Автокөлік жолдары

КІРІСПЕ
1ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АВТОКӨЛІГІНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
1.1 Қазақстан автокөлік жолының дамуы
1.2. Қазақстандағы автомобиль жолының жолаушы және жүк тасымалындағы алатын орны
1.3 Автомобиль жолдарын пайдалану жағдайындағы қоршаған ортаның ластануы
2 КӨЛІКТІК ИНФРАҚҰРЫЛЫМ ҚАЛЫПТАСТЫРУ
2.1. Автомобиль көлігіндекөлік инфрақұрылымын қалыптастыру және дамыту
2.2. Автокөлік қызметтері нарығын дамыту
2.3. Транзиттік әлеуетті пайдалану
2.4. Инновациялық даму және кадр әлеуетін қалыптастыру
3 АВТОМОБИЛЬ КӨЛІГІНЕ 2015 жылға ДЕЙІНГІ КӨЛІК СТРАТЕГИЯСЫН ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Көлік стратегиясын іске асыру кезеңдері
3.2. Көлік стратегиясынан күтілетін нәтижелер
3.3 Оңтүстік.Батыс автожолының қайта құрылуының жобасы
3.4«Жол картасы» бағдарламасы Республикалық және жергілікті маңызы бар жолдарды жөндеу, қайта жаңарту мәселелері
3.4.1 Облыстар бойынша автомобиль жолдарынын жөндеу жұмыстарының орындалуы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстанның көлік - коммуникациялық кешенінің құрамына автокөлік жолдары, автокөлік (жүк тасымалдайтын, автобус), қалалық электрлік (трамвай, троллейбус), темір жол,құбыр, теңіз және өзен, әуе көліктері, пошталық байланыс және радио, телекоммуникация жүйелері кіреді.
Қазақстанның көлік жүйесі негізінен Кеңес Одағы кезеңінде құрылды. Тарихи тұрғыда Қазақстанның оңтүстік пен оңтүстік - шығыс аймақтары арқылы өткен Ұлы Жібек жолын айту керек. Қытайдың оңтүстік - шығысынан Түркияның Жерорта теңіз жағалауларына дейін 6,5 мың шаршы шақырымға созылған бұл жол - Қазақстанның экономикасы мен мәдениетінің дамуында тарихи зор рөл атқарды. Мысалы, қазіргі игеріліп жатқан Трансеуразиялық темір жолы (Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейін) бұрынғы Жібек жолын алмастырады деуге болар еді.
Көліктің жеке алғанда ешқандай өнім өндірмейтіні мәлім, бірақ оның шаруашылықтағы маңызы зор, көлік болмайынша кез келген аумақтың қазіргі экономикасы, бейнелеп айтқанда, бір күнде тіршілік ете алмайды, өйткені өндіруші өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, өнім мен оның тұтынушылары арасындағы байланысты қамтамасыз ете алатын тек қана көлік. Сонымен қатар, көлік еңбек бөлінісін кеңінен дамытуға және осының негізінде жекелеген республикалар мен экономикалық аудандардағы шаруашылықтардың мамандануын тереңдете түсуге мүмкіндік береді.
Әр елдің экономикалық даму қарқыны инфрақұрылымның озық даму деңгейіне, оның ішінде көлік кешені мен байланыс жүйесіне тығыз байланысты болады. Қазақстанда көліктің маңызы ерекше деп айтуға негіз бар. Себебі, еліміздің географиялық орны (ішкі континентальдық орналасуы), территориясының аумағы (Қазақстан дүниежүзінде жер бетінің - 2%, Азияның – 6,1%, ТМД елдерінің - 12,1% келеді), халқының сирек орналасуы (1 шаршы шақырымға 6,2 адам), табиғи ресурстарының байлығы, елді мекендердің оның ішінде өндіріс орталықтарының бір-бірінен алыс жатуы, өнеркәсібінің біркелкі орналаспауы сияқты ерекшеліктері көлік - коммуникациялық кешенінің рөлі мен маңызын арттырады.
Қазақстанда көлік жүйесінің дамуы мен құрылымы әр түрлі көліктердің техникалық – экономикалық ерекшеліктеріне, еліміздің территориялық пен табиғаттық жағдайына, өнеркәсіппен ауылшаруашылықтың дамуы мен орналасуына, физикалық – географиялық және экономикалық географиялық орнына байланысты болып келеді. Сондықтанда Қазақстанның көлік жолдарының даму жағдайы мен Қазақстан территориясындағы транзиттің ел экономикасының дамуында алатын орнын зерттеу дипломдық жұмысымның өзектілігі болып табылады.
1 Қожахмет М. Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық географиясы. - Алматы, 2007. - 152 б.
2 www.mtс.kz
3 Уәлиева Ә.Б. Көлік инфрақұрылымын Қазақстанның шекара маңы аймақтарында дамыту және оның халықаралық жобаларды іске асырудағы маңызы // Магистраль. – Алматы, 2007.- №10.-49-53б.
4 Арнайы web-сайт ҚР статистикасы жөнінде http//www.stat.kz/
5 Пивень К.Д История развития транспорта и коммуникации Казахстана. Алматы 2000. – 258с
6 Тілеубай Т. 2015 жылы Қазақстан ірі аймақаралық транзиттік орталыққа айналады: үкіметте 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясынң жобасы мақұлданды // Жас қазақ.-2006.-24 наурыз (№11).2 б.
7 Қасымжанова Ж. Көліктің жекелеген түрлерімен жүк тасымалдау// Қазақстан және оның өңірлері. Алматы, 2006. - №2. - 19-20 б.
8 Қазақстан Республикасының автожол саласын дамытудың 2006-2012 жылдарға арналған бағдарламасы
9 Тілеубай Т. 2015 жылы Қазақстан ірі аймақаралық транзиттік орталыққа айналады: үкіметте 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясының жобасы мақұлданды // Жас қазақ.-2006.-24 наурыз (№11).2 б.
10 Қиялбаев Ә.Қ., Тоққұлов С.Т., Телтаев Б.Б., Талғатбекова Қ.А. «Көлік кешеніндегі қоршаған ортаны қорғау шаралары»: Оқу құралы. Алматы, 2004. 14-25 б.
11 Интернет жүйесі www.google.kz
12 Хейман С. Разделение труда и развитие инфраструктуры. – М., МГУ, 1979. – 132 с.
13 Ашимова А.А. Республикада көлік қызметтері және оның даму үдерісі // ҚазЭу хабаршысы.-2009.-№5. 114-115 б.
14 www.kazinform.org
15 Қаналиев Б. Көлік-коммуникация саласының мүмкіндігі таңдалған бағыттың дұрыстығын дәлелдейді // Егемен Қазақстан.-2002.-20 қыркүйек.(№221-222)-5 б.
16 Назарбаев Н.А. Стратегия развития «Казахстан – 2030».
17 Траспортная стратегия Республики Казахстан до 2015 года.
18 Карибжанов Х.С., Тулеугалиев Г.И. Экономико-правовые основы транзита. – Петропавловск, 2002. – 371 с.
19 Құсайынов Ә. Көлік саласы көркейіп келеді/ әңг. Б.Сабырбеков // Дала мен қала.-2010.-15 ақпан (№6)-5 б.
20 Сабырбеков Б.Қ . «XXI ғ. Жібек Жолы: Батыс Еуропа – Батыс Қытай халықаралық автодәлізі ел экономикасының күретамыры» / Дала мен қала. 2009, 16 сәуір (15);
21 www.europe-china.kz
22 www.nkkazinform.kz
23 ҚР президенті Н.А. Назарбаевтің Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Казахстан, Алматы, 2008, №39, 1 бет
24 Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. www.akorda.kz
25 www.dorkarta.kz
26 Назарбаев Н.А. Стратегия развития «Казахстан – 2030».
27 www.inform.kz
28 www.kazinform.org
29 Сәдуақасов А. Көлік қатынасы уақыт ырғағына ілесе ала ма?: Көлік қатынасын дамыту туралы //Нұр-Астана.-2010.-30 қыркүйек (№45).-4 б.
29 ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мәліметтері.
        
        Кіріспе
Қазақстанның көлік - коммуникациялық кешенінің құрамына автокөлік жолдары, автокөлік (жүк тасымалдайтын, автобус), қалалық электрлік (трамвай, троллейбус), темір жол,құбыр, теңіз және ... әуе ... ... ... және ... телекоммуникация жүйелері кіреді.
Қазақстанның көлік жүйесі негізінен Кеңес Одағы кезеңінде құрылды. Тарихи тұрғыда Қазақстанның оңтүстік пен ... - ... ... ... ... Ұлы ... жолын айту керек. Қытайдың оңтүстік - шығысынан Түркияның Жерорта теңіз жағалауларына дейін 6,5 мың ... ... ... бұл жол - ... ... мен ... ... тарихи зор рөл атқарды. Мысалы, қазіргі игеріліп жатқан Трансеуразиялық ... жолы ... ... ... ... дейін) бұрынғы Жібек жолын алмастырады деуге болар еді.
Көліктің жеке алғанда ешқандай өнім өндірмейтіні мәлім, бірақ оның ... ... зор, ... ... кез ... ... қазіргі экономикасы, бейнелеп айтқанда, бір күнде тіршілік ете алмайды, ... ... ... пен ауыл шаруашылығы, өнім мен оның тұтынушылары арасындағы байланысты қамтамасыз ете алатын тек қана көлік. ... ... ... ... ... ... дамытуға және осының негізінде жекелеген республикалар мен экономикалық аудандардағы шаруашылықтардың мамандануын тереңдете түсуге мүмкіндік ... ... ... даму қарқыны инфрақұрылымның озық даму деңгейіне, оның ішінде көлік кешені мен ... ... ... байланысты болады. Қазақстанда көліктің маңызы ерекше деп айтуға негіз бар. ... ... ... орны ... ... ... территориясының аумағы (Қазақстан дүниежүзінде жер бетінің - 2%, Азияның - 6,1%, ТМД ... - 12,1% ... ... ... орналасуы (1 шаршы шақырымға 6,2 адам), табиғи ресурстарының байлығы, елді мекендердің оның ішінде өндіріс орталықтарының бір-бірінен алыс ... ... ... ... ... ... көлік - коммуникациялық кешенінің рөлі мен маңызын арттырады.
Қазақстанда көлік жүйесінің ... мен ... әр ... көліктердің техникалық - экономикалық ерекшеліктеріне, еліміздің территориялық пен ... ... ... ... ... мен ... физикалық - географиялық және экономикалық географиялық орнына байланысты болып келеді. Сондықтанда ... ... ... даму ... мен ... ... транзиттің ел экономикасының дамуында алатын орнын зерттеу дипломдық жұмысымның өзектілігі болып табылады.
Көлік - ... және ауыл ... ... ... ... ... Оның мақсаты өндіріс өнімдері мен жолаушыларды тасымалдау және дайын өнімдерді тұтынушыларға жеткізу. Сондықтан көлік шығыны ... пен ауыл ... ... ... ... ... салалардың өнімінде, мысалы, қара және түсті металлургия, ... ... т.б. ... ... ... құны 25-30 %-ға ... жетеді. Аудандар, аймақтар, елді мекендер арасында өндірістік байланысты атқару арқылы көлік олардың ... ... және ... ... ықпал жасайды. Халықаралық, ауданаралық және ішкі көлік жүйесі арқылы кәсіпорындар мен өндіріс салаларының мамандануына және территориялық құрылымның ... және ... ... ... әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып есептеледі.
Міне, ... бәрі ... ... ... ... айқындап берді.
Қазақстан көлік жолдарының дамуы жергілікті халықтың әлеуметтік жағдайына әсер етіп қана қоймай, сонымен бірге еліміздің әлеуметтік -экономикалық жағдайларына оң ... ... ... ... кеңінен баяндалады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Қазақстан автокөлік жолының қазіргі жағдайы мен келешектегі даму жобалары мен болашақ технологиялардың негізгі тенденцияларын ... ... ... ... ... ... ... айқындады:
- Автокөлік жолының қазіргі жағдайын талдау;
- Қазақстан территориясындағы транзиттің ел экономикасының дамуында алатын ... ... ... кешенді сараптама мен негізгі тенденцияларын анықтау арқылыҚазақстанның автокөлік жолдарын трансеуразиялық магистральға айналдырудың ... мен жаңа ... ... ... міндеті болып табылады.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі: Тәуелсіз егеменді Қазақстанның қазіргі мақсаты өзінің дүниежүзіндегі геоэкономикалык және геосаясаттық орнын пайдалана ... ... ... ... ішкі ... ... және ... орнын тиімді пайдалана отырып транзиттік әлеуетін дамытудың болашақтағы бағыттарын анықтау.
1ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АВТОКӨЛІГІНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
1.1 Қазақстан автокөлік жолының ... ... - ... ... ... ... ... бірі, оның тиімді қызметі мен тұрақты дамуы қазіргі заманғы жағдайларда экономиканың өсуіне, халықтың өмір жағдайын ... және ... ... ... болып табылады. Темір жолдар мен су жолдарының аса төменгі ... ... ... ... ... ... ал көптеген өңірлер үшін жалғыз қатынас құралы болып табылады, оның арқасында тауар, құрылыс және ауылшаруашылық жүктері келіп түседі, өнім ... ... ... ... ... ... ... жүктердің тасымалдануын тездету мен оларды сақтау факторлары аса маңызды. Осыған байланысты, жүк жіберушілер, әсіресе жеке секторда жақын арақашықтықта ғана емес (300 км ... алыс ... ... ... км) ... ... ... бағдарланды. Өндіріс және ауылшаруашылық, шағын және орта бизнес өндірістерін дамыту арқылы облысаралық ... ... ... ... ... ұлғаяды[1].
Қазақстандағы автомобиль жолдарының ұзақтығы шамамен 148 мың км ... ... ... 93 мың км ... жалпы пайдаланымдағы жолдар, 44 мың км ... елді ... ... және ... 11 мың км ... ... кен орындарына, фермерлік және орман шаруашылықтарына, технологиялық жолдар рөліндегі ... да ... ... ... ... ... (кесте 1).
Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары өзінің маңыздылығы бойынша ұзақтығы 23 495 км ... ... бар ... ... соның ішінде: ұзақтығы 12 992 км халықаралық маңызы бар және ұзақтығы 70 116 км ... ... бар ... және ... ... бар ... жалпы пайдаланымдағы автожолдардың 25% құрайтынына қарамастан, оларға 50% ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша республиканың жалпы пайдаланымдағы жолдар желісі құрастырылған.
Қазақстандағы халықаралық ... ... ... ... ... бар ... ... орындалады. Олар 7 дәлізге бөлінеді: 1-дәліз: Қорғас-Алматы-Ташкент. Өзбекстанды Қазақстанның оңтүстік шығыс аймақтарымен жалғастырады және шығыста ҚХР-на шығады. Батыста автожол ... ... Орта Азия ... ... Шымкент қаласында 1-дәлізге шыққаннан кейін Қытайға, Орта Азия елдеріне және Туркияға ... ... ... 2-дәліз: РФ шекарасы - Орал - Ақтөбе - Қызылорда - Шымкент. Орталық Ресейді Қазақстанның ... ... ... ... РФ ... Петропавл-Астана-Алматы-Қырғызстан шекарасы. Солтүстікте автожол Оралдың өнеркәсіпті аймағына шығады. ... ... ... ... өтіп, Солтүстік Қазақстанның астықты аймағын, Қарағанды өнеркәсіптік аймағын республиканың ... ... ... ... және ... ... Үнді ... шығады. Бағыт Қазақстанның елордасы Астана қаласына көшірілгеннен кейін ерекше мәнге ие болды. ... РФ ... ( ... - Павлодар - Семей - Майқапшағай. Батыс Сібірдің өнеркәсіптік аймақтарының, Шығыс ... ... ... қамтамасыз етеді. 5-дәліз: РФ шекарасы (Челябинск) - ... - РФ ... ... ... аумағы бойынша ұзындығы 220 шақырым болатын маршрут - Сібір аймақтарын орталық ... ... ... ... бір ... ... РФ ... (Қорған) - Петропавл - Есіл - Арқалық - Жезқазған - Қызылорда - Өзбекстан. ... ... ... ... ... және кен өндіретін) кесіп өтеді. Солтүстік Қазақстаннан, Оралдың арғы жағынан және Батыс Сібірден Орта Азияға және Үнді мұхитына шығатын ең ... жол. ... РФ ... ... - ... - ... - Түрікменбашы.
Оларды толықтыру үшін іргелес мемлекеттермен ... - ... - ... ... ... РФ ... шығулар) жолдардағы бірнеше байланыстыратын учаскелерді салу қажет [3].
Кесте 1.
Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының ... ... ... ... ... ... ... км
Жабының түрі
I
II
III
IV
V
А/Б
Ц/Б
қара-
қиыр/ ... ... ... ... маңызы бар*
70116
83
760
14451
44262
8982
6626
17789
11113
640
24584
9364
БАРЛЫҒЫ
93611
1024
4394
31366
46181
9068
16421
97
25215
15333
674
26400
9471
*ескертпе:жергілікті желі бойынша санаты жоқ 1578 км автожол бар
Жалпы пайдаланымдағы жолдарда ... ... 122,1 мың қума ... астам 3 291 көпір мен жол өтпелері бар, ... 95 % ... және ... 5% ... 2). ... 2. ... ... [3].
№ р/с
Автомобиль жолдарының маңыздылығы
Жалпы ... ... ... ... ... ... бар ... 495
1 211
57 017
13 951
274 524
2
Жергілікті маңызы бар автожолдар
70 116
2 080
65 058
29 432
405 732
БАРЛЫҒЫ
93 611
3 ... ... ... ... ... ... ... дейін Қазақстанда ондаған ғана автомобиль болды, бұлардың өзі жеке ... ... еді, ол ... ... ... жүрісіне лайықталмаған, жалпы ұзындығы 50 мың шақырымдай ғана қара ... ... ... ... ... ... ... көлігі Кеңес өкіметі жылдарында дами бастады. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Қарсақпай мыс руднигінің құрылысына 1-1,5 ... және 23 ... жүк ... ... ... ... ... күш көлігімен бірге 33 мың тонна жүк тасыды. 1921 ж. азық-түлік халкоматы Ақмолаға ( қазіргі ... ) тез ... ... ... үшін ондаған автомобиль жіберді, бұл бірнеше машинаны тобымен пайдаланған алғашқы тасымал еді; сол жылы ҚазКСР ... ... ... ... ... Оның паркінде 32 автомобиль болды.1921 ж. көлемі 21,9 мың т жүк ... 1924 ж. ... ... ... ... - Орал ... жолаушы автомобиль маршруты ұйымдастырылды, бұл маршрутқа 7 жеңіл ( v = 25 км/ сағ), 3 жүк (v = 10 км/ сағ) ... ... ... ал 1925 жылы Орал - ... ... ... 1925 ж. Қазақ автомобиль қатынастары басқармасы құрылды, ол Алматы-Фрунзе (1925 ж.), Алматы-Жаркент (1926 ж.), Алматы- Хоргос, ... ... ... ... (1927 ж.), маршруттары бойынша жол қатынасы ұйымдастырылды. Петропавл - ... - ... ... - ... - ... ... ... және жүк таситын тұрақты автомобиль қатынасы басталды; Алматы, Семей, Петропавл, Орал қалаларында ... ... ... (1927 ж.). 1928 ж. Қазақстан шаруашылықтарының автопаркінде 300-ге тарта шетелдік үлгідегі машиналар болды. 30-жылдардың басында отандық автомобиль өнеркәсібінің ұйымдастырылуына ... ... ... тез өсе бастады, республиканың шалғай аудандарынан, темір жол ... ... ... үшін ... ... ... құрылды. Осы уақыттан бастап автомобиль көлігі халық шаруашылық жүктерін, негізінен құрылыс материалдарын тасуға тұрақты ... ... ... ... 1940 ж. ... - інде 106 мың ... қара жол мен тас жол, оның ... 1,5 мың шақырым қатқыл табан жол болды; автомобиль және көлік жолдарының ең ұзындығы облыстар ... ... ... ... облысында 13,5 мың, Қостанай облысында 11,4 мың, Павлодар облысында 9,8 мың, Алматы облысында 8,2 мың және ... ... ... 6,2 мың ... ... автопаркінде машина саны 900-ге жетті, жалпы пайдаланымдағы автокөліктің жүк ... 0,5 млн. ... ... 146 мың ... жүк ... жолаушылар тасымалының айналымы 67,5 млн жолаушы-километрден асып түсті, автобуспен 10,3 млн адам тасылды. Ұлы Отан соғысы жылдарында ... ... ... ... ... Соғыстан кейінгі уақытта (60 - жылдардың аяғына дейін) автокөліктің материалдық-техникалық базасы нығайды; ... ... құру ... ... ... ... кеңейтіліп, қатқыл табан жолдарға айналдырылды. 60 - жылдары ... ... ... ... ... ... шаралар жүзеге асырылды: ұсақ автомобиль шаруашылықтары жойылып, көлік құралдары жалпы пайдаланым жүйесіне шоғырландырылды, ведомствалардың автомобиль шаруашылықтары нығайтылды.
1960-70 жылдары тасымал ... ... саны 75 ... жүк ... ... 2 есе өсті.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін республиканың автокөлік құралдары паркінде 372214 жүк ... 848904 ... ... ... ... 5961 ... 24208 ... бабында пайдаланатын жеңіл автомобильдер, 818735 жеке меншіктегі жеңіл ... ... ... 14178 санитарлық, 4322 өрт сөндіретін автомобильдер, 13023 автокран), 27259 жартылай тіркеме, 64201 автотіркеме ... Жүк ... ... жүк ... 5,3т, автотіркемелердікі - 11,9, автобустардың орташа жолаушылар сиымдылығы-24,2 отыратын орын.1991-2000 жылдар кезеңінде жүк автомобильдерінің саны 47%-ға, арнаулы автомобильдердің саны ... ... оның ... ... ... саны 17,8%-ға көбейді [5].
Автомобиль жолының басты ерекшеліктері:
- жоғарғы деңгейдегі жан-жақты ... ... және ... көлік түрлеріне колайсыз аймактарға көлік ретінде пайдалану;
- қосымша шығынсыз кез келген жүкті өндірушіден тұлынушыға дейік (есіктен ... ... ... ... ... шапшаң, тез және дәл уакытта жеткізу;
- жүк және жолаушы тасымалдаудың салыстырмалы түрғыда ко-лайлылығы және оңайлығы.
Осы көліктің басты міндеті - ... ... ... ... ... ... біріктіру, жүктерді ұсақ дайындаушылардан көліктің магистральді желілеріне және кері ... ... ... тас ... мен жақсартылған қара жолдардың жалпы ұзындығы 94 мың шақырымнан асады. Оның 83 мың шақырымға ... ... ... жол. ... жолы ... әлі де ... ... бүкіл республика бойынша қолайлы жолдар салу жұмысы жыл сайын жүргізіліп келеді, алайда олардың басым бөлігі әзірше Қазақстанның Оңтүстік шығысы мен ... ... аса ұзын және ... ... жолдарының бірі оңтүстік шығыстағы үш облыстың аумағымен өтіп, Алматыны - Бішкек арқылы ... ... одан әрі ... ... Қазақстанның келесі автомобиль жолы Алматыдан солтүстікке Семей мен Өскеменге қарай бағытталып, одан Жаркентке, Талдықорған мен Текеліге ... ... ... ... жол ... маңында бұл жол 2010 жылғы есеп бойынша, Қазақстан көлік жүйесі 115 мың км-ден астам автомобиль тас жолын, 14,4 мың км ... ... 7,4 мың км. ... ... ... жолдарын, 4 мың км.өзен жолдарын және мыңдаған км әуе мен мұнай, газ өнімдерін тасымалдайтын құбыр магистральдарын ... ... ... ... негізгі бөлігі Солтүстік және Оңтүстік Қазақстанның үлесіне тиеді (63%). Республикадағы аса ұзын және қолайлы автомобиль жолдарының бірі оңтүстік шығыстағы үш ... ... ... ... ... ... ... Шымкентпен одан әрі Ташкентпен жалғастырады. Қазақстанның келесі ... жолы ... ... ... мен ... ... бағытталып, одан Жаркентке, Талдықорған мен Текеліге қарай тармақталады. Жаңғызтөбе темір жол станциясының маңында бұл жол.
деп аталатын ... ... ... ол Шығыс Қазақстанның барлық аудандарын аралап өтеді. Алматы - Шелек - Нарынқол, ... - ... Орал - ... ... - ... Қарағанды-Жезқазған автомобиль жолдары республиканың көлік байланысында үлкен рөл атқарады. Солтүстік Қазақстандағы ... - ... ... - Көкшетау, Петропавл - Қостанай автомобиль жолдары ... ... ... ... ... ... қымбат әрі экологиялық жағынан лас.
ҚазССР-інде халық шаруашылығы жүк тасымалының 55%-іне жуығы автокөліктің үлесіне тиеді және оны ... ... ... жұмсалатын қаржының 60%-і бөлінеді. Автокөлік ведомстволық көлік және ... ... ... ... ... бөлінеді, соңғысы ҚазССР автокөлік министірлігі қарамағында. Республиканың бүкіл көлік жүйесінің жүк ... ... ... түрі төмендегідей: автокөліктің үлесі-10%, автомобиль көлігінде - 40% -дан ... ... ... ... -53,7%. ... ... облыс пен облысты, аудан мен ауданды және өнеркәсіп орталықтары, колхоздар мен совхоздарды, бір сөзбен барлық елді мекендерді бірімен ... ... ... халыққа қызмет ететін 25 мың автобус, 49 қалада 6,8 мыңнан астам жеңіл таксилер ... ... 5,3 мың ... ... ... ұзындығы 500 мың шақырымға жуық автомобиль көлігінің жүруіне арнап салынған жол. Автомобиль қозғалысының жиілігіне байланысты ... ... ... ... автомобиль жолы 5 категорияға бөлінеді: 1 категориялы автомобиль жолында автомобиль жылдамдығы сағатына 150 шақырым болса, 5 ... ... ... ... сағатына 60 шақырым. Автомобиль жолы бойында жол белгілері, қызмет көрсету ғимараттары (автовокзал, май құю станциялары, мотельдер және басқалары болады). ... ... ... ... ... ... республикалық, облыстық, жергілікті, шаруашылық түрлері бар. Қазақстанда табиғи ресурстар мен ірі экономикалық орталықтар бір-бірінен алшақ ... жүк көп ... яғни жол ... ... ... басқа елдерге қарағанда көбірек тәуелді. Елімізде пайдаланылатын автомобиль жолдарының ұзындығы 87,337 мың шақырым, соның 17,67 мың шақырымы ... ... бар ... 93%- на ... төселген), 69,667 мың шақырым жергілікті жолдар (57%-на асфальт ... Үш ... ... көпірлер мен жол өткелдері бар. Олардың 90%-ы темір-құйматастан құйылған. Автомобиль жолдары мен жол бойындағы қызмет көрсету ғимараттарының күтімі оны пайдаланушылардың ... ... ... мен ... ... ... түскен алымдардан, ақылы мемлекеттік жолдардан жүргені үшін төленетін ... ... жол қоры ... ... ... ... жол қоры 5 296 439 мың теңге (2010 ж). Қазақстанның басты даңғыл жолдары: ... ... ... ... ... автомобиль жолдары Өзбекстан мен Түрікменстан арқылы Иранның, Туркияның, Пәкістанның теңіз ... ... ... ... автомобиль жолдарын дамыту жоспарлары қабылданған.
Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарының ұзақтығы 148 мың ... ... оның 96 мың ... астамы жалпы пайдаланудағы автожолдар. Жалпы пайдаланудағы автожолдардың жалпы ұзақтығының 23,5 мың ... ... ... бардағысы, 70,2 мың шақырым жергілікті желілерге жатады [13].
2005 жылдан бастап ... ... салу мен ... ... ... 13 ... ... есептік жүктемемен жүргізіледі, барлық халықаралық дәліздер ІІ техникалық санаттан төмен емес параметр бойынша ... ... 72 ... ... 5 ... сапа ... енгізілді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 9 желтоқсандағы № 1227 ... ... ... ... 2006 - 2012 ... ... ... бекітілді, соған сәйкес, жөндеудің барлық түрімен қаржыландыру ... 1,3 ... ... 10 ... АҚШ ... ... жалпы пайдаланудағы автожолдардың 42 мың шақырымын қамту жоспарлануда, бұл ретте 2007 жылдан бастап Республикалық бюджет жергілікті ... ... ... 2013 ... ... ... 141 млрд.теңге бөлу жоспарлануда. ... 7 ... ... ... ... ... ... 42 млрд. теңгеден астам қаржы бөлінді, оның ішінде 2001 жылы 24,5 млрд. теңге қаржыландырылса, 2007 жылы 134,3 ... ... Осы ... ... ... ... ... 93 мың шақырым қайта жаңартуға және 22 мың шақырым ... жол ... ... ... ... оның ... республикалық желідегі - 16,4 мың шақырым. ... жылы 134 ... ... соның ішінде 119 млрд.теңге Республикалық бюджеттен және 15 млрд.теңге жергілікті бюджеттен. Жалпы алғанда 2007 жылы жалпы пайдаланудағы автожолдарда, жергілікті ... қоса ... ... ... ... 4 мың ... ... Республикалық маңызы бар автожолдарда Астрахань - ... ... ... ... ... өтетін шекаралық көпірлі өткел, Астана - Челябинск автожолында ұзақтығы ... ... Омбы - ... ... 15 ... және ... - Бейнеу автожолында ұзақтығы 64 шақырым Қаратабан - Доссор учаскесі пайдалануға берілді.
2008 жылы жалпы пайдаланудағы ... ... үшін 154,6 ... ... ішінде республикалық бюджеттен 126,1 млрд.теңге (оның ішінде 105,7 млрд.теңге республикалық маңызы бар ... және 20,4 ... ... ... ... және ... ... 28,5 млрд.теңге игерілді. Жөндеудің барлық түрімен 4,5 мың шақырым ... ... ... ... ... ... 2,3 мың ... және жергілікті желіде 2,2 мың шақырым жөндеу жұмыстары жүргізілуде.
Республикалық жолдарды ағымдағы жөндеу және ұстау үшін ... ... 2008 ... баға бойынша 19 млрд.теңгені құрады. Республикалық бюджеттен қажетті соманың 39 % ... 7,4 ... ... Жергілікті желілер жолдарын ағымдағы жөндеу және ұстау үшін нормативтік қажеттілік 29 млрд.теңгені құрады. Республикалық бюджеттен қажетті соманың 26% ... 7 ... ... жылы ... ... - ... ... дәлізін дамыту үшін кешенді техника-экономикалық негіздеме (бұдан әрі - ТЭН) әзірленді, ... ... ... 2287 ... ... ... жатады. Жобаның жалпы құны - 804,1 ... ... 6,7 ... ... 2007 жылдан бастап ұзақтығы 215 шақырым Қарабұтақ - ... - ... ... ... ... ... ... 2008 жылға 2,5 млрд.теңге бөлінді.
2008 жылы 2,6 млрд.теңге бөлінген ... ... ... әрі - ЖЗЖ) ... олардың нәтижесі бойынша 5 облыс бойынша 1 984 ... ... ... ... әрі ЖСҚ) ... ... ... Қарабұтақ-Ырғыз-Қызылорда облысы шекарасы учаскесінсіз Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын қаржыландыру схемасы анықталды, өзге учаскелер ... ... ... ... ... ... солтүстік айналып өту, Шымкент қаласы арқылы өту, Алматы облысындағы Үлкен Алматы айналма ... ... ... әрі - ... шығу сыртқы заемдарды тартумен және республикалық бюджеттен қоса қаржыландырумен және де концессия негізінде жеке инвестицияларды тарту есебінен (Ташкент-Шымкент-Жамбыл ... ... және ... ... ... ... сондай-ақ республикалық маңызы бар халықаралық бағыттар мен жолдарды қайта ... ... ... ... шараларды қолдану;
Ішкі және сыртқы туризмді және кластерлік бастамаларды дамыту мақсатында Қазақстан Республикасының тарихи, мәдени және табиғи туристік ... қол ... ... ... ... пайдаланудағы жолдардың жекелеген учаскелерін қайта жаңарту жөніндегі шараларды жүзеге асыру болып табылады.
Қазақстан ... ... ... және ... ... тапсырысы бойынша білікті ғалымдар мен сарапшылар дайындаған Қазақстан жолдарын дамытудың 2015 жылға дейінгі ... ... жаңа ... ... Бағдарлама бойынша жұмыс 3 бағытта жүргізілді.
Жаңа ... бұл ... ... ... - ... ... ... жолға қою. Осы мақсатта 2005 жылдың қазан айында алғашқы сынақ ретінде Пекин - Берлин - ... ... ... ... жүріп өтті. Сол жолда кездескен кейбір қателіктер Қазақстанның автокөлік жолдарын ... ... ... сай жасауда ескерілетін болады. Біздің ел аумағында, негізінен, ... ... 6 ... жолдары бар. Олардың жалпы ұзындығы 8290 шақырым. Міне, осы жолдар түгелдей дерлік жаңартылып, кеңейтіліп олардың өне бойына жүргізушілер мен жүргіншілерге ... ... ... ... ... қалыптастыру - жобаның басты мақсаты. Жаңа бағдарлама бойынша, тек қана ... ... ... әр жыл ... 80 мың ... жүк ... керек. Бұл - 10 млн.т.астам жүк ... ... ... ... сөз.
Ортақ жалпы пайдаланудағы автомобиль жолдарының республика аумағы бойынша тығыздығы 1000 ш. ш. 2010 ж. ... 31,5 ... ... (2005 ж. -- 30,7 ... ... ... салыстырып карасақ, бұл көрсеткіш Ресейде -- 320 шақырым, Беларусьте -- 334, Украинада -- 372,1, ... -- 272,2, ... -- 243,1, ... -- 267, ... -- 300 шакырым.
Қазақстан аймақтары бойынша автожолдардың тығыздығы ... ... ... -- 76,9 ... (ең азы ... облысында -- 11,8 шақырым). Қазақстан аймақтары бойынша автомобиль ... ... 2 ... ... ... ... Ресейдің Мәскеу облысында -- 349, Чукотка автономиялык округында -- 0,8 ... ... ... ... ... 25,9%-ы республикалык, 74,1% жергілікті маңызы бар жолдарға жатады. ... ... ... ... бойынша Оңтүстік Қазақстан (91,2%), Жамбыл (89,9%), Алматы (87,3%), Қызылорда (72,9%), ... (71,1%) ... ... ... ал ... ... ... төмен облыстарға Батыс Қазақстан (35,4%), Ақтөбе (49,3%) жатады(Сурет 2 ).
Республикадағы автомобиль жолдары сапасы жағынан бес категорияға ... ... ... бар ... ... арналған жолдардың ең сапалы, 1 категориясы, жолының ұзындығы 790 шақырым (0,9%), II -- 4475 (5,4%), III -- 32344 (38,7%), IV -- 472342 (50,6%), V ... 3683 (4,4%) ... яғни ... ... 89,3%-ы III және IV ... ... ... шығатын қорытынды: республикалық автомобиль жолдарының стратегиялық даму бағыты жаңа жолдар салумен бірге салынған жолдардың сапасын ... ... ... облыстарының автожолдармен қамтамасыз етілу деңгейінің интегралды көрсеткіштері ... ... ... ... (км), ... айналымы,
млн.ж/шқ
Жүк айналымы млн, т/шқ.
Аумақтың 1000 ш.шқ.
1000
тұрғынға
ЖАӨ,
млрд. тг
Ақмола
54,03
10,7
54,55
40993,0
1854,9
Ақтөбе
20,52
9,09
22,77
5492,2
1655,1
Алматы
42,93
6,17
43,67
4645,0
3067,0
Атырау
23,20
5,94
4,28
347,0
905,3
Шығыс Қазақстан
41,57
8,16
32,81
6997,4
3860,7
Жамбыл
28,50
4,14
35,85
3013,1
1260,2
Батыс Қазақстан
38,91
9,71
22,78
2800,0
10362,0
Қарағанды
20,78
6,68
19,17
9826,5
2952,5
Қостанай
48,56
10,49
38,83
7680,3
2885,9
Қызылорда
11,75
4,34
16,19
1376,7
5605,1
Маңғыстау
18,57
8,50
10,90
2456,2
2148,5
Павлодар
39,33
6,60
16,1
8429,6
1568,0
Солтүстік Қазақстан
76,86
11,31
57,32
2259,5
2384,7
Оңтүстік Қазақстан
44,92
2,40
19,10
48067,0
21656,0
Дерек көзі: Статистика ... ... ... ... ... 2010 ж. ... автомобиль жолдары 37%-ы жақсы, 26%-ы канағаттанарлык деңгейде болды. 28 қараша 2001 ж. ... ... ... ... байланысты республикалык бюджеттен 166,8 млн., 2005 ж. 435,4 млн. АҚШ долл. бөлініп, Алматы-Қарағанды-Астана-Бурабай жолы салынып бітті. Сонымен қатар Батыс Қазақстан ... ... ... жолдары жетілдірілді.
Ақылы жолдарды енгізу. 2008 жылғы 5 шілдеде қол қойылған Қазақстан Республикасының Заңы кедергілерді жоюға және ... ... ... ... мүмкіндік берді, бұл ретте балама ақысыз жүріп өтуді алып тастау, ақылы жолдарды енгізген жағдайда автожол жобаларының ... ... ... ... заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің блогын құру аяқталды.
Республикада халық шаруашылының дамуы ... ... ... ... ... қажет етеді. Қазақстанда басқа көлік түрлеріне қарағанда автомобиль жол көлігі жедел даму жолында.
1.2. ... ... ... ... және жүк тасымалындағы алатын орны
Автомобиль көлігі жүк пен ... ... ... ... рөл атқарады. Автомобиль көлігіндегі жүк тасымалдау көлемі темір жол көлігінен асып ... яғни оның ... 77% жүк және 85% ... ... ... ... тасымалдау кашықтығы темір жолдан 13 есе төмен болғандықтан, барлық көліктің жүк айналымдағы үлесі онша ... емес (15,6 %). ... жолы ... өндірістік инфрақұрылымының негізгі бөлігінің бірі деуге болады. Қазақстанның байтақ ... және ... ... ... ... бүл ... аса ... рол атқа-ратынын айту керек. Автомобиль көлігін алыс қашықтыққа пайдалану қымбатқа түседі, сондықтан бұл көлікті қала ішінде, қалааралық жэне ... ... ... ... ... тиімді. Сонымен бірге басқа көліктер түрін пайдалануға ... ... жүк және ... тасымалдауға пайдаланылады. Қазақстанның кейбір аймақтарында жүк және жолаушы тасымалдау тек кана автомобиль көлігі арқылы ғана мүмкін. Қазіргі ... 84 % ... жеке ... 11 -- ... 5 % -- ... ... ... 2010 ж. елімізде 632 қалалық және жол келігі кәсіпорындары жұмыс жасайды. Жүк және жолаушы тасымалдау коммерциялық жолға ... ... ... еліміздің 98 % автомобиль жүк тасымалдауы тиеді. Республиканың автомобиль паркінде 3178 мың ... ... бар. ... 397,6 мың -- жүк ... 94 мың -- ... 2687 мың -- жеңіл автомобильдер бар.
Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің мәліметі бойынша (2010 ж.) елімізде 1,5 млн. ... оның ... 300 мың -- жүк, 50 -- ... және 1 млн. ... ... машина бар, оның 75%-ы жеке меншік болып келеді (85 мың -- жүк, 10 -- ... 963 мың -- ... ... ... ... 3. ... ... нақты бары, мың бірлік [4].
Еліміздегі барлық автожолдардың 25,9%-ы республикалык, 74,1% ... ... бар ... ... ... жамылғысы жақсартылған жолдар бойынша Оңтүстік Қазақстан (91,2%), Жамбыл (89,9%), Алматы (87,3%), Қызылорда (72,9%), Маңғыстау (71,1%) облыстары көзге түседі, ал ... ... ... ... облыстарға Батыс Қазақстан (35,4%), Ақтөбе (49,3%) жатады.
Елдімекендер арасында және қалада жолаушы тасымалдауда автобус ... рөлі зор. 2010 ж. оның ... 69,6% ... яғни ... ... 6189,7 млн. жолаушы тасымалданса, темір жол көлігімен 17,3 млн., әуе жолымен 1,3 млн. жолаушы тасымалданады.
Автобуспен жолаушы тасымалдауда кала маңы ... ... ... 92,6%, қалааралық катынастар -- 1,7 %, халықаралық катынастар (ТМД елдері шекарасында) 0,6% болды. Қала ішінде электрленген ... ... ... оның үлесіне 20% тасымалданған жолаушының үлесі тиеді. Дегенмен, бұл көліктің түрі әрі ... ... ... ... ... ... тасымалдау -- Астана, Актөбе, Алматы, Тараз, Қарағанды, Қостанай, Петропавл, Шымкент қалаларында, ал трамвай жолдары тек 5 ... -- ... ... ... ... және Өскеменде жұмыс жасайды.
Автокөлік саласында жолаушы айналымында ... ... және онын ... ... ... басым. 2010 ж. барлық көліктегі жолаушылар айналымындағы үлесі 58,7% болса, ал басқа автомобиль көліктерінің (такси, трамвай, троллейбус) үлесі 27,1%-ға ... ... ... 4. ... ... мен ... серпіні, млн адам [4].
Облыстар және Астана, Алматы қалалары бойынша талдау ... ... ... ... қала халқы шоғырланған облыстарда (Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Павлодар), қала тығыз орналасқан облыстарда (Солтүстік Қазақстан) автомобиль көлігінің жүк айналымында ... ... ... ... ... көруге болады. Республикада автомобиль жүк айналымы көлемі, млн. т/ш ... ... ... ... Қазақстан, Ақмола облыстары, Алматы қаласы алдыңғы қатардан орын алады. ... әр ... ... ... ішкі ... өнім ... ... жүйесінің дамуы, халықтың тұлыну деңгейі т.б. әсер етеді. Сондықтан әр көліктің аумақтық даму ... ... ... ... тиімділікті арттырудың мәселелерін шешуге болады [7].
Нарықтық экономикаға көшуге байланысты Қазақстан шаруашылығын дамытудың басты мақсаттарының бірі -- ... және ... ... ... Қазақстан, Ақтебе, Атырау, Маңғыстау, Қарағанды облыстары) автомобиль жолдарын жылдам қарқынмен дамыту. Мұнда ... ... ... - ... - ... Қарағанды - Жезказған, Қарағанды - Балқаш, Орал - Атырау, Ақтау - ... - Өзен ... ... ... ... ... халықаралық Алматы - Шымкент - Қызылорда - ... - ... Орал ... ... (Ресей) байланыстыратын Алматы - Қарағанды - Астана - Қостанай - Челябинск автожолдары бар. ... ... бұл ... ... жөндеу жұмыстары жүргізіліп, сапасы жаксартылып жатыр. Автомобиль жолдарының сапасын ... ... жаңа ... ... елді ... ... ... жетілдіру, халықаралык жолдарды дүниежүзілік стандартқа сәйкес келтіру, дүние жүзілік маңызы бар автомагистральдар жүйесін құру. Сондықтан Қазақстанның транзиттік потенциалын ... ... ... ... ... бар ... жолдарын дамытудың маңызы зор. Қазақстанда аумағы арқылы өтетін халықаралық автокөліктің төрт транзитік ... ... ...
а) ... - Алматы - Шымкент - Ташкент;
ә) Шымкент - Қызылорда - ... - Орал - ...
б) ... - Балқаш - Қарағанды - Астана - Атбасар - Қостанай-Екатеринбург;
в) ... - ... - ... - ... ... бұл магистралдарды трансеуропалық Еуропа - Екатеринбург және Еуропа - ... ... ... ... ... ... ішкі экономикалық дамуға зор ықпал жасауымен бірге геосаясаттық маңызы бар. Соңғы кезде Қытайдың солтүстік - батыс аймақтарының экономикасының жылдам ... ... орай ... ... ... ... отыр. Себебі, бұл автокөлік жолы Орталық Азия елдерін Қытаймен байланыстырады. Болашақта Азия автодәлізі толығымен игерілгенде, ол 15 ... ... ... және ... 65 мың ... ... ... дәлізі халықаралық жүк және жолаушы тасымалдаумен бірге Еуропа жэне Африка автожолдары жүйесімен байланысу арқылы автотуризмді дамытуға себепші ... Бұл ... ... жобасын қайта жөндеу жұмыстарынан өткізу және жаңа жолдар салу 1,4 млрд. долл. қаражатты қажет етеді. Қазақстан мен Орта Азия ... 40 млн. ... ақша ... облысаралық, ауданаралық, қалааралық экономикалық байланыстарды күшейту үшін өнеркәсіп, ауыл шаруашылығын жабдықтау, мекемелер арасында жүк, темір жол ... мен өзен ... жүк пен ... елді ... ... ... тасымалдауда біздің елімізде автомобиль көлігіне басқа көліктер бәсекелесе алмайды. Сондықтан ауыл жолдары жүйесін қалыпқа келтіру, жаңа ... ... ... елді ... арасындағы жүк және жолаушы қатынастарын жақсарту ауыл экономикасын ... зор ... ... ... ... есептеледі [9].
Қазақстан Республикасы автожол саласын дамытудың 2006 - 2012 жылдарға арналған бағдарламасы шеңберінде алты жолақты автожол ... ... алты ... ... ... ... келтіруді қоса есептегенде, жеті мың шақырымнан астам жолды жоғары техникалық санатқа енгізуді жүзеге асыру жоспарлануда. Жол ... ... ... ету, ... ... және жасанды құрлыстардың беріктік сенімділігін арттыру, жол құрылыстарының құнын төмендету және автомобиль жолдарын салу, қайта жаңарту және пайдалану сапасын арттыру ... ... ... мен олардың сапасы ел экономикасының барлық дерлік саласына әсері болатындықтан республикалық, салық және жергілікті маңызы бар жолдардың ... ... ... саласын дамыту қажеттілігінің бірі болып табылады. 3 - кестеде Республиканың автомобиль ... ... ... ... ... ... 3, ... 3.
Қазақстан Республикасы автомобиль көлігі дамуының негізгі көрсеткіштері [4].
Негізгі көрсеткіштер
2010 жыл
Автомобиль жолының жалпы ... ... ... ... ... млн. шқ.
19304,5
Аумақтың 1000 ш. шқ. келетін автомобиль жолының тығыздығы
30,9
Жүк тасымалдаудан келген кіріс млн.тенге:
Жүк ... ... ... ... ... ... ... млн.тенге:
Жолаушы тасымалдауға кеткен шығын млн. тенге:
67530,9
90223,6
Кесте 4.
Қазақстан ... ... ... мен автомобиль жолдарымен қамтамасыз етілуінің негізгі көрсеткіштері [4].
Облыстар
Жол ұзындығы мың км.
Аумақтың
1000 ш. шқ. жол ығыздығы
Жүк айналымы, млн. т ... ... ж. ... ... ... ... Қазақстан
5269
44,92
2379,9
4806,7
19,10
Жалпы пайдалану көлігі тасымалдайтын жүктердің жартысынан астам мөлшерін республика өңірінде жүк жеткізу бойынша басым болып табылатын автомобиль көлігі жүзеге ... [8].
1.3 ... ... ... ... ... ортаның ластануы
Көлік-жол кешенінің (КЖК) қызметінен туындайтын экологиялық шиеленісушілік бүкіл дүниеде ... орын алып ... Бұл ... ... ... автомобиль жолдарын, көлік және жол шаруашылығы кәсіпорындарын жобалаған, салған және пайдаланған ... ... ... ... дәрежеде назар аудармағандықтан деп түсіндіруге болады. Барлық көлік түрлерінің ішінде, әсіресе, ауа бассейнін ластайтын автомобиль көлігі. Көліктен ... ... 70% ... ... 30% азот ... және 90%-ға жуық қорғасын таралады. Миллиондаған километрге созылып жатқан көліктің осы ... ... тура (ауа ... жер ... жер беті ... ... ... , өзен, теңіз жағалауының шайылуы) және антропогендік салмақтың басқа түрлерін қарқындатушы фактор ... ... ... зор. ... ... ... көлік түрлерінің қоршаған орта компоненттеріне тура және ... ... ... ... (рельефке, топырақ пен өсімдік жамылғысына, гидросфераға, жануарлар әлеміне және әлеуметтік-экономикалық объектілерге) [10].
Қазақстанда атмосфераны негізінен өнеркәсіптік ... ... ал ірі ... ... ... ... ластануындағы автомобиль көлігінің үлесі орасан. Қала сыртындағы ... ... ... ... ... ... ... 60-70% жетеді. Атмосфераның түтін және газ қосындыларымен ластануы адам денсаулығына зиянды ... ... ... жер бетіндегі қабатын автомобиль және өнеркәсіп газдары мен түтіннен тұратын ... ... ... Күн ... ... ... ыдыратып улы қоспалар түзеді. Ол кезде адамдардың көзі ... ... улы газ ... үздіксіз жөтеліп, тынысы тарылады. Бұл орасан үлкен күйзеліске ұшыратады, жүздеген, мыңдаған адамдардың ... алып ... ... ... бұл әлемдік маңыздылығы өте жоғары болып отырған экологиялық ... ... ... ... ішінде Қаржы орталығы, еліміздің Оңтүстік астанасы Алматыдағы мәселе тым қиындап тұрған секілді. "Бұл қала - ... ... ... ... қала" - деп әнге қосқан, апортымен әлемге әйгілі оңтүстік астанамыз бұл күндері лас ауасымен де танымал бола бастағандай. Тіптен осы лас ауа ... ... ... десек артық айтқандық емес. Әрине, бұған көп қөп үлес қосып жатқан қаламыздағы арлы-бері ... ... ... жуық ... ... ... ... 6.
Жекелеген көлік түрлерінің қоршаған ортаны ластаудағы рөлі [10].
Көліктің
Түрі
Жалпы өнім
Атмосфераның ластануы
млрд. т-ш
%
млн. т.
%
Автомобиль
3338
60,20
112,5
94
Әуе
191
3,45
4,1
3,4
Су
877
15,85
2,5
2,1
Темір жол
1138
2,50
0,6
0,5
Барлығы
5544
100
-
100
Қаламыздың ... ең лас қала ... ... ... көзі - ... ... жол полициясының деректері бойынша, дәл қазір 540 мыңнан астам көлік құралдары тіркелген. Бұлардың қатары ... 40 ... ... көбейеді.
Сондай-ақ қалаға орта есеппен күнделікті 200 мыңның шамасында автомобильдер келіп -кетіп жатады. Ластағыш заттардың зиянды әсер ету сипаты ... ... Олар ... металдардың коррозиясын үдетіп, өсімдіктер үшін улы болып келеді, сонымен қатар ыс туындауының бір ... ... ... өкпе және ... да ... ... Ал әрбір мың автомобильден күніне ауаға 3000 кг көміртек оксидтері, т.с.с отынның толық емес жану өнімдері бөлінеді. Жыл ... олар 280 млн ... ... ... ... 56 млн тонна көмірсутек, 28 млн тонна азот тотығын ауаға қосады. Бұл ... ... ... ... өте күрделі заттар қосындылары (Pb, Hg, Cd, т.б. ауыр металдар, ішкі жану қозғалтқышының газдары - бензапирен, ... ... ... ... - ... ... сутек, су булары, зияндылары - көміртек, азот ... ... ... ... ... ... ... күйе, күкіртті түтін т.б. Бұл физикалық-химиялық қоспалар тыныс алу кезінде адам мен ... аса ... ... автомобильді қыздырған кезде және аз жылдамдықпен жүрген кезде ауаға тез тарайды.
Машина ... ... ... мен көміртек оксиді, ал жүргенде азот оксиді шығады. Дизельді моторлы машиналар құрамында CO, NO заттары бар ... ... ... машиналарға қарағанда кемшілігі мол. Себебі, олар түтінді көп шығарады, адам денсаулығына зиянды ... ... ... көліктен бөлінген газдардың құрамында 25-27% қорғасын болатыны ... және оның 40% ... 5 ... дейін жетеді. Ауада ұзақ уақыт сақталып, онымен бірге адам ... ... ... Автокөлік түтіні жасыл желекке зиянды әсер етуде - лас ауадан өсімдікте аурулар пайда болады. Жапырағы химиялық ... ... ... ... автокөліктің техникалық жағдайына тікелей байланысты. Қала магистральдары ... ... ... ... ... 80%-да ... ... заттар нормативтен 3-4 есе жоғары болған [11].
Автокөліктер ауаны көбінесе көшелер қиылысындағы бағдаршамдардың алдында және көше бойында бөгет болғанда ... ... ... ондай жерлерде автокөлік көбірек шоғырланады және олардың моторы аз айналымда істеп тұрғанда ауаға улы газ көп ... ... улы ... ... жүргізу өте қиын. Себебі мына шараларды да іске ... ... ауыр жүк ... ... ... ... ... салу, бір маршутпен жүретін бірнеше автобустардың шоғырлануына жол бермей, бензинмен жүретін көліктердің ауаға шығаратын ... ... ... ... ... пайдалану, сондай-ақ барлық жеңіл, жүк және қоғамдық автокөліктерді газға көшіру тиімді. Ол үшін қаланың іші мен сыртындағы ... құю ... ... ... ... газ құю ... орнату қажет.
Жол өнеркәсібі мен көлік құралдары қоршаған орта мен экологиялық жүйеге бір тараптан оңтайлы, ал екінші тараптан ... ... ... Бір ... экологиялық жүйенің қызмет атқару принциптері бұзылады, ол күйреуге ұшырап, өзінің тепе-теңдігін жоғалтады, бірақ екінші жағынан материалдық ағындардың қозғалысын қамтамасыз етеді, ... ... ... мен ... үшін ... ... ...
Кесте 9.
Автомобильденудің қоршаған ортаға әсері [10].
Оңтайлы жақтары
Теріс жақтары
Сауданың, саяси, мәдени байланыстардың дамуы мен олардың кеңеюі
Атмосферадағы ... ... мен ... ... бұзылуы
Ғылыми-техникалық прогресті ынталандыру, жұмыс орындарын құру (ашу)
Атмосфералық ... ... ... мен тұщы ... ... ... ... қосу және инновациялық циклдерді қысқарту
Жол-көлік оқиғалары кезінде тірі ... ... ... ... қызмет мүмкіндігіне жетуі
Биологиялық ресурстардың, соның ішінде өсімдіктердің жануарлардың және ... ... ... өмір сүру мүмкіндігінің өркендеуі
Қозғалыс қатысушылараның жүйкелеріне түсетін салмақтың артуы
Жеке тұлғаланың өмір сүру кеңістігінің ұлғаюы
Жер аумақтарының ... орай өмір сүру ... ... ... ... қызметтерін пайдалану мүмкіндігінің артуы
Ландшафттың биологиялық өнімділігінің төмендеуі
Тауарлардың, жаңа өндірілген тағамдарға деген сұраныстарын қанағаттандыру
Қаладағы үй-жайлар мен ауыл ландшафтты үйлесімділігінің бұзылуы
Үлкен жылдамдық, ... орта мен ауа ... ... ... ... ... ... етуі
Автокөлікке қатысты салықтар мен шығындардың өсуі. Жанұя бюджеті құрылымының ... ... адам ... мен ... үшін аса ... қауіп тудырып отыр. Оның себебі, адамдардың көлік-жол оқиғаларына тап болуы, қоршаған ортаның зиянды қалдықтармен ластану, ... ... ... ... құралдарының әлеуметтік-экономикалық тиімділігі де аз емес (кесте9) [10].
Жалпы пайдаланылымдағы жолдағы апаттық жағдайларын төмендету жол саласының маңызды міндеттерінің бірі болып ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыстар жолдардағы авариялық себептерін талдау негізінде қалыптастыратын жыл сайынғы жоспарларға сәйкес жүргізіледі. ... ... ... ... қауіпсіз күтіп ұстаудың барлық жақтарын көрсетеді, бұл автомобиль жолдарында қауіпсіз қозғалыс жағдайын арттыру жөніндегі қажетті ... ... ... ... ... 2006-2010 жылдарда автомобиль жолдарында авариялық қауіпті жерлерді анықтауды есепке алу және жою бойынша ... ... [10]. ... жатқан шараларға қарамастан ЖКО саны, сондай-ақ жалпы пайдаланылымдағы жолдарда ЖКО ... мен ... ... саны жыл ... аса қарқынды өсіп келеді, бұл автокөлік құралдары паркі санынының өсуімен түсіндіріледі.
ЖКО саны туралы статистикалық деректерді талдау (сурет 5), ... алты жыл ... ... санының үздіксіз, өсіп отырғандығын көрсетеді, ол жалпы алғанда 35%-ды құрайды.
Сурет 5. Автомобиль жолдарындағы жол-көлік оқиғалары [4].
2006-2011 жылдарда ... ... ... ... 90 ... жуық ЖКО болды. Орташа алғанда жыл сайын ЖКО нәтижесінде шамамен 3,5 ... адам қаза ... және 18 ... жуық адам ... ... ... халық санының тығыздығының төмендігін және автомобильдендірудің салыстырмалы төмен деңгейін ескерсек, ұсынылған деректер жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында күрделі мәселелердің бар ... ... ... жол ... ... ... бағатталғанбағдарлама құжаттарын әзірлеу кезінде, жалпы пайдаланылымдағы жолдарда ЖКО себептерін талдауға және ... ... алу ... ... көңіл бөлу қажет деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді [4].
Облыстық және аудандық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... жөндеу мен күтіп ұстау жөніндегі жұмыстарды жоспарлау және жүргізу ... ... ... қол ... ... ... ... жолдарда жөндеудің жаңа әдістері кеңінен қолдану көзделеді.
Автомобиль ... ... ... ... үшін ҚР ІІМ Жол полициясы департаментімен бірлесіп жол қозғалысы қауіпсіздігін арттыруға бағытталған, мыналарды қамтитын ... ... ... ... ... учаскелерді анықтау және оларды жою;
Жалпы пайдаланылымдағы, бірінші кезекте халықаралық бағыттардағы жолдарды жол қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған қазіргі заманғы жабдықтармен ... ... ... ... ... ... талдау және оларды төмендету жөнінде ұсыныстар әзірлеу;
Республикалық маңызы бар автожолдардың ... ... жол ... ... және қоршайтын құрылыстарды орналастыруды әзірлеу [11].
2 КӨЛІКТІК ... ... ... ... ... қалыптастыру және дамыту
ХХ ғасырдың ортасына шетелдік экономика ғылымда экономиканың даму ... мен ... ... жағдайын тек сол елдің өндірістері мен және халық шаруашылығының дамуымен байланысты болса енді ... ... ... ... да ... ... ... Оның жиынтығын инфрақұрылым деп атады. Инфрақұрылым заттай өнім өндірмегенімен, оның ... ... ... ... болып табылады. Инфрақұрылымның құрылымы өте күрделі. Мысалы келтіретін болсақ өндірістік инфрақұрылымның өзі бірнеше ... ... ... инфрақұрылымы
* Коммуналдық қызмет көрсету
* Ақпарат жүйесінің инфрақұрылымы
Автожолдардың өткізу қабілеті мен олардың сапасы ел экономикасының барлық дерлік саласына әсері ... ... ... және ... маңызы бар жолдардың жай-күйін жақсарту автожол саласын дамыту басымдықтарының бірі болып табылады. ... ... ... құрулар жүргізу нәтижесінде автомобиль көлігіндегі жүк айналымының 2010 жылға қарай 33-тен 55 млрд. т. км. дейін өсті[12].
Автомобиль жолдары сферасында одан ары ... даму ... ... ... ... мен ... ... автомобиль жолдарының дамуы алады, жекеменшік иелігіндегі жолдарды дамыту жұмыстары мен ... ... ... олар ... ... ... шығуға мүмкіндік туғызады. Жоғарыда аталғандай, Батыс Қазақстандағы ... - Орал - ... ... ... ... - ... Алматы - Қорғас жолдарын, Қызылорда маңындағы Сырдария өзенінің өтетін көпірді қайта жөндеу көзделген, сондай - ақ Астана - ... ... ... - ... ... ... ... жолдарының құрылысы жалғасты. Орал қаласындағы Орал өзенінен ... ... ... ... ... ... ... көбеюі мен автомобиль жолдарын қаржыландырудың қосымша көздерін іздеп табуды қамсыздандырады [13].
Қазақстан Республикасының автожол саласын дамытудың 2006-2012 жылдарға арналған бағдарламасы ... алты ... ... ... салу, 6 негізгі халықаралық дәліздерді қалпына келтіруді қоса есептегенде, 7 мың ... ... ... ... техникалық санатқа жеткізуді жүзеге асыру жоспарлануда. Жол козғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз ету, автомобиль жолдарының және жасанды құрылыстардың беріктік, сенімділігін ... жол ... ... ... ... ... жолдарын салу, қайта жаңарту және пайдалану сапасын арттыру еліміздің автомобиль жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі тікелей автомобиль жолдарының жай-күйіне ғана емес, жылжымалы құрамның да жай-күйіне байланысты болғандықтан, автокөлік құралдары ... ЕВРО ... ... ... етіп ... көзделуде [8].
Ақылы жолдарды енгізу. 2008 жылғы 5 шілдеде қол қойылған ... ... Заңы ... ... және концессионерлерге мемлекеттік қолдауды жетілдіруге мүмкіндік берді, бұл ретте балама ақысыз ... ... алып ... ... ... ... жағдайда автожол жобаларының құнын айтарлықтай төмендетеді.
Қазіргі кезде заңға тәуелді нормативтік ... ... ... құру ...
Автожолдар саласы бойынша жалпы сомасы 1,2 трлн.теңге болатын, 2 ... іске ... ... ... 10 ... жобаларды іске асыру.
Бірінші кезеңде 2008 жылдың желтоқсан - 2009 ... ... ... ... ... және 2009 ... ... Президенттің 2008 жылғы 6 ақпанда Қазақстан халқына жолдауында айтылған 4 жобаны нақты іске асыруды бастау жоспарлануда, бұл: , , ... ... ... ... ... айналма автомобиль жолын салу. Бұл жобалар бойынша Қазақстан Республикасының ККМ ... ... ... ... ... іске асыру үшін дұрыс қорытындылар алынды және ... ... ... ... оларды концессияға беру үшін таңдап алынған ұсыныстар тізбесі бекітілді. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы Экономика және ... ... ... ... аталған концессиялық жобалардың ТЭН сараптамасы жүргізілуде.
Екінші кезеңмен, 2009 жылдың ... ... ... 3 жоба ... конкурстар жарияланды: Ташкент - Шымкент - Жамбыл ... ... ... - ... автожолын қайта жаңарту және Астана - Щучье автожолында ... ... ... ... әрі - ЗКЖ) ... 3 жоба ... - Озинки, Қарағанды - Қапшағай, Бейнеу - Шалқар автомобиль жолдарын салу және қайта ... ... ... ... сәйкес жарияланады. [14].
2007 жылдың мысалында республикада автомобиль жолдарындағы жөндеу ... ... ... салу және ... ... - 69%, ... - 12%, ... 10% және орташа жөндеу жұмыстары 9% алады. Жөндеу жұмыстары ... ... 6 ... дәліздің автожолдарының неғұрлым жүктемелі учаскелерінде жүргізіледі. Қайта жаңартуға бөлінген қаражаттың жартысынан астамы Ақмола ... (56%), одан әрі - ... (13%), ... (9%), ... Қазақстан (5%), Маңғыстау (5%), Шығыс Қазақстан (5%), Павлодар (4%), Ақтөбе (5%) облыстарына келеді.
Өңірлер бойынша ... ... ... және ағымдағы жөндеуге бөлу жол желілерінің жай-күйі мен ұзақтығына байланысты жүргізіледі.
3 ... ... 1 ... ... салу мен ... ... орташа құны - 120 млн.теңгені, күрделі жөндеу - 80 млн. теңгені, орташа жөндеу 5,0 - 7,0 ... ... ... ... 1 ... нормативтік құны - 300 мың теңгеден астам. Бұл ретте ағымдағы жөндеуді қаржыландыру қазіргі кезде нормалық қажеттіліктен тек қана 39% ... 2-ші және 3-ші ... ... ... үшін бұл ... 1,5 және 2 ... ... 10.
Автокөлік жолдарының инфрақұрылымдық жобалары (2010 ж.) [2].

Көрсеткіштің атауы
Ұзындығы, км
1
Астана-Петропавл автожолының "Щучинск-Көкшетау " учаскесі,
240,2-264,5
2
"Омск-Павлодар-Майқапшағай" автожолының учаскесі
208-228,228-248
3
"Астана - Қостанай ... ... ... Бурабай курорттық аймағына кіреберіс
0-2,1 км
5
Самара-Шымкент автожолының Орал-Ақтөбе учаскесі
408-526
6
Көкшетау қаласын айнама жолы
0-14,4, 14,4-14,9
7
Қарағанды-Аягөз-Бұғаз ... ... ... ... ... ... Суходол өзені арқылы көпір
854-500
9
Алматы-Өскемен автожолында Қызылағаш өзені арқылы көпір
325
2006-2008 жылдардағы кезеңде негізінен Ташкент-Шымкент - Тараз - ... - ... ... - ... - ... - Орал ... ... - Қарағанды - Астана - ... ... - ... - ... - ... ... Омбы - Павлодар - Семей - Майқапшағай; Астана - ... - ... ... ... ... ... ... және ауылдық жерлердегі автомобиль жолдарын қалпына келтіруге жұмсалды. Бұдан басқа, Қиғақ ... ... ... ... құрылысын аяқтау жоспарлануда. Үстіміздегі жылы Риддер - Ресей Федерациясының шекарасы автожолын салу аяқталмақ[13].
сурет - ... ... ... ... ауқымды міндеттерді лайықты жүзеге асыру үшін Көлік және коммуникация министрлігі көлік инфрақұрылымын дамытуда жүйелі жұмыс атқарумен қатар, жаңа ... ... ... ... Онда да атқарылған істер мен келешек жобалардың айқындығына және ... мән ... Ол үшін таяу және алыс ... ... ... ... қатысушылармен ынтымақтастықты кеңейту, тәжірибе және акпарат алмасу жұмыстары жүзеге асырылуда. Бұл ... ... ... Республикасының 2015 жылға дейінгі Көлік стратегиясының басымдықтарын, Елбасының Казақстан халқына арнаған "Жаңа ... жаңа ... атты ... көлік және коммуникация кешенінің алдына қойған іргелі міндеттерді мақсаткерлікпен насихаттау ісіне ерекше мән берілуде.
Осы мақсатта халықаралық ұйымдар мен транзиттік ... ... ... өкілдерімен түрлі деңгейдегі семинарлар, конференциялар, дөңгелек үстелдер мен симпозиумдар ұйымдастыру аркылы транзиттік дәліздерді дамыту барысындағы ... ... ... ... тәжірибесі кеңінен пайдаланылады. Мысалы, "Транс ЕурАзия" халықаралық министрлік конференцияларын жыл аралатып өткізіп отырудьщ негізгі мақсаты осындай. Аталған шаралардың барлығы, түптеп ... ... ... ... қарыштата дамытуға және тиімді пайдалануға, сонымен қатар, отандық көлік-коммуникация кешенінің халықаралық беделін арттыруға, еліміздің еуразиялық кеңістіктегі ... ... ... ... және сол ... ... игілігіне қызмет ететін болады [16].
Республиканың кең-байтақ аумағы мен автомобиль жолдары желісінің салыстырмалы төмен тығыздығы, тасымалдардың алыс қашықтықтары жиынтығында ... ... ... ... ... шығыстарының өсуіне және өндірілетін өнімнің өзіндік құнының артып кетуіне әкелетін болғандықтан, олардың техникалық жай-күйіне ерекше мән беріледі.
Халықаралық көлік ... ... ... және ... ... бар ... ... келтіру және дамытуды мемлекеттің аумақты дамыту бағдарламаларымен белгіленген, оның экономикалық кеңістігінің тұтастығын қамтамасыз ететін, өңірлік және ... ... ... ... үшін ... ... ... басымдық тәртібімен жүзеге асыру қажет.
Облыс орталықтарын аудан орталықтарымен байланыстыратын автомобиль жолдары республикалық деңгейге беріліп, республикалық бюджет есебінен ұсталуға тиіс.
Жол инфрақұрылымын ... ... ... ... ... табылады:
алты негізгі халықаралық транзит дәліздерін қайта жаңартуды аяқтау:
1)Ташкент - ... - ... - ... - ... ... - Қызылорда - Ақтөбе - Орал - Самара;
3) Алматы - ... - ... - ... ... - ... - ... - Түркіменстан шекарасы;
5) Омбы - Павлодар - Семей - Майқапшағай;
6) Астана - ... - ... - ... және ... ... ... ... жоғары техникалық санатқа көшіруді (қайта жаңарту), қауіпті учаскелерді жою мен ... ... қоса ... ортақ пайдаланудағы халықаралық, республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының және олардың инженерлік ... ... ... ... ... және ... ... ескере отырып, нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына кезең-кезеңімен сәйкес келтіру;
ортақ пайдаланудағы халықаралық, республикалық, облыстық және ... ... бар ... ... ... ... ... қолданылуына сәйкес келуіне кепілдік беретін және пайдалануға рұқсат берілген автокөлік ... жыл бойы ... ... ... ... деңгейде ұстауды (пайдалануды) қамтамасыз ету;
жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту және оны халықаралық талаптарға сәйкес келтіру;
ортақ пайдаланудағы жолдар желісін ... ... және ... ... ... проблемаларын шешу үшін автомобиль жолдарының жаңа учаскелерін және инженерлік құрылыстарды салу;
автомобиль көлігінің ... ... ... ... ірі елді ... айналасында кіреберіс және айналма жолдарды салу және қайта жаңарту;
жол-пайдалану жұмыстарының барлық түрлерінің конкурстық негізде ... ... қоса ... ... ... және ... ... жай-күйін басқару жүйесінің тиімділігін арттыру;
жүк тасымалдауды жүзеге асырған кезде ... ... ... ... және көлем параметрлерін бақылаудың тиімді жүйесін құру;
транзиттік жолдарды қоса алғанда, автомобиль жолдарын пайдаланушылардан алынатын төлемдер мөлшерін оларды жөндеуге және ... ... ... ... ... ... ... ететін деңгейге дейін кезең-кезеңімен жеткізу;
өздерінің техникалық-пайдалану сипаттамалары бойынша жол қозғалысы қауіпсіздігінің талаптарына сай ... ... ... ... ... және инженерлік құрылыстарды кезең-кезеңімен қайта жаңарту;
жол-пайдалану жұмыстарының көлемі мен құнын нормаланған жоспарлаудан және ... ... жол ... қамтамасыз етуден бас тарту;
қалалардың және өзге де елді мекендердің ... және ... ... қоса алғанда, жол жұмыстарын орындаған кезде экологияның жай-күйіне және ... ... мен ... ... қойылатын талаптарды қатайту, бақылауды қамтамасыз ету және оларды сақтамағаны үшін жауапкершілікті арттыру;
жол ... ... ... дамыту және техникалық қайта жарақтандыру, ағымдағы ұстауды жоспарлау мен басқарудың қазіргі заманғы технологиялары мен жүйелерін енгізу, инженерлік-техникалық және ... ... ... ... және ... арттыру;
Қазақстанның барлық қалаларында, Астана және Алматы қалаларында көше қозғалысын басқарудың балама құралдарын енгізуді қоса алғанда, қозғалысты басқару құралдарының ... ... ... ... одан әрі жетілдіру, техникалық реттеуге көшуді жүзеге асыру.
Автожол инфрақұрылымын дамытудың негізгі міндеттері:
негізгі халықаралық ... ... ... ... ... бар халықаралық бағыттар мен жолдарды қайта жаңарту жөніндегі ... ... ... ... және келушілер туризмін және кластерлік бастамаларды дамыту мақсатында Қазақстан Республикасының тарихи, ... және ... ... ... қол жеткізуді қамтамасыз ететін ортақ пайдаланудағы жолдардың жекелеген учаскелерін қайта жаңарту жөніндегі шараларды жүзеге асыру болып табылады:
1) ... - ... - ... ... - ... Шонжы - Көлжат;
4) Үшарал - Достық (іріктеп);
5) Қызылорда - ... - ... - ... ... ... ... ... - Петропавл - ... ... ... ... ... - ... - Өзбекстан шекарасы (екінші кезең).
Экологиялық жағдайға автомобиль транзит көлігінің келеңсіз әсерін азайту мақсатында халықаралық автокөлік дәліздерінде орналасқан ... ... ... ... жолдармен қамтамасыз етілуге тиіс.
Автожол саласын қаржыландырудың балама көздерін іздеу мақсатында құрылыс жобаларын іске асыру және ... ... ... ... ... жаңарту кезінде мемлекет-жеке меншік серіктестігінің тетіктерін енгізуді көздеу қажет ... ... ... ... дамыту
Автокөлік қызметтері нарығын дамытудың бірінші кезектегі міндеттері:
елдің өңірлерін кеңістікте дамытудың перспективалы схемаларына сәйкес және халықтың орналасу тығыздығын ескере отырып, ... елді ... ... ... ... ... тасымалдарымен қамтамасыз ету;
жолаушылар мен жүктер тасымалдарының жаңа озық технологияларын енгізу, жолаушы тасымалдарының қолайлылығын арттыру және оларды жүзеге асыруға қойылатын ... ... ... ... ұсынылатын көлік қызметтерінің сапасын арттыру болып табылады.
Халықаралық тасымалдарды ... ... ... міндеттер:
автомобиль көлігі саласында екіжақты халықаралық шарттар жасасу;
халықаралық автомобиль тасымалдарына рұқсат беру жүйесін жетілдіру;
автомобиль көлігі туралы ... ... ... нормаларға кезең-кезеңімен жақындату және үйлестіру;
қисынды жәрдемдесу саясатын жүргізу жолымен ... ... ... нарығында қазақстандық көлік операторларының шеп-тұғырын дамыту мен нығайту үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... жасау;
қосымша қызметтерді дамыту және олардың сапасын арттыру үшін автовокзалдар қауымдастығын құру;
пайдаланушылар үшін халықаралық ... ... ... ... ... мен сатып алу мүмкіндігі бар ұлттық ақпараттық жүйе жасау болып табылады.
Автомобиль жолдары ... одан ары ... даму ... ... ... тасымалдары мен транзитті бағытта автомобиль жолдарының дамуы алады, жекеменшілік иелігіндегі жолдарды дамыту жұмыстары мен көлікті дамыту жалғасады, олар халықаралық ... ... ... ... ... ... аталғандай, Батыс Қазақстандағы Атырау - Орал - Ақтөбе автомобиль жолдарын, Алматы - Бішкек, Алматы - Қорғас жолдарын, Қызылорда ... ... ... ... ... ... ... көзделген, сондай - ақ Астана - Бурабай, Шығыс Қазақстан - Алтай ... ... ... ... құрылысы жалғасты. Орал қаласындағы Орал өзенінен өтетін көпірдің құрылысы аяқталды. Келешекте қаржының кезеңдік көбеюі мен автомобиль жолдарын қаржыландырудың ... ... ... ... ...
Қазақстандағы халықаралық автомобиль тасымалы, негізінен, халықаралық маңызы бар автомобиль жолдарында орындалады. Олар 7 дәлізге бөлінеді.
:: 1-дәліз: Қорғас - ... - ... ... ... ... ... жалғастырады және шығыста ҚХР-на шығады. Батыста автожол Өзбекстан арқылы Орталық Азия елдеріне апарады. ... ... ... шыққаннан кейін Қытайға, Орталық Азия елдеріне және Түркияға шығуды қамтамасыз етеді.
:: 2-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы - Орал - ... -- ... - ... Орталық Ресейді Қазақстанның оңтүстік аймақтарымен байланыстырады.
:: 3-дәліз: Ресей Федерациясы шекарасы - ... - ... - ... - ... ... Солтүстікте автожол Оралдың өнеркәсіпті аймағына шығады. Қазақстанды орталық бөлікте кесіп өтіп, Солтүстік Қазақстанның астықты аймағын, Қарағанды өнеркәсіптік аймағын республиканың ... ... ... ... және ... ... Үнді мұхитына шығады. Бағыт Қазақстанның елордасы Астана қаласына көшірілгеннен кейін ерекше мәнге ие болды.
:: 4-дәліз: Ресей Федерациясы ... ... - ... - ... - ... Батыс Сібірдің өнеркәсіптік аймақтарының, Павлодар аймағының, Шығыс Қазақстанның Қытайға шығуын қамтамасыз етеді.
:: 5-дәліз: Ресей Федерациясы ... ... - ... - ... ... ... ... Қазақстан аумағы бойынша ұзындығы 220 км болатын маршрут - Сібір аймақтарын орталық ... ... ... ... бір ... ... Федерациясы шекарасы (Қорған) - Петропавл - Есіл - Арқалық - ... - ... - ... Орталық Қазақстанның аймақтарын (астық өсіретін және кен өндіретін) ... ... ... ... ... арғы жағынан және Батыс Сібірден Орта Азияға және Үнді мұхитына шығатын ең қысқа жол.
:: 7-дәліз: Ресей Федерациясы ... ... - ... - ... - ... ... ... әлеуетті пайдалану
Қазақстан аумағы бойынша автомобиль тасымалдарының транзиттік әлеуетін анықтайтын негізгі сыртқы ... ... ... ... ... ... мен дамуын, сондай-ақ автомобиль қатынасы саласындағы халықаралық қатынастарды жетілдіруді жатқызған жөн.
Сонымен бірге сыртқы ... ... үшін оң ... ... ... ... ету ... аумағынан транзиттік бағыттар өтетін мемлекеттермен екіжақты және көпжақты ... ... ... ... нормативтік құқықтық қамтамасыз ету, рұқсат беру жүйесі және кедендік әрі көліктік бақылау жүйелерінің тиімділігі, сондай-ақ автомобильдік транзиттік дәліздердің ... ... ... ... ... ... арттыру жөніндегі қосымша негізгі міндеттер:
ТМД және алыс шетелдермен екіжақты және көпжақты қатынастарды одан әрі дамытудан;
автомобиль ... ... ... заңнаманы халықаралық нормалармен үйлестіруден;
бағыттар бөлінісінде және халықаралық дәліздерді ескере отырып барлық транзиттік жолаушы және жүк ... ... ... ... ... жасаудан;
кеден және көлік бақылауынан өткізу рәсімдерін жеңілдету мен уақытын қысқартудан тұрады.
Пайдаланушылар үшін ... ... ... және ... аялдамаларға қарай қызметтердің стандартты жиынтығын (моншалар, қонақүйлер, дүкендер, ... және ... ... ... шекара бекеттерінің инфрақұрылымын жаңарту және оны қазіргі заман талаптарының деңгейіне ... ... ... - ... - Бақты - Астана - ... - Рига - ... - ... - ... - ... бағыттары бойынша жүк тасымалдау жөніндегі жобасын кластері шеңберінде іске асыру перспективалы болып табылады. Жоба ... жүк ... ... ... ішкі ... ... ... бойынша жылына 5,2 млн. тоннаға дейін ұлғайтуға бағытталған.
2.4. Инновациялық даму және кадр ... ... ... ... инновациялық дамудың және қазіргі заманғы технологияларды қолданудың маңызды бағыты көлік процестерін ... ... ету ... ... оған ... ... мен ... қауымдастығын, операторлар және олар көрсететін қызметтер бойынша дерекқорлар құру және дамытуды ынталандыру;
автожолдардың, қалаларды басып өту және ... өту ... мен ... жол ... ... ... орналасқан жері туралы бірыңғай ақпараттық дерекқор құру;
жүктің тұрған жері мен оның ... ... ... ... алу ... бар, жүктердің халықаралық автомобиль тасымалдарының спутниктік навигация жүйесін енгізу.
Спутниктік навигация жүйесін коммерциялық пайдаланудан басқа оның функционалдық ерекшеліктері ... ... ... ... оны ... ... тоқтаусыз, жүктерді автомобильмен тасымалдауды орындау кезінде ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін пайдалануға мүмкіндік беруге тиіс.
Көліктің қоршаған ортаға келеңсіз әсерін шектеу мен реттеу мақсатында ... ... ... ... ... ... асыру үшін экологиялық органдарды қазіргі заманғы жабдықпен және технологиялармен жарақтандыруды талап етеді.
Автомобиль көлігі ... кадр ... ... ... даярлау және қайта даярлау жүйесін жетілдіру қажет [8].
3 АВТОМОБИЛЬ ... 2015 ... ... КӨЛІК СТРАТЕГИЯСЫН ІСКЕ АСЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Қазақстан ... 2015 ... ... ... ... ... мемлекеттік маңызы бар, бұл Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 1 наурыздағы "Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау ... ... ... Жолдауында өз көрінісін тапты.
3.1. Көлік стратегиясын іске асыру кезеңдері
Көлік стратегиясын іске асыру, екі ... ... ... ... ... ... ...
Сипаты: көлік секторына инвестицияларды тарту; мемлекет көлік кешеніне ресурстарды белсенді түрде салады; нормативтік құқықтық дайындау; көлік салаларын ... ... және ... ... ... ... ... енгізу және халықаралық көлік ортасына кірігу. Қазақстанның көлік саласындағы халықаралық шарттарға қосылуы және көлік заңнамасын үйлестіру, екіжақты ... ... ... және ғаламдық және өңірлік кірігу қағидаттарын іске асыру жөніндегі жұмыс жандандырылуға тиіс.
Көлік саласындағы қолданыстағы заңнамаға талдау жасау, ... ... ... ... және ... әрі код қою үшін ... жасау қажет.
Транзиттік әлеуетті пайдалану тиімділігін арттыру үшін халықаралық тасымалдарды ... ... ... ... технологиялық және техникалық сипаттағы қазіргі бар кедергілер егжей-тегжейлі зерделенуге және жойылуға тиіс.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасынан өту кезеңінде ... ... ... және ... ... ... бірыңғай бақылау-өткізу бекеттерін құру қажет.
Жылжымалы құрам паркін жаңарту процесін ынталандыру және көлік инфрақұрылымын дамыту үшін мемлекет ... ... ... ... ... барлық секторларының үйлесімді және үйлестірілген дамуын, оның жекелеген ... ... ... ... ... және материалдық ресурстардың оңтайлы бөлінуін қамтамасыз ету көлікте:
біртұтас және ... ... ... ... ... ... ... бойынша бірыңғай көлік дерекқорын қалыптастыруды;өңірлік республикалық және халықаралық деңгейлерде жолаушы және жүк ағыны жөнінде болжамдар, сондай-ақ көлік кешенін және оның ... ... ... перспективалық жоспарларын жасауды;
көлік-экспедиция бекеттерінде логистика орталықтарын құруды;
басқару процестерінің, өзіндік құн және тарифтерді есептеудің, ... және ... ... автоматтандырылған есептері жүйелерін әзірлеу мен енгізуді көздейтін кешенді ... ... мен ... ... ... ... ... негізінде көліктегі басқару мен бақылаудың қолданыстағы жүйесін жаңарту.
II кезең: 2011-2015 жылдар.
Сипаты: мемлекет көлік нарығының отандық субъектілерін белсенді ... ... ... ... те, ... те, ... нарығының дербес қатысушыларына айналады; Қазақстан Республикасы көлік кешені ... ... ... ... сай ... және ішкі нарықта да, сыртқы нарықта да кеңінен ұсынылады; экономика мен халық тарапынан көлік қызметіне ... ... ... ден қоюға қабілетті көлік жүйесін қалыптастыруды аяқтау және оны сапалы, қолжетімді және ... ... ... ... ... көлемінің қарқынды өсуі; көлік инфрақұрылымы қазіргі заманғы стандарттарға сәйкес келеді.
Іске асырылған даму ... ... ... ... ... мен ... мәселелерді анықтау және жүргізілген жұмысты бағалауды орындау қажет. Экономикадағы құрылымдық өзгерістерді ескере отырып, бағалау нәтижелерінің негізінде мемлекеттік стратегиялық және ... ... ... жөнінде жүйелік сипаттағы ұсынымдар берілуге, қажетті жерінде одан әрі даму басымдықтары қайта айқындалуға, ... салу ... ... ... ... реформалар ұсынылуға тиіс.
Осы кезеңде халықаралық келісімдер шеңберінде бірыңғай көлік ... ... ... ... ... ... қосылу мен оларды іске асыру және ішкі су көлігі заңнамасын үйлестіру ... ... ... заңнаманы жақындатуды жүзеге асыру жоспарлануда.
Отандық даму институттарының және басқа қаржы ... ... ... ... кешеніне белсенді тартуды жалғастыру жоспарлануда.
Сыртқы көлік саясаты көлік қызметтерінің халықаралық нарығында отандық операторлардың шеп-тұғырын ... ... ... ... және ... ... ... әлеуетінің пайдаланылу тиімділігін арттыруға бағытталатын болады. Мультимодальдық тасымалдарды дамыту жүргізілетін болады. ... ... ... ... ... ... келтіру, ғылыми және инновациялық құрылымдарды қалыптастыру жүргізілетін болады. Көлік салаларының мамандарды қажетсінуге ... ... ... ... ... ... іске асырудың екінші кезеңінің соңына қарай Қазақстанның елді мекендерінің (олардың даму ... ... ... ... ... ... көлік қатынасымен қамтылады, бұл көлік жүйесін перспективалы дамытудың әлеуметтік бағытына сәйкес келеді. Бұл ретте, оның ... ... мен ... экономика қажеттілігіне толық сәйкес келеді. ... ... ... іске ... оңды ... орнықтыруға бағытталады.
3.2. Көлік стратегиясынан күтілетін нәтижелер
Стратегияны іске асырудың Қазақстан экономикасын дамытудағы жалпы әлеуметтік-экономикалық оңды әсері ... және ... даму ... ... ... ... аумақтарын дамытудың 2004-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы12 және ... ... ... ... ... дамытудың 2015 жылға дейінгі стратегиясы тәрізді бағдарламалық құжаттарды іске ... ... ... ... ... ... жүйесі жұмыс істеудің жаңа сапалы деңгейіне көшеді. Қажетті талаптарға сай ... ... ... ... ... мен ... сенімді әрі қауіпсіз көлік қызметтеріне деген қажеттілігін қамтамасыз етудің ең жоғары деңгейіне қол жеткізілетін болады. ... ... ... ... ... жүйесіне табиғи түрде кірігетін болады. Көлік инфрақұрылымы, нормативтік база мен экология саласындағы бақылау жүйелері ... ... ... ... ... қоршаған ортаға келеңсіз әсерін азайту жөнінде шаралар қолданылатын болады. ... ... ... ... есебінен көлік кешенінің барлық ұзақ мерзімді активтері жаңартылады, еңбекті ... және ... ... озық технологиялары енгізіліп, отандық бейінді өндірістер қалыптасатын болады. Ұлттық көлік жүйесінің бәсекелестікке қабілеттілігін арттыру оны көрші мемлекеттердің сыртқы экономикалық және ... ... ... ... ... береді.
Көліктің барлық түрлері өзара үйлесімді жұмыс істетйтін болады. Интермодальды тасымалдардың көлік-логистика орталықтарының желісі құрылады. Осының барлығы ... ... ... ... ... ... ... олардың негізін контейнерлік тасымалдар құрайтын болады. Транзит ... және ... ... бюджетіне елеулі қаржылық түсімдердің түсуін қамтамасыз етеді.
Көлік жүйесі тиімділігінің артуы оның ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Жолаушы және жүк тасымалдарының едәуір өсуі ... ... ... мен ... ... әрі ... көлік қызметтеріне деген қажеттіктерін қамтамасыз етудің ең ... ... қол ... болады. Көлік халық үшін қол жетімді болады, оның ... және ... ... ... экономикалық және технологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері шешілетін болады, ол ... ... ... ... ... ... ... ететін болады.
Өнімнің және көрсетілетін қызметтердің өзіндік құнының көліктік құрамдасы айтарлықтай төмендейді, отандық экспорттың ... ... ... Көлік кешені мемлекет экономикасының негізгі қозғаушыларының біріне айналады.
Қазақстан халқының тұратын ауданына және жыл мезгіліне қарамастан ... ... қол ... ... ... тасымалдарындағы жайлылық пен сервис сапасы айтарлықтай жоғарылайды. Көлік қызметтерін тұтынушылардың есебінен операторлардың шығындарын толық ... ... ... мемлекет рентабельді емес жолаушы тасымалдарын қаржыландыруды және азаматтардың жекелеген санаттарына жол жүру ақысы бойынша жеңілдіктер беруді жалғастырады.
Мемлекет көлік қызметтерінің ... ... ... ... ... азайтып, өз функцияларын нарық субъектілерінің шаруашылық қызметіне араласпай көлік қызметін ... ... ... ... ... ... оны ... алынатын алымдардың және қосымша қызметтерді сатудың есебінен ... ... ... Бұл ... ... ... ... одан әрі орнықты дамыту мен оны жоғары техникалық және технологиялық деңгейде ... үшін ... ... ... ... іске ... 2015 жылға қарай мынадай нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді:
жолаушылар айналымы 1,5 есе өседі (2005 жылы ол 107,6 млрд. ... ... ... жүк ... 2 есе ... (2005 жылы - 223,8 ... ... өнім құнындағы көлік құрамдасының үлесі 6,9 %-ға дейін төмендейді;
автомобиль тасымалдарының ... ... ... ... ... ... пайдаланушылардың көлік шығыстары азаяды;
көлік оқиғалары едәуір азаяды (2005 жылы жол-көлік оқиғасының саны 14517 болды);
1000 автокөлік құралына ... қаза ... ... көрсеткіші 3 есе төмендейді (2005 жылы Қазақстанда ол 1,9 құрады; дамыған елдерде - шамамен ... елді ... ... ... ... ... ... арттыру (ауылдық жерлердегі елді мекендердің саны 1,1 мың бірліктен асатын болады, олармен жыл бойына тұрақты көлік қатынасы қамтамасыз етіледі);
халықтың темір жол және ... ... ... 1,5 есе, әуе көлігін пайдалануы - 6 есе ... ... ... ... ал ... халықаралық көлік дәліздерінде - 20-30%-ға өседі;
отандық тасымалдаушылардың және елдің көлік дәліздерінің бәсекелестікке қабілеттілігі ... ... және ... ... ... ... ... қосымша жұмыс орындары ашылады;
Қазақстанның аумағынан өтетін транзиттің көлемі: 9,364 млн. тонна жүктен (2005 ... 2015 жылы 32,2 млн. ... ... ... млн. ұшақ-километрден (2005 жылы) 2015 жылы 190,0 млн. ұшақ-километрге ... ... ... ... ... 3 есеге арттыру - 46,3 млрд. теңгеден (2005 жылы) 2015 жылы 136,3 млрд. ... ... ... ... ... ... ... 7,9 %-ды құрайды (2005 жылы 11% құрады);
қоршаған ортаны ластаудағы көліктің ... 2,5 есе ... ... ... 30% құрайды);
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын және аумақтық даму перспективаларын есепке ала ... ... жүк ... ... 5 ... ... ... төмендейді.
Стратегияны іске асыру, оның қағидалары негізінде биліктің ... ... мен ... ... ... ... топтарының іс-қимылдарын үйлестіру Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму мүддесінде көлік мүмкіндіктерінің неғұрлым тиімді пайдаланылуын қамтамасыз етеді [16].
3.3 Оңтүстік-Батыс автожолының қайта құрылуының ... ... бар ... ... ... ... ... шеңберінде Қазақстан Республикасының аумағы бойынша өтетін алты негізгі халықаралық дәліз бойынша 3 680 км ... ... ...
1) ... ... - ... - ... - Алматы - Қорғас - Қытай ... ... ... 1 150 ... 391 км ... ... ... - Қызылорда - Ақтөбе - Орал - РФ шекарасы (2 066 ... 1 383 км ... ... ... - ... - ... - Петропавл (1724 км-дің 476 км қайта жаңарту);
4) РФ шекарасы - Атырау - ... - ... ... (1402 ... 346 км қайта жаңарту;
5) РФ шекарасы - ... - ... - ... - Қытай шекарасы (1094 км-дің 425 км қайта жаңарту);
6) Астана - Қостанай - РФ ... (891 ... 119 км ... ... - 2014 ... кезеңінде республикалық маңызы бар автожолдардың 5 312 км салу және қайта жаңарту (соның ішінде 915 км концессия қаражаты есебінен) және 5 748 км ... ... ... Сондай-ақ 9 673 км жергілікті желідегі автожолдарда жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу болжануда ... [2]. ... ... - 2014 ... ... ... ... жол жұмыстарының көлемі [2].
Жоба атауы
Ұзындығы, км
2010
2011
2012
2013
2014
2010-2014
Республикалық маңызы бар жолдар
Республикалық маңызы бар жолдарды салу мен ... ... ... ... маңызы бар жолдар салу және қайта жаңарту
124
314
407
70
915
Барлығы, ... ... бар ... салу және ... ... 273
1 374
1 193
5 311
Жөндеу (орташа және күрделі):
877
1 138
1 138
1 229
1 366
5 748
Барлығы, республикалық маңызы бар ...
1 ... ... ... маңызы бар жолдар
1410
1527
1994
2251
2491
9673
Барлығы
2837
3586
4405
4854
5050
20 732
Қолда бар ... ... ... ету қажет басым бағыттар болып анықталғандар:
1) алдыңғы кезеңде басталған ... салу мен ... ... ... және ... көлік байланысын қамтамасыз ететін жүк қауырттылығындағы бағыттарда бұзылған учаскелерді қайта жаңарту және күрделі жөндеу;
3) авариялық көпірлерді қайта жаңарту;
4) ... және ... ... ... жеке учаскелерін салу;
5) профилактикалық алдын ала жөндеу, сондай-ақ автомобиль жолдарын қысқы күтіп ұстау жұмыстарының көлемін ... ... ... - 2014 жылдардағы жалпы пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу, қайта жаңарту және ... ... жол ... көлемі [2].
Жоба атауы
Көлемі, млрд. теңге
2010
2011
2012
2013
2014
Барлы-ғы
Республикалық маңызы бар ... ... бар ... салу және ... ... ... маңызы бар жолдарды (орташа және күрделі) жөндеу, жол-пайдалану техникасын сатып алуымен бірге
22
25
27
27
30
131
Республикалық маңызы бар жолдар бойынша барлығы
148,2
315,6
475,2
481,9
269,5
1690,4
Жергілікті ... бар ... ... есебінен
20,9
20,3
26,9
30,3
33,3
131,7
Жергілікті маңызы бар жолдар бойынша барлығы
20,9
20,3
26,9
30,3
33,3
131,7
Барлығы
169,1
335,9
502,1
512,2
302,8
1822,1
РБ есебінен
101,6
88,8
103,6
233,6
220,6
748,2
қарыз қаражат
67,5
153
182,5
21,2
43
467,2
осның ішінде концессия
94,2
215,9
257,4
39,2
606,7
Автожолдардың 3 680 ... 2 169 км ... екі ... ... ... ... дәлізі жобасы шеңберінде қайта жаңартылатын болады. Автокөлік жолдар дамуының Ұлттық Бағдарламасы Қазақстан және Ресей арқылы ... ... ... ... ... 2847 км автокөлік жол дәлізінің қайта құрулуының қаржыландыруын ескеріп жатыр. Бағдарламаның ортақ мақсаты тасымалдаулардың тиімділігін және қауіпсіздігін жоғарылату және ... ... ... ... ... біреуінің жағалауы бойынша дамуына көмектесу. Инфрақұрылымның қамтамасыз ... мен ... ... ... ... сапасы жоғарлауының арқасында көлiктiң тиiмдiлiгi мен сауданың жоғарылауы және көлiк шығындарының төмендеуi мен Қазақстандағы автожолдардың барлық дәрежесіне ... ... ... бiртiндеп өзгертiлуi күтілуде [19].
"Батыс Еуропа - ... ... ... ... тек Батыс пен Шығысты байланыстыратын "Ұлы Жібек жолының" заманауи көрінісі мен жалғасы ғана емес, ол сонымен қатар, еліміздің ... ... ... оң ықпал жасайтын, елдің ертеңін еселейтін маңызы зор жоба ... ... 3 680 ... 2 169 км бірінші екі бағытты қамтитын халықаралық транзит дәлізі жобасы шеңберінде қайта жаңартылатын болады.
Елбасының ... ... ... 2009 жылы ... Қытай - Батыс Еуропа" халықаралық транзиттік дәлізі жобасын іске асыру ... ... ... ... ... Еуропаға өтетін төте жолға бүгінде бүкіл әлем көзін тігуде. Өйткені, ежелден даңғылының ескі ... ... ... осынау халықаралық күрежол Қытайдың портты қаласы Ляньюнганнан басталып, Қорғас ... ... ... Одан ... еліміздің бес бірдей облысының жерін көктей өтіп, Ресей, одан әрі ... ... ... ... ... 8. ... Еуропа - Батыс Қытай>> халықаралық транзит дәлізін қайта жаңарту [21].
құрлықаралық автокөлік дәлізі Санкт-Петербор - Мәскеу - ... ... - ... - ... - Ақтөбе - Қызылорда - Шымкент - ... - ... - ... - ... - Үрімші - Ланьчжау - Чжэнчжау - ... ... ... ... ... жалпы ұзындығы - 8445 шақырым. Мұның ішінде Қазақстанның үлесіне 2787 ... ... 2005 ... ... 2787 ... 429 ... бөлігін қайта жөндеуден өткізілді. 2552 шақырым жолдың кұрылысы ... ... ... жүргізілуде. Жолды басынан аяғына дейін 7-10 күн ішінде жүріп өтуге ... ... ... құны - 6,7 млрд ... Ал ... жүзеге асырылатын жолдың жалпы құны - 825,1 млрд теңге, соның ішінде 36,1 млрд. - ... ... ... 3,4 ... ... Халықаралық институттуры және 260,6 млрд.теңгесі концессиялық негіздегі жеке инвестиция есебінен. 11-суретте ХҚИ-ның займдары берілген (Кесте 13).
Кесте 13.
Батыс ... - ... ... жобасына займдар [21].
Қаржы
көздері
ХҚИ
Займ құны, млн.$
LIBOR
Құны
Төлем комиссиясы
Бір реттік комиссия
Займ ... ... құру және даму ... 125
LIBOR - 0,05%
0%
0,25%
25 жыл (жеңілдік бойынша 5 жылмен қоса)
Еуропалық қайта құру және даму банкі ... (6 ай) ... жыл ... ... 4 жылмен қоса)
I-транш
340
LIBOR + 0,2%
0,15%
0%
25 жыл (жеңілдік бойынша 5 жылмен қоса)
II-транш
210
III-транш
150
Жапония Халықаралық Қауымдастық Агенттігі
100
К = 1,7%
0,1%
0%
25 жыл (жеңілдік бойынша 7 ... ... = ... жыл ... ... 4 ... ... Қызылорда облысы бойынша ұзақтығы - 812 км (I санат - 245 км, II санат - 567 км), ... ... ... ... - 448 км (I санат - 418 км, II санат - 30 км), ... ... ... - 495 км (I ... - 295 км, II ... - 200 км), Алматы облысы бойынша - 341 км (I санат - 341 ... ... ... ... ... Қызылорда және Ақтөбе облыстарында 2012 жылы, ал, ... ... ... және Алматы облыстарында - 2013 жылы аяқталады.
Ақтөбе облысында қайта ... ... ... ... 355 шақырым делінсе, оның Қарабұтақ - ... - ... ... ... 215 км ... 2011 жылы ... ... [20].
2005 жылға дейін ұзындығы 273 шақырым Ақтөбе-Қарабұтақ учаскесінде ... ... ... 2007 ... бері ... 215 ... ... облыстарымен шектесетін учаскеде жалғасты. Мердігерлік компаниялар -- және ... ... ... ... ... пайдалануға беру үшін еңбек етуде.
Қызылорда облысы бойынша қайта салынатын дәліздің жалпы ұзындығы - 812 шақырым. Трассаның ... ... ... 5 ... ... ... істеуде ( АҚ - 410, БК - 107, АҚ - 50, АҚ - 28, АҚ - 217 ... ... ... 495,3 шақырымды құрап, Жуалы, Жамбыл, Байзақ, Тұрар Рысқұлов, Меркі, Шу және Қордай аудандарының аймақтарын басып өтеді. Сондықтан жол ... ... ... ... ... асуларды және Тараз қаласы мен Шақпақ ата, Бауыржан Момышұлы, Айша бибі, Құлан, Меркі, Қордай елді ... ... ... жол ... ... ... төрт ... даңғыл жолмен сапарға шығатын автокөлік иелері жылдамдықтарын сағатына 120 ... ... ... ... Ауа райы ... өңірдегі бұл жолды күрделі жөндеусіз 25 жыл пайдалануға болады екен. Көлік қозғалыстарына еш кедергі, ... ... үшін ел ... 1390 ... жол 4 қозғалыс жолағы бар І техникалық санатқа ауыстыру көлделген. Нақты айтар болсақ, олар ... - ... - ... - ... - ... - ... ... ал 1062 шақырым учаскелерде ІІ техникалық санат бойынша жол құрылысы салынатын болады [20].
Сурет 9
Сурет 10
Бұдан ... ... ... бар 1 631 км басқа да автожолдар салу және қайта жаңарту жоспарланған.
Республикалық және ... ... бар ... ... ... ... және жөндеу бойынша жоспарланған 28 жобаны іске асыру ... ... ... ... мен технологиялық құрамдауштардың өндірілетін көлемін айтарлықтай арттыру талап етіледі.
Кесте 14.
2010 - 2013 ... ... ... ... ... жж. жиыны
Салуға/ қайта жаңартуға
Жөндеу
Жиыны
Фракциялы шағылтас, мың тонна
31 683
48 874
55 983
52 478
252 002
8 307
260 309
Цемент, мың тонна
698
1 308
1 391
400
4 174
4 ... ... ... 669
500 маркалы
419
785
835
240
2 505
2 505
Битум, мың тонна
499
530
590
620
2 431
458
2 889
Металл конструкциялар, мың ... мың ... ... ... мың кв.м
7 424
11 294
13 386
21 583
80 442
80 442
Ж/б бұйымдар және конструкциялар, мың тонна
75
125
139
88
470
35
505
Бояулар, мың тонна
4 781
7 919
7 311
8 164
38 ... ... ... ... 86 ... жуығы еліміздің өзінен толық қамтамасыз етілетіндігі жағымды жаңалық болып отыр. Жол құрылысында қарқынды жұмыс ... ... 11 ... ... бесеуі шетелдік болса, алтауы отандық автожолдарды салатын ірі әрі ... ... ... бере ... ... болып табылады. Жұмыстың 69 пайызы отандық ком­паниялардың еншісінде. Дегенмен, отандық компанияларға басымдық берілгендіктен, олар да өз мойын­да­рын­дағы жауап­кершілікті сезініп, шетелдік ... осал ... өз ... ... әрі ... орындаулары шарт [22].
Әлемнің сауда-саттық байланысына, тауар алмасуына қызмет етіп келе жатқан өзге де халықаралық транзиттік жолдар бар. Алайда, тас ... бір ... ... ... Суэц ... ... ... белгілі теңіз жолының қашықтығы 45 тәулік болса, Транссібір ... ... ... 14 ... ... Ал, ... пен ... жалғайтын жаңа дәліз Қытайдан тиеген жүгіңізді небәрі 10 күннің ішінде Еуропаға жеткізеді. Қытай тауарларының Еуропа нарығына жылдам ... ... ... ... ... - ... Ал Еуропа өзінің ғылыми техникалық жетістіктерін, қондырғыларын тұтынушысы көп Қытайға ... ... ... ... ... ... ... мәдениетті игеруге, жаңа технологияға құштар. Ал Еуропа Қытайға инвестиция құйып, тауарларын Қытайда өндіруге ... ... онда ... күші мен ... ... арзанға түседі. Екіншіден, Қытайда сұраныс көп. Демек: қатынас жылдамдайды, ақпарат ... ... ... ... ... ... жоба ... тың серпіліс береді. Біріншіден, жолымыз жақсарады. 2452 шақырым жол қайта салынады. Өз ішіміздегі жүк тасымалы да ... ... ... салу ... жергілікті халық жұмыспен қамтылады. Екіншіден, қызмет көрсету ... ... Жол ... ... қонақүй, машина жөндеу орталықтары ашылып, шағын және орта бизнестің дамуына ықпал етеді. Сол арқылы салықтан бюджетке қаражат түседі. ... жол ... ... Бұл жол сапасының бұзылмауына себепші болмақ.
Сонымен қатар, әлем көзін тіккен ауқымды жоба 3 бағытта Қытай - Қазақстан, ... - ... ... Қытай - Ресей - Батыс Еуропаға тауар тасымалдамақ. Оған ... 2020 ... ... бұл алып ... ... ... ... көлемі 4 есеге ұлғайып, бір жылда 54 миллион тонна тауар тасылады деп күтілуде. Атап айтқанда, ... ... ... мен ... кіндік тұсында орналасқан қазақ елінің көмірсутегі мен басқа да минералды шикізат көзіне бай ел ретіндегі әлеуетін барынша ... ... ... ... 2008 жылғы 6 ақпандағы жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауында ... ... ... үшін ККМ , , ... ... қайта жаңартуды, концессиялық тетік негізінде құрылысын іске асыру бойынша іс-шаралар жүргізуде. Сонымен бірге ККМ , ... ... ... ... іске ... ... және сол ... концессиялық негізде іске асырылуы жоспарланып отырған ... ИТЖ ... ... ... ... ... ... көрсетілген жобалар мынадай схема бойынша іске асырылатын болады:
1) Салу және/немесе қайта жаңарту;
2) Мемлекетке беру (акті бойынша);
3) Мемлекеттің ... ... және ... ... ... (30 жыл ... 15.
Ақылы автомобиль жолдарының жоспарланған жүйесі [2].
Атауы
Ұзақтығы, км
Іске асыру жылдары
Құны, ... ... - ... учаскесіндегі ИТЖ
237
2011-2012
20,5
Астана - Қарағанды
238
2011-2013
134,2
Алматы - Қапшағай
104
2011-2013
64,4
Алматы - Қорғас
301
2011-2013
169
Ташкент - ... - ... - РФ ... автомобиль жолдарын пайдалануға беру кезіндегі маңызды сәттердің бірі автомобиль жолдарының ақылы учаскелері бойынша АКҚ жүріп өтуіне бажды ... ... ... ... ... ... ... жолдары бойынша жүріп өтуге пайдаланушы ақы төлейді. Тариф, ... ... және ... ету ... ішінде жөндеу жұмыстарының жоспарын қоса алғанда, жобаның толық құны негізге алына отырып есептеледі. Тарифті индекстеу инфляцияға сәйкес, сондай-ақ басқа да ... ... ... ... тарифтерді арттыруды жоспарламаған жағдайда, өйткені бұл әлеуметтік қарсылықтар тудыруы мүмкін, өтемақы төлеу тетігі әзірленуі тиіс.
Әдетте жүріп өту үшін алымдар ... 95 %-ын ... ... ... ... және ... ... ұсынуға арналған рұқсаттар есебінен қалыптасады.
Ақылы автомобиль жолдарын салу және ... ... тек ... ... мен концессиялар саласындағы заңнамамен ғана реттелмейді. Осы салада туындайтын құқықтық қатынастарға ҚР бюджет, ... және жер ... ... ... әсер ... ... ... кейбір нормалары автожол жобаларын неғұрлым тиімді іске асыру мен инвестор ... ... үшін ... енгізуді қажет етеді.
ККМ тәуекелдерді және жобалар бойынша жауапкершілікті оңтайлы бөлуге қол жеткізіп, ... ... ... ... ... одан әрі ... іске ... үшін концессиялар туралы заңнамаға, бюджет, жер кодекстеріне ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті маңызы бар жолдарды жөндеу, қайта жаңарту мәселелері
Мемлекет басшысының "Дағдарыс арқылы жаңару мен ... атты ... ... іске ... мақсатында Үкіметтің "Жол картасы" бағдарламасы түрінде тиісті іс-әрекет жоспары әзірленді. Жол картасын іске ... ... ... көзделмегендіктен, қаражат Ұлттық қор есебінен жүзеге асырылуда. Жалпы алғанда бағдарламасының ... ... ... ... Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жүйесін дамыту
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жүйесін (сумен жабдықтау және ... ... ... ... ... ... жаңарту және дамыту;
* Мектептерді, ауруханаларды және т.б. жөндеу
Мектептерді, ауруханаларды және басқа да әлеуметтік объектілерді жөндеу және жылылау;
* ... ... ... ... ... кенттердегі, ауылдардағы (селолардағы), ауылдық (селолық) округтердегі басымды әлеуметтік-мәдени ... ... және ... ...
* ... жұмыс орындарын кеңейту және жастар практикасын ұйымдастыру
Жұмысқа орналастырудағы өңірлік ... ... ... ... ... ... мен жастар практикасын пайдалану мүмкіндіктерін кеңейту;
* Кадрларды даярлау және қайта даярлау;
* Жолдарды жөндеу және ... және ... ... бар ... ... ... жаңарту және салу [24].
бағдарламасының маңызды бағыттарының бірі - жолдардыжөндеу және салу болып табылады. ... ... тек ... ... бар және қалалар мен елді мекендердің жолдарын салу, қайта жаңарту және жөндеу көзделген. бағдарламасы "Жол-жөндеу жұмыстары" бағыты ... ... ... 2 874 км ... ... бар ... жолдарын, сондай-ақ қалалар мен елді мекендердің көшелерін салу, қайта ... және ... 51,8 ... ... ... ... ... 32,8 млрд. теңгесі республикалық бюджеттен бөлінген нысаналы трансферттерді құраса, 19 млрд. теңге жергілікті бюджеттен қосымша қаржыландырудан бөлінді. Жобаны іске ... ... бері 2,9 мың км жол ... және 1,7 млн. ... метр ... жөндеу жүргізілді. 2009 жылдың бюджетіне сәйкес автожол саласына бөлінген 199,2 ... ... 51,6 ... ... ... ... алып, іске асыруды бастағаннан бері жол жөндеу жұмыстарына қосымша 50-ден астам жол-құрылыс компаниялары тартылған [18].Республика бойынша облыстық және аудандық маңызы бар ... ... ... 70,1 мың ... ... ... уақытта шамамен 4,6 мың шақырым жергілікті желі ... 33,4 мың ... ... ... және 32,2 мың ... жол ... ... соның ішінде шамамен 6 мың шақырым жол жарамсыз. 20 мың шақырымнан астам жол күрделі жөндеуді және 25,5 мың ... жол ... ... қажет етеді. Батыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан және Қостанай облыстарының жолдарына 2009 жылы 16,6 миллиард теңге бөлінді, соның ... 4,9 ... ... ... ... бөлінген трансферттер. Сондай-ақ, шеңберінде 9,9 миллиард теңге бөлінді. Бөлінген қаражат ... 1 724 ... ... ... жөндеу және аталған облыстардың жергілікті желідегі автожолдарының жай-күйі 6 ... ... жылы ... ... дамытуда ауқымды жұмыстар атқарылды. "Жол картасы" бағдарламасын қосқанда ... ... 199,5 ... ... ... Осы қаржының есебінен ұзындығы 7 мың шақырымға жуық жол жөнделді. ... ... ... ... бар ... 101,1 ... ... бөлініп, 2 мың километрге жуық жол жөнделді. Ал, ... ... бар ... 98,4 млрд. теңге бөлініп, 5 мың километрге жуық жол жөнделді.
Осы қаржылар есебінен 783 км автожол қайта жаңартылып, пайдалануға ... жылы ... ... ... 4928 км ... және ... ... бар автожолдар және қалалар мен елді мекендердің көшелері салынып, ... ... ... ... ... жер - ... ... жай-күйі 2 пайызға жақсарды.
2011 жылы жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарын салу, қайта жаңарту және ... ... ... ... рес - пуб - ... ... 18,8 ... теңге нысаналы трансферттер бөлінді.
2012 жылы жергілікті бюджеттен 18,5 ... ... жуық ... және "Жол ... ... ... 29,1 млрд. теңге бөлінді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 204 километрге артық [25].
o ... ... ... ... жөндеу жұмыстарының орындалуы
Солтүстік Қазақстан облысында бағдарламасы ... ... ... ... ... іске ... ... 2010 жылға 645 млн. теңге бөлінді соның ішінде:
430 млн. ... ... ... және 215 млн. ... ... ... ... маңызы бар автомобиль жолдарына 220 млн. теңге: соның ішінде:
автомобиль жолын күрделі жөндеуге - 155 млн. ... ... 4 ... жол ... жөнделді.
Сонымен қатар, облыстық маңызы бар автомобиль жолдарын(Айыртау, Тайынша, Тимирязев, Шал ... ... ... мен ... ... көшелері жөндеуден өткізілді.
2011 жылға облыстық және аудандық автомобиль жолдарына 2 411 232 мың ... ... ... ... ... ... 1 490 140 мың ... облыстық жолдарға арналған республикалық трансферттер құрайды.
Облыстық жолдарды жөндеуге 2 321 390 мың теңге сомасында ... ... ... ... ... ... ... - 718 191 мың теңге, 6,03 шақырымға республикалық трансферттер, соның ішінде: 1,63 шақырым автомобиль жолына -285 501 мың теңге; 4,4 ... ... ... - 432 690 мың ... ... жолдарын күрделі жөндеуге - 913 655 мың теңге, оның 883 655 мың теңгесі 36,84 шақырым ... ... ... трансферттер, соның ішінде:
- Айыртау ауданы 4,263 шақырым автомобиль жолының (асфальтбетонды жамылғының жөндеу) - 220 695 мың теңге;
- Жамбыл ... 17 ... ... ... ... ... ... - 207 020 мың теңге;
- Жамбыл ауданы 7,1 шақырым автомобиль жолының (шағылтас жамылғының жөндеу) - 98 825 мың ... ... ... 5,807 шақырым автомобиль жолының (шағылтас жамылғының жөндеу) - 126 570 мың теңге;
- Есіл ауданы 2,67 шақырым ... ... ... ... ... - 230 545 мың ... облыстық бюджеттен - 30 000 мың теңге.
Облыстық бюджеттен орташа жөндеуге - 25 000 мың ... 2432 ... ... ... ... жөндеу және күтіп ұстауға - 664 544 мың теңге облыстық бюджеттен.
Аудандық жолдарды жөндеуге 89 842 мың ... ... ... ... ... ... ... - 11 960 мың теңге;
- 5102,9 шақырым автомобиль жолын ағымдағы жөндеу және ... ... - 77 882 мың ... жылдың қаңтар - желтоқсан айларына барлық жұмыстары толық көлемінде қаражаттар 100 пайызға игерілді.
2012 жылға жоспар
2012 жылға ... ... ... 2 718 145 мың теңге сомасында қаражат жоспарланған, соның ішінде 2 035 645 мың теңгені облыстық жолдарға ... ... ... ... ... ... ... жолын реконструкциялауға - 10 шақырымға 1 055 186 мың теңге.
Автомобиль жолдарын күрделі жөндеуге -29,379 ... және 1 ... 980 459 мың ... ... ішінде:
- Жамбыл ауданы 4,986 шақырым автомобиль жолының (асфальтбетонды жамылғысын жөндеу) - 235 136 мың теңге;
- Аққайың ... 15,373 ... ... ... ... ... ... - 226 337 мың теңге;
- Есіл ауданы 5,23 шақырымға автомобиль жолының (асфальтбетонды жамылғының жөндеу) - 200 474 мың ... ... ... 2,42 ... ... ... ... жамылғыны асфальтбетонды жамылғыға ауыстыру) - 197 021 мың ... ... ... 1,37 шақырым автомобиль жолының (асфальтбетонды жамылғысын ... - 100 000 мың ... ... ауданы 18ш., 1 құбырға - 21 494 мың теңге;
- 2427 шақырым автомобиль жолын ағымдағы жөндеу және күтіп ұстауға ... ... - 682 500 мың ... ... бойынша жоспарланған қаржы сәтті жұмсалып, облыстың автомобиль жолдарының жақсаруын ... ... ... ... ... ... ... 10 көше жолын ағымдағы жөндеуден өткізуге 30688 мың теңге бөлініп, бұл іс ... ... ... ... ... қаласындағы Головацкий, Назым, Жансүгіров көшелерін орташа жөндеуден өткізуге республикалық қаржы қорынан 76 миллион, облыстық бюджеттен 38 ... ... ... ... ... ... ... бөлінген 850 млн. теңгеге Түрксіб ауданында 90-ға жуық көше жөнделді, 60 шақырым жолға асфальт ... қала ... 352 ... ... жоспарланып (шамамен 332 шақырым), Абай, Абылай хан, Розыбақиев көшелері күрделі ... ... алты көше ... кеңейтілді. [29].
Оңтүстік Қазақстан облысында 2010 жылы облыс аумағындағы, барлығы 130 нысан бойынша, жалпы ұзындығы 585 ... ... ... ... ... және нысаналы трансфертпен 5 189,8 млн.теңге қаржы қаралды. Оның 3 262,4 млн. теңгесі республикалық, 1 927,4 млн. ... ... ... ... Осы ... ... ... 282,7 шақырым жергілікті маңызы бар автомобиль жолдары және 302,3 шақырым қала (ауылдық елді мекендер) көшелерін жөндеуден өткізіп, ретке келтірілді.
"Жол ... ... ... жергілікті маңызы бар автокөлік жолдарында жоспар бойынша барлығы 585 шақырым жол мен елді мекендер көшелеріне және 1 көпірге ... ... ... ... ... ... ... болсақ, оның орасан зор аумағы мен темір жолдар мен су жолдарының аздығын ескерсек, автомобиль жолдары ең басты ... ... ... жолдары республика бойынша жалпы қолданыстағы автомобиль жолдары желісінің ең ұзыны және 11 841,8 ... ... ... ... ... ... бар - 3420 км. ... облыстық маңызы бар - 2 254,5 км. (19%);
- аудандық маңызы бар - 6 167,3 км. ... және ... ... бар ... - 253 ... 3 977 су ... ... орналасқан, оның ішінде 118 көпір өткелдері апатты жағдайда.
2009 жылға дейін облыстық және аудандық маңызы бар автожолдарда көпірлерді, жол ... су ... ... ... ... ... ... жүргізілмеген. 2009 жылы үш облыстық маңызы бар автомобиль жолдарына паспорттау жүргізілді, оның нәтижелері бойынша әсіресе көпірлер мен су ... ... ... ... ... ... 85% ... қанағаттанарлықсыз жағдайда және жөндеуді қажет етеді.
Ағымдағы жылы облыстық бюджет қаражатынан облыстық маңызы бар 549 км ... ... ... үшін 14,9 млн. теңге қарастырылды, сондай-ақ IT-шешімдерді ... ... ... ... мекемелерін автоматтандыру үшін, мынадай серпінді жобаны іске асыру мәселесі шешілді, . Аталған технологияны ендіру ақпараттың сапасын және толыққанды болуын арттырады, ... ... ... ... көруге, ал бұл өз кезегінде оларды сақтаудың экономикалық рационалды пайдалану стратегиясын анықтап, бюджеттік қаражатты жоспарлау және пайдалану кезінде өте ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... жылы барлық қаржы көзінен аталған сомма барлық қаржыландыру көздерін есепке алғанда - 13,2 млрд. ... ... ... аталған қаражат есебінен барлық жөндеу түрлерімен 367 км ... ... мен елді ... ... ... ... ... соның ішінде:
Республикалық маңызы бар автомобиль жолдары бойынша:
60-100 км автомобиль жолын қайта жаңарту ... іске ... ... және 133-146 км ... ... бастау, сонымен қатар автожолының 828-870, 870-906 км учаскесін қайта жаңарту.
- автожол ... ... ... ... ... 45-56 км ... ... аяқтау.
- 139 км жолды орташа жөндеу;
Облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдары, сонымен қатар қалалар мен елді ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен Риддер қаласы жанындағы айналма жолдың құрылысын жалғастырып, пайдалануға енгізу, сонымен қатар құрылыс пен қайта жаңарту ... 7 ... іске ... ... ... ... ... Өскемен қаласында автожолының құрылысы және Өскемен қаласындағы ;
- ... ... ... Қара Қаба ... ... ... көпірдің құрылысы;
- Глубокое ауданының автомобиль жолында Карагужиха өзені арқылы ... ... ... ... қайта жаңарту, 29-35, 34-41 км;
Семей қаласында автожолын қайта ... 0 -8 ... ... кластерін дамытудың басымды бағыттарының бірі ретінде, Зырян ауданының демалыс базасына кіре беріс жол>> автомобиль жолын ... ... км ... жолдары учаскелерін күрделі жөндеу бойынша 4 нысанды іске асыруды жалғастыру, ... ... ... ... 15 км ... Бесқарағай ауданының автожолында 18 км (5-23км);
- автожолында 13 км (107-120 км) ... ... ... ... автожолында 23 км (110-133 км).
автомобиль жолын күрделі жөндеу бойынша жұмыстар жалғасуда 16-26 км, 60-70 ... ... ... 0-10 км және ... ауданының автожолын күрделі жөндеу жұмыстарын бастау жоспарланған 0-51,5 км.
Бұдан ... ... 20 км ... ... ... ... ... жоспарда;
-облыстық бюджет қаражаты есебінен автожолын (0-91 км) күрделі жөндеу бойынша жұмыстарды аяқтау және автожолы учаскелерін күрделі жөндеуді жалғастыру, ... ... ... ... ... ЖСҚ әзірлеу 0-23 кмжәне Зырян ауданы демалыс базасына кіре ... жол 0-7,5 км, ... ... 549 км ... жолдарды паспорттаудан өткізу бойынша жұмыстарды аяқтау жоспарланып отыр.
Ағымдағы жылы Жол картасын жалғастыру шеңберінде жалпы құны 2 793,030 млн. ... ... 95 ... іске ... ... ... ішінде республикалық бюджет трансферттерімен 1,9 млрд. теңге және жергілікті бюджеттен ... ... 933,3 млн. ... қаражат есебінен Семей қаласында Шұғаев көшесін қайта жаңарту, қалалар мен елді мекендер автомобиль ... және ... 113,54 км ... қалпына келтіру жоспарлануда, ал ағымдағы жөндеу көлемі 465,1 мың м². Құрылыс ... ... ... ... ... үшін 2 781 ... қатыстыру жоспарланып отыр.
Сондай-ақ Тарбағатай, Күршім және Абай аудандарындағы су ... ... жою үшін ... облыстық және аудандық маңызы бар жолдар бойынша жөндеу-қалыптастыру жұмыстарын орындау жоспарланған. Бұзылған 2 көпір, ... ... 28 су ... ... және жол ... мен жол ... қалпына келтіру жоспарланып отыр. Облыста Сартерек ауылындағы Абай атындағы көшені жарықтандыру жұмыстары қарқынды атқарылып,көшенің ұзындығы 3000 метр, 60 шам ... ... ... 11. ... ... Абай ... ... жарықтандыру[25].
Жалпы облыс бойынша 2010 жылғы жол-құрылыс маусымына мақсатты түрде дайындық ... ... жылы ... жалғастыру шеңберінде 2 793,030 млн. теңге қаражат бөлінді, соның ішінде республикалық бюджеттен трансфертпен 1 859,785 млн. ... және ... ... ... ... 933,245 млн. теңге.95 жоспарланған жобалардың 95 бойынша аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын, сонымен ... ... мен ... көшелерін қайта жаңарту, күрделі, орташа және ағымдағы жөндеу нысандарына қатысты жұмыстарды орындауға келісімдер жасалды.
Зайсан ауданы бойынша - 117 мың ... - ... ... ... ... ... ... бойынша - 2 485 мың теңге, - ... ... ... ... - 2 490 мың ... - ... жылы Шығыс Қазақстан облысының жол-жөндеу бағыттарына 4 898,3 млн. теңге көлемінде қаражат жіберілді, оның ... ... ... 3 946,995 млн. ... жергілікті бюджеттен қосымша қаржыландыру 951,3 млн. теңге.
Облыстық бюджет ... ... жылы ... ... Уба ... арқылы өтетін көпірді күрделі жөндеу және Катонқарағай ... ... ... 3,7 км ... ... бар , ... ... демалыс базасына кіре беріс жол 2 автомобиль жолын орта ... ... ... 1 ... ... ... барлық жобаларда аяқталды. Орта жөндеумен 158,97 км жолдар мен елді мекендер көшелері жөнделді, соның ... 84,37 км - елді ... ... 74,6 км - ... және жергілікті маңызды автомобиль жолдары, ағымдағы жөндеумен 332,7 мың.м жолдар жөнделді [11].
Маңғыстау облысында ... ... ... ... - 4 ... 940 миллион теңге қаралып, облыстық маңызы бар Атырау-Дамбы автокөлік жолы мен Атырау қаласындағы көшеаралық және ... ... ... ... ... ... Жол картасы>> бағдарламасы шеңберінде Арал ауданының Қамыстыбас елді мекеніне кіреберіс жолды орташа жөндеуге республикалық бюджеттен 21 млн. 471 мың, ал ... ... ... ... 82 млн. 774 мың ... ... ... жолдарда жөндеу жұмыстары жүргізілді(сурет 12).
Сурет 12. Қызылорда облысының автожолын күрделі ... ... ... ... көшелерді жарықтандыру жұмыстары, бойынша көшелерді ағымдағы жөндеу жұмыстары
Кесте 16.
Облыстар бойынша жүргізілген жол жөндеу жұмыстары [25].
Жөнделген жолдар саны
2009 ... ... ... ... ... ... облысы
19
12
ШығысҚазақстан облысы
175
95
Жамбыл облысы
25
79
Батыс Қазақстан облысы
18
5
Қарағанды облысы
28
48
Қостанай облысы
6
10
Қызылорда ... ... ... ... ... Қазақстан облысы
140
133
Алматы қ.
376
220
Астана қ.
52
-
"Жол картасы" бағдарламасы дағдарыс ... ел ... ... үшін, жалпы экономика үшін аса тиімді болғанын қазіргі таңда өмір шындығы көрсетуде. Ең ... - ... ... ... ... ширығуға жол берілмеді. Жер-жердегі кәсіпорындарда жұмыс істейтін адамдар кейбір елдердегідей жаппай жұмыстан босатылған немесе қысқартылған жоқ. Үкіметтің уақыт ... сай ... ... күрделі шешімдерді дер кезінде қабылдауының арқасында халықтың "екі қолына бір күрек" табылды. Нәтижесінде Қазақстандағы жұмыссыздық қалыпты деңгейде сақталды.
Осылайша "Жол картасы" ... ... ... ... ... ... әрі игі шараларының бірі болды.Еліміздің көптеген аймақтарында әлеуметтік маңызы зор нысандар күрделі ... ... әрі ... ... ... ... ... қатары көбейді.
Ең бастысы - осының барлығы қазынадан бөлінген қаржының арқасында іске асырылды. Сөйтіп "Жол картасы" бағдарламасы еліміздің ... ... ... ... ... ... [29]. ... негізгі жолдар кеңес үкіметінің саясатымен салынғандықтан қазір көптеген байланыстар ең тиімді деп айта ... оған да ... ... нарығының негізгі экономикалық кеңістіктердің өзгеруінен.
Қазақстан аумағында автомобиль жолдары бұрын-соңды дамыған емес. Кешегі кеңес ... ... ... ... ... жолдар сайрап жатты. Ал қазақстандықтар үшін жол болған емес, ауылдарды ... ... ... облыс орталығына жетудің өзі қиямет еді. Енді осындай олқылықтың орны толып, жақсарып келеді десек артық айтқанымыз ... ... ... экономиканың дамуы қарқын алады, ішкі сыртқы сауда дамиды. Жұмыс орындары ашылады. Енді ғаламдық көлік компаниялары қазақстандық рынокта шоғырлана бастайды. ... және ... ... ... ... қатаң бәсекелестік қалыптасады. Көлік кешені дамып, халықаралық байланыс күшейеді, бұл экономиканың одан әрі дамуына серпіліс береді. Көлік рыногы ... ... ... ... ... жүк ... айтарлықтай табыс түсіреді.
Көлік және коммуникация кешенін дамытуда Қазақстанның транзиттік көліктік әлеуетін арттыру және толығырақ пайдалану маңызды бағыт болып табылады. ... ... ... ... мен жолаушыларды транзиттік тасымалдау Қазақстанның қолданыстағы заңнамаларына және халықаралық келісімдер мен келісімшарттарға сәйкес теміржолмен, әуе жолымен, ... ... ... ... ашық ... ішкі су ... ... трассалармен және су жолдарымен жүзеге асырылады. Транзит - бұл тасымалдаудың кірісі жоғары құрамдауышы болып табылады.
Сондай-ақ, ... ... ... ... әлеуметтік жағдайына, тыныс-тіршілігіне, тұрмыс ахуалына тигізген әсері айтарлықтай. "Жол картасы" бағдарламасы дағдарыс уақытында ел үшін, мемлекет үшін, жалпы ... үшін аса ... ... қазіргі таңда өмір шындығы көрсетуде. Ең бастысы - дағдарыс ... ... ... ширығуға жол берілмеді.
Дипломдық жұмыста Қазақстан Республикасы автомобиль көліктік жүйесінің дамуының негізгі бағыттары қарастырылған.
* Өндірістік ... ... ... қазіргі жағдайының даму деңгейіне, ондағы көлік пен коммуникацияның алатын орнына талдау ... ... ... ... ... ... ... жолдары дамуының приоритетті бағыттары айқындалды;
* Қазақстан Республикасы өндірістік инфрақұрылымы жүйесіндегі көлік және ... ... ... ... жасалды;
* Көліктік-коммуникациялық жүйенің 2011-2030 жылдар аралығында дамуына болжам жасалды;
Дипломдық жұмысты орындау барысында алынған нәтижелер ... ... ... ... ... ... ... жолдарының тығыздығы мен ұзындығы.
2.Батыс -Еуропа - Батыс Қытай құрлықаралық ... ... ... ... ... жолдарының тығыздығы
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Қожахмет М. Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық ... - ... 2007. - 152 ... ... ... Ә.Б. Көлік инфрақұрылымын Қазақстанның шекара маңы аймақтарында дамыту және оның халықаралық жобаларды іске асырудағы маңызы // Магистраль. - ... 2007.- ... ... ... ҚР статистикасы жөнінде http//www.stat.kz/
* Пивень К.Д История развития транспорта и коммуникации ... ... 2000. - 258с
* ... Т. 2015 жылы ... ірі ... ... ... айналады: үкіметте 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясынң жобасы мақұлданды // Жас ... ... ... ... ... Ж. ... жекелеген түрлерімен жүк тасымалдау// Қазақстан және оның өңірлері. Алматы, 2006. - №2. - 19-20 ... ... ... ... саласын дамытудың 2006-2012 жылдарға арналған бағдарламасы
* Тілеубай Т. 2015 жылы Қазақстан ірі аймақаралық транзиттік орталыққа ... ... 2015 ... ... ... ... ... мақұлданды // Жас қазақ.-2006.-24 наурыз (№11).2 б.
* Қиялбаев Ә.Қ., Тоққұлов С.Т., Телтаев Б.Б., Талғатбекова Қ.А. : Оқу құралы. ... 2004. 14-25 ... ... ... ...
* ... С. ... труда и развитие инфраструктуры. - М., МГУ, 1979. - 132 с.
* Ашимова А.А. Республикада көлік қызметтері және оның даму ... // ... ... 114-115 ... ...
* ... Б. Көлік-коммуникация саласының мүмкіндігі таңдалған бағыттың дұрыстығын ... // ... ... ... ... ... Н.А. Стратегия развития .
* Траспортная стратегия Республики Казахстан до 2015 ... ... Х.С., ... Г.И. ... ... ... - Петропавловск, 2002. - 371 ... ... Ә. ... саласы көркейіп келеді/ әңг. Б.Сабырбеков // Дала мен қала.-2010.-15 ... (№6)-5 ... ... Б.Қ . / Дала мен ... 2009, 16 ... ... ... www.nkkazinform.kz
* ҚР президенті Н.А. Назарбаевтің Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Казахстан, Алматы, 2008, №39, 1 ... Жаңа ... - жаңа ... ... - ... жаңа ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. www.akorda.kz
* www.dorkarta.kz
* ... Н.А. ... ... .
* ...
* ...
* ... А. Көлік қатынасы уақыт ырғағына ілесе ала ма?: Көлік қатынасын ... ... ... ... (№45).-4 б.
29 ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мәліметтері.
69
ҚОСЫМША А
Сурет1. Казақстан Республикасының аумағы бойынша халықаралық көлік ... өтуі 2008 - 2010 ... ... ... Республикасының аумағы бойынша халықаралық көлік дәліздердің өтуі 2011 - 2015 жж[2].
ҚОСЫМША В
72
Сурет 4. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... өтуі ... жж. ... Г
73
Сурет 5. Казақстан Республикасының аумағы бойынша халықаралық көлік дәліздердің өтуі 2026 - 2030 жж[2].

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автокөлік жолдарына жөндеуді ұйымдастыру туралы66 бет
Автокөлік логистикасының техникалық сенімділігін тиімдендірілуінің жетілдіру жолдары104 бет
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы30 бет
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Дислалия және оны түзету жолдары43 бет
Жылдық жиынтық табыс бойынша тәжірибелік есеп30 бет
Манихей жазба ескерткіштеріндегі есім сөз таптарының жасалуы70 бет
Тауарлы-материалды қорларды түгендеу және оларды есеп беруде ашып көрсету31 бет
Қазіргі электр байланысы11 бет
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь