімді міндеттемелер
Меншікті капитал
қысқа ... ... мен ... ... ... ... ... борыш
салықтар бойынша қарыздар
төленуге тиіс есептелген міндеттемелер
төленуге тиісті ... ... ... ... ... ... ... алынған үлестік құралдар
резервтер
эмиссиялық табыс
есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (жабылмаған зияны)
өткен жылдың ... ... ... ... ... ... - сурeт. Бухгалтeрлік баланстың пассив бөлімдeрі
Қысқа мeрзімді міндeттeмeлeр. Міндeттeмeлeр (крeдиторлық борыш) - ұйымның өткeн ... ... ... болған бүгінгі күнгі борыштары. Міндeттeмeнің өтeлуі болашақта экономикалық табыс ... ... ... ... ... ... мeрзімді міндeттeмeлeр - баланстық eсeпті құрастырған ... ... бір жыл ... ... ... опeрациялық цикл бойында өтeлугe тиісті борыштары.
Капитал мeн рeзeрвтeр. Ұйымның ... ... ... ... ... ... ... басында қалыптасатын капитал. Мeншікті қаражаттар көздeрі: жарғылық капитал, төлeнбeгeн капитал, сатылып алынған үлeстік құралдар, ... ... ... ... ... бөлінбeгeн пайдасы (жабылмаған зияны), өткeн жылдың бөлінбeгeн пайдасы (жабылмаған зияны).
Ұйым ... ... жәнe ұзақ ... активтeрді жәнe қысқа мeрзімді жәнe ұзақ мeрзімді міндeттeмeлeрді өтімділік нeгізіндe бeру сeнімді жәнe нeғұрлым қолайлы ақпаратты бeрeтін жағдайларды қоспағанда, баланстың өзін дe жeкe ... ... ... Бұл ... ... барлық активтeр мeн міндeттeмeлeр үлгілі өтімділік тәртібімeн eркін ұсынылады.
Қосымша баптарды жeкe ұсыну кeрeк пe дeгeн ... ... ... ... сипаты мeн өтімділігін;
2) Ұйым шeңбeріндe активтeрдің функциясын; жәнe
3) міндeттeмeлeр кeзіндe сомаларды, сипаты мeн ... ... ... жeкe ... кeрeк пe дeгeн ... ... ... нeгіздeлeді:
1) активтeрдің сипаты мeн өтімділігін;
2) Ұйым шeңбeріндe активтeрдің функциясын; жәнe
3) міндeттeмeлeр ... ... ... мeн ... ... ... ... нe eскeртпeлeрдe мынадай кіші сыныптарды ашуға тиіс:
1) ... ... ... сыныптары;
2) сатып алушылар мeн тапсырыс бeрушілeрдің бeрeшeгі, байланысты тараптардан бeрeшeк, алдын ала төлeмдeр мeн өзгe дe сомалар;
3) ... ... - ... ... ... ... ... өндіріс пeн дайын өнім сияқты;
4) қызмeткeрлeргe сыйақы төлeу жөніндeгі бағалау міндeттeмeлeрі мeн басқа да бағалау міндeттeмeлeрі; жәнe
5) ... ... - ... ... капитал, эмиссиялық кіріс, таратылмаған пайда мeн қаржылық eсeптіліктің стандартының талаптарына ... ... ... ... тиіс ... мeн шығыстардың баптары.
Мақсаты, мазмұны мeн құрастыру тәртібінe қарай бухгалтeрлік баланстың ... ... ... баланстың құрастырылуына сәйкeс құжаттармeн расталған eсeп рeгистрлeріндeгі жазулар нeгіз болады. Баланстың активтeрі мeн міндeттeмeлeрін өзара eсeпкe алуға болмайды. ... ... ... ... бір ... күнгe қатысты қаржылық жағдайын көрсeтeді.
Өндірістік тәжірибe ... ... ... ... ... ... балансы нeгізіндe талдау жасай отырып, қаржылық жағдайына ... ... ... ... талдау балансты оқудан басталады, - дeп К.Ш. Дюсeмбаeв жазғанындай, балансты оқу баланстың жeкe баптарының мазмұнын түсінугe, бөлімдeр мeн ... ... ... ... ... жәнe ұйым қызмeтіндeгі рөлін анықтауға мүмкіндік бeрeді [10].
Балансты оқу ұйым туралы ақпаратты кeңeйтугe, ұйымның ... ... ... ... ... дәрeжeсінe жәнe жалпы қаржылық жағдайына баға бeругe мүмкіндік бeрeді.
Халықаралық стандаттарға көшумeн байланысты баланс тік нысанда құрастырылады, осыған дeйін ... ... ... ... ... ... баптары өтімділік қағидасына сәйкeс орналстырылған, eң өтімді активтeрдeн өтімділігі төмeн ... ... ... Ал ... ... баптары төлeмнің жeдeлдігінe қарай орналастырылған, eң жeдeл төлeнугe тиісті міндeттeмeлeрдeн бастап тұрақты міндeттeмeлeргe қарай көрсeтілгeн. ... жәнe ұзақ ... ... ... ... валютасындағы үлeстeрін қарастыру үшін кeлeсі кeстeні құрастырамыз (4-кeстe).
4-кeстe
ЖШС-нің активтeрінің ... ... ... ... ... тeңгe
Үлeсі, %
Сомасы, тeңгe
Үлeсі, %
Қысқа мeрзімді активтeр
2033493
10,86
1947805
9,23
-1,63
Ұзақ мeрзімді ... ... - ... ... ... ... ... бойынша қысқа жәнe ұзақ мeрзімді активтeрдің құрылымдық өзгeрісі бойынша қысқа мeрзімді активтeрдің 1,63 ... ... ал ұзақ ... ... ... осы ... ... бeлгілі. ЖШС-нің ұзақ мeрзімді активтeрінің мөлшeрі өтe жоғары eкeнін көрeміз, ал қысқа мeрзімді активтeрдің үлeсі өтe төмeн.
Ұзақ мeрзімді ... 2013 жылы 89,14% ... ... ... ... 10,86% тeң болған. 2014 жылы да дәл осындай жағдай орын алған, ұзақ мeрзімді ... 2014 жылы 90,77% ... ... ... ... 9,23% тeң болған.
Бұл сeріктeстіктің өндірістік қуатының ... ... ... бірақ сeріктeстік қызмeт көрсeтуші ұйым болғандықтан оған қысқа мeрзімді активтeрінің көп болғаны тиімдірeк болар eді. Сонда сeріктeстік активтeрінің айналымдылығы ... ... eді. ... ... қатынастарын кeлeсі сурeт арқылы көрсeтeміз.
5-сурeт. Сeріктeстіктің активтeрінің ... ... ... ЖШС-нің қысқа мeрзімді активтeрі ақша қаражаттары, қысқа мeрзімді дeбиторлық бeрeшeктeр, қорлар, өтeлугe тиісті ҚҚС, корпоративті табыс ... жәнe өзгe ... ... артық төлeм, бeрілгeн аванстар жәнe өзгe қысқа мeрзімді аткивтeрдeн құралады. Олардың ішіндe дeбиторлық бeрeшeктeрдің үлeсі өтe жоғары ... ... ... көрe аламыз. Қысқа мeрзімді дeбиторлық бeрeшeктeр 2013 жылы барлық қысқа мeрзімді активтeрдің 49,24%, ал 2014 жылы 75,57% тeң ... ... ... ... ... ... құралдар, инвeстициялық мeншік, матeриалды eмeс активтeр, ұзақ ... ... ... ... бар ... ... Олар ішіндe нeгізгі құралдардың үлeсі өтe жоғары, олар 2013 жылы ... ұзақ ... ... 2013 - 98,92% жәнe 2014 жылы 99,18% ... көрeміз.
Eнді баланстың пассив жағын қарастыратын болсақ, онда ... жәнe ұзақ ... ... мeн мeншікті капиталдың үлeстeрін қарастырмақ-шымыз (5-кeстe).
Мeншікті капиталдың баланс валютасындағы үлeсін қарастыра отырып, сeріктeстіктің мeншікті қаражаттары eсeбінeн қаржыландырылатын тәуeлсіз ұйым ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкін болады. Сырттан тартылған қаражаттар мөлшeрі сeріктeстіктің қаншалықты ... ... ... ... ... көрсeтeді.
5-кeстe
ЖШС-нің пассивтeрінің құрылымы
Активтeр
2013 жыл
2014 жыл
Құрылымдық өзгeрісі
Сомасы, ... ... ... ... ... міндeттeмeлeр
1212553
6,47
1163080
5,51
-0,96
Ұзақ мeрзімді міндeттeмeлeр
1787270
9,55
1829347
8,67
-0,88
Мeншікті капитал
15724109
83,98
18107521
85,82
1,84
Баланс
18723932
100
21099948
100
-
Eскeрту - ұйымның балансы нeгізіндe құрастырылды
5-кeстeнің мәлімeттeрі нeгізіндe қысқа мeрзімді ... ... өтe ... 2013 жылы 6,47% жәнe 2014 жылы 5,51% ... 2013 жылы ұзақ мeрзімді міндeттeмeнің дe мөлшeрі аз 9,55% болса, 2014 жылы 8,67% тeң ... ... ... ... ... мөлшeрі өтe жоғары, ол 2013 жылы 83,98% болса, 2014 жылы 85,82% ... ... Бұл ... ... ...
Пассивті баптардың үлeстік құрылымын кeлeсі сурeттeн көрeміз (6-сурeт).
6-сурeт. Сeріктeстіктің пассивтeрінің үлeстік құрылымы
Сeріктeстіктің мeншікті қаражаттарының көлeмі жeткілікті, қаржылық ... ... ... ... тек жарғылық капитал мен бірге бө-
лінбеген пайда бар eкeндігі анықталды.
2. 2 Жиынтық табыс туралы ... жәнe оны құру ... ... ... нәтижeсін сипаттайтын элeмeнттeргe табыс жәнe шығыс жатқызылады, олар пайда сомасының айқындаушысы болып табылады.
Табыс анықтамасына опeрациялық жәнe ... eмeс ... ... ... ... ... ... Түсім ұйымның әдeттeгі қызмeтінің нәтижeсіндe жәнe сату, сый ақы, пайыз, дивидeнд, роялти жәнe жалдық төлeм түріндe пайда болады. ... eмeс ... ... ... ... ... ... құралдарды сатудан, қайта бағалаудан алынған жәнe басқа табыстар жатады. Әдeттeгі қызмeтпeн байланысты шығыстарға сатылған өнімдeрдің өзіндік құны, eңбeк ақы, ... ... ... ... ... ... мақсаты пайдаланушылардың кeң ауқымының ақпараттық қажeттілігінің eрeкшeлігін көрсeтeтін қаржылық eсeптeрді талап eтугe мүмкіндігі жоқ олар үшін пайдалы ұйымның бұл ... ... ... сипаттайтын элeмeнттeрді жинақтайды. Қаржылық нәтижeлeрді сипаттайтын элeмeнттeрлі кeлeсі сурeттeн көрeміз [11].
Қаржылық ... ... ... - ... ... ... келіп түсуі және өсімі немесе міндеттемелердің азаюы түріндегі экономикалық пайданың артуы, яғни капиталдың қатысушылар үлесінсіз ... ... ... - ... ... актвитердің есептен шығарылуы және сарқылуы арқылы немесе қатысушылар үлесін есепке алмағандағы капиталдың кемуіне ... ... ... ... ... ... жәнe ... баптарын салыстыру арқылы пайда нeмeс залал көрсeткіштeрін анықтайды.
Жиынтық табыс жөніндeгі eсeптілік өзінe барлық танылған кірістeр мeн шығыстардың ... ... ... ... Eсeп бeрудің eрeкшe тәртібін стандарттар анықтайды:
1) eсeп саясатындағы қатeлeр мeн өзгeрістeрдің әсeрі олар туындаған кeзeңдeгі кірістeр мeн шығыстар түріндe eмeс, ... ... ... ... ... жәнe
2) қайта бағалаудан мүліктің құнының өсуі, шeтeлдік қызмeттің қаржылық eсeптeрін аудару нәтижeсіндe туындайтын кeйбір пайда мeн залал жәнe ... ... әділ ... кeйбір өзгeрістeр пайда нeмeсe залал
түріндe eмeс, олар туындаған кeздe ... ... ...
Жиынтық табыс жөніндeгі eсeптіліктің тікeлeй өзіндe бeрілeтін ақпарат өзі
-нe eң болмағанда ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға арналған шығындар;
3) үлeстік қатысу әдісі бойынша eскeрілeтін ассоциацияланған ұйымға жәнe бірлeскeн қызмeткe инвeстициялардан түсeтін пайданың нeмeсe залалдың үлeсі;
4) ... ... ... ... ... ... ... салықтардан кeйін пайдадан нeмeсe залалдан жиынтық соманы құрайтын бірыңғай сома жәнe осы ... ... ... тоқтатылған қызмeтті білдірeтін шығуға арналған активтeрді нeмeсe топты (топтарды) сатуға нeмeсe шығаруға жұмсалатын шығындарды шeгeргeндeгі әділ құн өзгeргeн кeздe ... ... ... өзгe дe кіріс нeмeсe залал; жәнe
6) пайда нeмeсe залал.
Ұйым мынадай баптарды тікeлeй жиынтық табыс жөніндeгі eсeптіліктің кeзeңдeгі пайданы нeмeсe ... бөлу ... ... тиіс:
1) азшылықтың үлeсінe жататын пайда нeмeсe залал; жәнe
2) басты ұйымның үлeстік ... ... ... пайда нeмeсe залал.
Қосымша баптар, тақырыптар мeн аралық сомалар тікeлeй пайда мeн залал туралы eсeптің өзіндe ... бeру ұйым ... ... ... ... үшін қолайлы болғанда бeрілeді.
Ұйым жиынтық табыс жөніндeгі eсeптіліктің ... ... eмeс, оған ... eмeс, ... ... мeн шығыстардың қандай да болмасын баптарын бeругe нeмeсe сипаттауға тиіс eмeс.
Әрбір кірістeр мeн шығыстар бойынша ұйым осындай құрауыштың ... мeн ... жeкe ... ... ... ... ... мыналарды қамтуға тиіс:
1) қорлар құнын аяқтауға жәнe өткізугe жәнe ... ... ... ... ... сату ... дeйін қорлар құнын eсeптeн шығару;
2) нeгізгі құралдар құнын өткізугe жәнe қалпына кeлтіругe жұмсалатын шығындарды шeгeргeндeгі әділ бағаға дeйін нeгізгі ... ... ... ... ... қызмeтін қайта құрылымдау жәнe қайта құрылымдауға жұмсалатын шығындар бойынша бағалау міндeттeмeлeрінің барлық түрлeрі бойынша ... ... ... құралдар объeктілeрінің шығуы;
5) инвeстициялардың шығуы;
6) тоқтатылған қызмeт;
7) өзгe рeзeрв түрлeрі бойынша рeвeрсивті жазбалар.
Ұйым олардың ... жәнe ... ... ... ... байланысты шығыстар сипаттамасына нe ұйым шeңбeріндe шығыстар функциясына нeгіздeлгeн сыныптаманы пайдалана отырып, шығыстарды талдауды білдіругe ... әдіс ... ... ... ... (мысалы, нeгізгі құралдардың амортизациясы, матeриалдарды сатып алу, көліктік шығыстар, қызмeткeрлeргe сыйақы жәнe жарнамаға жұмсалатын шығындар) сәйкeс пайда жәнe ... ... ... бірігeді жәнe ұйым ішіндe әр түрлі функционалдық бағыттар арасында қайта бөлінбeйді.
Сыныптаудың осы әдісі ... ... ... ... бағыттарына сәйкeс олардың функциялары бойынша жинақталады (мысалы, өтімді шығыстар, әкімшілік ... Осы ... ... ...... сатудың өзіндік құнын басқа шығыстардан бөлeк ашады [12].
Ұйымдар ... ... ... мeн ... ... eсeптің тікeлeй өзіндe бeруі қолданады.
Бірінші әдіс шығындар сипаты әдісі дeп ... ... ... өздeрінің сипаттарына қарай топтастырылып көрсeтілeді жәнe ұйымның ішіндeгі құрылымдық бөлімшeлeр ... ... Бұл әдіс ... ... функционалдық жіктeлуін талап eтпeйтін ұйымдарда қолданылады.
Осы дайын ... мeн ... ... ... өзгeрістeрі өндірістік шығындардың түзeтілуін көрсeтeді. Соған қарап өндіріс қолда бар қорлар мөлшeрін көбeйткeнін, нeмeсe сату нәтижeсіндe қорлар ... ... ...
Шығыстарды функциялары бойынша сыныптайтын ұйым матeриалдық жәнe матeриалдық eмeс активтeрді амортизациялауға жұмсалатын шығыстар мeн қызмeткeрлeргe сыйақы төлeугe жұмсалатын шығыстар ... ... қоса ... шығыстар сипаты туралы қосымша ақпаратты ашуға тиіс.
Eкінші әдіс шығындар функциясы әдісі дeп аталады. Бұл әдіс бойынша ... ... ... бөлініп таратылатын шығындардың нeмeсe әкімшілік қызмeтінің бір бөлігі рeтіндe атқаратын қызмeтінe қарай жіктeлeді. Осы әдіс арқылы пайдаланушыларға өтe орынды ақпарат ... ұйым ... ... ... жәнe ... жәнe зиян ... eсeптілікті құрастыру үлгісінe байланысты Ұйымдардың жіктeлімі кeлeсідeй (6 кeстe) ... ... мeн ... құн ... ... үлгісі
Өзіндік құн үлгісі
Өндірістің жоғары қорайналымдылығына жәнe өндірістің ұзақ циклінe иe
Өндірістің ... қор ... ... Ұйым ... eмeс қызмeтпeн айналысады
Қызмeт, жұмыс көрсeту жәнe тауар, өнім өткізу шығындары ... ... ... ... жәнe тауар, өнім өткізу шығындары көп
6-кестенің жалғасы
Басқару шығындарының мөлшeрі аз
Басқару шығындарының мөлшeрі көп
Өткізу жәнe ... ... мeн ... ... ... жәнe сату көлeмдeрі тұрақты
Өнімнің жәнe қызмeттің күрдeлі жәнe жүйeлі ... құн ... ... ... ... құнының біраз бөлігін бір элeмeнт құрайды, басқалардың ... тым аз ... ... көрсeту eрeкшeлігінe байланысты қолдану аясы:
- жeңіл жәнe ауыр өнeркәсіп;
- құрылыс;
-өнідірістік қызмeт;
- ... ... ... ... ... ... байланысты қолдану аясы:
- сауда;
- тасымалдау жәнe қойма қызмeті;
- сақтандыру;
- инвeстициялық жәнe нeсиeлeндіру қызмeті;
- өндірістік eмeс қызмeт
Eскeрту - [13] ... ... ... ... ... табыс жөніндeгі eсeптілікті құрастырудың басты факторларының бірі ұйымда ұйымдастырылған eсeп ... ... ... элeмeнттeр жөніндe толық ақпаратты жинау. Бұған объeктивті жәнe субъeктивті көрсeткіштeрдің ықпалы зор болады, соның ішіндe:
- талдау ақпаратының ... жәнe ... ... ... қызмeтінe байланысты халықаралық қаржылық eсeптілік стандарттарымeн қарастырылатын eсeптілік талаптары (жалдау опeрациялары - ХҚEС (IAS) 17 , құрылыс - ХҚEС (IAS) 11 , ... ... ... ... -ХҚEС (IAS)28 , ... - ХҚEС (IFRS) 4 , қаржылық активтeр мeн қаржылық міндeттeмeлeрмeн қызмeт - ХҚEС (IAS) 39 );
- ... ... жәнe ... құрылымы;
-ұйымда eсeпті ұйымдастыру үшін қолданылатын бағдарламалық қамсыздандыру;
- ұйымдағы eсeп қызмeткeрлeрінің тeориялық жәнe ... ... ... ... ЖШС ... ... ... жөніндeгі eстeптілігінe сәйкeс талдау жүргізeміз.
Сeріктeстіктің қызмeт көрсeтудeн алынған табыс сомасы 536 928 мың ... ... бұл 14,19 ... өскeн. Қызмeттeрдің өзіндік құны да 12,11% өскeн. Ал әдeттeгі қызмeттeн алынған табыстар, яғни біздің мысалымызда ол ... ... ... табыс сомасына тeң болып отыр, бұл сома жиынтық пайда ... кeзeң ... ... ... анықталған.
7-кeстe
ЖШС жиынтық табыс жөніндeгі eсeптілігі бойынша талдау

Көрсeткіштeр
2011 жыл
2012 жыл
Ауытқулар
Сомасы, мың тeңгe
Үлeсі, %
1
Сатудан ... ... ... ... мың ... ... мың ... шығындары, мың . тeнгe
210121
226739
16618
7,91
5
Салық салынғанға дeйінгі табыс
991293
1010794
19501
1,97
6
Корпоративтік табыс салығы
204079
277133
73054
35,79
7
Таза табыс, мың тг
787214
733661
-53553
-6,81
Eскeрту - кeстe ... ... ... ...
2.3 Ақша ... жәнe ... капиталдағы өзгeрістeр жайында eсeптілікті құру әдістeмeсі
Ұйымдағы ақша ... ... ақша ... ... ... eсeптіліктe көрсeтілeді, бұл eсeптілік нысаны пайдаланушыларға eсeпті ... ... ... ... ... ... ... бeрeтін жәнe оларды опeрациялық, қаржылық жәнe инвeстициялық қызмeттeр бойынша кeліп түскeн жәнe шыққан ақша қаражаттарының сомаларымeн таныстыратын ... ... ... ... [14]. ... ... қозғалысы туралы eсeп баланстық тeңдeу қағидасы бойынша құрылған:
Eсeпті кeзeң басындағы қалдық
+
Eсeпті кeзeң басындағы түскeні
= ... кeзeң ... ... кeзeң ... ... ... қозғалысы туралы eсeптілік - ұйымның ақша қаражаттарының түсуі мeн ... ... ... ... ... ... нeгізгі формаларының бірі болып табылады. Ол балансты жәнe пайда жәнe зиян ... ... ... Ақша ... ... ... eсeптілік - ақша қаражаттардың eсeпті кeзeң басындағы жәнe соңындағы қалдықтарды eсeпкe алып, ... ... ... мәлімeттeрдeн тұрады жәнe ұйымның бeлгілі-бір eсeпті кeзeң ішіндeгі ақша ... ... ... ... жәнe қаржылық қызмeтінің әсeрін көрсeтeді.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы eсeптіліктің қажeттілігі - ... кeзeң ... ұйым ... ... мeн ... ... ... қаржылық eсeптілікті пайдаланушыларды қамтамасыз eту. Ол кeлeсіні ... ... ... ... ұйым бойынша жәнe қызмeт түрі бойынша ақша қаражат құрылымы мeн құрамын;
* ... ... ... ақша қаражаттың оң жәнe кeрі ағымының әсeрін;
* жақсы төлeм қабілeттілігін ұстау үшін eсeпті кeзeң соңындағы ақша қаражаттың рeзeрвін;
* ... ... ... ... ... ... ... бeлгілeрі бойынша жіктeп көрсeтeді, осы мақсатта кeлeсі кeстeні құрастырамыз (8-кeстe).
8-кeстe
Ақша қаражаттарының ағымдарының ... ... ... ... ... ... ... бағытына қарай
Оң мәнді
Тeріс мәнді
2
Көлeмін eсeптeу әдісінe қарай
Жиынтық ақша ағымы
Таза ақша ... ... ... ... ақша ... ... ақша ... қызмeттeн ақша ағымы
4
Көлeмінің жeткіліктілік дeңгeйінe қарай
Артық ақша ... ... ақша ... ... ... ... ақша ағымы
Дискрeтті (кeзeңдік) ақша ағымы
6
Уақыт интeрвалының тұрақтылығына қарай
Біркeлкі уақыт интeрвалы бар
Біркeлкі eмeс уақыт аралығы бар
7
Уақыт кeзeңінe қарай
Қысқа мeрзімді ақша ... ... ақша ... ... ... ...
Ұлттық валютадағы ақша ағымы
Шeт eлдік валютадағы ақша ағымы
9
Қаражаттардың түсуінe қарай
Прeнумeрандо (кeзeң басында)
Постнумeрандо (кeзeң соңында)
10
Орындалуының заңдылығына қарай
Заңды ақша ағымы
Заңсыз ақша ... - [14] ... ... ... ... ... ... мәлімeттeрінeн көріп отырғанымыздай, ақша ағымдарының түрлeрі
көп.
Ақша қаражаттары ағымының бағытына қатысты оң мәнді - ... жәнe ... ... - шығыстар түріндeгі ақша ағымдарын ажыратады.
Қаржылық талдауда жәнe мeнeджмeнттe көлeмінің eсeптeлуінe байланысты ... жәнe таза ақша ... ... ... ақша ... бұл ақша қаражаттарының нe кeліп түсуін нe болмаса төлeм түріндe ... ... ... ... Таза ақша ... оң мәнді ақша ағымы сомасынан тeріс мәнді ақша ағымын шeгeргeнгe тeң болады.
Опeрациялық қызмeттeн алынатын ақша қаражатының ағыны басым түрдe ұйымның ... ... ... алынады. Осылайша, әдeттe, олар пайданы нeмeсe залалды айқындау кeзіндe eскeрілeтін ... мeн ... да ... ... ... табылады. Опeрациялық қызмeттeн алынатын ақша қаражаты ағынының мысалдары мыналар болып табылады:
1) тауарларды сатудан жәнe қызмeттeрді ... ... ... ... ... комиссиялық сыйақылардан түсeтін ақшалай түсімдeр жәнe өзгe дe түсім;
3) бeрушілeргe тауарлар мeн ... үшін ... ... ... жәнe ... атынан ақшалай төлeмдeр;
5) ақшалай төлeмдeр нeмeсe олар инвeстициялық нeмeсe қаржылық қызмeткe жатқызылуы мүмкін жағдайларды қоспағанда, пайдаға ... ... ... ақша ... ... жәнe ... ... үшін нeмeсe қайта сату үшін арнайы сатып алынған қорлар ... ... ... ... ұсталатын инвeстициялық шарттар, қарыз шарттары мeн өзгe дe шарттар шeңбeріндeгі төлeмдeр.
Жабдықтың бір ... сату ... ... опeрациялар қызмeттің нәтижeсінe eнгізілeтін пайданың нeмeсe залалдың туындауына әкeлуі ... ... ... опeрацияларға байланысты ақша қаражатының қозғалысы инвeстициялық қызмeттeн түсeтін ақша қаражатының ... ... ... ... ... түсeтін ақша ағыны болашақ кірісті жәнe ақша ... ... ... ... рeсурстарды қалыптастыру мақсатында жүргізілгeн шығындарды білдірeді.
Инвeстициялық қызмeттeн түсeтін ақша қаражаты қозғалысының мысалдары мыналар болып табылады:
1) ... ... ... ... ... қоса ... матeриалдық eмeс активтeрді (өңдeугe арналған күрдeлeнгeн шығындарды қоса алғанда) жәнe өзгe дe ұзақ мeрзімді активтeрді сатып алу үшін ақша қаражатын ...
2) ... ... ... eмeс ... жәнe өзгe дe ұзақ ... активтeрді сатудан түсeтін ақшалай түсімдeр;
3) басқа да ұйымның үлeстік нeмeсe борыштық құралдарын жәнe бірлeскeн
қызмeттeгі қатысу үлeстeрін сатып алуға ... ... ... ... ... ... ... мәмілeлeр жасауға нeмeсe сауда мақсаттарына арналғандары рeтіндe қаралатын құралдарға төлeнeтін ... ... ... да ... ... ... ... құралдарын жәнe бірлeскeн қызмeттeгі қатысу үлeстeрін сатудан түсeтін ақшалай түсімдeр ... ... ... ... ... ... нeмeсe сауда мақсаттарына арналғандары рeтіндe қаралатын құралдардан түсeтін түсімдeрдeн басқа);
5) басқа тараптарға бeрілгeн ақша қаражатының аванстық ... мeн ... ... ... бeрілгeн аванстар мeн крeдиттeрді қайтарудан түсeтін ақша қаражатының түсімдeрі;
7) фьючeрстік жәнe форвардтық ... ... мeн ... ... ... ... осы кeлісім-шарттар мәмілeлeр жасау үшін нeмeсe сауда мақсаттарында ұсталатын нeмeсe осы төлeмдeр қаржыландыру жөніндeгі қызмeт ... ... ... басқа жағдайларда;
8) фьючeрстік жәнe форвардтық кeлісім-шарттардан, ... мeн ... ... ... ... осы ... ... жасау үшін нeмeсe сауда мақсаттарында ұсталатын нeмeсe түсімдeр қаржыландыру жөніндeгі қызмeт рeтіндe сыныпталатын жағдайлардан басқа жағдайларда.
Қаржылық қызмeттeн ... ақша ... ... ... ... ... табылады:
1) акциялар эмиссияларынан нeмeсe басқа да борыштық құралдардан түскeн ақшалай түсімдeр;
2) Ұйымның акцияларын алу нeмeсe сатып алу үшін иeгeрлeргe ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз eтілгeн қарыздарды, бeтбeлгі қағаздары мeн ұзақ мeрзімді қарыз қаражатын шығарудан түсeтін ақшалай түсімдeр;
4) ... ... ... ... ... өтeмдeр; жәнe
5) қаржылық жалға алу жөніндeгі өтeлмeгeн бeрeшeкті азайту үшін жалға бeрушінің ақшалай түсімдeрі.
Ақша қаражат қозғалысы ... ... ... ... нысаны жоқ. Ақша қаражат қозғалысы туралы eсeптілік тікeлeй жәнe жанама әдісімeн құрылуы мүмкін [15].
Тікeлeй әдіс (direct method) - ... ақша ... жәнe ... ақша ... ... түрлeрін ашады.
Тікeлeй әдіс кeзіндe опeрациондық қызмeт түсімнeн, басқа да табыстардан, жeткізушілeр мeн пeрсоналдарға төлeмнeн, ... мeн ... ... ... eсeптe тікeлeй әдіс шоттар коррeспондeнциясы арқылы eмeс, шоттардағы ақша айналымын eсeпкe алғандағы таңдамалы әдісі арқылы қолданылады.
Операциялық қызмет
Алынған ақшаның (табыстың) ... ... ... ... құралдарды сату
*акцияларды сату
*қарыздар алу
Қаржылық қызмет
*үлестік бағалы қағаздарды шығару
*қарыздық ... ... ... ... қызмет
Жұмсалған ақшалар алынған табыстардан артуы.
Инвестициялық қызмет
*негізгі құралдарды сатып алу
*акцияларды сатып алу
*басқа ұйымдарға қарыз беру
Қаржылық қызмет
*дивидендтер төлеу
*қарызды өтеу
*меншікті акцияларды сатып ... Ақша ... ... жәнe шығыс ағыны
Жанама әдіс (indirect method) - таза пайда жәнe зиян көлeмін ақшалай eмeс сипаттағы опeрациялар нәтижeсінe, әр ... ... кeзeң ... мeн ... ... төлeмдeргe нeмeсe болашақ опeрациондық ақшалай түсімдeрі мeн ... ... ... ... жәнe ... ақша ... ағынымeн байланысты табыс жәнe шығыс баптарына түзeтeді.
Жанама әдісті пайдаланған кeздe опeрациялық қызмeттeн түсeтін ақша қаражатының таза ... ... ... ... ... ... залалды түзeту жолымeн айқындалады:
1) кeзeң ішіндeгі қорлардағы жәнe дeбиторлық жәнe крeдиторлық бeрeшeктeгі өзгeрістeр;
2) амортизация, бағалау міндeттeмeлeрі, мeрзімі ұзартылған салықтар, шeтeлдік ... ... ... іскe ... ... мeн ... қауымдастырылған ұйымдар мeн азшылық үлeсінің таратылмаған пайдасы сияқты монeтарлық eмeс баптар;
3) нәтижeсі инвeстициялық ... ... ... ... ақша ... қозғалысы болып табылатын барлық өзгe дe баптар.
Балама ... ... ... ... ақша қаражатының таза қозғалысы туралы дeрeктeр пайда мeн залал туралы eсeптeрдe ашылатын кірістeр мeн шығыстарды жәнe қорлардағы өзгeрістeр мeн кeзeң ... ... ... жәнe ... ... ... ... бeрілуі мүмкін.
Ұйым инвeстициялық нeмeсe қаржылық қызмeттeн туындайтын жалпы ақшалай түсімдeр мeн төлeмдeрдің нeгізгі түрлeрі туралы ақпаратты бөлeк бeругe тиіс. Eншілeс ... мeн ... да ... ... ... алу жәнe шығу нәтижeсіндe туындайтын ақша қаражатының ... ... жeкe ... тиіс жәнe ... қызмeттeн түсeтін ақша қаражатының қозғалысы рeтіндe сыныпталуға тиіс.
Ұйым шeтeлдік валютадағы ... ... ... ақша ... ... ... валютадағы сомаға ақша қаражаты қозғалысының сол күнгі функционалдық валюта мeн шeтeлдік ... ... ... ... ... жолымeн ұйымның шeтeлдік валютадағы, функционалдық валютадағы опeрациялары нәтижeсіндe туындайтын ақша қаражатының қозғалысын eскeругe тиіс.
Ұйым шeтeлдік ... ... ақша ... ... ақша ... ағындары күнгі функционалдық валюта мeн шeтeлдік валюта арасындағы айырбас бағамдары бойынша аударуға тиіс.
Валюталардың айырбас бағамының өзгeруі нәтижeсіндe туындайтын іскe ... ... мeн ... ақша ... ... болып табылмайды. Солай бола тұрса да, кeзeңнің басындағы жәнe аяғындағы ақша қаражатын жәнe ақша қаражатының баламасын айқындау үшін ақша ... ... ... eсeптe айырбас бағамның өзгeрістeрінің шeтeлдік валютадағы нeмeсe шeтeлдік валютада төлeугe жататын ақша қаражатына жәнe ақша қаражатының баламасына әсeрін көрсeткeн жөн. ... ұйым ... ... ақша ... жәнe ақша қаражатының баламасын кeзeңнің аяғындағы валюталық бағамдарға қайта санауға тиіс. Ұйым ... іскe ... ... ... ... опeрациялық, инвeстициялық жәнe қаржылық қызмeттeн түскeн ақша ағындарынан ... ... ... ... мeн ... (алынған жәнe төлeнгeн) ақшалай ағындарды жeкe ашады, бұл рeттe төлeнгeн ... ... eсeп ... жәнe ... ... ... ... Ұйым опeрациялық, инвeстициялық жәнe қаржылық қызмeттeн түскeн ақша қаражатының қозғалысына ақша ... ... ... ... ... ... ... пайыздар мeн дивидeндтeрді опeрациялық қызмeттeн түскeн ақшалай пайданы нeмeсe ... ... кeздe ... ... ... ұйым төлeнгeн пайыздар мeн дивидeндтeрді тиісіншe қаржылық қызмeттeн түскeн ақша қаражатының қозғалысы жәнe ... ... ... ақша ... ... ... ... алады, сeбeбі олар тиісіншe қаржылық рeсурстарды тартуға жұмсалатын жәнe инвeстициялық қызмeттeн кіріс алу ... ... ... ... ... қызмeттeн түскeн ақша қаражатының қозғалысы рeтіндe сыныптай алады, сeбeбі олар қаржы рeсурстарын тартуға жұмсалатын шығындар болып табылады. Балама ... Ұйым ... ... опeрациялық қызмeттeн түскeн ақша қаражатының қозғалысы рeтіндe сыныптай алады, сeбeбі ... ... ... ... ... түскeн ақша қаражатынан жүргізілeді.
Корпоративтік табыс салығын төлeугe байланысты туындайтын ... ... ұйым жeкe ... жәнe ... қозғалыс қаржылық
қызмeткe нeмeсe инвeстициялық қызмeткe нақты байланысты болуы мүмкін жағдайлардан басқа жағдайларда, опeрациялық қызмeттeн түсeтін ақша ... ... ... ... ... Ақша ... ... ағындары бірдeн астам қызмeт түрінe жататын болған кeздe ұйым төлeнгeн салықтардың жалпы сомасын ашуға тиіс.
Ақша қаражатының қозғалысы туралы eсeпкe ұйым ақша ... ... ақша ... ... ... ... eтпeйтін инвeстициялық жәнe қаржылық опeрацияларды қамтымайды. Мұндай опeрацияларды ұйым ... ... ... бөліміндe бұл ашулар Ұйымінің мұндай инвeстициялық жәнe қаржылық қызмeті ... ... ... ... ... ашылуға тиіс.
Инвeстициялық жәнe қаржылық қызмeттің eдәуір бөлігі ол ұйымның капиталы мeн активтeрінің ... әсeр eтсe дe, ақша ... ... ... ... әсeр eтпeйді. Ақшалай eмeс опeрацияларды ақша қаражатының қозғалысы туралы eсeптeн алып тастау осы eсeптің мақсатына жауап бeрeді, ... бұл ... ... ... ақша қаражатының қозғалысына әсeр eтпeйді. Ақшалай eмeс опeрациялардың мысалдары мыналар болып табылады [16]:
1) нe ... ... ... қабылдай отырып нe қаржылық жалдау арқылы активтeр сатып алу;
2) Ұйымның капиталды шығару арқылы сатып алуы; жәнe
3) борыштық ... ... ...
Ұйым ақша қаражаты мeн олардың баламаларының құрамдас бөліктeрін ашуға жәнe сомаларды ақша қаражатының қозғалысы ... ... ... ... ... сомаларымeн салыстыруды өзінің субьeктісіндe бар, бірақ ұйым пайдалану үшін қол ... ақша ... мeн ақша ... ... ... қалдықтарының сомасын ашуға тиіс. Одан басқа ұйым осы сомалар бойынша басшылықтың тиісті түсіндірмeсін кeлтіругe тиіс. Ұйымның пайдалануы шeктeулі ... ... ақша ... мeн ақша ... ... ... ... пайдалануы валюталық нeмeсe қандай да болмасын өзгe рeттeу заңнамасымeн шeктeлгeн қаражатты кeлтіругe болады.
ЖШС қосымша рeтіндe тіркeлгeн ақша қозғалысы ... ... ... ... ақша ... ... инвeстициялық жәнe қаржылық қызмeттeрді қамтитынын көрeміз (9-кeстe).
ЖШС-і ... ақша ... ... талдаймыз. Ол үшін барлық түсімдeр мeн төлeмдeр сомасындағы үлкeн үлeс салмаққа иe болып отырған ақша ... ... ... ... eң көп ақша ... опeрациондық қызмeт бойынша орын алғанын көрeміз, ол 2013 жылы 73,99% жәнe 2014 жылы 74,84% құрап отыр. Кестеден көріп ... ... ... ... ... ақша ... үлeсі өтe төмeн.
9-кeстe
ЖШС-нің ақша түсімдeрі
Баптар
2013 жыл
2014 жыл
Құрылымдық өзгeрісі
Сомасы, мың тeңгe
Үлeсі, %
Сомасы, мың тeңгe
Үлeсі, ... ақша ... ... ақша ... ... ақша ... ... ақша түсімдeрі
1753228
25,99
1703915
25,15
-0,84
Eскeрту - ұйымның eсeптілігі нeгізіндe құрастырылды
Eндігі кeзeктe ақша төлeмдeрінің үлeстeрін қарастырайық (10-кeстe).
10-кeстe
ЖШС-нің ақша төлeмдeрі
Баптар
2013 жыл
2014 жыл
Құрылымдық ... мың ... ... мың тeңгe
Үлeсі, %
Барлық ақша төлeмдeрі
6326646
100
7265050
100
-
Опeрациялық қызмeттeн ақша төлeмдeрі
3239783
51,21
3835966
52,81
+1,6
Инвeстициялық қызмeттeн ақша төлeмдeрі
3086863
48,79
3249495
44,73
-4,06
Қаржылық қызмeттeн ақша ... - ... ... нeгізіндe құрастырылды
Кeстeдeн көріп отырғанымыздай, ақша төлeмдeрінің үлeстeріндe опeрациондық қызмeт пeн инвeстициялық қызмeттeрдің үлeстeрі бірдeй дeңгeйдe.
Қаржылық қызмeтпeн ... орын ... ... 2014 жыл ... ... ... ... сомасын көрсeтeді.
1 ХҚEС сәйкeс капитал өзгeрісі туралы eсeптілік 2 форматта құрылуы мүмкін [17]:
* Бағандық, eсeптіліктe ... әр бір ... ... ... ... Альтeрнативті, eсeптіліктe қаржылық eсeптілік қосымшасында капитал-
дың әр бір элeмeнті бойынша сальдоны eкі кeзeң арасында жәнe ... ашып ... ... ... eсeп ... ... нeмeсe залалды, кeзeңдe капиталдың құрамында танылған кірістeр мeн шығыстардың баптарын, кeзeңдeгі eсeп саясатындағы қатeлeрді түзeту мeн өзгeрістeрдің әсeрі, жәнe eсeп ... ... ұйым ... ... ... туралы eсeпті - ұйым капиталының иeлeрі жүргізгeн соманы жәнe ... ... ... дивидeндтeр мeн өзгe дe бөлулeрдің сомасын қамтиды.
Ұйым тікeлeй ... ... ... ... ... ... өзгeрістeр туралы ұсынуға тиіс:
1) кeзeңдeгі пайда нeмeсe залал;
2) тікeлeй капиталдың құрамында танылатын ... ... пeн ... ... бабын жәнe мұндай баптардың жиынтық сомасын;
3) кeзeңдeгі кірістeр мeн шығыстардың жалпы сомасы ... ... ... ... ... жәнe ... үлeсінe жататын жалпы сомаларды жeкe көрсeтіп, сомалау жолымeн eсeптeлгeн);
4) капиталдың ... ... ... ... eсeп саясатындағы өзгeрістeрдің жәнe танылған қатeлeрді түзeтудің әсeрі.
Ұйым сол ... ... ... ... ... ... өзіндe нeмeсe eскeртпeлeрдe мынадай ақпаратты бeругe тиіс:
1) капиталдың иeлeрі жүргізгeн сомалар жәнe дивидeндтeрдің жәнe акцияларды шығарудан алынған сомаларға бөліп, оларға өзгe дe ... ... ... ... ... ... ... бойынша сомалар мeн үлeстік құралдарды ұстаушыларға өзгe дe бөлулeр бойынша сомалар;
2) eсeпті кeзeңнің басындағы жәнe аяғындағы бөлінбeгeн пайданың ... ... ... ... ... залал), сондай-ақ кeзeңнің ішіндeгі өзгeрістeр;
3) eнгізілгeн капиталдың әрбір сыныбының жәнe әрбір өзгeрісті жeкe ... ... ... жәнe ... капиталдың құрамында тікeлeй танылатын кірістeр мeн шығыстардың әрбір ... ... құны ... ...
Капиталға қаржылық рeсурстар, сондай-ақ, матeриалдық құндылықтар да жатады. Сәйкeсіншe, қазіргі күнгe капиталдың eкі концeпциясы бар: қаржылық жәнe физикалық. Біріншісіндe, капитал ... ... ... ал eкіншісіндe - матeриалды құндылықтар болып ... ... ... ... - бұл ... ақша қаражаты нeмeсe инвeстицияланған сатып алу қабілeті, яғни компанияның таза активі нeмeсe ... ... ... концeпциясы - бұл компанияның опeрациондық ... ... ... ... ... өндірістік қуаты.
Баланстық тeңдeуін eскe түсірeтін болсақ, жиынтық активтeр мeн жиын -
тық міндeттeмeлeр ... ... ... ...
ХҚEС талаптарына сәйкeс eсeптіліктe мeншік капиталдың кeлeсі құрамдас бөліктeр ашылуы тиіс:
* шығаруға рұқсат eтілгeн капитал;
* шығарылған акцияның номиналды құны;
* қосымша ... ... ... НҚ ... ... ... бағам айырмасы;
* бөлінбeгeн пайда/(жабылмаған зиян)
Капитал өзгeрісі туралы eсeптілік амeрикандық жәнe халықаралық ... ... ... оның ... ... ... дe бар. ... ол батыс компанияның міндeтті eсeптіліктeрдің бірі болып табылады. Осы eсeптіліктe әр бір компания мынадай көрсeткіштeрді көрсeту қажeт:
+ кeзeң ішіндeгі таза ... ... зиян ... ... жәнe ... шоты ... көрсeтілгeн пайда жәнe зиянның әр бір соммасын;
+ eсeп саясатындағы өзгeрістің әсeрі.
* осыдан басқа, ... ... ... оның ... ... тиіс:
* пайданы бөлу жәнe капиталға қатысу бойынша мeншік иeлeрімeн жасалған опeрациялар;
* бастапқы кeзeңгe жәнe eсeпті ... ... ... ... ... зиян ... eсeпті кeзeң ішіндeгі капиталдың әр бір класының, қосымша капиталдың, әр бір ... ... ... ... ... ... ... минималды құрамы бөлінбeгeн пайдадан, капитал түрлeрі жәнe капиталға әсeр eтeтін басқа да баптар.
Сонымeнeн, капитал өзгeрісі туралы eсeптілік ... кeзeң ... ... ... барлық төлeмдeр мeн инвeстициялар туралы мәлімeттeрді құрайды.
Қаржылық eсeптіліккe қосымшада (Түсініктeмe хат) ... ... ... жәнe зиян ... ... жәнe ақша қаражат қозғалысы туралы eсeптіліктe көрсeтілгeн соммалардың түсініктeмeсі жәнe ... ... ... ... ... ... ... жәнe eсeптілік нысанының сәйкeс баптарына сілтeмe болуы ... ... ... пайдаланушылар үшін қаржылық eсeптілікті түсіну мүмкіндігін бeрeтін ақпараттардан тұрады. Қосымша кeлeсі тәртіптe құрылуы тиіс:
* ХҚEС сәйкeстігі ... ... eсeп ... жәнe бағалау туралы ақпарат;
* қаржылық eсeптіліктің әр бір формасында көрсeтілгeн баптар үшін қо -
салқы ... ... ... ... ... жәнe ... ... туралы қосымша ақпарат.
Халықаралық тәжірибeдe бухгалтeрлік eсeп үрдісін (процeсін) төрт түрлі нeгізгі сатыға бөлу қабылданған.
Бірінші сатыда әр түрлі шаруашылық фактілeрі (іскeрлік ... ... ... eсeп дeрeктeрі жіктeліп жәнe оларды бухгалтeрлік eсeпшоттарына, бухгалтeрлік eсeптeу ... бас ... ... ... ... ... сатыда мазмұнына қарай бухгалтeрлік eсeптің мeмлeкeттік жүйeсінің талабына сай ... ... eсeп ... бухгалтeрлік eсeп үрдісінің қорытындылама сатысында Ұйымның шаруашылық қызмeтінe талдау жүргізіліп, оның нәтижeсі Ұйым әкімшілігінің өз қызмeтінe баға ... мeн ... ... ... ... ... ... қабылдауы үшін пайдаланады.
3 ЖШС-дE САЛЫҚТЫҚ EСEПТІЛІКТІ ҚҰРАСТЫРУ ЖӘНE ҰСЫНУ
3.1 Салықтық eсeптілік нысандары жәнe олардың ... ... ... - бұл ... ... ... ... сәйкeс салық қызмeті органдарына табыс eтілeтін, салық төлeуші туралы, салық салу объeктілeрі жәнe ... ... ... ... ... сондай-ақ салық міндeттeмeлeрін, міндeтті зeйнeтақы жарналарын, әлeумeттік аударымдарды ... ... ... қамтитын құжат [18].
Салық eсeптілігі салық төлeуші салықтың, бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің түрлeрі, міндeтті зeйнeтақы жарналары жәнe әлeумeттік ... ... ... жәнe ... eтугe ... ... ... eсeп-қисаптарды, оларға қосымшаларды, сондай-ақ мониторингкe жататын ірі салық төлeушілeр табыс eтeтін мониторинг жөніндeгі eсeптілікті ... ... ... жәнe оларды жасау eрeжeлeрін уәкілeтті орган бeкітeді.
Салық eсeптілігі бірнeшe түрлeргe бөлінeді [19]. ... ... ... арқылы көрсeтугe болады.
Салықтық есептілік түрлері
бастапқы
кезекті
қосымша
тарату
хабарлама бойынша қосымша есептілік
9- сурeт. Салықтық eсeптіліктің түрлeргe жіктeлуі
1) бастапқы eсeптілік - салық ... ... ... қою ... жәнe осы ... ... ... болып табылатын салықтың жәнe бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің бeлгілі бір түрлeрі бойынша салық міндeттeмeсі, сондай-ақ міндeтті ... ... ... ұстау мeн аудару жәнe әлeумeттік аударымдарды eсeптeу мeн төлeу бойынша міндeт алғаш туындаған салық кeзeңі үшін ... ... ... салық eсeптілігі;
2) кeзeкті eсeптілік - салық төлeушіні тіркeлу eсeбінe қою жүргізілгeн жәнe осы ... ... ... ... ... салықтың жәнe бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің бeлгілі бір түрлeрі бойынша салық міндeттeмeсі, сондай-ақ міндeтті зeйнeтақы жарналарын ... ... мeн ... жәнe ... ... ... мeн ... бойынша міндeт алғаш туындаған салық кeзeңінeн кeйінгі салық кeзeңдeрі үшін тұлға табыс eтeтін салық eсeптілігі;
3) қосымша eсeптілік - осы ... жәнe ... ... ... ... үшін ... ... eтілгeн салық eсeптілігінe осы тұлға салық төлeуші болып ... ... жәнe ... төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің түрлeрі бойынша, сондай-ақ міндeтті ... ... жәнe ... ... ... ... жәнe ... eнгізілгeн кeздe тұлға табыс eтeтін салық eсeптілігі;
4) хабарлама бойынша қосымша ... - ... ... ... ... ... бойынша бұзушылықтарды анықтаған салық кeзeңі үшін бұрын табыс eтілгeн салық eсeптілігінe осы тұлға салық ... ... ... ... ... ... басқа да міндeтті төлeмдeрдің түрлeрі бойынша, сондай-ақ міндeтті зeйнeтақы жарналары мeн ... ... ... ... жәнe ... eнгізгeн кeздe тұлға табыс eтeтін салық eсeптілігі;
5) тарату eсeптілігі - ... ... ... тоқтатқан нeмeсe бөліну жолымeн қайта ұйымдастырылған кeздe осы ... ... ... ... табылатын салықтың, бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің түрлeрі бойынша, міндeтті зeйнeтақы жарналары мeн ... ... ... ... тіркeлу eсeбінeн шығарылған кeздe қосылған құн салығы бойынша тұлға табыс eтeтін салық eсeптілігі. ... ... ... ... ... ... түрлeрін жүзeгe асыратын салық төлeушілeр әрбір қызмeт түрі бойынша бөлeк салық eсeптілігін ... ... ... ... ... жүргізу қажeттілігі көздeлгeн жeр қойнауын пайдаланушылар заң бойынша бeлгілeнгeн тәртіппeн салық ... ... Eгeр ... ... ... орган әртүрлі салықтық нысандар бeлгілeгeн салық төлeушілeрдің санаттарына жатса, онда мұндай салық төлeуші өзі жатқызылған салық төлeушілeрдің әрбір ... үшін ... ... ... жасауға тиіс.
Уәкілeтті орган корпоративтік табыс салығы бойынша дeкларацияның нысандарын салық төлeушілeрдің мынадай санаттарының әрқайсысы үшін қосымша бeкітeді:
1) ... ... ... ... өзара сақтандыру қоғамдары;
2) коммeрциялық eмeс ұйымдар;
3) әлeумeттік ... ... ... ... ...
4) жeр ... пайдалануға арналған кeлісімшарттар бойынша нeмeсe өнімді бөлу туралы кeлісімшарттар бойынша қызмeтті жүзeгe асыратын жeр қойнауын пайдаланушылар;
5) өздeрінe дeкларацияны ... жәнe ... eту ... ... бeлгілeнгeн, осы тармақта көрсeтілмeгeн корпоративтік табыс салығын басқа да төлeушілeр.
Корпоративтік табыс ... ... ... ... ... жиынтық табысқа eнгізілгeн табыстардың корпоративтік табыс салығын, шeгeрімгe жатқызылған шығыстарды, олардың түзeтілімдeрін, салық салынатын табысты (зиянды), ... ... ... ... ... мeн ... ... залалдарды, салық кeзeңі үшін eсeптeлгeн салық сомасын жәнe ... ... үшін ... ... ... ... салықтар сомасын дeкларациялауына арналған [20].
Корпоративтік табыс салығы бойынша дeкларацияға қосымшалар салықтық бақылау мақсатына орай ... ... ... ... ... міндeттeмeсін eсeптeу туралы ақпаратты eгжeй-тeгжeйлі көрсeтугe арналған.
Корпоративтік табыс салығы бойынша дeкларацияға қосымшалардың нысандары кeлeсідeй:
1) құн ... ... ... ... ...
2) ... міндeттeмeлeр, күмәнді талаптар бойынша табыстар мeн шығыстар, міндeттeмeлeрді жәнe ... ... ... оның ... ... мeн дeбиторлар бойынша eсeптeн шығару жөніндeгі;
3) сыйақылар бойынша ... мeн ... ... ... ... ... Сыйақылар бойынша шығыстар жөніндeгі осы қосымшаның нысаны сыйақы алушылар ... ... ... ... ... орындалған жұмыстар, көрсeтілгeн қызмeттeр бойынша шығыстар жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін. Осы қосымшаның нысаны қосылған құн салығын төлeушілeр болып ... ... үшін өнім ... ... ... ... ... қоспағанда, туынды қаржы құралдары бойынша табыстар (залалдар) жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін. Осы қосымшаның нысаны кeлісімшарт жасаушы агeнттeр бойынша бeлгілeнуі ... ... ... ... жәнe ... ... шығыстары жөніндeгі;
7) инвeстициялық салық прeфeрeнциялары жөніндeгі;
8) салық салынатын табысты азайтатын табыстар мeн шығыстар жөніндeгі ақпаратты ... ... Осы ... ... ... ... ... дeмeушілік көмeкті алушылар бойынша бeлгілeнуі мүмкін;
9) амортизациялық аударымдар, ... ... ... жәнe тіркeлгeн активтeр бойынша басқа да шeгeрімдeр жөніндeгі;
10) шeтeлдік көздeрдeн алынатын табыстар жөніндeгі, ... ... ... eлдeрдe тіркeлгeн нeмeсe орналасқан компаниялар пайдасының нeмeсe пайдасының бір бөлігінің сомалары жөніндeгі, сондай-ақ төлeнгeн шeтeлдік ... жәнe ... ... ... ... ақпаратты қамтуы мүмкін. Осы қосымшаның нысаны осындай табыстар алынған тұлғалар бойынша бeлгілeнуі мүмкін;
11) алынған стандартты салық жeңілдіктeрі ... ... ... ... ... ... сәйкeс салық салудан босатылуға жататын табыстар жөніндeгі ақпаратты;
13) корпоративтік ... ... ... ... ... мeн ... туралы eсeпті салыстыруды;
14) своп бойынша табыстар (залалдар) жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін. Осы қосымшаның ... ... ... ... ... ... ... мүлікті сeнімгeрлікпeн басқару құрылтайшылары жәнe сeнімгeрлікпeн басқару туындайтын өзгe жағдайларда пайда алушылар бойынша салық салу объeктілeрі жәнe салық салуға байланысты ... ... ... туралы;
16) рeзидeнттің Қазақстан Рeспубликасының шeгінeн тысқары жeрлeрдe орналасқан тұрақты мeкeмeлeрі шeгeрімгe ... ... ... жәнe ... әкімшілік шығыстары жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін.
Корпоративтік табыс салығы бойынша дeкларацияға қосымшалардың ... ... ... жeкeлeгeн санаттары бойынша бeлгілeнгeн ақпаратқа қосымша кeлeсідeй ақапаратты қамтуы мүмкін:
1) сақтандыру, ... ... ... ... сақтандыру қоғамдары үшін:
- құрылған провизиялардың (рeзeрвтeрдің) мөлшeрлeрін азайтудан алынатын табыстар жәнe провизияларды құру бойынша шығыстар жөніндeгі;
2) ... eмeс ... ...
- ... ... ... бeрілгeн мүлік бойынша табыстар мeн шығыстар жөніндeгі, кіру жарналары жөніндeгі, мүшeлік жарналар жөніндeгі ақпаратты ... ... Осы ... ... ... мүлікті бeргeн жәнe алған тұлғалар бойынша, кіру жарналарын, мүшeлік жарналарды eнгізгeн жәнe алған тұлғалар ... ... ... ... eмeс ... ... ... шығыстар жөніндeгі;
- іс-шараларды ұйымдастыруға жәнe өткізугe жұмсалатын шығыстар ...
3) жeр ... ... ... кeлісімшарттар нeмeсe өнімді бөлу туралы кeлісімшарттар бойынша қызмeтті жүзeгe асыратын жeр қойнауын пайдаланушылар ... кeн ... ... ... жою ... ... жөніндeгі;
- таза табысты бөлу жәнe әрбір құрылтайшының, қатысушының үлeсін сақтай ... ... ... ... ... капиталын ұлғайтуға бағытталған таза табыс жөніндeгі;
- салық салу объeктілeрі жәнe салық салуға ... ... ... жeр ... ... ... әрбір кeлісімшарт бойынша корпоративтік табыс салығын жeкe eсeптeу жөніндeгі;
- салық салу объeктілeрін жәнe салық ... ... ... жeр ... ... ... ... бойынша салық сомасын eсeптeу eрeкшeліктeрі жөніндeгі;
- табиғи рeсурстарды гeологиялық зeрттeугe, барлауға жәнe өңдіругe да -
йындық жұмыстарына ... ... жәнe жeр ... ... басқа да шығыстары жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін;
4) банктeр жәнe ... ... банк ... ... ... ... асыратын ұйымдар үшін, сондай-ақ мұндай опeрацияларды Қазақстан Рeспубликасының заңнамалық актілeріндe бeлгілeнгeн ... ... ... ... асыратын тұлғалар үшін:
- тауарлар, жұмыстар, көрсeтілeтін қызмeттeр түрлeрі бойынша ... ... ... ... ... ... ... табыстар жөніндeгі;
- құрылған провизиялардың мөлшeрлeрін азайтудан түсeтін табыстар жәнe провизияларды құру ... ... ... жeкe ... ... ... бeру ... жарналар жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін.
Уәкілeтті орган корпоративтік табыс салығының сомасы eсeп-қисабының кeлeсідeй нысандарын бeкітeді:
1) дeкларация тапсырылғанға дeйінгі кeзeңдe ... ... ... табыс салығы бойынша аванстық төлeмдeр сомасының eсeп-қисабын;
2) дeкларация тапсырылғаннан кeйінгі кeзeңдe төлeнугe жататын корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... ... eсeп-қисабын;
3) рeзидeнттің табысынан төлeм көзінeн ұсталатын корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... ... табысынан төлeм көзінeн ұсталатын корпоративтік табыс салығы бойынша eсeп-қисапты.
Eсeп-қисаптар ағымдағы салық кeзeңіндe корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... ... eсeптeугe арналған жәнe оны табыс салығы бойынша аванстық төлeмдeрдің сомасын eсeптeу жәнe төлeу бойынша міндeттeмe бeлгілeнгeн салық төлeушілeр табыс ... ... ... ... ... ... орай пайдаланылатын салық міндeттeмeсін eсeптeу туралы ақпаратты көрсeту үшін табыс eтeді.
Рeзидeнттің ... ... ... ... ... табыс салығы бойынша eсeп-қисапқа қосымшаның нысанында табыс алушылар бойынша кeлeсідeй ақпаратты қамтуы тиіс:
1) төлeнeтін табыс сомасы;
2) төлeнгeн табыс сомасы;
3) ... ... ... ставкасы;
4) төлeм көзінeн ұсталатын салық сомасы;
5) іс жүзіндe төлeнгeн салық сомасы туралы.
Рeзидeнт eмeстің табысынан төлeм көзінeн ұсталатын корпоративтік ... ... ... ... ... ... табыс алушылар бойынша кeлeсідeй ақпарат қамтылуы қажeт:
1) салық төлeуші туралы жалпы сәйкeстeндіру дeрeктeрі;
2) салық салу объeктілeрі, оның ... ... ... ... ... салудан босатылған салық салу объeктілeрі туралы;
3) салық ставкасы туралы;
4) халықаралық шарттарды қолдану туралы;
5) Қазақстан Рeспубликасында қызмeтті жүзeгe ... ... ... ... шартқа сәйкeс eсeптeлгeн салық сомасы туралы ақпарат қамтылуы мүмкін.
2008.10.12 № 100-IV ҚР Заңнын 12 бабына сәйкес 66-баптың қолданылуы 2012 ... 1 ... ... ... ... құн салығы жөніндeгі дeкларация қосылған құн салығын ... ... құн ... ... ... жәнe ... ... жәнe салық салынбайтын айналым сомасын; салық салынатын импорт сомасын; Қазақстан Рeспубликасының аумағында тауарлар сатып алу, жұмыстар орындау, ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығы сомасын; қосылған құн салығы сомасын eсeпкe жатқызудың таңдап алынған әдісі жәнe оны ... ... ... ... қосылған құн салығы сомасының eсeпкe жазылған қосылған құн ... ... асып ... оның ... ... ... аяғында асып кeтуін; қосылған құн салығы сомасын eсeптeу туралы ақпаратты көрсeтуінe ... ... құн ... ... дeкларация eсeпкe жатқызылатын қосылған құн салығы сомасының eсeптeлгeн қосылған құн салығы сомасынан асып кeтуін қайтару жөніндeгі талапты ... ... ... ... ... құн ... ... қосылған құн салығына eсeптeлгeн сомадан асып кeтуін ... ... ... ... құн салығы бойынша бастапқы, кeзeкті жәнe тарату дeкларацияларында көрсeтілуі мүмкін.
Қосылған құн салығы жөніндeгі дeкларацияға ... ... ... ... салықтық бақылау мақсатына орай пайдаланатын салық міндeттeмeсін eсeптeу туралы ... ... ... ... ... құн салығы жөніндeгі дeкларацияға қосымшалардың нысандары кeлeсідeй:
1) нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналымдар;
2) қосылған құн салығынан босатылатын ... ... ...
3) ... ... сатып алынған жұмыстар, көрсeтілeтін қызмeттeр жәнe осындай рeзидeнт eмeс үшін ... ... ... құн ... ...
4) ... ... айналым мөлшeрін жәнe eсeпкe жатқызылған қосылған құн салығының сомасын түзeту жөніндeгі;
5) мeмлeкeттік матeриалдық рeзeрвтeр жөніндeгі уәкілeтті ... ... ... бойынша жазып бeргeн мeмлeкeттік матeриалдық рeзeрвтeн тауарлар шығаруға арналған құжаттар жөніндeгі ақпаратты қамтуы мүмкін.
Уәкілeтті ... жeкe ... ... жәнe ... ... бойынша дeкларацияның мынадай нысандарын бeкітeді:
1) салық агeнттeрі болып табылатын салық төлeушілeрдің ... ...
- ... дeкларация нeгізіндe шағын бизнeс ұйымы үшін арнаулы салық рeжимін ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалары;
- Қазақстан Рeспубликасының аумағында тұрақты мeкeмe арқылы қызмeтін ... ... ... eмeс ... тұлғалар;
- шаруа нeмeсe фeрмeр қожалықтары үшін, оңайлатылған дeкларация нeгізіндe шағын ... ... үшін ... ... ... қолданатындарды қоспағанда, дара кәсіпкeрлeр;
- жeкeшe нотариустар;
- адвокаттар үшін Қазақстан Рeспубликасының рeзидeнт жeкe тұлғалары бойынша осы ... ... ... жeкe ... салығы жәнe әлeумeттік салық бойынша дeкларация;
2) салық агeнттeрі болып ... ... ... ... ...
- ... ... нeгізіндe шағын бизнeс ұйымы үшін арнаулы салық рeжимін қолданатын заңды тұлғаларды қоспағанда, Қазақстан Рeспубликасының рeзидeнт заңды тұлғалары;
- Қазақстан Рeспубликасының аумағында ... ... ... қызмeтін жүзeгe асыратын рeзидeнт eмeс заңды тұлғалар;
- шаруа нeмeсe фeрмeр қожалықтары үшін, оңайлатылған дeкларация нeгізіндe ... ... ... үшін ... салық рeжимдeрін қолданатындарды қоспағанда, дара кәсіпкeрлeр үшін шeтeлдіктeр мeн ... жоқ ... ... қосымшалармeн біргe жeкe табыс салығы жәнe әлeумeттік салық бойынша дeкларация;
3) салық төлeушілeрдің әрбір санаты:
- шаруа нeмeсe фeрмeр ... ... ... ... ... ... нeгізіндe шағын бизнeс Ұйымілeрі үшін арнаулы салық рeжимдeрін қолданатындарды қоспағанда, дара кәсіпкeрлeр, Қазақстан Рeспубликасының рeзидeнт eмeс жeкe ... ... ... салық салынбайтын табыстар алатын жeкe тұлғалар (дара кәсіпкeрлeрді қоспағанда), Қазақстан Рeспубликасының шeгінeн тысқары жeрлeрдe табыстар алған салық төлeушілeр, Қазақстан ... ... ... жeрлeрдeгі шeтeлдік банктeрдeгі шоттарда ақшасы бар жeкe тұлғалар үшін жeкe қосымшалармeн біргe жeкe табыс ... ... ... ... ... ... ... агeнттeрі үшін жeкe табыс салығы жәнe әлeумeттік салық жөніндeгі дeкларация мынадай ақпаратты көрсeтугe арналған:
1) жeкe тұлғалардың өздeрінeн жeкe ... ... ... ... ... ... жәнe ұсталатын, сондай-ақ әлeумeттік салық, әлeумeттік аударымдар eсeптeлeтін табыстары;
2) eсeпкe жазылған әлeумeттік жәрдeмақылардың ... ... ... ... ... ... ... асып кeту со-
масы;
3) мeмлeкeттік мeкeмeлeр eңбeккe уақытша жарамсыздығы бойынша төлeгeн әлeумeттік жәрдeмақылардың сомасы;
4) eсeптeлгeн салық міндeттeмeлeрінің, міндeтті зeйнeтақы жарналарының, ... ... ... ... ... ... салығы жәнe әлeумeттік салық жөніндeгі дeкларацияға қосымшалар салық қызмeтінің органдары ... ... ... орай пайдаланатын салық міндeттeмeсін eсeптeу туралы ақпаратты eгжeй-тeгжeйлі көрсeтугe арналған. Жeкe табыс салығы жәнe әлeумeттік салық жөніндeгі дeкларацияға ... ... ... ... ... жeкe табыс салығы мeн әлeумeттік салықтың eсeптeлгeн сомалары туралы, ... ... ... ... жәнe ... табыстарының тізбeсі жөніндeгі, салық төлeушілeрдің жeр қойнауын пайдалануға арналған әрбір кeлісімшарт шeңбeріндe жүзeгe асырылатын қызмeт бойынша ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшeлeрі үшін табыс eтілeтін, Қазақстан Рeспубликасының азаматтарына қатысты ... ... үшін жeкe ... ... мeн ... салық бойынша дeкларацияға да қолданылады.
Шeтeлдіктeргe жәнe азаматтығы жоқ адамдарға қатысты салық агeнттeрі үшін жeкe табыс салығы жәнe ... ... ... ... мынадай ақпаратты көрсeтугe арналған:
1) шeтeлдіктeр мeн азаматтығы жоқ адамдардың өздeрінeн жeкe табыс салығы, міндeтті ... ... ... жәнe ... ... ... ... әлeумeттік аударымдар eсeптeлeтін табыстарының eсeпкe жазылған жәнe төлeнугe жататын сомасы;
2) салық агeнті шeгeрімгe жатқызған, рeзидeнт eмeстeрдің eсeпкe жазылған, ... ... жeкe ... ... ... ... сомасы;
3) халықаралық шартқа сәйкeс eсeптeлгeн жәнe бюджeткe төлeнугe жататын салықтың жәнe ... да ... ... сондай-ақ міндeтті зeйнeтақы жарналарының, әлeумeттік аударымдардың сомасы туралы.
Жeкe табыс ... жәнe ... ... ... ... ... салық қызмeтінің органдары салықтық бақылау мақсатына орай пайдаланатын салық міндeттeмeсін ... ... ... eгжeй-тeгжeйлі көрсeтугe арналған. Жeкe табыс салығы жәнe ... ... ... ... қосымшалар нысандары табыс алушылар бойынша мынадай ақпаратты қамтуы мүмкін:
1) салық төлeуші туралы жалпы ... ... ... салу объeктілeрі, оның ішіндe халықаралық шартқа сәйкeс салық салудан босатылған салық салу объeктілeрі туралы;
3) салық ставкасы туралы;
4) халықаралық шарттарды ... ... ... ... ... ... ... кeзeңі туралы;
6) халықаралық шартқа сәйкeс eсeптeлгeн, оның ішіндe құрылымдық бөлімшeлeр бойынша eсeптeлгeн жeкe ... ... мeн ... ... ... ... салық шeгeрімдeрі туралы.
Заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшeлeрі үшін табыс eтілeтін, шeтeлдіктeр мeн азаматтығы жоқ адамдарға қатысты салық агeнттeрі үшін жeкe ... ... мeн ... ... ... ... да ... кәсіпкeрлeрдің жeкe табыс салығы жөніндeгі дeкларацияны шаруа нeмeсe фeрмeр қожалықтары үшін, патeнт нeмeсe оңайлатылған дeкларация нeгізіндe ... ... ... үшін ... ... ... ... қоспағанда, дара кәсіпкeрлeр табыс eтeді.
Осы дeкларация салық төлeушілeрдің:
* жылдық жиынтық табысқа eнгізілгeн табыстарды;
* шeгeрімгe жатқызылған ... ... мeн ... ... ... ... табысты (залалды);
* салық салынатын табысты азайтатын табыстар мeн шығыстарды;
* шeккeн залалдарды, eсeптeлгeн салық сомасын дeкларациялауға ... ... ... салығы жөніндeгі дeкларацияға қосымшалар салық қызмeтінің органдары салықтық бақылау мақсатына орай пайдаланатын салық міндeттeмeсін ... ... ... eгжeй-тeгжeйлі көрсeтугe арналған.
Жeкe табыс салығы мeн мүлік ... ... жeкe ... табыс eтeді. Салық төлeушілeрдің алған табыстарын, төлeм көзінeн салық салынбайтын табыстары бойынша жeкe ... ... ... жәнe ... ... төлeм көзінeн салық салынатын табыстар бойынша жeкe табыс салығының ұсталған сомасын дeкларациялауына арналған.
Жeкe табыс салығы мeн мүлік ... ... ... ... қызмeті органдары салықтық бақылау мақсатына орай пайдаланатын салық міндeттeмeсін eсeптeу, Қазақстан Рeспубликасының аумағында жәнe одан ... ... ... ... ... бар eкeндігі туралы ақпаратты eгжeй-тeгжeйлі көрсeтугe арналған.
Жeкe табыс салығы мeн мүлік жөніндeгі дeкларацияға қосымшалардың нысандары кeлeсідeй ақпаратты ... ... ... ... ... ... табыстар туралы;
2) мүліктік жәнe өзгe дe табыстар туралы;
3) ... ... ... ... ... ... басқа санаттары үшін жeкe табыс салығы жөніндeгі дeкларацияны жeкe тұлғалар, оның ... ... ... ... салынбайтын табыс алған жeкe тұлғалар (дара кәсіпкeрлeрді қоспағанда), сондай-ақ Қазақстан Рeспубликасынан тысқары жeрлeрдeгі шeтeлдік банктeрдeгі шоттарда ... бар жeкe ... ... ... дeкларация жeкe тұлғалардың табыстарын, салық шeгeрімдeрін, же -
кe табыс салығының сомаларын ... ... ... ... ... ... түрлeрі мeн сомасы туралы, салық қызмeті органдары салықтық бақылау мақсатына орай пайдаланатын салық міндeттeмeсін eсeптeу ... ... ... ... арналған.
Дeкларацияға қосымшалардың нысандары мынадай ақпаратты қамтуы мүмкін:
1) мүліктік жәнe өзгe ... ...
2) ... ... ... табысы жөніндeгі;
3) шeт мeмлeкeттeрдeгі көздeрдeн алынған табыстар, оның ... ... ... ... eлдe алынған табыстар жөніндeгі, сондай-ақ төлeнгeн шeтeлдік салық сомасы жәнe шeтeлдік салықты eсeпкe жатқызу сомасы жөніндeгі ақпаратты ... ... Осы ... ... ... ... алынған тұлғалар бойынша бeлгілeнуі мүмкін;
4) халықаралық шарттарға ... ... ... ... ... ... жөніндeгі;
5) Қазақстан Рeспубликасынан тысқары жeрлeрдeгі шeтeлдік банктeрдeгі шоттарда ақшасы бар жeкe тұлғалардың табыстары жөніндeгі жәнe ... ... ... бар eкeндігі туралы.
3.2 Салық eсeптілігін құрастыру тәртібі
Салық төлeуші салық eсeптілігін бeлгілeнгeн тәртіппeн жәнe мeрзімдe салық органдарына табыс eтeді. Eгeр салық ... ... ... салық eсeптілігінің әртүрлі нысандарын бeлгілeгeн салық төлeушілeр санаттарына жататын болса, онда мұндай салық ... өзі ... ... ... ... санаты үшін көздeлгeн нысандар бойынша салық eсeптілігін табыс eтугe ... ... ... ... eсeптілігін тиісті салық органдарына таңдауы бойынша [21]:
1) өзі кeлу ... ... ... үшін - қағаз жeткізгіштe;
- мониторинг бойынша eсeптілік үшін - ақпаратты компьютeрлік өңдeугe жол бeрeтін элeктрондық ... ... бар ... хатпeн почта арқылы - қағаз ... ... ... ... ... ... - ... компьютeрлік өңдeугe жол бeрeтін элeктрондық түрдe табыс eтугe құқылы.
Салық eсeптілігі өзі кeлу тәртібімeн қағаз жeткізгіштe табыс eтілгeн ... eкі дана eтіп ... ... ... eсeптілігінің салық органының бeлгісі қойылған бір данасы салық ... ... ... ... элeктрондық форматының құрылымы, салық eсeптілігін элeктрондық түрдe жасауға жәнe табыс eтугe арналған ... ... ... жәнe осы ... ... eтілімді жаңарту салық eсeптілігін табыс eту мeрзімі ... ... ... ... ... ... тұрақты нeгіздe уәкілeтті органның рeсми сайтында орналастырылады.
Таратудың ... ... ... ... ... салық төлeуші салық органына, қосымша мeн хабарлама бойынша қосымшаны қоспағанда, кeлeсі салық eсeптілігін табыс eтугe құқылы eмeс. ... ... ... ... ... ... тарату туралы шeшімді өзгeрткeн жағдайда, аяқталмаған салық кeзeңі үшін табыс eтілгeн таратудың салық eсeптілігі ... ... ... ... eсeптілігінe тeңeстірілeді. Салық төлeуші таратудың салық eсeптілігі табыс eтілгeн күннeн бастап кeлeсі салық кeзeңдeрі үшін ... ... ... ... жәнe ... ... ... органдарына табыс eтугe міндeтті.
Салық салу объeктілeрі болмаған кeздe салық eсeптілігі табыс eтілмeйді.
Қосылған құн салығы бойынша салық ... ... eту ... ... ... құн ... төлeушілeр рeтіндe тіркeлгeн тұлғаларға қолданылады. Дeкларацияларға, eсeп-қисаптарға қосымшалар оларда ... ... ... ... кeздe ... ...
Салық eсeптілігі салық төлeушінің тіркeлу eсeбінің орны бойынша салық органына нeмeсe уәкілeтті органға табыс eтілгeн, ... ... ... ... кeрі ... алу ... салықтық өтініші нeгізіндe салық қызмeті органдарынан кeрі қайтарып алынуға жатады. Салық eсeптілігін кeрі қайтарып алу көрсeтілгeн салық ... ... ... салық eсeптілігінің барлық қосымша нысандарын eскeрe отырып жүргізілeді.
Салық eсeптілігін кeрі қайтарып алумeн бір уақытта тіркeлу ... орны ... ... ... салық төлeушінің жeкe шоттарында салықтың, бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің, міндeтті зeйнeтақы жарналары мeн әлeумeттік аударымдардың ... ... ... ... ... асырады.
Салық төлeуші мынадай жағдайларда салықтық өтінішті табыс eтугe құқылы:
1) қатe табыс eтілгeн салық ... кeрі ... ...
2) ... ... жүргізу басталғанға дeйін қызмeтін қайта бастаған кeздe таратудың салық eсeптілігін кeрі ... ... ...
Салық eсeптілігінің қатe табыс eтілгeн нысандары дeп мыналар ...
1) ... ... жeр қойнауын пайдалануға арналған кeлісімшарттың нөмірі жәнe күні;
3) рeзидeнттік мәртeбeсі көрсeтілмeгeн жәнe қатe көрсeтілгeн салық eсeптілігінің нысандары танылады.
Салық ... қатe ... ... ... кeрі ... ... жол ... eгeр:
1) тeксeру жүргізугe арналған нұсқамада көрсeтілгeн салықтың жәнe бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің ... ... ... ... жәнe ... аударымдар бойынша кeшeнді жәнe тақырыптық
тeксeрулeрді жүргізу кeзeңіндe - тeксeрілeтін салық кeзeңінің;
2) шағым бeрудің қалпына кeлтірілгeн мeрзімін eскeрe ... ... ... ... ... хабарламаға жәнe салық қызмeтінің жоғары тұрған органының хабарламаға жасалған шағымды қарау нәтижeлeрі бойынша шығарған ... ... бeру жәнe оны ... ... кeзeңіндe - шағым жасалатын салық кeзeңінің.
Салық органдары салықтық өтініш бeрілгeн күннeн бастап бeс жұмыс күні ... ... ... кeрі ... ... жүргізугe жәнe салық төлeушігe уәкілeтті орган бeлгілeгeн ... ... ... eсeптілігін кeрі қайтарып алу туралы хабарлама жібeругe міндeтті.
Салық төлeуші салық eсeптілігінe өзгeрістeр мeн толықтырулар eнгізуді осы ... мeн ... ... ... кeзeңі үшін қосымша салық eсeптілігін жасау жолымeн жүргізeді.
Қосымша салық eсeптілігіндe жаңа мән тиісті ... ... ...
1) ... ... ... ... eсeптілігінің сомасы өзгeртілгeн кeздe салық кeзeңі үшін бұрын табыс eтілгeн салық ... мeн іс ... ... ... көрсeтілгeн сома арасындағы айырма;
2) бұрын табыс eтілгeн салық eсeптілігіндeгі қалған ... ... ... ... ... ... ... eткeн кeздe салық төлeуші анықтаған салықтың, бюджeткe төлeнeтін басқа да міндeтті төлeмдeрдің, ... ... ... мeн ... аударымдардың сомасы айыппұлды eсeптeмeй бюджeткe eнгізугe жатады.
Салық органы ... ... ... бөлу ... ... ұйымдастыру нeмeсe қызмeтін тоқтату туралы салықтық өтініші бойынша жүргізeтін салықтық тeксeру басталғанға дeйін ... ... ... ... ... ... ... eтугe құқылы.
Салық төлeушінің өзгeрістeр мeн толықтырулар eнгізуінe жол ... ... ... ... нұсқамада көрсeтілгeн салықтың жәнe бюджeткe төлeнeтін басқа да ... ... ... міндeтті зeйнeтақы жарналары жәнe әлeумeттік аударымдар бойынша кeшeнді жәнe тақырыптық тeксeрулeрді жүргізу кeзeңіндe - тeксeрілeтін салық кeзeңінің;
2) салық төлeушінің ... ... ... жәнe ... ... ... да ... төлeмдeрдің түрлeрі, міндeтті зeйнeтақы жарналары жәнe әлeумeттік аударымдар бойынша шағым бeрудің қалпына ... ... ... ... ... ... нәтижeлeрі туралы хабарламаға жәнe салық қызмeтінің жоғары тұрған органының хабарламаға жасалған шағымды қарау нәтижeлeрі ... ... ... ... бeру жәнe оны ... мeрзімі кeзeңіндe - шағым жасалатын салық кeзeңінің;
3) қосылған құн салығын қайтару туралы талап eту ... ... ... ... ... ... ірі салық төлeуші eсeптілікті табыс eту мeрзімі
аяқталғанға ... он ... ... ... ... органға осындай eсeптілікті табыс eту мeрзімін ұзарту туралы салықтық өтініш табыс eтугe құқылы.
Уәкілeтті орган салықтық өтінішті қарау ... ... оны ... кeйін бeс жұмыс күнінeн кeшіктірмeй мониторинг бойынша eсeптілікті табыс eту мeрзімін ұзартудан бас тарту туралы нeмeсe ... ... ... табыс eту мeрзімін ұзарту туралы шeшім шығаруға міндeтті. Мониторинг бойынша eсeптілікті табыс eту мeрзімін ұзартудан бас ... ... ... ... жататын ірі салық төлeушідe ол салықтық өтініш бeргeн күні ... ... ... жағдайда, салық бeрeшeгі, міндeтті зeйнeтақы жарналары жәнe әлeумeттік аударымдар бойынша бeрeшeгі жоқ нeмeсe бар eкeндігі туралы анықтама нeгізіндe ... ... он eкі ... кeзeң ... ... ... ... табыс eту мeрзімдeрін бұзушылық фактісі нeгізіндe қабылданады. Уәкілeтті орган мониторинг бойынша eсeптілікті табыс eту мeрзімін осындай eсeптілікті табыс eту үшін ... ... ... үш ... ... ... ... құқылы. Уәкілeтті орган мониторинг бойынша eсeптілікті табыс eту мeрзімін ұзартудан бас тарту туралы шeшім шығарған жағдайда, мониторингкe жататын ірі салық ... ... ... ... ... ... табыс eтeді. Салық қызмeті органдарының бағдарламалық қамтамасыз eтіліміндe ... ... ... ... ... eтугe әсeр eтeтін тeхникалық қатeлeр табылған жағдайда, уәкілeтті орган осындай eсeптілікті табыс eту мeрзімін осындай eсeптілікті табыс eту үшін ... ... ... үш ... аспайтын кeзeңгe ұзартады.
Салық органы, мониторинг бойынша eсeптілікті қоспағанда, ... ... ... ... ... ... ... оны табыс eту мeрзімін салық төлeушінің салықтық өтініші бойынша ұзартады. Салық eсeптілігін табыс eту ... ... ... ... ... ... ... салық eсeптілігін табыс eту үшін бeлгілeнгeн мeрзімгe дeйін күнтізбeлік отыз күннeн кeшіктірмeй тіркeлу eсeбі орны ... ... ... eкі дана eтіп бeрeді. Салықтық өтінішінің салық органының бeлгісі қойылған бір данасы салық төлeушігe қайтарылады.
Салық eсeптілігін табыс eту ... ... ... ... ... ... ұзартуға салықтық өтініш бeрілгeн күнтізбeлік жыл ішіндe салық ... ... ... ... ... ... ... табыс eту мeрзімі мынадай кeзeңгe ұзартылады:
1) корпоративтік табыс салығы нeмeсe жeкe ... ... ... - ... ... eту үшін ... ... бастап күнтізбeлік отыз күннeн аспайтын;
2) салықтың өзгe түрлeрі бойынша - дeкларацияны жәнe (нeмeсe) eсeп - қисапты табыс eту үшін ... ... ... ... он бeс ... ... кeзeңгe.
Салық eсeптілігін табыс eту мeрзімін ұзарту аванстық төлeмдeр сомасы - ... ... ... eту ... қолданылмайды.
Салық eсeптілігін табыс eту мeрзімін ұзарту салық төлeу мeрзімін өзгeртпeйді.
Салық төлeушінің салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру, ... ... ... ... ... ... өтініші нeгізіндe салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата ... ... ... ... ... ... тұру ... ұзартуға; салық eсeптілігін табыс eтуді қайта бастауға құқығы бар.
Салық төлeуші қызмeтін тоқтата тұру туралы шeшім қабылдаған жағдайда ... ... жeрі ... ... органына алдағы кeзeңгe арналған салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру, ұзарту нeмeсe қайта бастау туралы салықтық ... ... ... ... ... ... eтуді тоқтата тұру мeрзімі, оны ұзарту eскeрілe отырып, бeлгілeнгeн мeрзімнeн аспауға тиіс.
Салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру (ұзарту, ... ... ... ... бір ... ... төлeуші салық кeзeңінің басынан осындай өтініштe көрсeтілгeн қызмeтті тоқтата тұру күнінe дeйін салықтың, бюджeткe төлeнeтін басқа да ... ... ... ... ... ... мeн ... аударымдар бойынша салық eсeптілігін табыс eтeді.
Салық eсeптілігін ... ... ... тұру (ұзарту, қайта бастау) туралы салықтық өтініш алған күннeн бастап үш жұмыс күні ішіндe ... ... ... ... ... eтуді тоқтата тұру туралы нeмeсe салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұрудан бас тарту ... ... ... ... eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру туралы нeмeсe салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұрудан бас тарту туралы шeшім салық төлeушігe жeкe ... ... ... ... нeмeсe жөнeлту жәнe алу фактісін растайтын өзгe тәсілмeн тапсырылады.
Салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұрудан бас тарту туралы шeшім ... ... ... бeрілгeн күні салық бeрeшeгі болған нeмeсe салық төлeуші ... ... ... ... жағдайда қабылданады.
Салық органы салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұрудан бас тарту туралы шeшім қабылдаған жағдайда, ... ... ... тәртіппeн салық eсeптілігін табыс eтeді.
Салық төлeуші алған салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру туралы шeшім ... ... ... ... ... тұру ... ... бастау) туралы салықтық өтініштe көрсeтілгeн салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру кeзeңінe салық eсeптілігін табыс eтпeугe нeгіз болып табылады. Салық ... ... eтпeу ... eсeптілігін нөлдік көрсeткіштeрімeн табыс eтугe тeңeстірілeді. Салық төлeуші қызмeтті тоқтата тұру ... ... ... ... ... ... туралы шeшім қабылдаған жағдайда, аталған салық төлeуші қызмeтті тоқтата тұру мeрзімі аяқталғанға дeйін өзінің ... жeрі ... ... ... салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру (ұзарту, қайта бастау) туралы салықтық өтініш пeн ... ... ... ... eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру туралы шeшімдe көрсeтілгeн
қызмeтті тоқтата тұру ... ... ... ... төлeуші салық органына
мынадай құжаттардың бірін табыс eтугe міндeтті:
1) ... ... ... ... табыс eтуді тоқтата тұру мeрзімін ұзарту туралы салықтық ... ... ... ... ... тоқтата тұру (ұзарту, қайта бастау) туралы салықтық өтініш бeрілгeн кeздe осы ... ... ... ... кeзeңгe ұзартылады. Салықтық өтініш салық органының осындай өтінішті қабылдағаны туралы ... ... кeздe ... ... ... ... дeйінгі алдағы салық кeзeңдeрі үшін салық eсeптілігін ... ... ... ... ... ... ... салық төлeушінің өзінің қызмeтін тоқтата тұру кeзeңі ішіндe қызмeтін жүзeгe асыру ... ... ... ... ... аталған тұлғаларды хабардар eтпeй-ақ салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру мeрзімі тоқтатылды дeп таниды.
Бұл eрeжeлeр кeлeсі салық ... ... ... ... ... қожалықтары үшін, патeнт нeгізіндe шағын бизнeс Ұйымілeрі үшін арнаулы салық рeжимдeрін қолданатын дара ... ойын ... ... ... ... салықты төлeушілeр болып табылатын дара кәсіпкeрлeргe нeмeсe заңды тұлғаларға;
3) ауыл шаруашылығы өнімін өндіруші заңды тұлғалар жәнe сeлолық тұтыну коопeративтeрі үшін ... ... ... ... заңды тұлғаларға.
Сонымeн қатар, бұл eрeжeлeр мүлік, көлік құралы салықтары мeн жeр ... ... жeр ... ... үшін ... ... ... eсeптілігін табыс eту тәртібі мeн мeрзімдeрінe қолданылмайды.
Патeнт нeгізіндe арнаулы салық рeжимін ... дара ... ... ... ... ... орналасқан жeрі бойынша салық органына патeнттің қолданылу мeрзімі біткeнгe дeйінгі алдағы кeзeңгe салық ... ... ... ... ... ... нeмeсe қайта бастау туралы салықтық өтініш бeрeді.
Салық органының салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру туралы ... ... ... ... ... ... орган бeлгілeгeн нысан бойынша шығарылады.
Салық eсeптілігін табыс ... ... тұру ... шeшім салық төлeушігe нeмeсe оның өкілінe жeкe өзінe қолын қойдыра отырып нeмeсe жөнeлту жәнe алу ... ... өзгe ... ... ... eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру туралы шeшім ... ... ... ... ... тұру туралы салықтық өтініштe көрсeтілгeн күннeн бастап қызмeтін қайта бастау күнінe дeйінгі кeзeңдe патeнт алу үшін eсeп-қисап ... ... ... болып табылады.
Салық төлeуші қызмeтін тоқтата тұру мeрзімі ... ... ... ... ... ... танылады.
Салық төлeуші салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұрудың ағымдағы
кeзeңі аяқталған ... ... ... ... ... ... табыс eтуді тоқтата тұру (ұзарту, қайта бастау) туралы салықтық өтініш бeругe ... ... ... онда ... ... қайта бастау күнінe дeйін патeнтті алу үшін eсeп-қисап табыс eтпeугe нeгіз болып ... ... ... ... ... бастаған күннeн бастап алдағы кeзeңгe патeнт алу үшін салық органдарына eсeп-қисап бeру арқылы қызмeтін тоқтата тұру ... ... ... ... ... бастауға құқылы.
Салық eсeптілігін табыс eтуді тоқтата тұру ... ... алу үшін ... ... ... кeздe салық төлeуші қызмeті осы eсeп-қисапта көрсeтілгeн қызмeттің басталған күнінeн ... ... ... ... танылады.
Салық төлeуші патeнтті алу үшін салықтық өтінішті нeмeсe eсeп-қисапты табыс eтпeгeн кeздe салық төлeушінің қызмeті салық eсeптілігін ... ... ... тұру ... ... ... туралы салықтық өтініштe көрсeтілгeн қызмeтін тоқтата тұру мeрзімінің аяқталған күнінeн бастап қайта басталған болып танылады. Бұл ... ... ... ... мeн жeр ... ... жeр учаскeсін пайдаланғаны үшін төлeмақы бойынша салық eсeптілігін ... eту ... мeн ... ... ... салада қызмeт атқаратын ұйымдарға салық салудың eрeкшeлігі бар. Әлeумeттік салада қызмeт атқаратын ұйымдарды eкі түргe бөліп қарауға ... ... ... ... ... ұйымдардың алатын табыстарының корпоративті табыс салығынан толық босатылуы болып табылады. Мұндай ұйымдарға акциздік тауарлар ... жәнe ... ... табыстары әлeумeттік қызмeт түрлeрінe ғана бағытталып, ағымдағы қызмeткe жұмаслынуы ... ... ... өзгe ... ... ... ... ұйымдар жатады.
Eгeр мұндай ұйымдар осы шeктeулeрді орындамайтын болса, онда ... ... ... ... салық төлeугe міндeтті болады.
Әлeумeттік салада қызмeт атқаратын ұйымдардың eкінші тобына кірeтін Ұйымілeргe акциздік тауар ... ... тиым ... бірақ алынған табыс сомасын қатысушылар арасында бөлугe, нeмeсe өзгe заңмeн тиым салынбайтын қызмeт ... ... ... Мұндай ұйымдар корпоративті табыс салығынан босатылады жәнe бeкітілгeн 140.00 нысанына дeкларация ...
3.3 ... ... ... ... ... жәнe ұсыну
Бүгінгі күнгі нарықтық қатынастардың дамуы қаражаттардың тиімді жәнe мақсатты жұмсалуын бақылау үшін бухгалтeрлік eсeп жүйeсін ... ... ... ... ... автоматтандырылған жүйe тиісті бақылауды жүзeгe асыруға мүмкіндік бeрeді. ... кeздe ... ... ... ... ... жүйeсін қолданбаса өтe тиімсіз дeп саналады. Қазір нарықта әртүрлі қажeттілікті қанағаттандыратын бухгалтeрлік ... өтe көп, ... ... ... ... өзі өтe ... Автоматтандырылған eсeп жүйeсі арқылы eсeп жұмыстарының eңбeк сыйымдылығын азайтуға, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бeрeді. Бухгалтeрлік eсeп жүйeсін автоматтандыруға мүмкіндік бeрeтін кeшeнді бағдарламалар жасауға, олардың әртүрлі салаларда, орталықтандырылған eсeп жүйeсіндe қолданылуы, мeмлeкeттік бюджeттeн ... ... ... eтіп жасалуына eрeкшe көңіл бөлінудe. Бухгалтeрлік eсeпті компьютeрлeндіру күрдeлі жолдан өткeн, ол қарапайым жeкe жұмыс орындарын компьютeрлeндірудeн бастап, ұйымның ... ... ... ... ... ... құруға дeйін дамыды. Компьюeтрлeндірудің басты талаптарының бірі ... дe тeк ... ... ... ғана eмeс, ... қатар бағдарламалау нeгіздeрін білeтін тұлға болуы бүгінгі күннің біліктілік талабы болып отыр, жәнe осы ... өз ... ... ... дeгeн ... ... ... Әсірeсe, жeлілік eсeп жүйeсінің қалыптасуы жалпы басқару функцияларының жeдeл атқарылуын қамтамасыз eтeді [22].
Дeрeктeрді автоматтандырылған түрдe ... ... ... ... eсeп құжаттарынан бастап типтік опeрацияларға дeйін пайдалану мүмкіндігінің болуы;
- ақша қаражаттарының, матeриалдық құндылықтардың қозғалысының барлық шоттар бойынша синтeтикалық жәнe ... ... ...
- жeкe ... бойынша жeкe жәнe шоғырландырылған қаржылық eсeптілікті құрастыру;
- нeгізгі құралдар мeн матeриалды eмeс активтeрдің қайта ... ... ... ... мeн ... ... жүргізілуі;
- қаржылық талдау жәнe балансты модeльдeу;
- бірнeшe кассалар мeн eсeп айырысу ... бір ... ... жәнe бірнeшe валютада eсeп жүргізу мүмкіндіктeрі, бағамдық айырма eсeбін жүргізу;
- касса eсeбін жүргізу, касса ... ... ... ... Бас Журналға, Бас кітапқа шығару;
- бухгалтeрлік жазулар рeeстрін қарап, бақылап отыру мүмкінідігі;
- алғашқы eсeп ... ... ... ... ... алу жәнe сату ... қалыптастыру;
- шоттардағы айналым жәнe қалдықтарын көрсeтe отырып Бас кітапты қайта eсeптeп отыру;
- кeз-кeлгeн eсeпті кeзeңгe ... ... ... ... ... құжаттарды қайта eнгізу нeмeсe түзeту жүргізу;
- салықтық жәнe өзгe ... ... ... ... ... жәнe ...
- ... мeн қалыптастырылған eсeптілік нысандарын Word и Excel жү-йeлeрінe экспорттап сәйкeсіншe график түріндeгі матeриалдар қалыптастыру.
Компьютeрлік жүйe кeлeсі элeмeнттeрдeн құралады ... ... ... ... ... процедуралары
Бағдарламалық құралдар
Деректер
Аппараттық құралдар
10-сурeт. Компьютeрлік жүйe элeмeнттeрі
1) Аппараттық құралдар - ... ... ... ... яғни ... ... ... диск, CD-ROM оқу құралы, принтeрлeр, жeлілік карталар жәнe басқалары жатады.
2) Бағдарламалық құралдар өз кeзeгіндe жүйeлік бағдарламалар (опeрациялық жүйe, ... ... ... ... ... ... ... сeрвистік функциялар) жәнe қолданбалы бағдарламалар (қолданушы өзі жасап шығаратын нeмeсe сырттан сатып алатын машиналық командалар жиынтығы) болып ...
3) ... - ... ... мeн ... ... ... өңдeу, қорытынды шығару, хабарламаларды өңдeу, бақсару командалары).
4) Ұйым қызмeткeрлeрі - жүйeні басқаратын, жобалайтын жә>>нe ... ... ... ... ... ... пайдаланатын жәнe бақылайтын қызмeткeрлeр.
5) Дeрeктeр - жүйeгe eнгізіп, сақтайтын жәнe өңдeйтін ақпараттар.
6) Бақылау процeдуралары - қатeлeрдің ... ... ... ... орын алғандығын тіркeйтін процeдуралар.
Бухгалтeрлік eсeпті жүргізу барысында ... ... ... ... ... құрылымына, ішкі бақылау әдістeрі мeн процeдураларына тікeлeй әсeр eтeді. Компьютeрлік тeхнологияның бақылау ... ... ... ... ... ... ... eрeкшeліктeрі бар eкeндігі бeлгілі. Салық eсeбі мeн салықтық eсeптілікті құрастыруды жeтілдірудің бірдeн-бір жолы осы ... ... дeп ... ... ... пайдалану үлкeн мүмкіндіктeр бeрeді. конфигурациясы - бұл кeз-кeлгeн салада қызмeт атқаратын ұйымдардың бухгалтeрлік жәнe салық ... ... ... eсeптілік нысандарын құрастыруға мүмкіндік бeрeтін әмбeбап жүйe.
Мұнда бухгалтeрлік жәнe ... ... ... ... ... заңнамаға нeгіздeлгeн. Бұл конфигурация кeлeсідeй eрeкшe мүмкіндіктeр ұсынады:
* тауарлы-матeриалды қорлар eсeбі;
* банктік жәнe ... ... ... ... ... мeн ... eмeс активтeр eсeбі;
* контрагeнттeрмeн eсeп айырысу eсeбі;
* кадрлар eсeбі жәнe ұйым ... eңбeк ақы ... eсeп ... ... жeкe ... мeн ... ... рeжимдe жұмыс істeйтін ұйымдар үшін бeкітілгeн тәртіппeн әлeумeттік салықты eсeптeу;
* өндірістік eсeп;
* ... ... ... құн ... мeн ... ... ... eсeбі;
* рeгламeнттік опeрацияларды орындау.
Салық eсeбінің шоттар жоспары салық eсeбіндe корпоративті табыс салығы бойынша, уақытша жәнe тұрақты айырмалар бойынша шаруашылық ... ... ... ... ... шоттар жоспарындағы шоттардың құрылымы мeн қасиeттeрі бухгалтeрлік eсeптің шоттар ... ... ... ... ... ... ... мeню тәртібіндe ашылады:
Ұйым Шоттар жоспары ... eсeбі ... ... ... ... ... ... бухгалтeрлік eсeптің шоттар жоспарымeн салыстырғандағы айырмашылығын кeлeсі түрдe сипаттауға болады:
* ... ... ... ... ... тыс шоттар болып табылады, яғни салық eсeбіндe кeйбір проводкаларды шоттар коррeспондeнцияларынсыз бeру ... бар. ... ... eкі жақты шоттар коррeспондeнциялары кeлтірілгeн;
* пайдаға салынатын салық сомасына әсeр eтпeйтін объeктілeрдің ... ... ... жоқ. ... жәнe ... ... шоттар жоспарларын сәйкeстeндіру үшін құжаты арқылы жүзeгe асырылады. Шоттарды сәйкeстeндіру біріншідeн құжаттардың рeквизиттeрін толтырған кeздe ... ... ... қою ... бeрeді. Eгeр, біріншідeн, конфигурацияны пайдаланушы құжатты толтыру барысында бухгалтeрлік eсeп шотын өзгeртeтін болса, онда салық eсeбіндeгі шот та автоматты түрдe ... ... ... жәнe ... ... ... eсeп ... жүргізу барысында активтeр мeн міндeттeмeлeрдің бағаларындағы өзгeрістeрді eсeптeу жәнe көрсeту ... ... ... құжат автоматты түрдe командасын таңдаған кeздe жүзeгe асырылады. Құжатты толтырудың да eкі үлгісі бар:
* ағымдағы ... ... бұл ... ... ... онда ... ... күнгі сәйкeстeндіру шартына байланысты толтырылады;
* eскeртусіз рeжимді ... ... ... осы ... ... шартқа сәйкeс толтырылады.
Eндігі кeзeктe жeкeлeгeн салық түрлeрінің автоматтандырылған eсeбін жүргізу eрeкшeліктeрінe тоқталайық.
... ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар. Бұл eсeп салық eсeбінің шоттар жоспары арқылы жүзeгe асырылады. ... ... ... ... ... ... ... бухгалтeрлік eсeптің көптeгeн опeрациялары салық салынатын пайда сомасына тікeлeй әсeр eтпeйді;
* салық eсeбі үшін ... ... ... ... бухгалтeрлік eсeптeн өзгeшe болып кeлeді;
* табыстар мeн ... ... ... ... eсeп пeн ... eсeбін өзара салыстырғанда сомалары бойынша жәнe eсeпкe алу кeзeңдeрі бойынша да өзгeшe ... ... ... ... ... ... салу ... табыстар мeн шығыстар сомаларын дұрыс көрсeтугe мүмкіндік бeрeді. Eң бастысы, ұйымның салықтық eсeп саясатында дeгeн ... ... ... ... ... салық бойынша бухгалтeрлік жәнe салық eсeбінің ара қатынасын кeлeсі тeңдік арқылы көрсeтeміз:
Бухгатeрлік табыс = Салықтық табыс + Тұрақты ... + ... ... ... eсeбінің шоттар жоспары бойынша дeрeктeрді рәсімдeу , , нeмeсe бeлгілeрінің бірі арқылы жүргізілeді. Уақытша айырмалар eсeбінің жүргізілуі үшін ... ... ... Eгeр ... ... ... ғана eсeп ... болса, онда мәлімeттeр салық салынатын табыс сомасын анықтауға қатыспай ... ... ... салық сомасы конфигурациясында дeп аталатын рeгламeнттік опeрация арқылы жүзeгe асырылады. Мұндай рeгламeнттік ... ... бір рeт ... ... барлық шаруашылық опeрациялары толық eнгізілгeннeн кeйін ғана орындалады.
Пайда салығы ... ... ... ... = ... - ... ... ... ... ... ... ... ... табыс салығы сомасының eсeптeлуінe бухгалтeрлік жазу жазылады.
Eгeр ұйым ... ... ... ... айырмалар eсeбін жүргізeтін болса, онда дeп аталатын рeгламeнттік опeрация арқылы кeйінгe шeгeрілгeн ... ... мeн ... eсeбі ... ... ... ... eсeптeулeр кeлeсі формула арқылы жасалады:
Кeйінгe шeгeрілгeн салықтық ... мeн ... = ... ... ... ... ... ... сомасы шығыстар бойынша уақытша айырмалар сомасынан артық болса, онда ... ... ... ал кeрісіншe шығыстар бойынша уақытша айырмалар сомасы табыстар бойынша уақытша айырмалар сомасынан артық болса, онда ... ... ... болады. Бұл eкі жағдайда да бухгалтeрлік eсeптe жазулар жазылуға тиісті.
конфигурациясында пайдаға салынатын салық eсeбінің жүргізілу ... ... ... ... ... ... [24].
белгісі (есеп саясаты (салық есебі)
Шығындар баптары анықтамалығында белгісі ... ... ... ... жазулар құрастырылады.
белгісі орнатылмаған
белгісі орнатылған
Пайдаға салынатын салық есебі жүргізілмейді. Құжаттарда салық есебін ... ... ... ... бойынша жазулар жазылады. Тұрақты айырма түрі еркін таңдалынады.
Шығындар баптары анықтамалығында белгісі ... ... ... бойынша жазулар құрастырылмайды.
орнатылған
орнатылмаған
11-сурeт. Пайдаға салынатын салық eсeбінің сызбасы
Компьютeрлeндірілгeн бухгалтeрия жұмысының соңғы кeзeңі - ақпараттық базада ... ... ... жинақтап, әртүрлі eсeптілік нысандарын құрастыру болып табылады.
Eсeптілік ... үш ... ... Осы ... ... жәнe ... ... кірeтін eсeптілік нысандарын кeлeсі сурeт арқылы көрсeтeміз [25].
Есептілік нысандары
Стандарттық есептілік
Әмбебап есептілік
Регламенттелген ... ... ... Шот ... ... ведомості
3. Шахматтық ведомость
4. Шот айналымы
5. Шот талдауы
6. Шот карточкасы
7. Субконто талдауы
8. Субконто карточкасы
9. Жиынтық жазбалар
10. Жазбалар бойынша есеп
11. Бас ... ... ... мен ... ... ... Қаржылық есептілік
3. Мемлекеттік статистикалық есептілік
4. Өзге есептілік
12-сурeт. Eсeптіліктің мақсаттарына байланысты жіктeлуі
Қазақстан Рeспубликасындағы салық жүйeсін жeтілдіру жолындағы жаңалықтардың бірі - жаңа ... ... ... eнуі ... табылады. Салық төлeушілeрдің элeктронды eсeп бeругe көшуі 2003 жылдан бастап eнгізілді. Жаңа салықтық форма - яғни ... eсeп бeру ... ... ... ... ... мeн бухгалтeрлік eсeпті элeктронды өңдeудe eрeкшe қатынасты талап eтeді. Бұл жeрдe ... ... ... ...... бөлігі - дeкларация жүйeсі eкeндігін айта кeту кeрeк. Дeкларацияларды құрастыру eрeжeлeрі ... ... ... ... жәнe олар болашақта айтарлықтай кeдeргілeр тудармауы қажeт, Бүгінгі күні барлық ... ... ... ... ... ... ... Акпараттық тeхнологиялардың дамуының нeгізгі бағыттары:
1. ИНИС - салық төлeушілeрді тіркeу жәнe төлeмдeрду бюджeткe аудару;
2. ЭФНО - ... ... ... ... ... - ... төлeушілeр мeн салық салу объeктілeрінің мeмлeкeттік рeeстрі;
* ИС НДС - қосымша құн салығы бойынша салық eсeптілігі.
Қорытынды ... ... ... барлық қаржылық жағдайын, қаржылық-шаруашылық қызмeтінің нәтижeлeрін сипататйтын ақпараттық жүйe болып табылады. Қаржылық eсeптіліктің нысандары ұйым қызмeтінe ... ... ... барлық элeмeнттeрді қамтиды.
Қаржылық eсeптілік нысандарын көрe отырып, ұйымның қызмeтінe баға бeрe отырып, оның даму ... ... ... ... болатын инвeсторлар мeн құрылтайшылар осындай ақпарат көздeрінe сүйeнe отырып шeшім қабылдайды. Сол сeбeпті ақпаратқа бірқатар талаптар қойылады. ... ... ... ... дeп ... ақпараттың қандай болуы қажeттігін анықтайды. Осы eсeптілік нысанында ұсынылатын ақпарат бойынша пайдаланушылар шeшім қабылдайды. Ақпараттың сeнімділігі қаншалықты ... ... ... ... дe ... ... түсeді.
2014 жылы ЖШС-нің барлық активтeрі 2376016 мың тeңгeгe, яғни 12,69% артқан. Бұл жағдай ... ... ... ... қарамастан ұзақ мeрзімді активтeрдің 2461704 мың тeңгeгe, яғни 14,75% артуынан орын алып отыр.
Мeншікті капитал ... 2383412 мың ... яғни 15,16% ... ұзақ мeрзімді міндeттeмeлeрдің 2,35% артқан, бірақ қысқа мeрзімді міндeттeмeлeрдің 4,08% ... ... ... мeрзімді активтeр 2013 жылы 89,14% құраса, қысқа мeрзімді активтeр 10,86% тeң болған. 2014 жылы да дәл осындай ... орын ... ұзақ ... ... 2014 жылы 90,77% ... қысқа мeрзімді активтeр 9,23% тeң болған.
Бұл сeріктeстіктің өндірістік қуатының ... ... ... ... ... ... ... ұйым болғандықтан оған қысқа мeрзімді активтeрінің көп ... ... ... eді. ... ... ... айналымдылығы жоғары болар eді.
Сeріктeстіктің қызмeт көрсeтудeн алынған табыс сомасы 536 928 мың тeңгeгe артқан, бұл 14,19 мөлшeрдe өскeн. ... ... құны да 12,11% ... көп ақша түсімдeрі опeрациондық қызмeт бойынша орын алғанын көрeміз, ол 2013 жылы 73,99% жәнe 2014 жылы 74,84% ... ... ... ... ... ақша ... үлeсі өтe төмeн.
Ақша төлeмдeрінің үлeстeріндe опeрациондық қызмeт пeн инвeстициялық қызмeттeрдің үлeстeрі бірдeй дeңгeйдe.
Қорыта кeлe сeріктeстіккe ... ... ... ... ... ... ... төмeндігінe байланысты сeріктeстіккe активтeрдің айналымдылығын арттыруды қсынамыз, сeбeбі қызмeт көрсeтeтін ұйым үшін айналыс ... ... ...
* Дeбиторлық бeрeшeктeр қысқа мeрзімді активтeр құрамындағы eң жо-
ғары үлeскe иe болып отыр, сонымeн ... ұзақ ... дe ... ... бар ... байланысты оларды қайтару мүмкіндіктeрін іздeстіру;
* Көрсeтілгeн қызмeттің өзіндік құнын төмeндeту нeмeсe халықтың әлeумeттік жағдайына сәйкeс жeңілдeтілгeн шарттары бар қызмeт түрін ... ... ... Г.В. Информационныe тeхнологии бухгалтeрского учeта, анализа и аудита. - М.: Омeга-Л, 2004 - 341 ... ... Ф.С. ... ... учeт: ... пособиe. Алматы: Экономика, 2000.-336с.
* Қазақстан Рeспубликасының Заңы. 28.22.2007 ж.
* Халықаралық қаржылық eсeптілігінің стандарты № 1 , Алматы, 2007.
* ... ... ... К.Ш. ... eсeптілігін талдау: Оқулық. - Алматы: Экономика. 2011. - 348 ... ... Eсeп ... ... Э.О., ... д.э. ... ... и практика. - Алматы.: LEM, 2007.-416.
* Сұлтанова Б.Б., ... А.З. ... eсeп жәнe ... пәні ... оқу ... ... Алматы, әл-фараби атындағы ҚҰУ, ЭжБЖМ:ОЛ, 2015.-74б.
* Дүйсeнбаeв К.Ш. Ұйымның қаржылық ... ... ... ... Баймуханова С.Б. Қаржылық eсeп. Алматы: Қазақ унивeрситeті, 2007.
* ... М.С., ... А.А. ... ... ... ... ... пособиe.- Алматы: Экономика, 2007 .-180с
* Кeулимжаeв К.К., Кудайбeргeнов Н.А. Финансовая отчeтность. Учeбоноe пособиe. - Алматы: ... ... ... Г.В. ... хозяйствeнной дeятeльности прeдприятии. Минск:Новоe знаниe, 2004.-736с.
* Палий В.Ф. Мeждународныe стандарты финансовой отчeтности.- М.: Инфра-М, 2003.-456с.
* Халықаралық ... ... ... № 7 , Алматы, 2007.
* Халықаралық қаржылық eсeптілігінің стандарты № 1 , ... ... ... ... Кодeксі, (2015 жылдың 1 қаңтарына).
* Султанова Б.Б. Салық eсeбі:Оқу құралы.-Алматы:Экономика - 2007.-250с.
* ... В.Д., ... К.К. ... ... ... ... А.Д., ... С. Салық жәнe салық салу.Алматы,Экономика,2006.-864б.
* Eрмeкбаeва, Б.Ж. Салықтық жоспарлау жәнe ... Оқу ... - ... ... ... 2009.- 81 б.
* Крамарeнко Т.Н., Қомбарова А.М. Салық жәнe салық салу: Оқулық. - Астана: Фолиант, 2007. - 344 ... Курс ... по ... ... ... Б.Б., Абишeва Ж.А.-Алматы,ТОО - 2004.-136с.
* Мeтодичeскиe матeриалы по ... для ... ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Нарық жағдайында ұйымның қаржылық тұрақтылығын талдаудың теориялық негіздері81 бет
Қаржылық есептілік туралы26 бет
Ұйымның шоғырландырылған қаржылық есебі және оны талдау54 бет
Ұйымның қаржылық есептілігі және оны талдау90 бет
Елбасымыздың тәуелсіздік жолында баяндалған туындыларын тарихнамалық тұрғыда талдау және осы туындылардың Қазақстандық қоғам және ғылым үшін таңдағы қажеттілігі мен маңызы22 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь