Экономикалық қауіпсіздік туралы

Кіріспе 3
І.ТАРАУ. Экономикалық қауіпсіздіктің теориялық.методикалық негіздері 4
1.1 Экономикалық қауіпсіздіктегі кедендік органдардың орны мен ролі кедендік бақылау органдары қызметтінің құқықтық негіздері
5
1.2 Кеден тарифтері және ұлттық өнеркәсіпті қорғау 7
1.3 Экономикалық қауіпсіздік . мемлекеттің сыртқы экономикалық саясатының негізі 10
ІІ.ТАРАУ. Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздік деңгейі 12
2.1 Қазақстан Рсепубликасындағы экономикалық қауіпсіздік мәселелері 12
2.2 Әлемдік шаруашылық байланыстарда дамуы жағдайындағы экономикалық қауіпсіздік 19

ІІІ.ТАРАУ. Қазақстан Республикасының кеден қызметіндегі экономикалық қауіпсіздігінің негізгі алғышартатары 26
3.1 Кедендік құқықты жетілдіру шаралары 26
3.2 Кеден органдары және оның қызметінің ұйымдық.құқықтық негіздерін жетілдіру. 32
Қорытынды 35
Қолданылған әдебиеттер тізімі: 37
Қазақстан Республикасының халықаралық қатынастар жүйесінде толық жарамды субъект ретінде қызмет жасауы, жаңа экономикалық кеңістік шеңберінде өзінің ұлттық мүдделерін айқын анықтауын талап етеді. Қазақстан Республикасының мүдделері, ең алдымен мынандай саяси және экономикалық факторлармен байланысты: соғыс объектілерінің және ядролық қару-жарақтың бар болуы, космостық база, ішкі саяси жағдайдың белгілі мөлшерде тұрақсыз болу қаупі, халық санының арту қарқынының биіктігі, аймақтың әлеуметтік-экономикалық артта қалуы, КСРО-ның тарауы салдарынан пайда болған республикалардың әлемдік аренадағы қызметін реттейтін халықаралық құқық механизмдерінің болмауы, республиканың "нативизацияға" бейімделуі.
Бұндай жағдайда Республиканың алдына шетелдермен және таяу шетелдермен қарым-қатынастардың ұтымды жағын табу және күштердің қазіргі кездегі балансына байланысты Азия мен Орта Шығыс кеңістігіндегі Қазақстанның ғаламдық рөлін белгілеу мәселесі қойылады. Ұлттық мүдделер мен басымдық таңдауды мемлекеттің саяси, әлеуметтік және қорғану салаларындағы қызметінен іздеу керек. Қазіргі кезде көрініс алып отырған Қазақстанның Ұлттық позицияларының белгілену тенденциясы, болашақта бұрынғы КСРО шеңберіндегі мемлекеттер арасындағы күш балансына әсер етуі мүмкін.
Қазақстанға әсер етуші күштер мыналармен анықталады: Ресей мемлекетінің қарым-қатынасы (Шығысқа әуестенуі); Қытайдың мақсаттары (өзінің экономикалық және саяси әсерін күшейтуде); Иран, Түркия, және тағы басқа мемлекеттердің өзіндік мүдделері. Осыған байланысты Қазақстанның мүддесіне ең бастысы мыналар жатады: Қазақстанның егемендігін және таңдаған даму моделін құрметтеу, шекара қауіпсіздігі, экономикада, мәдениетте өзара тиімді ынтымақтастық. Сонымен, республиканың мүдделері сыртқы факторлармен тығыз байланысты және ол ішкі саясаттың макро- және микро деңгейдегі бағыттарына әсер етеді.
Халықаралық экономикалық қатынастар халықаралық құқықтық қағидаларға және халықаралық кеден құқығына негізделеді. Атап айтар болсақ, ұлттық тәуелсіздікті және егемендікті құрметтеу, ішкі іске араласпау, күш көрсетпеу, толық тең құқылық, ұлттық мүдделер мен әр халықтың өз тағдырын өзі шешу, құрметтеу, өзара пайда құқығын шектемеу, т. б.
І. Нормативтік актілер мен заңдар
1. ,,Салықтар мен бюджетке міндетті төлемдер туралы,, ҚР заңы
2. Указы президента РК ,,О таможенном тарифе Республики Казахстан на импортируемые товары,,от 11.01.94 г. №1499 «О частичном изменении ставок таможенных тарифов Республики Казахстан на импортируемые и экспортируемые товарың от 24.01.1994 г. «Об утверждении Положения о системе льгот и преференций и пордке их предоставления при заключении контрактов с инвесторамиң от 5.04.1997.
3. Закон «О таможенном деле в Республике Казахстанң от 16 июня 1999г.
4. Закон РК Омерах защиты внутреннего рынка при импорте товаров,, декабрь 1998.

ІІ. Әдебитетер мен оқулықтар
5. Аксенов И.Я. Транспорт и история, современность, перспективы, проблемы. М.1995.
6. Аксенов И.Я. Единая транспортная система. М., 1997
7. Алибеков С.Т. Таможенное право: (Уебное и практическое пособие). А. 1997.
8. Әлібеков С.Т. Қазақстанның кеден құқығы. Жалпы және ерекше бөлім., Алматы 2002ж.
9. М. Байгалиев. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы, - Алматы, Санат, 1998.
10. Дмитриев В.А. Транспортные тарифы. М. Транспорт, 1990.
11. Гребенщикова Л.В. Кубасова И.А., Сарсембаев М.А. Таможенное законодательство Казахстана и международные таможенные конвенции. Алматы. 1996
12. Габричидзе Б. Н. Таможенное право. - М. , 1999.
13. Габричкидзе Б.Н., Зобов В.Е. Таможенная служба в Российской Федерации - М: Юридическая литература, 1993
14. Мауленов К.С. Основы таможенного законодательства//основы государства и права Республики Казахстан/под ред Г.С: Сапаргалиева Алматы, 1997
15. Микеев Ю.В. Таможенный валютный контроль7 М., 1997.
16. Кеден ісін ұйымдастыру және басқару. Ред. Мадиярова Д.М., Қалдыбаева А.Е., Текенов Ұ.А., Есімбаева С.О. Алматы Экономика. 2000.
17. ҚазМБА Экономикалық саясат. Әлеуметтік саясат: Лекция /Д.Қ.Қабдиев, Т.К. Оралтаев, Б.Х.Хабибуллин – Алматы, 1999.
18. Н.Ә. Назарбаев. Ғасырлар тоғысында – Алматы: Өнер, 1996
19. Н.Ә.Назарбаев Қазақстанның болашағы - қоғамның идеялық бірлігінде – Алматы: Кітап, 1999 ж.
20. Неруш Ю.М. Грузовые перевозки и тарифы. М.; Транспорт, 1998.
21. Проблемы борьбы с экономической преступностью / Под редакцией Тленчиевой Г. Д. - Алматы, 1999
22. Правовое регулирование внешнеэкономической деятельности / Под редакцией М. А. Сарсембаева). - Алматы , 1999.
23. Садықов Т.С. тарих тағылымы (Ұлтаралық қатынастар мәдениеті) – Алматы: Ана тілі 1992 ж.
Сарсембаев М.М. Международное право А., 1986

ІІІ. Монографиялар мен мақалалар
24. Воропаева Е. Таможенное оформление и контроль ввозимых в РК транспортных средств/ Е.Воропаева // Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане. -Алматы, 2000. -N21
25. Лавриенко И. Телекоммуникационные и транспортные сети Казахстана, //Аль-Пари, август-сентябрь 1997
26. Нукенов М.Реформирование таможенных органов/ М.Нукенов // Финансы Казахстана=Каржы-каражат. -Алматы, 2001. -N 1
27. Казахстан и мировое сообщество. - 2001. - № 1.
28. Содружество: Информационный вестник Совета глав государств и Совета глав правительств СНГ. - 2001. - № 2 (22). -12 апреля.
        
        Мазмұны:
Кіріспе 3
І-ТАРАУ. Экономикалық қауіпсіздіктің теориялық-методикалық негіздері
4
1.1 Экономикалық қауіпсіздіктегі ... ... орны мен ... ... ... ... ... негіздері
5
1.2 Кеден тарифтері және ұлттық өнеркәсіпті қорғау ... ... ... – мемлекеттің сыртқы экономикалық
саясатының негізі ... ... ... ... қауіпсіздік деңгейі
12
2.1 Қазақстан Рсепубликасындағы экономикалық қауіпсіздік мәселелері
12
2.2 Әлемдік шаруашылық байланыстарда ... ... ... ... ... Республикасының кеден қызметіндегі экономикалық
қауіпсіздігінің негізгі алғышартатары 26
3.1 Кедендік ... ... ... ... ... ... және оның ... ұйымдық-құқықтық негіздерін
жетілдіру. 32
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде толық
жарамды субъект ... ... ... жаңа ... ... ... ... мүдделерін айқын анықтауын талап етеді. Қазақстан
Республикасының мүдделері, ең алдымен мынандай саяси және ... ... ... ... және ... ... ... космостық база, ішкі саяси жағдайдың белгілі ... ... ... ... санының арту қарқынының биіктігі, аймақтың әлеуметтік-
экономикалық артта қалуы, КСРО-ның тарауы ... ... ... әлемдік аренадағы қызметін реттейтін халықаралық ... ... ... ... ... ... ... алдына шетелдермен және таяу шетелдермен
қарым-қатынастардың ұтымды жағын табу және күштердің ... ... ... Азия мен Орта ... кеңістігіндегі Қазақстанның
ғаламдық рөлін белгілеу ... ... ... ... мен ... ... ... әлеуметтік және ... ... ... ... ... кезде көрініс алып отырған Қазақстанның
Ұлттық позицияларының белгілену тенденциясы, ... ... ... ... ... күш ... әсер етуі ... әсер етуші күштер мыналармен анықталады: ... ... ... әуестенуі); Қытайдың мақсаттары
(өзінің экономикалық және ... ... ... ... Түркия, және тағы
басқа мемлекеттердің өзіндік мүдделері. Осыған байланысты Қазақстанның
мүддесіне ең ... ... ... ... ... және ... моделін құрметтеу, шекара қауіпсіздігі, экономикада, мәдениетте өзара
тиімді ... ... ... ... сыртқы факторлармен
тығыз байланысты және ол ішкі ... ... және ... ... әсер етеді.
Халықаралық экономикалық қатынастар халықаралық құқықтық ... ... ... ... ... Атап айтар болсақ, ұлттық
тәуелсіздікті және ... ... ішкі іске ... ... ... тең ... ... мүдделер мен әр халықтың өз ... ... ... ... ... ... шектемеу, т. б.
Қазақстанның егемендігі экономикалық егемендік, өзіндік ... ... мен ... ... ... ... қауіпсіздіктің бағыты төмендегі шаралармен байланысты:
- экономикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... жол ... еліміздің экономикасының ресурстық, энергетикалық негізін сақтау
және нығайту;
- геосаяси ортаның әсерінен ... ... ... ... ... зиян ... деңгейін азайту;
- отандық және халықаралық қаржы институттарымен өзара пайдалы
ынтымақгастықты қамтамасыз ету, ішкі және ... ... ... ... ... отандық экономиканың қалпына келтіру мен
дамытуға жұмсау;
- мемлекеттік бюджеттің табыс көзін нығайту;
- сыртқы қарыздарды ... ... ... ... шектен
асырмай, Қазақстан аймағында әлеуметтік-экономикалық дамуының дисбалансын
болдырмау;
- бәсекелестікті қолдай отырып, монополияны шектеп экономикалық өсуді
қамтамасыз етіп, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің тәуелсіздігіне қауіп ... ... ... жол ... керек.
І-ТАРАУ. Экономикалық қауіпсіздіктің теориялық-методикалық негіздері
1.1 Экономикалық қауіпсіздіктегі кедендік органдардың орны мен ролі
Дүниежүзілік шаруашылық халықаралық еңбек ... және ... ... тек ... ... ... ... тұрмайды.
Саяси және экономикалық қайшылықтағы мемлекеттер бар, ... ... ... бар, сол ... қорғап, жүзеге асыратын үкіметтері
бар.
Ұлттық мүддені қорғаудың сенімді ... ... ... ... Протекционизм дегеніміз — мемлекеттің
ұлттық экономиканы қолдап, дамыту мақсатындағы ... ... ... ... «еркін сауда» қағидасы көптеген Еуропалық елдердін
қолдауы арқасында протекционизмнің алғашқы «көріністерімен» қатар өмір
сүрді. Протекционизм ... ... ... ... ... тез
көктеп, жедел жетіле бастады. Мұның себебі, бұл елдердің өз экономикасы
үшін немесе экономикадағы ... бір ... үшін ... ... ... ... туған еді.
Қазіргі уақытта көптеген мемлекеттердің ... ... көп ... ... ... ... протекционизмнің жалпыға белгілі және жиі ... атап ... өсуі енді ғана ... ... өнеркәсіпті қолдау;
— нақты тауарды өндірудегі ... ... ... ... ... ... келе ... жаңа салаларын қорғау;
— өндірістің құлдырауын болдырмау;
— жаңа жұмыс орындарын ашу және ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету;
— әскери-саяси тәуелсіздікті орнықтыру;
— ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз ету;
— төлем балансының тепе-теңдігін реттеу, т. с. с. ... ... ... ... үшін ... екі ... дәлелдеу
керек:
1) Халық шаруашылығы немесе нақты өнеркәсіп саласының дамуын жүзеге
асыру үшін протекционистік саясаттың зиянынан пайдасы көп.
2) ... ... ... ең ... ...... Әрбір
тезисті дәлелдеу үшін үқсас немесе альтернативтік ... ... ... ... бәріне қатысты, шектеулерді жою ... ... бір ... бар, ол — ... ... ... ... байланыстарды шектеу арқылы емес, еркін ... ... ... ... үшін ... ... пен ұлттық мүдделерді қорғаудан
биік, әрі маңызды мақсат жоқ,
Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігінің ең маңызды мәселелерін ... бола ма? ... ... ... не ... немесе тежеуі
мүмкін?
Қазақстанның егемен ел ретіндегі бес ... ... ... қауіпсіздігіне қатерлі мына мәселелерді күн тәртібіне қояды.
1. ... ... ... ... ... ... Инвестицияларға кедергі келтіріп кәсіпкерлікті ынталандырмайды,
экономикалық бағыт-бағдарды бұрмалайды. Инфляцияны қажеттен тыс ақша шығару
күшейтеді. ... ақша ... ... қолдаушылар экономикалық
өсудің объективті қарсыластары.
2. ЖОҒАРЫ ПРОЦЕНТТІК СТАВКАЛАР. Бұл нақты ... ... ... ... ... ставкалар жағдайында ең ... ... өзі үшін ақша қол ... ... ... мұның өзі
экономика деңгейінің төмендеуін, оның дағдарысын жалғастыра береді.
3. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ ... ... ... бюджет тапшылығы
инфляцияның да, жоғары проценттік ставканың да заңды «әкесі». Үкіметтің
несиеге деген ... ... ақша ... шығаруға да, проценттік
ставкаларды ... да ... ... тапшылығы экономикадан жеке меншік секторды ығыстырады, сөйтіп
оның құлдырауын одан әрі ... ... ... ... және
қолдайтын үкімет қандай бір дәлелдері болмасын ... ... ... ... ... ... қарыз дегеніміз — өткен
жылдардағы бюджет тапшылығының жиынтығы. Жыл ... ... оны ... ... ... ... ... Нәтижесінде мемлекеттік бюджеттің басым
бөлігі әлеуметтік сфераны, ғылымды, мәдениетті, денсаулық ... ... ... ... пен ... ... ... емес,
қарыздар мен несиелер үшін проценттер төлеуге кетеді. ... ... ... ... кете барады. Бұл процесс жалғаса берсе мемлекет
проценттер емес, бастапқы қарыздардың өзін төлей алмайтын жағдайға ... осы ... ... ... ... басталады да елдің
экономикалық дамуын көп жылдарға шегіндіріп тастайды.
5. ... ... ... ... ... одан әрі
өсуінің басты себебі орасан зор бюджет шығындары. Бұл ... ... ... ... ... ... ... кемітуге
«бұдан әрі болмайды» деп қарсыласу мүдделі топтардың оны қайта бөлу
механизмдерін ... ... ... ... ... да, ... ... ету емес, оның өсуі жолдарын қарастырудың өзі шешуі қиын
мәселеге ... ... ... ... ... ... жеке меншік бизнес
(іскерлік) одан «жасырынуға» тырысады, ... ... ... ... ... экономикасы көтере алмайтын салық ауыртпалығынан капитал ашық түрде де,
жасырын түрде де ... ... ... ... өзі ... ... ... ... ... ЖАНАМА САЛЫҚТАР. Әр түрлі салықтарды қолданудың нәтижелері де
әр ... Ең ... ... ... салықты дұрыс қолданбаудан
шыгады. Біз, ең әділетсіз салық — ... ... дер ... ... ... ең алдымен халықтың кедей топтарының жанына батады. Жанама
салықтар ... ... ... да ... жалпы баға деңгейін
көтереді. Баға деңгейінің көтерілуі халықтың тұрмыс ... ... сөз емес ... салықтар ұлттық экономиканың тиімділігін де әлсіретеді, себебі
кәсіпкерлікті дамыту үшін өндіріс факторларының (жұмысшы күші, ... т, б.) ... күрт өсіп ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРҒА ... ... ... салықтардың ең зияндысы, Жанама ... бұл ... баға ... ... ... ... алу қабілетін төмендетеді,
сонымен ... ... ... тиімділігіне нүқсан келтіріп,
мемлекетаралық ақпараттар айырбасына ... ... ... өзі не ... не ... не ... ең алдымен осылар
жөніндегі ақпарат қой. Күнделікті қажет сыртқы экономикалық ақпараттың
болмауы немесе оның ... ... ... ел ... зиянды әсер етеді,
Экономикалық ақпарат — қазіргі дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы ... ... бар қор ... ... ағынын толық және тиімді пайдалана алған
елдердің экономикасы да ... ... ... Жалпы, ел байлығының
дәрежесі, мемлекеттің шетелдік инвесторлар үшін ... сол ... ... ақпарат жүйелері көрсеткіштері арқылы анықталуы
кездейсоқтық ... ... ... ... асыру барысында басым
бағыттарды таңдап алу көп талдауды қажет ететінін есте ... жөн, ... ... ... әрдайым Қазақстан мүддесіне сай келеді деп
ойлау қателік болар еді. ... ... ... үшін ... ... ... және ... белсенді саясаты болғаны абзал.
1.2 Кеден тарифтері және ұлттық өнеркәсіпті қорғау
Кеден баждарының жинақталған ... ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда қарым-қатынастары ... ... ... ... да ... ... ... ең алғашында импортталатын
тауарларға салықтың бір ғана ставкасы белгіленіп, тариф бір бағанға ғана
сыйған болса, кейінірек көп ... ... ... ... ... ... тариф жағдайында тауардың ... ... ... ... ... ... жерде бірдей болған.
Қазір барлық елдерде де көп ... ... ... ... әрбір тобы үшін екі, одан да ... ... ... күрделі тарифте ең көп қолданылатыны автономдық салықтың ставкалары.
Бұл салық өзара келісім-шарты жоқ елдерден ... ... ... ... ... белгілері бойынша бөледі, яғни
өндірісі ұқсас тауарлар бір топқа біріктіріледі.
Өнеркәсібі ... ... ... ... ... неғұрлым жоғары
болса, кеден тарифтері де соғұрлым жоғарылайды.
Сыртқы сауданың өрістеуін реттейтін баж деңгейінің байқалып отырған
төмендеу ... ... ... ... ... жүрген халықаралық құқықтық ережелер баждық-тарифтік ставкаларды
бір жақты өзгертуге тыйым салады. Оларды өзгерту үшін халықаралық деңгейде
кеңес шақырылып, онда ... ... ... егжей-тегжейлі талқыланады.
Талдау нәтижесінде сауда тепе-теңдігі бұзылуының себептері анықталып, ... ... ... құндық немесе бағалық әдістеріне тән жалпы кемшілік ... ... ... әсерінің жанама (косвенный) сипатында болып
отыр. Бұл кемшіліктер ... ... ... ... орнықтыруға әкелді. Альтернативтік шаралардың мәні импорт
арқылы жеткізілетін тауарлардың сандық және ... ... ... ... ... ... елге жеткізілетін тауарлардың мөлшерін қатаң бақылауға
алып, оларға ... ... қою ... ... ... ұлттық өндірушілерді шетелдік жеткізушілердің баға
бәсекесінен қауіптендірмей, өз тауарлары үшін рыноктың бір ... ... ... ... ... ... ... қатаң қадағалап,
валюта шығындарының мөлшерін болжауға мүмкіндік туғызады.
Импорттың көлемін сандық шектеуді квота (үлес) деп ... ... ... ... ... ... ... жоғарылауына ықпал
етеді. Импорттық квота мен ... ... ... қарастырсақ,
біріншісі рыноктық механизмді әкімшілік реттеумен алмастырады, ал екіншісі
рыноктық ... тек қана ... ... ... ... ... қатысты сандық шектеулер жалпы
квоталар деп аталады. Олар бір ... ... ... ... ... ... алайда экспорттаушы елдердің тауар позицияларын
талдап көрсетпейді,
Импорттық ... ... ... ... қаупін жою болса,
экспорттық квоталардың рөлі мүлдем басқаша.
Экспорттық ... ... ... ... ... ... үшін оны ... шығаруды қысқарту, дүниежүзілік рыноктағы
сұраныс деңгейінің төмендеуіне сәйкес ... ... ішкі ... нақты
тауар бағасының өсуіне экспорттың әсерін ... ... ... ету т. с. ... ... ... да ... қолданылады. Экспортына
квота белгіленетін тауарлардың жалпы көлемі 90-жылдары республикада едәуір
ұлғайды. Шикізат тауарларын ... ... ... ішкі ... деңгейін төмендетпеу, арзан шикізатты пайдаланатын өнеркәсіп
салаларына көмектесу. Сандық ... ... ... ... ... ... жеделдігіне тәуелділігінде болып отыр. Тауарды
ертерек жеткізгендер орта ... ... ... ... ие ... зиян ... Ірі экспорттаушылармен салыстырғанда ұтысқа
шығады. Берілген квотаға ... ... ... үшін ... ... едәуір шайқалуына әкеліп соғуы мүмкін/21,31/.
Квоталаудағы болжауы қиын ретсіздіктердің ... алу ... ... ... ... Лицензия деп — шетелден тауар және
қызмет көрсетулер түрлерін ... ... ... ... және ... ... шығаруға мемлекет орындары беретін рұқсатты айтамыз.
Реттеудің бұл формасы сандық шектеулерге ... ... аса ... ... тиімділігі едәуір жоғары болуы мүмкін.
Лицензиялар жалпы, жеке және автоматты болып үш түрге бөлінеді.
Жалпы лицензия қандай тұлғаға ... да ... ... ... ... ... елден ұзақ уақыт бойы жеткізуге берілетін
руқсат.
Жеке лицензия, әдетте нақты фирмаға әкелуге ... ... ... ... ... және аты көрсетіліп беріледі.
Автоматты лицензия берілген фирмалардың қандай және қанша ... оның ... ... ... ... түрде белгілеп,
бақылап отырады.
Лицензиялардың тиімділігін анықтайтын әдістерге ашық ... ... беру және ... ... ... метод) жатады /11,145/.
Аталған әдістердің ішіндегі ең тиімдісі лицензияларды ашық ... бөлу ... Бұл ... сәйкес тауар жеткізу құқығы ол үшін ... сома ... ... бар ... ... ... ... ашық конкурс өте сирек қолданылады. Қазіргі
кездегі кең ... әдіс — ... ... беру ... Бұл жағдайда
лицензиялар мемлекет тарапынан ерекше жеңілдіктер алған ... ... ... ... ... ... түрін көп уақыттан
бері импорттайтын, соған маманданған фирмалар ... ... ... ... ... ... мол, жұмысшы
күші жеткілікті фирмаларға беріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... оның экспорт
пен импортты реттеу саясатының құрамдас ... ... ... ... пен экспорттың ара салмағын бақылауды жүзеге ... ... ... ... жіті ... ... ... мемлекеттік
монополия дамыған, дамушы елдерге, жалпы халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... қарым-қатынастарын мемлекеттік реттеу негізінен импорттық
операцияларды қамтиды. Экспортталатын тауарлар, әдетте шектеулі. ... ... ... ... ... үшін ... рөлі ... немесе әскери техникалар жатады /24,52/.
Өнеркәсібі дамыған елдердің импорты мемлекет монополиясындағы санаулы
тауарлар тізімімен шектеледі. ... ...... ... ... ... спирт, темекі, тұз; Швеция мен ...... ...... ... тұз, ... ... мүше бірқатар
елдерде мемлекеттік монополия мұнайға, ... ... ... сауда қарым-қатынастарын мемлекеттік реттеу тек сыртқы сауда
операцияларын бақылаумен шектелмейді. Мемлекет көбінесе сыртқы экономикалық
байланыстарға қызмет көрсетуді де ... ... ... ... ... түрде қамсыздандыру үшін ұлттық компаниялар мемлекеттік
фирмалардың қызметіне ... ... ... ... монополия, жалпы
монополизм сияқты, экономиканы реттеудің ең тиімді жолы ... ... ... ... ... жемқорлық) патернализм (жалған
қамқорсу) көктеп шығады.
1.3 Экономикалық қауіпсіздік – мемлекеттің сыртқы ... ... ... ... ... ... стратегия мен
тактикалық тәсілдер арқылы сауда саясатын іске асыруда ... ... ... ... ... ... Дегенмен, экономиканың
өтпелі кезеңі тұрақтандырылған экономика ... көшу ... ... ескі ... ... отыр:
- Республика экспортының құрылысында өзгерістер ... жоқ ... ... ... яғни ... жалпы көлемінің 80%-тен астамы
шикізат, жартылай бұйымдар және ... ... ... ... бірнеше жыл көлемінде төлемдік дағдарыс жағдайында
болуы экспорттық өндірістерден тұрақты пайда алу мақсатымен, оның ... ... қол ... ... екінші қатарға ... ішкі ... оны ... ... ... етті. Көптеген өндірістерде шикізаттың болмауы себебінен ... ... ... ... бағытталған мемлекет болғандықтан, республика
экономикасы әлемдік ... ... ... ... және оның
салдары ретінде валюталық шығындарға ұшырау, экспорттық өнімнің ... ... алып ... ... және ... көп ... ететін өнімдермен қамтамасыз
ететін елдерге, ұлттық экономиканың тәуелділігі, ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Бұл өндіріс
көлемін ... ... ... ... ... ... дәрежеге
келуін қамтамасыз етпейді. Сонымен қатар, валюталық ... ... ... ... ... бұл қор ... және ... көбейтуге қажетті жағдай жасамайды;
- қайта орнына келмейтін шикізаттардан ... өнім ... ал ... ... оның ... өңдеуден өтпеуі қосымша
құнның өсуіне кері әсер ... ... ... ... ... ... ... оларды жою жөніндегі қарқынды шаралар қолданды. Ең алдымен ... ... ... 1995 жылы ... қаулыға сәйкес
тауарларды экспорттау және импорттау жөніндегі лицензияларға деген ... ... Көп ... қару-жарақ, құнды металдар, жабайы
жануарлар т.б. он шақты тауарлар ерекшелік топтарға енді /25,12/.
Лицензияланатын ... ... ТМД және ... да ... ... сәйкес болуы тиіс.
1995 жылы Қазақстан экспорттық инфрақұрылымға қатысты ... ... ... 1996 ... қарағанда экспорттық тарифтер 5,3%-тен 4,1% ... ... ... ... салығы салынатын тауарлардың көлемі 733-тен 259-
ға дейін төмендеді. Кедендік кеңес елдері арасында экспорттық ... 1996 ... орта ... ... еді ... ... Кедендік кеңеске бірігуі орта мөлшерде
тарифтердің 3,0%-тен 7,5%-ке дейін өзгеруімен шартталған, тарифтің ... ... ... ... ... ... ... барлығы Қазақстан
Республикасының Әлемдік Сауда Ұйымына мүше ретінде кіруіне кері әсер етеді.
Қазақстан Әлемдік Сауда ... ... ... ... ... ... және ... инвесторларын тарту артықшылығына ие болады. Қазақстан
Республикасы экспорты үшін өте жағымды статусқа ие болу ... ... ... мүше ... соң ... Қазіргі кезде бұл ұйымға 133
елдің мүдделері бірлестірілген және бұған Қазақстанның мүшелігі кез келген
тауар құндылығына өте ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздік деңгейі
2.1 Қазақстан Рсепубликасындағы экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... олар мына факторларға байланысты болады:
• коммуникация құралдарымен жоғары деңгейде қамтамасыз етілгеніне
қарамастан, ашық ... шығу ... ... ... ... дамуын шектейді. Қазақстан көп мемлекеттермен шекаралас болып
келеді, соған сәйкес ... ... ... ... ... жобасының дамуын қамтамасыз етпеді;
• жобалық мүдделерде Қазақстан Батыс үшін ... ... ... ... ТМД ... ішінде ешқайсысы, солармен қатар Ресей Федерациясы да
авуар ретінде көрініс ала ... яғни ... ... қол ... ... ... биік деңгейдегі бәсекелестікті туындатуына мүмкіндік берген
болар еді. Бірақ ТМД елдерінің, ... ... ... ... ... ... Республиканың мүмкіндігі бейбітшілікті күшейтумен ... ТМД ... де және ... ... саясатында да
көптеген ынтымақтастық шараларының қолдаушысы болып табылады. Сондықтан
Қазақстан Республикасы соғыс қаупін білдіруден ... ... ... бағалауы бойынша Республика ғаламдық
маңыздылығы жағынан ұзақ және қысқа ... ... ... ... ... ... ие ... мұның себебі қолда бар
өндірістердің өзін ... ... ... жоқ, яғни Қазақстан
перифериялық ... ... қала ... дамыған орта класы болмағандықтан, Қазақстанның ... ... бет ... мүмкіндігі жоқ.
Бұндай жағдайда біздің көзқарасымыз бойынша, мемлекет саясаты
экономикалық ... ... алуы ... ... ... ... - саясат және соғыс сферасында қауіптің шиеленісуіне әкеліп соғуы
ықтимал. Бұндай қауіп ішкі және сыртқы сипат түрінде ... ... ... Дамыған экономика, елдің өмір сүру деңгейінің ... ... ... және ең ... ... ... микро
деңгейдегі экономикалық және саяси билікті қолдана отырып жемқорлыққа
жақындығы - Қазақстанның қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... ішкі ... ерекше ықылас аудару
керек.
Сол сияқты, қауіпсіздік әр түрлі формаларда көрініс алуы ... ... ... ... ... ... сауда ақпарат
факторларына дейін; бұлардың әрқайсысы өз бетінше іске ... ... ... ... ... ... ... бойынша, экономикалық
тәуелділіктің негізі сауда, қаржы, техника сияқты факторларын, ... ... ... ... ... ... байланысты
экономикалық қауіптерді қарастыру қажеттілігі туындайды.
Сауда тәуелділігі екі вектордың нәтижесі болып ... бір ... ... ... ... ... ал ... жағынан -
әлемдік нарықтағы циклдық өзгерістерге тәуелділігі. Дамушы елдердің
тәжірибесі бойынша, ... ... ... ... ... ... да
сыртқы сауданы өзіне жағымды бағытта жүргізудің жолдарын ... ... ... ... ... ... және ... бақылау
қолданылуы мүмкін. Тәуелділік модельдері әр түрлі болуы ... ... ... арналған негізгі фондтар (қорлар) тек
солардың фирмалары арқылы алынады;
• өнеркәсіптің, ауыл ... және ... да ... құрылымын
реттеу, яғни саясаттың негізгі инвестор елдерінің ұлттық мүдделерінен және
олардың нарық көлемінен тұрады.
Бұндай ... ... арам ... ... ... ... ... сөзсіз. Шетел мемлекеттерінің сыртқы экономикалық шараларының
өзіндік ішкі мақсаттары болғанымен, бірақ оған қол ... ... ... ... үшін ... бір ... тек қана бір ... қызмет етуі мүмкін. Мысалы, сауда балансын жақсарту және шетел
валютасының ... ... ал ... ... ел ... ... ... шаруашылық тәжірибесі көрсеткендей, көптеген акциялардың әдейі
қолданылатындығы айқын көрінеді. Дәлірек айтқанда, экспорт пен ... ... ... ... ... ... ... несиелерді
қысқарту және тағы басқа) арқылы экономикасы дамыған ел нашар дамыған елге
өздерінің мақсатына ... ... ... ... ... қатар, серіктес елдегі дағдарыс немесе құлдырау нашар дамыған
елдің экономикасына кері әсер ... ... ... ... ... ... үлесінің басым болуы және оның құрылымының деформациялануы.
Нарықтарға преференциалдық жол ашықтығы қарама-қарсы елде ... ... ... ... қатар, серіктес ел жағдайының белгілі
мөлшерде нашарлауы және оған экономикасы ... ел ... ... ету және ... міндеттеу преференциалдық жол ашықтығының нәтижесі
болуы мүмкін.
Қазақстан ішкі затты экспорттаушы мемлекеттерге жататындығы ... ... ... ... ... ең тәуелді қызметтердің бірі.
Бұндай ... арқа ... ... ... ... ... аса ірі валюталық шығынға түседі. Әлемдік нарықта шикізат
материалдарына сұраныс ... бұл ... ... ... ... ... үнемдейтін технологияларды енгізу және оларды
дамыту, жаңа жасанды материалдарды жасап ... Бір ... ... ... ал ... отырған тауарлардың бағасының өсу құбылысы
байқалады. Бұндай айырбас шынайы ұлттық табыс мөлшерін азайтады, ... ... ... дамушы елдердің бұл экспорттық салаларға арқа сүйеуге
мүмкіндігі жоқ; өнеркәсіпте өзгерістер ... ... ауыл ... ... ... және ... ... көтеруге база
жоқ. Қазақстанда машина жасау, құралжабдық ... және ... да ... ... ... ішкі нарық шеңберінде кеңейтілген ұдайы
өндіріс потенциалын қалыптастыратын сала-лардың дамымағандығы жағдайды ... ... ... ... ... - Шығыстан, Батыстан және
ТМД елдерінің бір ... бір ... ... ... 2001 жылы импорт
құрамының 20%-і машина, көлік және құрал-жабдықтардан тұрды. Бұл процент
ішінде республикаға өте ... және әр ... ... тоқтауы қаупін
төндіретін 140 жұмыс құралдарының тізімі келтірілген/26,21/.
Сонымен, ... пен ... ... ... күдіктілігінің жоғары
деңгейіне әкеп соғады, бұның себебі, индустрияны анықтайтын негізгі өңдеуші
өнеркәсіптердің КСРО кезінде ... ... ... емес - ... орналасуы.
Сауда осалдылығымен қатар, Қазақстан үшін қаржы-экономикалық
байланыстар да ... үшін ... ... ... және оның ... болып келеді.
Капиталдың және еңбектің төмен деңгейдегі өнімділігі ең кемінде жай
ұдайы өндірісті де ... ете ... және ... ... ... ... негізгі өңдеуші бөліктердің
алдына аман қалу мәселесін қойып отыр. Шаруашылық жабдықтарының ... ... ... ... ... ал көбісі тез уақытта жаңа ресурсты
үнемдейтін жабдықтарға ауыстыруды ... ... ... ... ... ету тек қана ... ... салаларында
негізгі қорларды жаңартумен ғана ... ... ... ... шынайы қорландыру процесі өте қиындатылған және оның күрделі де
жаңа ыңғайын табуды талап ... ... жаңа ... өнімнің капиталды
көп қажет ететіндігімен байланысты.
Егер бұл инвестициялық шектеуді жойсақ ең ... ... біз ... ... ... және ... ... базада қайталаймыз, ол
болса капиталистік өндіріе ... ... ... тән. ... ... көбейту үшін сырттан көмек қажет.
Шетел инвестицияларының артықшылықтарымен қатар, олардың кемшіліктерін
де айта кетуіміз керек. Жаңадан ... ... ... ... ... дайын өнім шығаруға дейін толық қамтымайды. ... ... ... ... ... ... жеткізу оларды екінші
дәрежедегі шетел фирмаларының көмекші кәсіпорындары қатарына кіргізеді. ... ... және ... ... ... ... ... етеді.
Шетел капиталы өнеркәсіптік, агроөнеркәсіптік өндірісті қолдай отырып,
донор ел үшін ... ... ... ... (біз ұлттық нарықтан тауарлардың
өңдеуі жасанды түрде қысқартылған өнімдерді импорттауға ... ... ... ... мүмкін.
Бұндай жағдай Қазақстанның бірқатар шетел нарықтарына шығуды ... ... ... белгілі бір нарықты бағдар ... ... ... ... ... ... тыс көптігін және капиталдың тапшылығын
шіркеу етіп, шетел инвесторлары Қазақстанда жұмысшы күшін көп қажет ... ... ғана ... ... ортаға кері әсер ететін
кейбір өндірістерді енгізуге әрекет етуі мүмкін. ... ... ... ... ... ағымдауы ықтимал немесе шетелден
орнықты жағдайға сәйкес емес технологиялары ... ... ... картопты жинауға арналған технологиясын қолдану тәжірибесі
немесе қызылшаны өндеу технологиясы, т.б.
Жоғарыда ... ... ... ... және жаңа ... ... түсімдердің көбеюін, ҒТП енгізуін қамтамасыз ететін
өндіріс инвестицияларының көлемінің дамуына ғана назар ... ... ... ... мамандану моделінің қалыптасуына да ... ... ... жаңа ... ... ... тәжірибесі бойынша
мемлекеттік реттеусіз ... ... ... Бұл жерде шетел
инвесторлары ең алдымен қаражаттарын жоғары ... бар ... ал ... ... салалар, қалыптасып келе жатқан жергілікті
меншік, капиталға және мемлекетке ауыртпашылығын артады /20,23/.
Осы ... ... алу ... ең ... республика халық
шаруашылығының негізгі салалар қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... елдер үкіметінің іс-әрекеті дамушы елдер
мүддесін қанағаттандыруды ... ... ... және экономикалық
мақсаттарын іске асыруды көздейтіндігін ұмытпауымыз керек. Бұл ... ... ... ... ... Шульц мынадай ой білдірді: шетелге көмек ету
программасы болашақта Америка елінің шеттегі ... ... ... ... ... іске бел ... болашақта туындайтын пробле-малардың
аз шығынмен шешілуіне және ... ... ... ... ... ... сыртқы қарыздар үлкен үлес ... ... ... ... ... ... яғни ... өсуінің жеткіліксіздігі және қарызды төлеу есебінен өсіп
жатқан ... өтеу ... ... ... алуға мәжбүр етеді. Бұл
жағдай төлем қабілеттілігінің дағдарысына және қаржы қиындықтарының ұзаққа
созылуына ... ... ... ... банктер қарыз елдер экономикасына
араласа отырып, ... ... ... ... ... ... ол елді тәуекелділікке ... ... ... ... ... ол ел ... тыс елдегі орталықтар
реттейтін болады. Басқару функциясының қарапайым түрде ... ... ... ... Осы ... Д. ... ... банктеріне қатысты
1999 жылы үлесті 25%-ке ... ... ... алмауын еске түсірсек
жеткілікті деп ойлаймыз, бұндай әрекет Венгрия елінде ... ... ... ... Демек, халықаралық ... ... ... ... ... ... қолдану жөніндегі
несие берушінің "ойларын", "кеңестерін" елемеуге мүмкіндіктің болмауы
Қазақстан үшін ... ... ... соқтырмайтын және ұлттық мүдделердің
құрбан болмауын қамтамасыз ететін қабылдау стратегиясын ... ... Бұл ... ... елі ... ... ... шектеулі
түрде әсер етуге іс-әрекет қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... бұйрығы бойынша алған ... ... тек қана ... бір ... және ... бір ... ... құқығына ие болады. Тәжірибе көрсеткендей, бұндай құралдар ... ... ... ... ... тауарлар бағасы әлемдік
нарықтан жоғары және талдау мүмкіндігі кемітілген болуы ... ... ... ... ... қысым білдіруі ықгималдығында ойдан
шығармауға ... ... ... ... және ішкі ... өзара
шарттылығының айқын дәлелі.
Республикадағы қалыптасқан экономиканың дамуы, мемлекеттік бюджеттің
тапшылығы, ... өмір сүру ... т.б. ... ... ... ... ... назар аудара отырып, ұлттық өндірушілердің мүдделерін шетке
ығыстыруға болмайтындығын көрсетеді. Сонымен, шетелдік ... ... тек ... ... ... ... түрде қамтамасыз етпейтіндігі айқын
көрінеді /10,18/.
Экономикалық қауіпсіздікке жұмысшы күшінің миграциясы және аса дарынды
ғалымдардың шет мемлекеттерге кетуі қауіп ... ... ... ... ... ... және ғалымдардың шетке кетуі өнеркәсіп
өндірісінің қысқаруына әкеліп соғуы мүмкін. Ұлт ... ... ... не олардың ауылды жерлерден және кіші қалалардан жұмыс
іздеу мақсатымен ... ... ... ... қауіпсіздік мәселесін
шиеленістіруде, сонымен қатар тәуекелділік мүмкіндіктері тек қана ... және ... ... ғана ... тағы да бір өте ... техникалық
тәуекелділікті де туындатуға негіз болады. Бұның маңызына ... ... ... ... жатады. Бұл жерде технология, патент,
лицензия, ноу-хау және экспортер, мамандар, ... ... ... ... ... бұл түрі ... уақытта даму дәрежесіне
жетті. Қорыта ... ... ... ... елге бірқатар
салалардың қысқартылу ... ... ... салалық құрылымы шетел
мемлекеттерінің өкілдеріне жағымды түрде қалыптасады да, жоғары маманданған
және жұмысшы күшінің болмауы шығынға және ... ... ... ел ретінде тікелей және ... ... ... болуы мүмкін. Тәуелділіктің бұл формасының негізін мыналар
құрайды: біріншіден, ... ... ... мен ... импорттық
машиналарды қолдана білетін мамандандырылған ... ... ... ... ... сол техника, технологиялардың қажетті жұмыс
істеулеріне жарамды режимді қалыптастыру үшін шетелден маман қажеттілігі.
Алжир елінің тәжірибесін еске ... ... ... 70%-і ... ... Олар ... ... таңдауында жетекші рөл
атқарған. Осымен ғана шектелмей, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... шешкен. Бұл техникалық
персонал мен әлеуметтік, рухани және басқа да ... ... ... Бүгінгі таңда экономикалық қауіпсіздік қатеріне
мыналар жатады: дәрігерлер, ... ... ... ... ... бұл ... ... кетуімен" мемлекет қауіпсіздігін
әлсіретеді//.
Экономикалық қылмыстардың қазіргідей өсу жағдайында ... және ... ... ... ... ... Сондықтан,
өкімет функцияларын атқару бөлімі ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздіктің бірден-бір қатері болып табылады.
Басқарушылар қолда бар күшін, өзіндік мүдделерін және беделін ... ... бұл жеке ... үшін және ... ... ... ... себепсіз жұмыстан босату, әр түрлі даудамай туындату,
парақорлық және басқа да ... ... ... ... ... лицензияларды іске асыру мақсатында қолдану, елдің ресурстарын шетке
алып шығу, т.б., ... ... ... ... тізімі.
Төмендегідей жағдайлар көп таралған құбылысқа айналды:
• жекешелендіруге арналған объектілердің багасын әдейі төмендетіп
жіберу;
... ... ... ... ... ... юшенттерімен ұлттық экономикага тиімсіз келісімдерге отыру;
• коммерциялық құрылымдарға өз өкілеттігімен салық ... ... ... ... ... ... жанама зиян әкелуі мүмкін,
дәлірек айтқанда, жағдайдың нашарлауы, әділеттілікке ... ... ... ... ... ... түрде күресу мәселесін
талап етеді. Бұл құбылысты жою үшін кешенді және өзара тығыз ... ... құру ... азаматтарды жұмысқа алуда оңтайлы ... ... ... ... ... ретінде қолдану керек, бұл мәселені
қысқа мерзімде ... ... ... бір ... ... ... яғни
мұның ақыры күш қолданылуына әкеліп соқтыруы мүмкін. Өкіметтік саясаттың
барлық деңгейін принципті, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет. Бұл ... ... ... бағыттарының тізіміне кіруі тиіс.
Қылмыс, әкімшілік және сот істерін жүргізу заңдарының экономикалық
қылмысқа қатынасты бөлігін толықтыру қажет және де ... ... ... ... топтау қажет.
КСРО-ның тарауы нәтижесінде Қазақстан тәуелсіз және егеменді ел болды.
Бірақ бұл ... ... ... ... ... емес,
өйткені экономикалық және әлеуметтік құрылым әлі де тәуелділікке ... және оның ... ... ... ... яғни ... ... мерзімдік бағыт ең болмаса экспорт ... ... ... ... ... құрылы-мында қайта қалпына келтіруші
ресурстар, отын-энергетикалық және агроөнеркәсіптік өндіріс, ... ... ... және тағы басқалар лайықты орын ... ... ... ... ... осы ... ... Республикадағы жағдайға баға бере ... ... ... қызметі қауіптің бірі болып табылатындығын ескеруіміз керек.
Осы ... ... ... ... ... шетел және таяу
шетелдеріндегі импорт, экспорттық операцияларда шығындарға ұшырап отыр.
Капиталды және орны ... ... ... ... шетке
алып шығу экономикада оннан бір долларды жоғалтуда себепші болады. Келісім-
шартының өзгешелігімен бір қатардағы ... ... баға ... жеткіліксіздігінің нәтижесі болып табылады, сөйтіп ұлттық
мүдделер бір реттік қана табысқа жетеді.
Басқа сөзбен айтқанда, сыртқы экономикалық қызметтен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етпейді және оның
тапшылығына душар етеді. Экспортты іске ... ... ... ... ... сол ... оның ... параметрлерін
арттырғанымен, республиканың әлемдік шаруашылықтағы шетелдерге ... ... ... ... ... қалыптастыру үшін жаңа индустриалдық елдердің тәжірибесі
үлгі аларлық және ең алдымен "Азиялық жолбарыстар", олар ... ... (25-30 жыл) ... ... ... басу түрін қалыптастырудан,
экспорттың базалық сапаларын құруға дейінгі жолды кешкен және ... ... ... ... ... түрде көшкен /16,28/.
Бұл кезеңде шаруашылық жүйенің көпжақтылық жағдайында, ұдайы өндіріс
процесін басқару үшін мемлекеттің ... ... және ... ... ... ұлттық мүдделерге бағындыру керек, сол сияқты көпжақтылық
жүйелердің біркелкі өндіру ... ... ие, ... ... келтіру қажет.
Алынған несиелерді реттеу механизмі, мерзімді сақтау жауапкершілігінің
құқықтық регламентациясы және инвестициялардың экономикалық тиімді ... ... ... ... ету ... ... ... экспорттық түсімдерді көбейту ... ... ... ... ... ... ... зиянды валюталық түсімдер қарызын өтеуді
реттеу келісіміне қол ... ... ... жою; ... ... проценттер деңгейінің көтерілуіне шек қою.
Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін негізгі құрамдас бөліктер
ретінде ... ... ... ... ... қол ... тұрады: ақша массасын қатаң бақылау барысында инфляцияға
қарсы ақша-кредиттік ... ... ... ... ... кредиттерден бас тарту; сол үшін валюталық ынталандыруды да кең
түрде қолдану; коммерциялық банктердің кредиттік қызметке және ол ... ... ... өндіруге бағытталу жауапкершілігінің
артуы.
Басқа мемлекеттер, ең алдымен ТМД елдері арасындағы төлемдер ... ... ... ... келу экономикалық қауіпсіздіктің және
қаржылық тұрақтылықтың бірден-бір факторы болып табылады.
2.2 Әлемдік шаруашылық байланыстарда дамуы ... ... ... басу және ... ... ... ... қатысу шешуші дәрежеде ұлттық ... ... ... ... немесе басқа сөзбен айтқанда, әлемдік шаруашылық
қатынастарына қатысу дәрежесі - бұл ... ... ... ... ... ... ... заңдылық нәтижесі.
Халықаралық еңбек бөлінісі тұрғысынан алғанда шаруашылықтың мынадай
екі қарама-қарсы типтерін ... ... ... ... тұйық (автаркиялық)
және толық ашық. Тұйық экономика ... - бұл ... тек қана ... белгіленетін және әлемдік шаруашылықтан орын алып отырған
тенденцияларға тәуелсіз, басқа шаруашылықтармен ... өте аз ... ... ашық ... дегеніміз - даму бағыты әлемдік шаруашылық
тенденцияларымен ... ... ... байланыстары
күшейетін экономика. Әрбір елдің даму ... ... ... оның басқа
елдер экономикаларымен байланыстары ... және ... ... бір ... ... ... ... байланыстары болғандығы
экономиканы ашық деп жариялауға жеткілікті емес. Қазіргі кезеңце жекелеген
елдердің экономикалары бүтіндей тұйық бола ... ... ол ел ... ... ... тыс, қандай да бір байланыссыз дами алмайды.
Елдің ... ... ... ... ... ... жағдайда
да, сыртқы байланыстар белгілі бір рөл атқарады /16,145/.
Кейбір елдер экономикасының ашықтық дәрежесі жоғарылау, ал ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыздандырылғандығына
және халық санына, дәлірек айтқанда, оның ... ... даму ... ... ... бар ... тәуелді болады.
Егер де өндіргіш күштер тең дәрежеде дамыған болса, онда экономикалық
мүмкіндігі төмен экономиканың ... ... ... болады.
Экономикалық мүмкіндік - бұл барлық ресурстардың тиімді пайдаланылуы
жағдайында ... және ... ... ... ... емес ... өнім мен қызмет өндірісінің ең жоғары
деңгейін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... салалық құрылымына да байланысты болады. Энергетика, металлургия
және басқа базалық салалардың үлес салмағы неғұрлым көп ... ... ... ... ... соғұрлым төмен, яғни ашықтығы аз
дәрежеде болады. Керісінше, өндеуші ... ... ... жасау,
электроника, химия т.б. сол сияқты салалардың ... ... ... көрсетеді, яғни соның арқасында
елдердің технологиялық өзара ... және ... ... ... түседі.
Сонымен, елдің өндіргіш күштері дамыған сайын, оның са-лалық ... ... ... ... ... салалар көбейген сайын,
экономикалық мүмкіндігі дәрежесі және меншіктік табиғи ... ... ... ... ... ... ашықтық дәрежесі арта түсаді.
Ашық экономиканың бірнеше белгілері бар. Ең бастысы, ... ... ... ... ... ынталандыруга жеткілікті дәрежеде
болуы міндетті. Сыртқы ... ... ... ... ... рөлін атқаруы және шаруашылықтың даму бағытына әсер ... ... ол үшін ... ... ... ... абсолюттік және
салыстырмалы (ұлттық табыспен салыстырғанда) деңгейге қол жеткізуі қажет.
Жекелеген елдер экономикасының ашықтық ... ... ... ... ... ... айналымының, адам басьша абсолюттік және салыстырмалы
түрде көрсетілген ... ... ... Бұл ... ... айналымының белгілі
бір мөлшерін анықгау немесе оның ұлттық табысқа ... ... ... ... тоқ ... айтсақ, еркінше мінездеме алған болар еді.
Қазіргі уақытта сыртқы сауда айналымының, адам ... ... ... ... ... 25%-ке ... кейін, ол экономикаға
ынталандырушы әсерін тигізеді деп саналады.
Экономиканың ашықтығын көрсететін критерийлердің бірі - ... ... ... ... ... ... ... Экспорттық
динамика деңгейінің жоғарылығы экономиканың ашықтығын толық көрсетпейді, ол
тек қана елде әлемдік ... ... ... ... ... ... дәрежесі биік) өнім бар екендігін білдіреді, мысалы, мұнай
шығарушы Шығыс Араб елдері сияқты /23,163/.
Егер ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... және экономиканың дамуына әсерін тигізіп ... ... онда бұл ... автаркияға жатқызамыз. Импорттың
экспортқа қарағанда, ұзақ мерзім бойы едәуір көп ... да ... ... ... ... ... несиенің көп алынғандығынан
болуы мүмкін, яғни ол ... ... ... бар ... экспорттың және импорттың ... ... ... ... бөлек-бөлек қарастыру керек және кейбір жағдайда
ашық экономика көрсеткіші ретінде, экспорттың немесе импорттың ... ... ... ... ... коэффициентті қолдануға
болады.
Импорттың немесе экспорттың эластикалық коэффициенті 1-ден көп ... ... ... дәрежесі жоғарылағандығын білдіреді, ал ... ... ... 1-ден аз ... онда экономиканың
ашықтық дәрежесінің төмендегенін білдіреді. Коэффициенттің 1-ге теңдігі, ол
ашықтық ... бір ... ... ашықтық дәрежесін белгілейтін үшінші критерий - ол елдің
халықаралық еңбек бөлінісіне қатысуы, оның ... ... ... ... ... бойынша тұйық және ашық
экономикалардың айырмашылықтары мынандай: тұйық шаруашылықта ... тек қана ішкі ... ... ал ашық ... ол ... да, яғни ең ... елдің халықаралық еңбек бөлінісіне
қатысқандығына ... ... ... ... ... ... бөлінісі, ішкі құрылымның
қалыптасуы жөніндегі экономикалық ... ... мен ... ... жаңа өнім ... және тағы ... ... болуына әсер етеді.
Сонымен, ел экономикасы ашық шаруашылық болып саналуы үшін, оның
сыртқы ... ... мен ... да ... байланыстар формаларының
абсолюттік және салыстырмалы деңгейі, өсу динамикасы, ... ... ... өнімі деңгейіне және өсу динамикасына қатысты жалпы экономикалық
өркендеуді ынталандыратындай ... биік ... ... ... ... ... тек қана ішкі факторлар ғана емес, сонымен қатар сыртқы
факторлардың, яғни әлем шаруашылығындағы ... ... ... ... ... өлшеу үшін көбіне экспорттық, импорттық
және сыртқы сауда квотасы қолданылады,
Экономиканың ашықтық дәрежесін көтеру - көптеген күрделі ... ... ... бірі ... қауіпсіздік мәселесі,
оның маңызы - әлемдік шаруашылықпен өзара әсерлесудің қолайлы жағдайын
анықтау. ... ... ... және ... ... жоқ ... ... экономиканың ашықтығы дамудың негізгі факторы болып табылады және
басқа елдер де ... ... ... ... яғни бір-бірімен
саудалық қатынастарға түсуді және ол қатынастарды ... ... ... ... еңбек бөлінісі субъектілерінің өзара байланыстары мен ... ... және ... ... қол ... тиімділік пен
сыртқы байланыстардың кері әсерінің үйлесуі ... ... ... ... өзінің ашықтығына байланысты сауда қатынасына түсу дәрежесі
абсолюттік түрде қауіпсіз болуы мүмкін ... ... ... ... тұрақсыздану қауіп-қатері төнеді. Сондықтан халықаралық
экономикалық ... ... ... үшін ... ... анықталады және бұл тек қана салыстармалы түрде болуы мүмкін,
яғни экономикалық байланыстардың көбеюі мен дамуы экономикалық ... ... ... ... /12,45/. ... ... тәуелділікке
әкелді. Тәуелділік - бұл белгілі жағдайдың дамуына сыртқы факторлар ... әсер ... ... ... ... Кез ... мәселені шешу
үшін тиісінше, ыңғайлану түріндегі өзгерістер қажет болған жерде ... ... ... ең алдымен сезімталдықта көрініс табады. Сезімталдық
- сыртқы факторлардың кері әсеріне тап ... оны жою үшін ... оның кері ... ... ... ынргайлануды іске асыру
керек. Осалдылық тәуелділіктің жоғары дәрежесі ретінде көрініс ... ... ... ... ... сыртқы факторлар әсеріне бейімделу
нәтижесінде шектен тыс ... түсу ... сөз. ... ... қиын-
қыстау шегіне жеткенде осапдылық пайда болады. Бейімделу - бұл мемлекеттің,
сыртқы себептерді немесе оның ... жою ... ... шығындарын
басқаларға аудару арқылы, сыртқы факторлар салдарынан пайда болған кері
жағдайларға әсер ету қабілеті. Бейімделу ... ... ... ... ... байланыстарын әртараптандыру (диверсификациялау);
2) жан-жақты ынтымақтастықты күшейту және жеделдету;
3) қысым ... ... ... соғыс қаупін төндіру, эко-номикалық);
4) үнемдеу және резервтер жасау;
5) эспорттық ... ... ... мүмкіндіктерінің
белгілі шектері бар. Қауіпсіздіктің проблемасын осалдылық туындатады, бұл
қажетті, бірақ ... емес ... ... ... ... шарт - бұл ... ... ... ... және маркетанг жүйелерін қолдануға шектеулер ... ... ... ... ... екі түрі бар:
а) күш көрсету қаупі;
ә) экономикалық ... екі түрі де ... ... іс-әрекетінен немесе әлемдік
шаруашылықтың даму тенденцияларынан таралады. Қауіп ... ... ... ... ... дискриминацияның әр түрлі әдістері.
Сонымен, ұлттық қауіпсіздік жағдайында белгілі бір ... ... ... етілуі ұлттық экономиканың өркендеуіне қауіп болып
табылатын сыртқы факторлардан берік түрде ... ЖІӨ ... ала ... ... ... ... елеулі түрде
тәуелді болмаса, онда ұлттық экономикаға қауіп төнбейді. Ал егер ЖІӨ ... ... ... және оның ... ... ... болмаса, онда
елдің қауіпсіздік жағдайы нашарлайды.
Ұлттық экономикалық қауіпсіздік түсінігімен ... ... ... түсінігі бар; бұл - берік ... ... және ... ... ... ... өзара
сенімділікке және теңдікке негізделген құқық ... ... ... - бірде бір елдің әлемдік шаруашылықтағы
экономикалық тәуелділік арқылы экономикалық немесе ... ... ... ие ... ... қою кепілділігін қамтамасыз етеді.
1995 жылдың қаңтар айында Қазақстан Республикасы бүдан сәл ... ... мен ... ... құрған кедендік одаққа қосылды.
Кейінірек аталган одақтың ... ... ... ... ... ... қадам “төрттіктен" ұлттық заң шығармашылығы ... ... ... ... ... ... етті,
1995 жылдың шілде айында ... одақ ... ... ... ... мүше ... ... кеден алымдары жойылды, басқа
елдердің тауарлары үшін біртектес кедендік алымдар белгіленді, экспорт,
реэкспорт және ... ... ... ... одақ елдері үшін
жеңілдіктердің бірыңғай жүйесі қабылданды /8,96/.
Қазіргі кезде Кедендік Одақ ... ... ... ... асырылуда.
Дегенмен, Кедендік Одақ шеңберіндегі қызметтер көптеген ... жылы ... ... ... ... ... мүше ... Қырғызстан, Беларусь республикаларының және Ресей Федерациясының
Президенттері ... ... ... ... ... бұл
кездесуінде төрт мемлекет арасындағы эко-номикалық байланыстарды нығайтуға
негізделген мәселелер төңірегінде ортақ уағдаластыққа қол ... ... ... ... мен кедендік алымдарға тікелей қатысты. Атап
айтқанда, Кеден одағына қатысушы елдердің жалпы кедендік ... ... ... ... ... қызметінде өзара әрекет етудің ... ... ... ... ... ... Одағына кіретін
мемлекеттердің аумағы арқылы транзиттік жүктерді ... ... және ... өткізілетін тауарларға құжат дайындау тәртібін
жеңілдету туралы мәні мен маңызы зор мәселелер жөнінде шешімдер қабылданды
/8,111/.
Мемлекет басшыларының бұл ... қызу ... ... ... ... де болды. Ол Н. Назарбаевтың тікелей жетекшілігімен
дайындалған Бірыңғай экономикалық кеңістік құру туралы шарт ... еді. ... ... барысында Президент Батыс Еуропаның, Солтүстік Американың,
тағы басқа мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... өткізген. Ол Еуропалық одақтың тарихи
базасы ретінде құрылмақшы. Өйткені, Еуропалық одақ дүниеге келгеннен бері
өзінің ... мәні зор ... ... ... ... зор, ... /18,29/.
Бірыңғай экономикалық кеңістіктің басты міндеттеріне: мемлекеттер
арасындағы ортақ рынокты қалыптастыру, импорт және ... ... ... шектеуді жою, осыған байланысты заңдық құжаттар мен
нормативтік ... ... ... табылады. Жоба бойынша бұлар алты
жылда ретке келтірілуі тиіс. Әрқайсысы үш жылдан екі кезеңге ... ... ... 12 ... ... ... ... кезеңі деп белгіленіп отырған алты
жылдың ... үш жылы ... ... ... Онда келісімге сәйкес
құжаттар дайындалады. Ал ... үш жыл ... ... ... ... ... қол ... заңдастырылуы керек. Бірыңғай экономикалық
кеңістік құру жөніндегі Н. Назарбаевтың ұсынған бұл шарт ... ... ... мақұлданып, оны елдің үкіметтеріне тапсыру туралы
шешімге келді ... ... ... Н. ... мемлекетаралық интеграциялық
байланыстарды дамыта отырып, аталған елдердің арасында гуманитарлық және
басқа салалар ... ... ... ... ... ... сай ... жеңіл қадам" (Несколько простых шагов
навстречу простым людям) деген ... ... ... ... атап ... жөн /19,69/, Онда мына ... ... елдің азаматы өз төлқұжаты арқылы төрт мемлекеттің шекарасынан виза,
анықтамасыз еркін ... ... 10 мың ... ... ... алып өтулеріне мүмкіндік беру, 10 килоға дейінгі қол ... алым ... төрт ... ... ... ... шек қойылмауға, теледидар және радио ... ... ... ... көрсетілген .
Сондай-ақ Н. Назарбаев Ақмолаға қатысты ойларын да ортаға ... ... ... адамдардың конгресін, Еуразиялық банкирлер
клубын, Еуразиялық инвестиция банкін, Еуразиялық ... ... ... ... ... ... құрылуын қалайтынын айтты,
Халықаралық ұйымдардың қазіргі кездегі атқарып отырған қызметтерінің
мәні зор, мазмұны терең, Жер ... ... ... әр ... халықаралық
ұйымдардың мүшелігіне кіруді және оның қызметіне араласуды дүниежүзілік
қоғамдастыққа интеграцияланудың негізгі ... бірі деп ... ... ... ... қызметіне толыққанды және
тиімді түрде қатысуы мүмкіндігі осы ұйымдардың ... ... ... пен ... рөлі ... ... ... толықтығы мен ақиқаттығына тікелей байланысты.
Халықаралық ұйымдарға мүшелікті тиімді пайдалану қандай елдің болса да
сыртқы саяси және экономикалық саясатының ең ... ... ... ... ... мен ... қызметіне ат салысуы оның
экономикалық дамуына игі әсерін ... ... ... ... Қазақстан Республикасының кеден қызметіндегі экономикалық
қауіпсіздігінің негізгі алғышартатары
3.1 ... ... ... ... кеден құқығының қалыптасуы халықаралық кеден құқығының
дамуымен үйлесімді келе жатыр. Біріккен ... ... Бас ... ... 12 ... шешімі бойынша 1999-2000 жылдар аралығындағы
мерзім халықаралық ... ... деп ... ... құкық
келісімдерінің барлық мемлекеттер үшін міндетті екендігі аталып өтті. Яғни,
халықаралық құқыктың саясатта басым болуы тиіс деген сөз, ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Осыған орай, М. А. Сәрсембаев "Кеден ісі тек ... ... ғана ... ... ол ... мемлекеттің халықаралық
арена да реттеледі, кеден ісі халықаралық аренада ... ... ... ... құқықтық жүйесінің ішінде халықаралық
кеден құқығы атты жеке сала ... ... ... ... ... ... ... кеден құқығына негізделеді. Атап айтар болсақ, ұлттық
тәуелсіздікті және егемендікті ... ішкі іске ... ... ... тең ... ... ... мен әр халықтың өз тағдырын
өзі шешу, құрметтеу, өзара пайда құқығын шектемеу, т. б.
Қазақстанның егемендігі ... ... ... ... нысаны мен жолын тандауға ... ... ... ... ... ... байланысты:
- экономикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету және дүниежүзілік
экономикалық жүйеден Қазақстан ... ... жол ... ... экономикасының ресурстық, энергетикалық негізін сақгау
және нығайту;
- геосаяси ... ... ... ... ... факторлардың
мемлекет экономикасына зиян келтіруінің деңгейін азайту;
- отандық және халықаралық қаржы ... ... ... ... ету, ішкі және сыртқы несие ресурстары мен
инвестициялық мүмкіндікдіктерді отандық ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің табыс көзін нығайту;
- сыртқы қарыздарды республикалық бюджет ... ... ... ... аймағында әлеуметтік-экономикалық дамуының дисбалансын
болдырмау;
- бәсекелестікті қолдай отырып, монополияны шектеп экономикалық өсуді
қамтамасыз етіп, ... ... ... ... ... ... кауіпсіздікке, мемлекеттің тәуелсіздігіне қауіп төндіретін
халықаралық келісім-шарттарды бекітуге жол ... ... ... ... ... ... ... әдет-ғұрыптар, халықаралық құқықтың жалпы қағидалары, кедендік
ынтымақ пен өзара көмекке байланысты халықаралық ұйымдардың ... сот пен ... ... халықаралық кеден құқығының
қайнар көздері болып ... ... ... ... ... ... ... ұлттық кеден зандары тікелей әсер етеді.
Қазақстан өз кеден ... ... ... ... сай ... ... ... тиіс. Қазақстан интеграцияны қолдап,
тіптен Еуразиялық Кеден Одағының құрылуының бастамашысы болды. Бірақ кейбір
мемлекеттерді интеграция ... не ... және біз ... не ... ... ... толғандырды. Алғашқысына баса назар аударылғандықган, ол
орындалуға тиіс. Қазақстан Ресей Федерациясымен Белоруссия ... ... ... екі апта ... соң 1995 жылғы 20 қаңтарда кірді. ... 29 ... ... ... ... ... 1998 жылдан
Тәжікстан бақылаушы ретінде кірді /28,16/.
Уақыт өте Кеден одағының тағдырына баға бере жатармыз.
Бұл одақтың қызмет етуі ТМД ... ... ... өтем ... және статистиканың басқа органдарымен байланысты.
Сонымен Кеден Одағын ғаламдық мақсаттардың, оның ішінде саяси және
экономикалық мәселелерді шешу ... ... ... ТМД және ... ... тыс ... ... мен
міндеттемелері әркашан да тиімді нәтижелерге әкеле бермейді немесе ... ... бір ... ... ... ... Кеден Заңы
Еуропа экономикалық ... ... ... алты ... Олардың қатарына:
1. Еуропа экономикалық қоғамдастығының құрушы трактат 25 ... ... және 1987 ... ... ... актісімен өзгертулер мен толыкгырулар
енгізген Рим трактаты.
2. 1951 ж. ... ... ... және болат ұйымын құрушы
трактаты – “Париж келісім-шарты".
3. 1957 ж. 25 наурыздағы ... атом ... ... ... - ... келісім шарты.
4. Қоғамдастық органдарының актілері.
5. Халықаралық келісім-шарттар.
6. Жалпы құқық қағидалары (теңдік, бостандық, бірлік, сенім әділеттік
қағидалары) ... /29, ... ... ... ... трактаты Кеден Одағының
заңды негізі ... ... және ол оның ... ... ... күші ... ... - шарттар қоғамдастыққа енген елдерге, жеке түлғаларға кдтысты
қолданатын, іс жүзінде жүзеге асыруды ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады.
Қоғамдастық органдарынан шығатын актілер кұқықгың кдйнар көзі ретінде
келісім - шарттарды ... ... жету ... ... ... кабылдаудың мақсаты Экономикалық Одақ болғандықтан
барлық территориялар бірігуге бағытталған.
Кеден Одағында экономикалық ... 1967 ... 1865 ж. ... 1921 ж. ... келісімінде және Швейцария-
Лихтенштейн мемлекетінің арасында 1928 жылғы келісімінде құрылған.
Сонымен бірге ... жеке ... ... ... Мәселен, Азаматтық авиация туралы Конвенция (Чикаго, 1994 ... ... су мен оған ... ... ... туралы Конвенция
(1958ж. 28 сәуір, Женева), Теңіз туралы Конвенция (1982 ж. 10 ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Қоғамдастықтың кеден құқығының қайнар көзінің қатарына халықаралық келісім-
шарттар кіреді және ... ... ... органдарының
қосымша шараларына қарамастан келісім-шарт ережелерін орындауға міндетті.
ЕЭҚ құқықтарын қамтамасыз ету үшін және ... ... үшін ... ... соты ... ... ... кеден
құқығында «Кеден Одағына» бір кеден аумағының орнына екі немесе одан да көп
кеден аумағының айырбасы деп Сауда және ... ... ... ... ... Одаққа кіретін аумақтарының арасында, әсіресе, сауда саласында
кеден баждары және тағы да баска шектеу қоятын шаралар болмайды. Осы одаққа
кіретін ... ... тыс ... сауда қатынасына түскенде
бірыңғай баж қолданады. Ішкі нарықты реттеуде мүше ... ... ... ... ... ... ... келісіледі, заңдар мен
салық құрылымдары ... ... ... ... т. б /11,87/. ... ішкі ... ... адам, қызмет және
капиталдың еркін ... ... ... ішкі ... ... ... ЕЭҚ Кеден Одағы сауда ... ... ... сырткы әлемге ашық ортақ заңдылығы бар, тәуелсіз юрисдикция
кепіл болатын қоғамдастық ... ... ... ... ... кеден аумағы мүше мемлекеттердің аумақтарының (ГФР, Франция,
Италия, ... ... ... ... ... ... Дания, Люксембург) географиялық және саяси көзқарас тұрғысынан
оның ішінде аумақтық ... ауа ... ... ... ... ... ... одағы мемлекеттерінде тап осындай проблемалар
туындаған.
ЕЭК кеден тарифтері ставкалар жинағы ... ... ... ... тауарлар түріне қатысты. Бірақ бұл кезде даму деңгейі
мен бәсекеге қабілеттілігі, ... ... ... ... ТМД ... ... ... күні көбінесе саяси сипатқа
да тәуелді болып отыр.
1995 ж. 10 ... ТМД ... ... ... ... ... Кеден Одағында белгілі бір үйлесімділік
пен реттілік әкелді.
Қазақстан кеден ... ... алға ... 1995 жылы 6 ... осы
негіздер ратификацияланып "ҚР Кеден ісі туралы” Президенттің Заң күші бар
Жарлығы қабылданды.
Құқықтық жағынан алып ... ... ... негіздерін
ратификациялау туралы Президент жарлығының қызықты ... ... ... оған заң ... ... берілген сияқгы онымен ... ... ... көзі ретінде мәртебесі сақталған. Бұл
құжаттың ... заң ... ... жағдайында немесе ережелердің
бұзылуы ... ... ... жүзеге асуы әзірше
қарастырылмаған. Бірақ ... күні ... ... туралы шешімді
күшіне енгізу мақсатымен, ратификациямен қатар ішкі мемлекеттік рәсімдерді
жүзеге ... ... ғана ... ... отыр. 1997 ж. ... мен ... жаңа ... ... ... ... деп үн қосып
жатты, бірақ келісім-шарт бойынша олар ... одақ ... ... ... Бұл одақтың ТМД ... ... өз ... ... ... заңдардың деңгейінен көрінуінен күтеміз.
Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың пікірінше: аймақтық интеграциялар кең
ауқымды көлемдегі ... ... ... ... құрамдас
бөлік болады. Интеграциялық глобалды көлемі, ол ... ... ол ... ... түсе ... жоқ және түспейді /18,64/.
ТМД мемлекеттері көп жақты ... ... даяр ма? ... жағынан
алып қарасақ - иә, ал экономикалық мәселелер жағынан бүны ... ... ... ... ... ... қалуда. ТМД бес жылдығы көптеген
шешімдердің өз ... ... ... ... ... ... бойына олар 300-ден астам) көбінесе екі жақты келісімдердің ... ... Сол ... ... ... ... ... жеке
шешіп, кейбір ТМД мемлекеттерімен өзара ... ... ... ... ... ... ... өту мүмкін емес.
Сондықтан Евразия кеңістігінде кеден ұйымын күру да ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Интеграциялық комитет ТМД
ұйымына баға бере келіп, ондағы қаржылай көмектің әлсіздігінен интеграцияға
үлкен бөгет болып отырғандығын, төлем ... ... ... ... ... ... ... аспайтындығын көрсетті.
Қазақстан Дүниежүзілік Сауда Ұйымына өткенде ... ... ... ... ... және ... ... саудасында
тарифтік және тарифтік емес барьерді алу, сауда ережелерін үйлестіру керек.
Шынына келгенде, бұл ұйымға ... ... да ТМД ... және Кеден
Одағына кіретін мемлекеттерінің ойы бар, сол себепті осындай мәселелер
бірлесіп ... ... ... өзінде жаңадан міндеттемелер жүктелетіндігін де ескеру
керек. Мәселен, Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру Қазақстанның басқа ұйым, ... ... ... ... ... ... мен құжаттардың өзгеруіне
әкелуі мүмкін.
Қазақстан интеграцияға кедергі ... ... ТМД ... ... ... ... 1995 ... 20 қаңтардағы Ресей
Федерациясы, Беларусь және Қазақстан арасындағы Кеден Одағы ... ... ... құру ... ... ол әлі күнге дейін ... Бұл ... ... ... ... өз мойнына алды/27,15/.
Кеден саласын халықаралық байланыста экономика факторы ретінде
пайдалану ... ... ... ... ... ... интеграцияға саяси дайындығы тек экономикалық және құқықтың
алғышарттардан кейін орын алады.
1995 жылдың 6-20 қаңтар аралығында Кеден Одағы жөніндегі ... ... ... ... ... 1997 ... 3 ... Сауда Ұйымына өту кезіндегі Кеден Одағына мүше мемлекеттердің
халықаралық ... ... ... ... 1997 жылы қазанда
қабылданған Кеден Одағын құру негізіндегі тарифтік емес реттеудің бірыңғай
шаралары ... ... 1998 ж. 22 ... ... Одағы мемлекеттері
қатысушыларының аумағынан өткендегі транзиттің бірынғай шарттары туралы
келісім, 22 қаңтар 1998 ж. № 2 және 28 ... 1998 ж. № 11 6 ай ... ... ... ... ... мөлшеріне міндетті қою туралы
катысушы мемлекеттердің жалпы ... ... ... ... ... ... ... Кдзақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы,
Ресей Федерациясының Мемлекетаралық Кеңесі ... ... ... 1998 ж. 24 ... ... ... жоғарыдағы құжаттар,
сондай-ақ Кеден Одағын құру мәселесі бойынша Үкімет ... ... ... кеңестің басқа да шешімдері "Кеден Одағы туралы шартқа
және біртұтас экономикалық ... ... ... ... ... Одағын құруға бағытталған бұл құжаттар және ... ... ... пен ... ... ... шешімдері "Кеден Одағын
құру туралы келісім мен бірыңғай ... ... ... ... құрайды/3,12/.
Бұл шарт мемлекетаралық кеңес жанындағы Беларусь Республикасы,
Қазақстан Республикасы, Қырғыз ... ... ... Үкімет
басшылары кеңесінде 1998 жылғы 24 қарашада қабылданған.
Кеден Одағы мемлекеттерінің 1996 ж. 26 ақпандағы Кеден Одағы туралы
және ... ... ... ... ... ... қаркынды
жүруіне үлес қосты, халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруы ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Бұл келісімге қол қойған мемлекеттер (Беларусь Республикасы, Қазақстан
Республикасы, Ресей Федерациясы және Тәжікстан Республикасы) ... ... және оның ... ... ... кеңістігін құруды аяқтауға
міндеттеме алды.
Бірыңғай экономикалық кеңістік күрудың мақсаты:
-тауар, қызмет, капитал, ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейін көтеру мақсатында экономиканы
құрылымдық қайта құруының ... ... үшін ... ... ... ақша ... ... қаржылық, сауда, кеден және тариф
келісімінде өзара үйлескен ... ... ... көлік, энергетика және ақпарат жүйелерін дамыту;
- мемлекеттің экономикадағы ... ... ... және ... ... ... ... үшін жалпы шаралар жүйесін
белгілеу.
Мақсат ... ... ... (өзара тиімділік,
дискриминацияға жол бермеу) мен жалпы қағидалар ... ... ... ... ... міндеттемелерге жауапкершілік) алынған.
Интеграциялық басқару органдарына мемлекетаралық кеңес, Үкімет
басшылары кеңесі, Интеграциялық ... ... ... ... ... ... ... да органдар құрылуы мүмкін.
Сонымен қатар келісімде сыртқы ... ... ... ету үшін ... ... ... ... экономикалық қызметті тарифтік реттеу;
- үшінші мемлекеттермен саудада тарифтік емес ... ... ... ... ... ... режимін белгілеу;
- үшінші мемлекет пен сыртқы сауда операцияларына жаңаша салық салу;
- ... ... ... ... ... Бірінші кезеңнің
мақсаты Кеден Одағын және бірыңғай кеден аумағын құру, екінші ... ... ... құру ... ... ... және оның ... ұйымдық-құқықтық негіздерін
жетілдіру.
Мемлекеттік басқару 1995 ж. 30 тамыздағы жалпы ... ... ... ... Конституциясына негізделеді. ҚР
Конституциясының 3-бабы бойынша мемлекеттік билік біртұтас және ... ... ... жүзеге асырылып, биліктің бөліну қағидасы бойынша заң
шығарушы, атқарушы, сот ... ... ... ... ... ... ... қосылады. Кеден орындары биліктің атқарушылық
тармағына қосылады. Қазақстан кеден мекемелерінің ... ... ... ... ... ... ... кезендерін байқауға болады (1998 жылдың 12 қазанынан бастап ол
Мемлекеттік кіріс министрлігіне ... ... ... ол ... ұшырады, оның ішінде кеден ... ... ... ... ... ... де біршама өзгерді. Кеден комитетінің
алғашқы құрылу кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... ... өз құзыреті шегінде экономикалық кауіпсіздікті қамтамасыз ету;
- сауда-экономикалық қатынастарды кедендік реттеу жүйесін жетілдіру,
республикалық бюджетке кеден ... ... ... және ... ... ... кеден ережелері мен кеден салықтары туралы зандарды
бұзумен күресу;
- сыртқы экономикалық байланысты дамытуды қолдау;
- -мемлекеттікоргандарды, кәсіпорындарды, ... ... ... ... ісі ... ... ... ету;
- сыртқы экономикалык қызмет саласында мамандарды дайындау, қайта
даярлау және біліктілігін көтеруге қатысу;
- ... ... ісі ... ... ... қамтамасыз ету;
- оның ішінде есірткі айналымы және психотроптық заттарды, қару-жарақ,
мәдени және тарихи мұралардың, ... ... ... ... ... ... ... әрдайым қауіпсіздікті қорғауға ... ... ... ... әлсіреуі ертеңгі күні орны толмас ... ... ... ... академиктері В. Лисичкин мен В. Симчериннің
айтуынша, Ресейдегі 7 ... ... ... оның ... кері ... тигізгіп Ұлттық байлықтың тікелей жоғалуы 1991 ж. мен
1997 ж. арасында 1,2 трлн. $ болған. Бұл КСРО 2-ші ... ... ... ... 3 есе асып ... (420 ... $)/26,23/.
1991 жылғы 12 желтоқсандағы ҚР ... ... ... ... ... ... әр түрлі құрылымдық өзгерістерге ұшырады: Қаржы
министрлігінің 1992 жылғы қараша айындағы Бас ... ... 1995 ... ... Кабинеті жанындағы Кеден комитеті, 1995 ж. ... ҚР ... ... ... ... кірмейтін, бірақ оған орталық
орган мәртебесіндегі), 1997 жылғы ... ... - ... ... 1997 ... ... бастап Қаржы министрлігі жанындағы Кеден
комитеті, 1998 ... ... ... Кеден органының функциялары
Мемлекеттік кіріс ... ... - ... ... ... ... ... саясаты, кеден ісі және кедендік әкімшілік ету сияқгы
кджетті ... ... ... ... ... ... ... кеден саясатын жасау және өткізуге қатысу ... ... ісін ... ... ету, кеден ісін жүзеге ... ... мен ... ... қорғау, өз құзыреті шегінде
экономикалық қауіпсіздік пен ... ... алу, ... ... ... қатысу, кеден шекарасынан өту кезінде рұқсат беру
тәртібін сақтауды қамтамасыз ету, арнайы кеден статистикасын ... ... ... ... ... ... өз құзыреттілігінде
валюталық бақылауды жүзеге асыруды қамтамасыз ету және Кеден ісі ... ... ... ... да ... көзделген. 1996 жылғы 1
наурыздан бастап Кеден комитеті ведомстволық бағыныштылық буынын ... ... ... ... және ... ... туралы ережені
қабылдады.
Жаңадан теңіз кедендері құрылды, олар: Атырау, Ақтау және басқа ... ... РМК ... ... энергетика ресурстарын бақылау
департаменті.
Аймақтық кеден баскармаларын, Орталық сараптау қызмет жүйелерін ... туып ... ... ... ... ... қорғау аракашықтығы
1000 км, одан Кеден комитетінің ... ... ... ... мұнай,
балық және есірткі сияқты контрабанда заттарының өтуінен 260 млн. $ ... ... ... кеден жүктерін шығарып салу үшін құрылған.
Кедендік шығарып салу ережесі 1995 жылғы 7 ... ... ... ... ... ... ... салу алымы белгілі мөлшерде
алдын ала алынады/2,16/.
Энергетика ресурстарын бақылау департаменті де қажеттіліктен туындаған
құрылым. Ресей ... ... ... ... шекарасынан өтуін
бақылау үшін арнайы кедендер құрылған. ... ... ... ... мәртебесі, кеден ісі туралы Президент жарлығымен және
Үкімет шешімімен анықталады. Кеден ... ... ... өту тәртібі туралы Үкіметтің 1996 жылғы 16 ...... ... ... еңбек тәртібі еңбек туралы заңмен реттеледі.
Жоғарыда ... ... ... тек ... ... ісі туралы
жарлыққа сілтеме жасап, мемлекеттік қызмет туралы ... ... ... енді ... қызметтілігіне өту тәртібін қарастырайық.
Кеден органы қызметіне ерікті түрде ҚР әрекет қабілеттілігі бар. ... ... ... және ішкі ... ... ... ... жеке
моральдық және іскерлік қабілеті, білім дәрежесі, денсаулық жағдайы кеден
органы мақсаттарын орындай ... ... ... ісі туралы жарлық пен кеден органында қызметтен өту ережесі
бойынша ... ... ... ... ... ... жасына және денсаулығына байланысты қарулы күштер
қатарынан, ұлттық қауіпсіздік, ішкі ... ... ... ... шыққан адамдар;
2) бүрын сотталған және жағымсыз себептер мен мемлекеттік қызметтен
құқық қорғау органдарынан сот және әділет органдарынан ... ... ... ... жоқ ... егер халықаралық шарттарда өзге
нәрсе қарастырылмаған жағдайда ... ... ... ... ... үш
айдан 1 жылға дейін. Бұл аралықта тұлғаға арнайы шен ... ... ... ... ... салынған.
Кеден заңдылығына кандидаттарға 3 айдан 1 жылға дейін ... ... Бұл ... ... ... ... бір лауазымдылыққа
тағайындалғанымен, арнайы шен ... ... ... ... ... шен мәртебесі алғашқы
рет КСРО Кеден кодексінің 6-бабында қарастырылған.
Қазақстан құқық қорғау органдарының қызметшілері арнайы шендерге ие
болғандыктан, ... ... ... ... салыстыруға
мүмкіндік береді.
Кеден органдарының лауазымды ... ... ... ... ... жағдайға алып келді.
Кеден ісі туралы Заң кеден органыныіі ... мен ... ... ... ... берді
Ресей Федерациясының (1993 ж.) Кеден Кодексі кеден органдарын құқық
қорғау органдарының қатарына ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікпен айналысуға тыйым салыну ... ... өту ... ... ... ... ... демалыс мерзімі, әлеуметтік-тұрмыстық ... ... ету ... ... ... бақылау функциясы, фискалды сипаттағы функциялар
және ... ... ... ... ... жүктелген. Бұл функцияларды
жүзеге асыру үшін кеден органдары кеден шекарасынан ... ... ... ... ... ... ... төлемдері, кедендік
рәсімдеу, кедендік бақылау сиякты құралдарын қолданады.
Сонымен кедендік әкімшіліктендіру деп кеден саласындағы ... ... үшін ... мемлекеттік өкілетті органдардың процедуралық және
басқа да өрекеттерінің жиынтығын түсінеміз.
Мысалы, кедендік ... ... мен ... құралдарын белгілі
кедендік режимге орналастыру мен оның аяқталуын, тауарлар үлгілерін алуды,
уақытша сақтау шарттарын, кеден брокерлері мен ... ... ... осы ... ... ... қажетті құжаттар мен
ақпараттарды ұсынуды, қаржылық және сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... ... ... ... көшу және сонымен байланысты республикадағы
экономикалық жағдайдың өзгеруі экономикалық және мемлекеттік қауіпсіздікті
қамтамасыз ... ... ... ... талап етеді. Оларды іске
асыруды мемлекеттік басқару органдары ... ... ... жағдай ұйымдастырушылық құрылымның реформалануын қажет етеді,
сонда экономикалық өркендеуге, экономикалық қауіпсіздікке және Қазақстан
Республикасының қауіпсіздігіне ... ... әсер ... ... ... ... көшу және ... байланысты рес-публикадағы
экономикалық жагдайдың өзгеруі экономикалық тәуелсіздікті және мемлекеттік
қауіпсіздікті қамтамасыз ететін құқықтық негіздерді жақсартуды ... ... ... ... мүшелері іске асыратын болғандықтан,
ұйымдастырушылық құрылымды реформалау ... ... ... ... дамуға, экономикалық тәуелсіздікке және ... ... ... әсер етуі үшін ... ... халықаралық иерархия әлемде бай және кедей мемлекеттерден
тұратындығымен сипатталады. Ол ... ... ... ... ... ... ... күштің дамуы, экономикалық ресурстар
көлемі, ... күш ... ... - ... күш және ... ... өзара тікелей тәуелділіктің жоқ екендігін ... ... ... өзара байланысының тығыздығы, мемлекеттердің дайындығы және
мүмкіндігі күш қолдану ... ... ... ... ... бір ... ... қауіптілігін біле тұрып қолданылғандығының нәтижесі болып
табылады.
Қайбірде ... ... ... ... мемлекеттің ішкі және
сыртқы саясатын өзгертіп отырады. Бұл жағдай шынайы ... ... ... Ресей мемлекетінің ішкі саясатының өзгергендігі ... да ... ... Республикасының болашағын айтсақ, онда мынадай ... ... ... ... ... ... ... орын алуы мүмкін өзгерістер тек қана экономикалық потенциалдың
артуы жағдайында ғана туындайды.
"Қазақстан ... бай ел, ... ... ... ... - деген
пікірді мойындамауымызға болмайды, өйткені күш компоненттерінің ... ... ... бар ... ... ... республиканың
көлемі және тағы да басқалары тұр, бұлар реттеуге жатпайтын табиғи байлық
болып табылады.
Қазақстан қарапайым технологияларды ... ел ... ... ... ... ... елге ... үшін экономикалық
қуатын арттыруы тиіс. Осы және көптеген басқа реттеуге келетін факторларды
қолдану (сыртқы байланыстарда ... ... ... ... аудару,
саясат, интеграциялық процестерді күшейту арқылы сыртқы күштерге қосылу)
экономиканы тұрақтандыруға, ... ... және ... шарт ... ... әдебиеттер тізімі:
І. Нормативтік актілер мен заңдар
1. ,,Салықтар мен бюджетке міндетті төлемдер туралы,, ҚР заңы
2. ... ... РК ,,О ... ... Республики Казахстан на
импортируемые товары,,от 11.01.94 г. №1499 «О частичном изменении ставок
таможенных тарифов ... ... на ... и экспортируемые
товарың от 24.01.1994 г. «Об утверждении Положения о системе льгот ... и ... их ... при ... ... ... от ... Закон «О таможенном деле в Республике Казахстанң от 16 июня 1999г.
4. Закон РК Омерах защиты внутреннего рынка при ... ... ... Әдебитетер мен оқулықтар
5. Аксенов И.Я. Транспорт и история, современность, перспективы, ... ... И.Я. ... ... ... М., 1997
7. Алибеков С.Т. Таможенное право: (Уебное и практическое ... ... ... С.Т. ... кеден құқығы. Жалпы және ерекше бөлім.,
Алматы ... М. ... ... экономикалық қатынастар: Оқу құралы, - Алматы,
Санат, 1998.
10. Дмитриев В.А. Транспортные тарифы. М. Транспорт, 1990.
11. Гребенщикова Л.В. ... И.А., ... М.А. ... ... и ... ... конвенции. Алматы.
1996
12. Габричидзе Б. Н. Таможенное право. - М. , ... ... Б.Н., ... В.Е. ... служба в Российской Федерации -
М: Юридическая литература, 1993
14. Мауленов К.С. Основы ... ... ... ... ... ... ред Г.С: ... Алматы, 1997
15. Микеев Ю.В. Таможенный валютный контроль7 М., 1997.
16. Кеден ісін ұйымдастыру және басқару. Ред. ... Д.М., ... ... Ұ.А., ... С.О. ... ... ... ҚазМБА Экономикалық саясат. Әлеуметтік саясат: Лекция /Д.Қ.Қабдиев,
Т.К. Оралтаев, Б.Х.Хабибуллин – Алматы, ... Н.Ә. ... ... тоғысында – Алматы: Өнер, 1996
19. Н.Ә.Назарбаев Қазақстанның болашағы - қоғамның идеялық бірлігінде –
Алматы: Кітап, 1999 ... ... Ю.М. ... ... и ... М.; ... 1998.
21. Проблемы борьбы с экономической преступностью / Под ... Г. Д. - ... ... Правовое регулирование внешнеэкономической деятельности / Под редакцией
М. А. Сарсембаева). - Алматы , 1999.
23. Садықов Т.С. ... ... ... ... ...... тілі 1992 ... М.М. Международное право А., 1986
ІІІ. Монографиялар мен ... ... Е. ... ... и ... ... в ... средств/ Е.Воропаева // Внешнеэкономическая деятельность в
Казахстане. -Алматы, 2000. -N21
25. Лавриенко И. Телекоммуникационные и транспортные сети ... ... ... ... ... ... таможенных органов/ М.Нукенов // Финансы
Казахстана=Каржы-каражат. -Алматы, 2001. -N ... ... и ... ... - 2001. - № 1.
28. Содружество: Информационный вестник Совета глав ... и ... ... СНГ. - 2001. - № 2 (22). -12 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақпараттық қауіпсіздік."18 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
Аймақтық қауіпсіздік және орталық азия мемлекеттері халықаралық қатынастар жүйесінде72 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Архиваторлар. Компьютерлiк қауіпсіздік4 бет
Архиваторлар.Компьютерлік қауіпсіздік19 бет
Ақпараттық дәуірдегі – ақпараттық қауіпсіздік27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь