Еңбек құқықтары

Кіріспе
1. Негізгі бөлім
Жұмыс уақыттары ұғымы және түрлері
Еңбек шарттарын талаптары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Біздің Ата заңымызда немесе Қазақстан Республикасының конституциясында 24-бапта, 1-тарауда былай деп айтылған: «Әркімнің еңбек ету бостандығын, қызмет пен кәсіп түрін еркін таңдауына құқығы бар. Еріксіз еңбекке соттың үкімі бойынша не төтенше жағдайда немесе соғыс жағдайында ғана жол беріледі.»
Құқықтың әрбір саласы қоғамдық қатынастардың, өзінің мазмұны мен ерекшеліктерімен басқалардан өзгеше келетін белгілі бір тобын реттейді. Еңбек құқығының пәнін ашу ең алдымен құқықтың осы саласының нормаларымен реттелетін қоғамдық қатынастар шеңберін анықтау қажет.
Кейінгі кезеңде Республикамыздың қалыптасып келе жатқан еңбекті ұйымдастырудың нарықтық нысандарының дамуы мемелекет меншігінде болған кәсіпорын, мекеме, ұйымдары жекешелендіруді, жеке меншіктің дамуына әкеледі. Мұның барлығы еңбек қатынастарын реттеуде жаңаша көзқарасты талап етеді. Сондықтан, еңбек құқығы еңбек ету үрдісінің технологиясын реттемейді, еңбекті ұйымдастыру мен қолдану жөніндегі әлеуметтік байланыстарды реттейді, яғни еңбек құқығының пәні – еңбек емес, еңбектің әлеуметтік құрылымы, немесе адамдардың еңбек ету барысындағы қатынастары болып табылады. Басқаша айтқанда, еңбек құқығының пәні-еңбекке қаблеттілікті іске асыру, еңбекті ұйымдастыру мен басқару жөніндегі мемелекеттік және жеке ұйымдарды азаматтардың еңбегін қолдану жөнінде қалыптасқан жеке дара да, сондай-ақ ұжымдық та қоғамдық қатынастарды құрайды.
1. Закон Республики Казахстан «О занятности неселения» // Казахстанская правда. - 2001. - 25 января.
2. Закон Республики Казахстан О введение в действие Закона РК «О труде в РК» Казахстанская правда. - 1999. - 24 декабря
3. Закон Республики Казахстан О внесений дополнений в Законы РК «О государственных социальных пособиях по инвалидности, по
случаю потери кормильца и по возрасту в РК» // Казахстанская правда.- 1999. - 8 апреля.
4. Закон Республики Казахстан О занятности населения // Казахстанская правда. - 2001. - 30 января.
5. Закон Республики Казахстан О ратификации Конвенции об организации службы занятности // Казахстанская правда. - 2000. - 19 декабря.
6. Закон Республики Казахстан О республиканском бюджете на 2001 год // Казахстанская правда. - 2000. - 26 декабря.
7.Закон Республики Казахстан О специальном гсударственном пособие в РК // Казахстанская правда. - 1999. - 7 апреля.
8.Мамыров Н. К. и др. формирование рынка и труда в малых и средних городах Казахстан: учебное пособие/Мамыров Н.К., Нурпеисов Н.С., Нурпеисова Л. С. - Алматы: Экономика, 2000. - 220с
9. Труд в Казахстане - 1999 - ноябрь.
10. Республика Казахстан. Государст. программа по борьбе с бедностью и
безработицы на 2000-2002 годы // Труд в Казахстане - 2000 - ноябрь.
11.Казахстан-2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостоянии всех казахстанцев: Послание Президента страны народу Казахстана. - Алматы: Білім, 1997.
12. Краткий статистический ежегодник Казахстана: Статистический сборник Агентство Республики Казахстан по статистике / Алматы, 2000.
13. Блауг М. Экономическая мысль в ретроспективе М. Дело, 1994
14.Долан Э., Линдсей Д. Рынок: Микроэкономическая модель. СПб, 1992
15.Кейнс Дж. М. Общая теория занятости, процента и денег. М: Прогресс
1978.
        
        Еңбек құқықтары
Жоспар
Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Жұмыс уақыттары ұғымы және түрлері
+ Еңбек шарттарын талаптары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Біздің Ата заңымызда немесе Қазақстан Республикасының конституциясында ... ... ... деп ...
Құқықтың әрбір саласы қоғамдық қатынастардың, өзінің ... мен ... ... ... ... ... бір тобын реттейді. Еңбек құқығының пәнін ашу ең алдымен құқықтың осы саласының нормаларымен реттелетін ... ... ... анықтау қажет.
Кейінгі кезеңде Республикамыздың қалыптасып келе жатқан еңбекті ұйымдастырудың нарықтық нысандарының дамуы мемелекет меншігінде ... ... ... ... ... жеке ... ... әкеледі. Мұның барлығы еңбек қатынастарын реттеуде жаңаша көзқарасты талап етеді. Сондықтан, еңбек құқығы еңбек ету ... ... ... еңбекті ұйымдастыру мен қолдану жөніндегі әлеуметтік байланыстарды реттейді, яғни еңбек құқығының пәні - ... ... ... ... ... немесе адамдардың еңбек ету барысындағы қатынастары болып табылады. Басқаша айтқанда, еңбек ... ... ... іске ... ... ... мен ... жөніндегі мемелекеттік және жеке ұйымдарды азаматтардың еңбегін қолдану жөнінде қалыптасқан жеке дара да, ... ... та ... ... ... ... ... еңбек құқығының негізгі институттарының қатарына жатады. Оның ... ... ... ету бостандығын, қызмет түрі мен мамандық таңдау бостандығын, ... ... мен ... ... алынатын құқықтар мен бостандықтарды жариялайтын Қазақстан Республикасының Конституциясымен анықталады.
Еңбек шартының заңдық маңызы ол ... ... ... ... ғана емес оның өзгеруіне де, жойылуына да себепкер болуында.
Жеке еңбек шарты ... ... ... ... тақырыптары қарастырылған. Қолданылған барлық заңдар, Қазақстан Республикасының Заңы, Қазақстан Республикасындағы еңбек ... (осы заң ... ... ... ... ... ... құқығын іске асыру барысында туындайтын еңбек қатынастарын реттейді.) ресми басылымнан алынған. Бұл заңда жеке еңбек ... ... ... 9-31 ... ...
Еңбек - адамның өз ... ... үшін ... заттарының түрін өзгертуге және оны өз керегіне бейімдеуге бағытталған мақсатқа сай істелетін қызметі; қоғамның өмір сүруінің негізгі, адамзат ... ... ... ... ... - ... ... үшін материалдық, рухани және басқа да құныдылықтар жасауға ... адам ... ... ... ... ... қатынастардың, өзінің мазмұны мен ерекшеліктерімен басқалардан өзгеше болып келетін белгілі тобын ... ... ... пәнін ашу үшін ең алдымен құқықтың осы ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Негізгі бөлім.
Қазақстан Республикасында қалыптасып келе жатқан еңбекті ұйымдастырудың нарықтық нысандарының дамуы мемлекет меншігінде болған кәсіпорын, мекеме, ұйымдарды жекешелендіруді, жеке ... ... ... ... бәрі еңбек қатынастарын реттеуде жаңаша көзқарасты талап ... ... ... ... еңбек ету процессінің технологиясын реттемейді, еңбекті ұйымдастыру мен қолдану жөніндегі әлеуметтік байланыстарды реттейді, яғни еңбек құқығының пәні еңбек емес, ... ... ... немесе адамдардың еңбек ету барысндағы қатынастары болып табылады.
Ал жалпылама ... ... ... ... өзі - ... мен шаруашылық түріне байланыссыз жұмысшылардың барлық категориясының жалдамалы еңбекке байланысты қоғамдық еңбек қатынастарын реттейтін құқықтың жеке саласы. ... ... - ... ... жеке ... және ұжымдық шарттар негізінде белгілі бір еңбек қызметін жүзеге асыруы жөнінде туындайтын ... ... мен ... арасындағы қатынастар.
Еңбек қатынастары саласындағы құзыретті органдардың барлық жағдайларда қолдануға ... ... ... ... ... актілер еңбек құқығының көздері болып табылады. Әдебиетте бұл ... , , және т.б. деп ... ... нормативтік-құқықтық актілер Қазақстан Республикасының Еңбек туралы Заңына ... ... ... Олар мыналардан тұрады:
* Заңдар және Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлықтарынан;
* Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің және Жоғарғы Сотының нормативтік қаулыларынан;
* Министрліктер мен ведомстволпрдың нормативтік құқықтық ... ... ... мен ... еңбек қатынастарын реттейтін негізгі заңға 1999 жылғы 10 желтоқсанда қабылданған Заң жатады, осы заң қабылданғаннан кейін мынадай заңдар өз ... ...
+ 1992 жылы 4 ... ...
+ 1993 жылы 22 ... ...
+ 1993 жылы 9 сәуірде қабылданған
+ 1996 жылы 8 ... ...
+ 2001 жылы 23 ... қабылданған заңдар.
Еңбек құқығының қағидалары дегеніміз - қазіргі заңдылықта бекітілген, ... ... ... ... және ... саласын құқықтық реттеуде мемлекеттің негізгі бағыттарын білдіретін негізгі ... ... ... ... алатын қағидалар өзге құқық салаларына тән екі топқа бөлінеді: ... - ... яғни ... ... ... да қатысты қағидалар, екіншісі - салалық, яғни нақты еңбек құқығының қатынастарын ғана реттейтін қағидалар.
Қазақстан Республикасы Конституциясында еңбек саласындағы ... ... ... мынадай қағидалары баяндалған: еңбек бостандығы және өзінің еңбекке қабілеттілігіне еркін билік ету, қызмет пен ... ... ... ... мәжбүрлі еңбекке тиым салу және жұмыссыздықтан қорғау (24-бап); денсаулықты қорғау құқығы (29-бап); бірлестіктер бостандығына құқығы (23-бап); демалуға құқығы (24-бап). Бұл ... ... ... ... ... ... реттеудің салааралық қағидаларына жатады.
Ал еңбек құқығының салалық қағидалары сол құқық саласының нормаларының ерекшелігін көрсетеді. ... ... ... құқығы саласынң қағидалары мынадай үш топқа бөлінеді:
* Еңбек нарығын құқықтық ретеу саласындағы мемлекеттің саясатын ... ... ... ... ... жағдайларын бекітуде басшылққа аынатын қағидалар.
* Жалдамалы жұмысшылардың еңбегін пайдалануды құқықтық реттейтін қағидалар.
Еңбектік құқықтық қатынастардың обьектісін жәе негізгі мазмұнын ... ... мен ... ... ... және жеке меншіктегі ұйымдарда азаматтардың еңбегін пайдалану жөнінде қалыптасатн жеке дара да, ұйымдық та қатынастар құрайды. ... ... ... жұмысшы мен жұмыс беруші қатысады. Бұлардың қарым-қатынасы келісімдік-шарттық негізде құрылады.
Еңбектік құқықтық қатынастардың өзіне тән мынадай белгілер болады.
Біріншіден, бұл ... ... ... ... ішкі ... ... ... жүреді;
Екіншіден, бұл қатынастар тек қана жұмысшы белгілі бір еңбек ұжымына кірген кезде ғана пайда болды.
Үшіншіден, жұмысшының еңбек ұжымына ... ... ... ... ... (жеке еңбек шартына тұрады, қызметке тұруы жөнінде бұйрық шығарылады).
Төртіншіден, еңбек қатынастары сол жұмысшының белгілі бір мамандық, біліктілік немесе қызмет бойынша ... ... ал ... ... ... ... орындалуы үшін қажетті жағдай жасауын міндетіне алғандығын білдіреді.
Ал, жеке ... ... ... ... ... ... нормаларымен реттелмейді.Алайда еңбек авторлары белгілі бір ұжымында қызмет істесе, онда олардың еңбегі еңбектік-құқықтық қатынастарға жатады.
Еңбектік құқықтық қатынастарды ... ... піне ... ... ... ... түрі ... сөз болмайды, яғни еңбек құқығының нормалары барлық еңбек түрін ... ... ол тек ... ... негізделгендерін ғана реттейді.
Демек, еңбектік қатынастарға жалданып еңбек етуге байланысты қатынстардың ьарлығы кіреді және ... ... ... ... ... ... қатынастар да кіреді. Яғни, еңбек құқықтық қатынастары екі түрлі болады:
* негізгі еңбектік құқықтық ... ... ... ... ... еңбек шарты - қызметкер мен жұмыс берушінің арасында жазбаша пошымда жасалатын ... ... ... ... ... ... ... институттарының қатарына жатады. Оның қоғамдағы ролі, еңбек ету бостандығын, қызмет түрі мен мамандық таңдау бостаныдығын еңбекті ұйымдастыру мен ... ... ... ... мен бостандықтарды жариялайтын Қазақстан Республикасының Конституциясымен анықталады.
Жеке еңбек шарты дегеніміз - қызметкер мен жұмыс берушінің арасында ... ... ... екіжақты келісім, ол келісімге сәйкес қызметкер жұмыс берушінің ... ... ... ... бір мамандық, біліктілік немесе кәсіп түрі бойынша жұмысты орындауға міндеттенеді, ал ... ... ... ... ... және ... мен ... келісімінде көзделген өзге де ақшалай төлемдерді уақытында және толық көлемінде төлеуге, еңбек ... ... мен ... шартта көзделген еңбек жағдайларымен қамтамасыз етуге міндеттенеді.
Еңбек құқығы ғылымы жалпы еңбек шарты деген түсінікті өзара ... үш ... ... ... ... ... шарты дегеніміз - азаматтардың еңбек ету ... ... ... жолы ... ... ... еңбек шарты - еңбек құқықытық қатынастарының пайда болу ... ... ... ... ... ... қабылдау, басқа жұмысқа ауыстыру және жұмыстан босатуды реттейтін ... ... ... ... ... болып табылады.
Азаматтардың еңбек ету құқығын жүзеге асырудың ең негізгі формасына жеке еңбек ... ... ... өйткені тек жеке еңбек шартын жсасасу арқылы ғана жұмысшы ... ... ... кіре ... ... шартын жасасқан күннен бастап жұмысшыға барлық еңбек заңдары және сол ұйымда ... ... ... ... ... ... маңызы ол еңбек қатынастарының пайда болуына ғана емес оның ... де, ... да ... ... ... басқа жұмысқа ауыстыру еңбек қатынасының өзгеруін, ал еңбек шартының тоқтатылуы еңбек қатынастарының жойылуына көрсетеді.
Жұмыс берушінің актілері - ... ... ... ... ... өкімдер, нұсқаулықтар, ішкі еңбек тәртібінің ережелері).
Жеке еңбек шартының мазмұны - еңбек нарығында оның тараптарының жұмысшы мен жұмыс берушінің ... ... ... ... Жеке ... шартының мазмұнында қарастырылатын еңбек жағдайларын екі топқа бөоуге боады: міндетті және қосымша (факультативті) еңбек ... ... ... ... ... ... сол шарттың мамұнын құрайтын кез-келген еңбек жағдайлары жатады. Мысалы, жұмыс орны, ... ... ... ... және ... ... ... еңбек ақысы. Ал, қосымша жағайларға қызметкер мен ... ... ... ... жағдайлар жатқызылады, мысалы, сынақ мерзімін тағайындау немесе коммерциялық құпияны сақтау міндетті. Міндетті еңбек жағдайлары да, қосымша еңбек жағдайлары да ... ... ... тоқтатылуына бірдей әсер ете алады және шарт жасасушы тараптар міндетті еңбек жағдайларын да, қосымша еңбек жағдайларын да ... ... ... еңбек шартын жасасу барысында жұмыс беруші қызметкерден еңбек кітапшасын, жеке басының ... ... ... ... даярлығы туралы құжыттарын талап етуге құқылы.
Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы - О ... в ... ... ... жеке ... туралы шарт мәліметтер 2-тарауды қамтиды. Бұл тарауда 9-31 ... яғни 22 бап бар. ... Жеке ... ... Жеке ... шартының мазмұны
1. Жеке еңбек шартында:
1) тараптардың реквизиттері;
2)еңбек міндеті;
3) жеке еңбек ... ... ... ... ... ... ... күн;
5)еңбек жағдайларының сипаттамалары;
6) жұмыс уақыты мен демалыс уақытының режимі;
7) еңбекке ақы ... және ... ... ... ... ... ... мен міндеттері;
9) қызметкердің құқықтары мен міндеттері;
10) жеке еңбек шартының өзгерту, ... ... ... ... ... мен ... беру тәртібі;
12) тараптардың жауапркешілігі көрсетілу тиіс;
10-бап. Жеке еңбек шартының мерзімі
1. Жеке еңбек шарты:
1) белгісіз мерзімге;
2)белгілі бір мерзімге
Елімізде "Халықты жұмыспен қамту" ... заң ... ... ... ... ... ... және ұйымдық қатынастарды реттейді.
Жұмыспен қамтылу дегеніміз -- азаматтардың Қазақстан Республикасының Конститутциясына, заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық ... ... ... жеке қажеттерін қанағаттандыруға байланысты және оларға табыс немесе кіріс әкелетін қызметі.
Жұмыспен қамтуды ... ... ... ... ... үш жолы ... Жұмыспен қамту дегеніміз - еңбек ету процессі немесе жеке тұлғалардың оларға табыс ... ... Бұл ... ... ... ... ... келмеуге тиістігін айта кету орынды;
- Жұмыспен қамту дегеніміз - ... ... және ... ... ... - ... ... олардың қалыптасуы мен реттелуі заңдық құқықтық нормалар мен еңбек келісімдеріне негізделеді;
- Жұмыспен қамту дегеніміз - ... ... ... ... пен ... ... ... орындары мен жұмысшылардың сандық жағынан да, сапалық тұрғыдан да теңделуінің көрінісі. Жұмыспен қамту ... ... - ... қарым - қатынастардың макордеңгейдегі де, сондай - ақ тікелей кәсіпорындардағы да, өндіріс саласындағы да және ... да аса кең ... ... Сондықтан да жұмыспен қамту мәнінің анықтамасы, біздің ойымызша, оның ішкі мазмұнын терең сипаттайтын негізгі спектірлерін қамтуға тиісті.
Жұмыспен қамту - жеке ... ... жеке және ... ... ... ... ... еңбек ақы немесе еңбек табыстарын әкелетін, заңға ... ... ... ... ... байланысты пайда болатын еңбек рыногындағы жұмыс күшіне деген сұраныс пен ұсыныстың теңестірілуі ... ... ... ... ... ... - жеке тұлғалардың жұмыстан алдыңғы және жұмысқа теңелген ... мен ... және ... ... ... ... ... категория.
Күшіне ену мерзімі 1966 жылдың 15-шілдесі деп белгіленген ... ... ... (ХЕҰ) жұмыспен қамту саласындағы саясаты туралы №122-ші конвенциясында және ... ... ... ... ... туралы №122-ші Нұсқауларында жұмыспен қамту саясатының түбегейлі ... ... ... паш ... ... ең ... бірі ... таңдаған жұмыспен қамтуға құқық еңбеккерлерге осы елдің заңдарына келмейтін кез келген саладағы істі өз қалауынша таңдау ... ... ... ... орнына істі еркімен таңдау принципінің еңгізілуі әлеуметтік-еңбек қатынастарының демократиялануының белгісі.
Басқа бір ... ... ... ... саласында кемсітудің кез келген түріне жол бермейтіндігінің паш етілуі. Бұл аса ... ... ... себебі осы принципті ресми мойындаған көптеген елдерде әйелдерді, халықтардың нашар қорғалған бөлігін, аз ұлттарды белгілі бір салаларға жұмысқа алу ... ... ақы ... ... жағдайларын жасауда және т.т. іс жүзінде кемсітулерге жол беріледі. Сондықтан да бұл аспектілерді зерттеу жұмыспен қамту саясатының обьектілерін - ... ... ... түрлері мен формаларын толығырақ зерттеуді қажет етеді.
Жұмыспен қамтылған тұрғындардың қатарына ХЕҰ ... ... ... ... ... жұмыс жасына жеткен және асқан; өздерін өздері жұмыспен қамтамасыз ететін барлық адамдар жатқызылады. Олардың қатарына кәсіпкерлер, өз есебінен ... ... ... ... кооперативтерінің мүшелері, ақшалай немесе заттай сый-ақы алатын оқушылар; студенттер, үй шаруасындағы әйелдер және ішінара жалданып жұмыс істеген басқа тұлғалар ... ... ... ... қамтитындар; қатардағы және мерзімді әскери қызметтегілер жатады.
Жұмыспен қамтудың мазмұнын зерттеу оның түрлерімен формаларын қарастыруды көздейді. Жұмыспен қамту түрлерін ... ... ... экономика секторлары бойынша мемлекеттік, жеке меншік, өндіріс коопертивтері, экономика салалары бойынша, мысалы, өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, қызмет көрсету саласында бөлінуіне ... ... ... ... әр ... ... ... қамтылуының
демографиялық белгілері бойынша да (жынысы, жасы) өзгешеліктері болады бұл әйелдердің жастардың, жасөспірімдердің, зейнеткерлердің жұмыспен қамтылуы сияқты жұмыспен қамту ... ... ... пайдаланылуына байланысты жұмыспен толық және ішінара қамту түрлері ажыратылады. ... ... ... 35 ... аз жұмыс аптасы толық емес деп табылады. Кейбір елдерде ішінара жұмыспен ... ... шегі ... 30 ... ... ... ... (Ұлыбритания, Дания).
Ішінары қамтылу ерікті немесе еріксіз болуы мүмкін. Оның бұл екі түрінің кең таралуының бірқатар себептері бар: ... ... ... әсіресе балалары бар әйелдердің, оқу мен ішінара жұмыспен айналысуды ұштастыратын жастардың, денсаулығына байланысты зейнеткерлердің толық емес жұмыс уақытына мұқтаждығы; ... ... ... негізделген еңбекті пайдалану тиімдірек болатын өндірістік емес салалармен қызмет көрсетудің үлесінің өсуімен сипатталатын экономикадағы құрылымдық өзгерістер; ... ... ... ... жұмыссыздық өсе бастағанда қосымша жұмыс орындарын жасау қажеттігі.
Еріксіз ішінара жұмыспен қамту экономикалық дағдарыстармен тоқыраулар кезеңдерінде күрт өсіп, ... ... ... отырады.
Ерікті ішінара жұмыспен қамтудың ұлғаюы ең аз күнкөріс мөлшерінен әлдеқайда жоғары еңбекақы жағдайында да орын алуы ... ... ... бұл ... ... ... бар және ... екінші мүшесі болатын әйелдер келіседі. Халықтардың күнкөріс деңгейінің жоғарылауымен ... ... ... ... ... кең ... ... құбылыс.
Алайда, экономикадағы дағдарыс кезіндегі ішінара жұмыспен қамту барған сайын зорлық сипатқа ие болып отыр. Онымен контракт, еңбек келісім ... ... ... істеуді, жұмыспен қамтудың икемді және стандартты емес түрлерін байланыстырады. Жұмыс ... ... күні ... емес ... ... ... жіберуді қолданатын ішінара жұмыспен қамтудың әртүрлі формаларын пайдалану экономикасы өтпелі елдерге тән. Жұмыскерлердің жұмыс орындарымен ресми ... ... лар ... ... деп ... де, бұны жұмыссыздықтың жасырын түрі ретінде қарастырады.
Еңбек рыногын реттеу үшін икемді жұмыспен камтудың әртүрлі формалары қолданылады, ... ... ... ... емес ... байланысты, жұмыскерлердің әлеуметтік мәртебесіне (өзінше жұмыс істейтіндер, отбасының ақы алмайтын ... ... ... ... ... ... айырықша формалары (үйдегі жұмыс, шақыру бойынша қызмет көрсететін жұмыскерлер) арқылы, ұйымдастырудың стандартты емес формалары (уақытша жұмыскерлер) арқылы жұмыспен қамту. ... ... ... формалары жұмыспен толық қамтумен жұмыссыздықтың арасындағы аралықты алып жатады.
Бұл топтастыру нарықтық ... ... ... кең ... ... жұмыспен қамтудың икемді формаларының барлығын қамтымайды. Әлеуметтік мәртебеге байланысты ... ... де ... қиын ... ... ... отбасының ақы алмайтын мүшелері). Сонымен бірге жұмыспен қамтудың ... ... ... оларды туғызатын себептермен факторларға жүйелі зерттеу жүргізуге мүмкіндік береді. Олар жұмыспен қамтудың негізгі түрлерінің ірілетілген топтастыруында немее классификациясында ... блок ... ... Бұл ... ... қамту демографиялық белгілері бойынша, әлеуметтік топтар бойынша, қамтылу мәртебесі бойынша ерсілі-қарсылы көші-қонмен байланысы бойынша және сондай-ақ, еңбек миграциясы мен иммиграциясы ... ... ... ... ескеру қажет.
Жұмыспен қамту және оның формалары макроэкономикалық деңгейде де, микро деңгейде де (кәсіпорындарда) қарастырылады. Макродеңгейдегі толық қамтылу өзінің мазмұны бойынша оның ... ... ... де пара-пар емес. Макроэкономика деңгейіндегі жұмыспен толық қамту ол үшін жарамды ресурстардың ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді көздейді. Жұмыскерлер еріксіз жұмыссыз қалмаулары керек; экономика жұмыс істегісі келетіндер және жұмысқа жарамдылардың бәріне жұмыс тауып ... ... ... ... ... дегеніміз - ресурстарды пәрменді болу, яғни пайдаланылатын ресурстарды олар өнім көлеміне мейлінше құнды кіріс түсіретіндей етіп ... ... ... ... ... ... ... толық қамту дегеніміз, ең алдымен, жұмыссыздық жоқ жағдайда оның жоғары деңгейіне қол жеткізу болып табылады. Жұмыспен толық қамтудағы бұл көзқарасқа ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Қазіргі уақытта экономикалық әдебиетте жұмыспен қамтудың мынадай формалары бөліп көрсетіледі:
- Толық жұмыс күні режиміндегі ... ... емес ... ... ... ... ... емес жұмыс күні және толық емес жұмыс аптасы);
- Белгілі себептерге байланысты үйден тыс еңбек ете алмайтын адамдарды қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... (қосарлы) еңбек - бұл негізгі жұмыс орны бойынша жұмыс күнінен тыс атқарылатын ... ... ... ... ... ... бастауыш және қосалқы еңбек болып бөлінеді. Егер жұмыспен қамтудың ... түрі ... ... ... ... қызметі болса, қосалқы, - негізгі жұмыс уақытында бос кездегі қызмет. Еңбек рыногын ... ... ... ... ... ... ... жас мөлшерлік, біліктілік болып та бөлінеді. Сол сияқты, және - деген ұғымдар да кездеседі.
Толық ... ... ... ... - ... ... ... заңнамада еңбекпен қамтылған түрлі топтар үшін белгіленген қалыпты бүкіл жұмыс уақыты бойындағы қызметі.
Дамыған нарықтық ... ... ... ... ... ... ... емес жұмыс күні режимінде жұмыспен қамтылады. Мұндай жұмыскердің саны 10- нан 30 пайызга дейінгі аралықты құрайды, атап айтқанда, Швеция мен ... 20 ... ... Норвегияда - 29, Нидерландыда - 33 пайыз. Оның ... емес ... ... ... таралған:
- уақытша, жұмыскер уақытша еңбек қатынастары жағдайында қабылданғанда;
- маусымдық, толық жұмыс уақыты жағдайында бірнеше ... ... ... ... қолданылады;
- мерзімдік, жыл сайын бекітілетін келісім - шарттар формасында қолданылады;
- дербес, мұнда дербес жұмыспен шұғылданушы жұмыскердің ... ... ... қалыпты директивалық жұмыс уақытына қарағанда едәуір аз;
- себеп бойынша ... ... - ... ... жұмыстар;
- Жұмыс уақытының ұзақтығы көрсетілмеген жұмыстар (икемді еңбекпен шұғылдану).
Ресей ғалымдарының еңбектерінде жұмыспен қамтудың Ресейге тән үш түрі ... ... ... ... тиімділік пен еңбекке ақы төленудің арасында байланыс жоқ, онда жұмыскер өндіріс құралдарынан оқшауландырылған. Жұмыспен қамтудың мұндай түрі нарықтық қатынастардың қалыптасу ... ... ... ... ... - жеке ... шаруашылықтағы жұмыспен қамту, бұл Ресейдің 40 млн ауыл ... ... ... ... ... ... қайнар көзі болып табылады.
- нарықтық - бұл жұмыскердің өндіріс ... ие ... өзі ... ... ... ... жұмыспен қамту түрі.
Халықтың жұмыспен қамтылудың басқа да сипаттамалары бар. Олар: тиімділік, ұтымдылық, оңтайлық.
Ұтымды жұмыспен қамту - ... ... ... ... бір ... ... ... білгілі бір өнімді өндіруге пайдалануды көздейді.
Тиімді жұмыспен қамту - ... ... ... Бұл орайда жұмыскердің бос уақытын - қоғамның негізгі байлығы болып ... ... ... ... ... өнімділігі есебінен ұлғайту қажеттілігі концептуальды қағида болып табылады.
Оңтайлы жұмыспен қамту - ... ... ... ... ... ... ... отыратын мұқтаждықтарына сәйкесті жұмыс бөлісін білдіреді.
Біздің пікірімізше, халықтың жұмыспен толық қамтылуын өмірге әкелетін экономикалық ... ... ... ... ... еңбекке деген зәруләгі;
- өндірілген өнімнің санын ғана емес, сонымен бірге оның сапасы мен ... ... де ... ... ... ... ... әділетті ақы төлеу;
- мемлекеттік заңдармен, еңбек нормаларымен т.б. оған ... ... ... ... қамтамасыз ету. Жалпылама жұмыссыздыққа жол бермеу масатында мынадай бағыттарға ... ... жөн ... ... өндірістің тұрақтануы мен экономиканың өсуі, шағын бизнесті дамыту мақсатында тауар өндірушілерге мемлекеттік қолдау жасау;
- өнімділігі ... және ... ... өндірістер ашуға бағытталған құрылымдық - инвестициялық саясат жүргізу;
- ... ... ... ... ... ... қайта өңдеу көлемдерін кеңейтіп, кәсіпорындармен қосалқы өндірістер филиалдарын ұйымдастыру;
- қызмет көрсету саласындағы жұмыспен қамтылушылықты арттырып, нарықтық қызметтер көрсету.
Мұнағы ең ... ... ... ... және ... жағайын жақсарту.
Жұмыспен қамту саласындағы ахуалдың дамуы көптеген факторларға оның ішінде елдегі экономикалық өзгерістердің бағыты мен барысында, шешуші дәрежеде жұмыс ... ... ... пен ... ... сандық және сапалық деңгейіне де қатысты жұмыспен қамтудың басты өлшемі, дәлірек ... ... ... мақсаты, дәл макродеңгейдегідей жұмыссыздықтың табиғи қалыпты деңгейі үшін толық өнімді және еркімен таңдаған жұмыспен қамтуға қол жеткізу болып ... ... ... ... ... деңгейін, құрылымын, ішінара жұмыспен қамту көлемін және жұмыссыздық деңгейін аймақ ... ... ... - ... ішкі ... ... ... тығыз байланыстыру қажет.
Жұмыспен қамту мен рынокты бағалаудың макроэкономикалық көрсеткіштерін мына түрде беруге болады:
Өқ - экономикадағы жұмыспен қамтылғандар сананың белгілі аралықтағы ... ... өсу ... ... - ЭКІО ... ... белгілі бір кезең үшін ЖІО - нің пайызбен өлшенетін өзгеру қарқынына қатысты жұмыспен қамтудың өсу қарқынының пайызбен өлшенетін өзгерісінің динамикасы;
Үс - ... ... ... ... ... ... облыстың еңбек ресурстарының жалпы санындағы пайызбен өлшенетін үлестік ... ... ... жұмыспен қамту деңгейі;
Рж - ресми мойындалған жұмыссыздар санының ... ... ... ... пайызбен өлшенетін қатынасы ретінде есептелген ресми мойындалған жұмыссыздық деңгейі.
Ішінара жұмыспен ... ... ... ... ескермей жұмыспен қамту саласымен еңбек рыногының қазіргі жағдайын бағалау мүмкін емес. Сондықтан да, жасырын жұмыссыздықтың көлемі мен ... ... ... аймақтармен кәсіпорындар үшін макродеңгейде бағалаудың ең маңызды көрсеткіштері болып табылады. Бұл көрсеткіштерді пайдалану - бір жағынан ... ... ... пайдаланбау мөлшерін, екінші жағынан потенциялдық жұмыссыздық деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
2003жылдың 2-ші ... ... ... 6,8 млн. адам жұмыс істейді, бұл өткен тоқсандағыдан 433,3 мың адам (6,8%) көп, олардағы жалдамалы жұмыспен қамтылғандар - 2,8 млн. ... ... ... 3,5 млн. - ... ... жартысынан астамы (51,7%), 3,3 млн. - әйелдер (47,3%).
Жұмыспен нәтижелі қамтылу - тұрақты ... өсу мен ... ... ... ... ... ...
2003 жылдың қаңтар - маусымында жұмыс іздеп, жұмыспен қамту мәселелері ... ... ... 233,7 мың адам (Қазақстан Республикалы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректері бойынша), маусымда - 26 мың адам, ... ... 9,6 мың ... 36,7% село тұрғыны өтініш берген.
Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілеттегі орган деп - жергілікті атқарушы органдардың ... ... ... ... қамтылуына жәрдемдесу ісін және жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ететін құрылымдық бөлімше.
Нарықтық экономика дамыған елдерде, жұмыспен қамту саясатының үш ... бар. ... үлгі - ... ... ... ... ... табысы өсуіне байланысты, жұмыспен қамту санының қысқаруын ұсынады. ... үлгі - ... ... ... ... орташа еңбек ақы жағдайымен мемлекеттік секторда жұмыспен қамтуды көздейді.
Америкалық үлгі - экономикалық белсенді халықтың едәуір бөлігі үшін, жоғары ... ... ... ... ... ... ... бағдарланған.
Жұмысбастылық экономикалық категория ретінде еңбекке қабілетті халықтың ... ... ... ... ... Жұмыспен толық қамтылу экономикалық белсенді халыққа қатысты ... ... ... тауар өндіруге және қызмет көрсетуге қатысушы тұлғалар ... ... ... ... ... жатады:
- жалданып жұмыс істеушілер;
- тұрақты жұмысшылар;
- маусымдық жұмысшылар;
- маусымдық және кездейсоқ жұмысшылар, яғни ... ... ... ... ... оқушылар және өндірісте кәсіби даярлықтан өтіп жатқан тұлғалар.
Ауыл шаруашылығында жұмыспен қамтудың өзіндік ерекшеліктері бар. Бұл саладағы еңбекті ұсынудың экономикалық шарттарына ... Бұл ... жер ... ... ... ... болып көрінеді. Еңбектің нәтижесіне табиғи биологиялық процестер маңызды әсерін тигізеді. Бұл жерде тұрақты және ... ... ... ... ... Тұрақты жүмысшылар негізінен тұрақты жұмыс көлемін орындауға бейімделеді, ал маусымдық жұмысшылар маусымдық ... ... ... ... ... ... ... аспектісі екі түрде көрінеді: толық және толық емес. Толық жұмыспен қамтылу жұмысшыларға ағымдағы жылы жұмыспен ... ... ... Бұлар негізінен малшылар, механизаторлар, мамандар және өндірісті басқарушылар. Толық емес жұмысбастылық (жұмыспен толық ... ... емес ... ... ... емес ... ... толық емес жұмыс жылымен сипатталады. Бұған механизаторлардың ... ... ... жұмыс түріне тартылған зейнеткерлер, оқушылар жатады.
Жұмыспен қамтылған азамат болып:
- жалданып, соның ... ... және ... емес ... уақытындағы, маусымдық және уақытша жұмыстарды атқаратындар;
- кәсіпкерлікпен айналысатындар;
- ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасайтындар және өндірістік коорператив мүшелері саналады.
Халықты ... ... ... ... ... ... ... жатады:
- Қазақстан азаматтарына, Республикада тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға іс әрекет пен мамандық түрін еркін таңдауға, ... әділ және ... ... жасауға, жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғауға тең мүмкіндікті қамтамасыз ету;
- Жұмыспен ... ... ... ... жұмыс орындарын ашуды қамтамысыз ету;
- Халықты жұмыспен қамту саласындағы іс әрекетті ... және ... ... ... ... үйлестіру;
- Қосымша жұмыс орнын ашылуға жұмылдыруды қолдайтын, жұмыспен
қамту саясатымен сәйкестендірілген қаржылық, салықтық және ... ... ... ... Заңдарында Азаматтардың еңбек бостандығы құқын, яғни қызметті және жұмысты еркін таңдай құқын ... ... ... ... ... ... құқықтық кепілдіктері, экономикалық және ұйымдық негіздері айқандалған.
Жоғарыда аталған қағидалар мына мәселелерді шешу ... ... ... ... ... ... ... жасау және халықтың жұмыспен қамтылуын реттеп отыру; азаматтардың еңбекке деген өз қабілетін өз еркінше іске ... ... ... ... ... ... жағынан қорғалуын қамтамасыз ететін құқықтық кепілдіктерді тиянақтау, жұмыссыздарды материялдық және құқықтық жағынан қолдау және еңбек қатынастары саласында әлеуметтіқ бәсекелестікке ... ... ... ... әрбір адамның, адамдар бірлестігінің, қоғамның өміріндегі барлық елеулі мәселелеріне қатысты болып шығады. Ал ... жеке ... ... ... ... орын ... ... шарты еңбек құқығының негізгі институттарының қатарына жатады. Оның ... ... ... ету бостандығын, қызмет түрі мен мамандық таңдау бостандығын, еңбекті ... мен ... ... ... ... мен ... жариялайтын Қазақстан Республикасының Конституциясымен анықталады
Азаматтардың еңбек ету құқығын жүзеге асырудың ең негізгі формасына жеке еңбек шартын жасасу жатады, ... тек жеке ... ... ... ... ғана ... ... еңбек ұжымына кіре алады. Еңбек шартын жасасқан күннен бастап жұмысшыға ... ... ... және сол ... ... ... нормалар қолданылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Закон Республики Казахстан // Казахстанская правда. - 2001. - 25 ... ... ... Казахстан О введение в действие Закона РК Казахстанская правда. - 1999. - 24 декабря
3. Закон Республики Казахстан О внесений ... в ... РК // ... ... 1999. - 8 апреля.
4. Закон Республики Казахстан О занятности населения // Казахстанская правда. - 2001. - 30 ... ... ... ... О ... ... об организации службы занятности // Казахстанская правда. - 2000. - 19 ... ... ... ... О республиканском бюджете на 2001 год // Казахстанская правда. - 2000. - 26 ... ... ... О специальном гсударственном пособие в РК // Казахстанская правда. - 1999. - 7 апреля.
8.Мамыров Н. К. и др. ... ... и ... в ... и ... ... ... учебное пособие/Мамыров Н.К., Нурпеисов Н.С., Нурпеисова Л. С. - Алматы: Экономика, 2000. - ... Труд в ... - 1999 - ... Республика Казахстан. Государст. программа по борьбе с ... и ... на ... годы // Труд в ... - 2000 - ноябрь.
11.Казахстан-2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостоянии всех казахстанцев: Послание Президента ... ... ... - ... ... ... Краткий статистический ежегодник Казахстана: Статистический сборник Агентство Республики Казахстан по статистике / Алматы, 2000.
13. ... М. ... ... в ... М. ... 1994
14.Долан Э., Линдсей Д. Рынок: Микроэкономическая модель. СПб, 1992
15.Кейнс Дж. М. ... ... ... ... и денег. М: Прогресс
1978.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Адам және азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтары82 бет
Адам және азаматтың жеке құқықтары мен бостандықтары19 бет
Адам және азаматтың конституциялық және басқа да құқықтары мен бостандықтарына қарсы қылмыстар9 бет
Адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтары35 бет
Адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының ұғымы39 бет
Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау28 бет
Адам мен азаматтардың конституциялық құқықтары, бостандықтарына және міндеттері38 бет
Адам мен азаматтардың саяси және экономиккалық құқықтары мен бостандықтары20 бет
Адам мен азаматтардың құқықтары10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь