Кен орындары

Қазақстан Республикасы үшін ең басты экономикалық мәселе материалдық – техникалық базаны жасаудан маңызды роль ауыр индустрияға тиесілі, және оның ішінде алдымен энергетика, қара металлургия, мұнай, газ, химия және мұнайхимия өнеркәсіптері, машина жасау.
Қазіргі кезде материалдық өндірістің бірде – бір саласы мұнай мен газ өнеркәсібінің өнімін пайдаланбай дами алмайды.
Мұнай мен газдың мұнайхимия өндірістерде шикізат ретінде қолданудың өсуіне байланысты мұнай мен газ өнеркәсібінің ары қарай жетілуі қарастырылған.
Өндіру тиімділігін жоғарлатуға рационалды игеру жүйелерін қолдану, бұрғылау жұмыстарының технологиясын жетілдіру, олардың техникалық жабдықталуын жақсарту, қабаттар мұнай бергіштігін арттырудың қазіргі жаңа әдістерін кеңінен еңгізу және прогрессивтік технологиялық процестерді пайдалану арқылы қол жеткізуге болады.
Қазіргі кезде су айдау – мұнай кен орындарын пайдаланғанда қолданылатын ең негізгі әдістердің бірі. Су айдаудың әртүрлі әдістері болады, бірақ олардың әрқайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Жобалау кезінде су айдау жүйесін таңдау толығымен кеніштің құрылысына байланысты.
Өзен кен орны өнеркәсіптік игеруге 1965 ж. берілген. 1998 ж. мұнай өндіру жоспары орындалған жоқ, бұған ең басты себептердің бірі – игерудің басынан бастап ұсынылған жобалық технологиялық ережелердің сақталмауы (су айдауға көшірілудің тым кеш болуы, әсіресе ыстық суға).
Дипломдық жобада Өзен кен орнындағы осы және басқа да проблемалар шешімдерін табу көзделген.
1. Муравьев И.М. Техника и технология добычи нефти и газа. М:Недра 1971г.
2. Персиянцев М.Н. добыча нефти в осложненных условиях. ООО «Недра-Бизнесцентр», 2000г.
3. Оркин К.Г., Юрчук А.М. Расчеты в технологии и техники добычи нефти. Недра, 1967г.
4. Желтов Ю.П. Разработка нефтяных месторождений. ОАО Издательство "Недра", 1998г.
5. Туякбаев С.Т. Геология и разработка нефтяных месторождений на Мангышлаке.
6. Гиматудинов Ш.К., Дунюшкин И.И. и др. Разработка и эксплуатация нефтяных и газовых и газоконденсатных месторождении – М. Недра, 1988 г.
7. Бухаленко Е.И. Нефтепромысловые оборудование: Справочник – 2-е изд. М. Недра, 1990 г.
8. Джиенбаев К.И., Лалазарян Н.В. Сбор и подготовка скважины продукции на нефтяных месторождениях. Алматы, 2000 г.
9. Уманский Л.М., Уманский М.М. Экономика нефтяной и газовый промышленности. М. Недра, 1974 г.
10. Сулейманов М.М. Охрана труда в нефтяной безопасности. 1985 г.
11. Домин П.А. Справочник по технике безопасности. 1985 г.
12↑ Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. - Алматы: Жеті жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6
13↑ “ Құқықтану: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған окулық /А. Ибраева, Г. Өлібаева, Қ. Айтхожин. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006. ISBN 9965-33-638-5
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы үшін ең басты экономикалық мәселе материалдық - ... ... ... ... роль ауыр ... тиесілі, және оның ... ... ... қара ... ... газ, ... және мұнайхимия өнеркәсіптері, машина жасау.
Қазіргі кезде материалдық ... ... - бір ... ... мен газ ... ... пайдаланбай дами алмайды.
Мұнай мен газдың ... ... ... ... ... ... байланысты мұнай мен газ өнеркәсібінің ары қарай жетілуі қарастырылған. ... ... ... ... ... ... қолдану, бұрғылау жұмыстарының ... ... ... техникалық жабдықталуын жақсарту, қабаттар мұнай бергіштігін арттырудың қазіргі жаңа ... ... ... және ... ... ... пайдалану арқылы қол жеткізуге ... ... су ... - ... кен ... ... қолданылатын ең негізгі әдістердің бірі. Су ... ... ... ... ... олардың әрқайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Жобалау кезінде су ... ... ... ... кеніштің құрылысына байланысты.
Өзен кен орны өнеркәсіптік игеруге 1965 ж. ... 1998 ж. ... ... ... ... жоқ, ... ең ... себептердің бірі - игерудің ... ... ... ... ... ережелердің сақталмауы (су айдауға ... тым кеш ... ... ... ... ... Өзен кен орнындағы осы және басқа да проблемалар ... табу ...
I. ... ... ... игеру кезендері мен дамуы
Өзен кен орны Маңғыстау түбегінің ... ... ... ... ... деп аталатын оңтүстік шөл дала ... ... ... кен орны ... Маңғыстау облысы құрамына кіреді. Ең ... елді ... ... ... ол кен ... оңтүстікке қарай 8 - 15 км - де ... ... 80 км - ... қаласы, ал 150 км - Ақтау қаласы.
Орографиялық жағынан Оңтүстік Маңғыстау ... ... ... ... ... сәл көлбеуленген, төмпешікті үстірт түрінде, оның ... ... ... +260 м және оңтүстігінде +24 м. Ауданның орталық және оңтүстік ... ... ... бар,олардың ішіндегі ең ірісі минималды абсолюттік белгісі - 132м "Қарагие" ... ... өте ... ... сипатталады. Орталық бөлігін Өзен және Түнқарақшы ... ... ... үстірт алады. Үстірттің абсолюттік белгілері солтүстігінде +260 м және ... +200 м. ... мен ... кен ... аумағы шегінде үстірт Өзен ойпаты жағынан қарай кемерлер ... күрт ... ... ... ... ... Ойпаттың түбі жыралармен кескіленген. Минималды абсолюттік белгісі +31 м.
Қарастырылып ... ... ... мен ... ... ... шөлді аймаққа жатады. Ауданның шөл далалары ... су көзі ... және ... ... ... ... Аудан климаты күрт континенталды, шөлейтті, ... ... күрт ... ыстық, құрғақ жазымен және салыстырмалы суық қысымен сипатталады. Жаздамаксималды ... +45 ºС, ... ... ... -30 ºС.
Ауданда күшті желдер соғады. Қыста қар аз. Атмосфералық жауын-шашын ... және ... ... ... ... ... ... орташа жылдық мөлшері 100 мм шамасында, және қардан жаңбыр көп ... ... ауыз су ... ... бұрғыланған геологиялық скважиналардан 70 км суөткізгіш құбырлармен тасымалданады. Техникалық ... ... ету ... ... жер асты ... ... іске асырылады.
Ауданның елді мекендерін тас жол ... ... ... ... ... ... жол ... орнында өндірілген мұнай Атырау қаласына және одан ары ... ... ... ... ілеспе газы және табиғи газ Қазақ газ ... ... және ... ... ... ... ... маңғыстау энерго комбинатына (МАЭК) тасымалданады.
+ Стратиграфия
Өзен кен ... ... ... бұрғылаумен қалыңдығы шамамен 3600 м ... ... ... қабаты ашылған, оның құрлымында триас, юра, бор, ... ... және ... ... орын ... ... былай белгіленуі скважина үлгітастарын зерттегенде ... ... ... және ... басқа аудандарының ұқсас шөгінділерімен салыстыруға негізделген. Бөлімдер, ... және ... ... ... ... ... электрокаротаж бойынша жүргізілген. Соңғы кезде ... мен т. б. ... ... ... бар стратиграфиялық үлгілерді өзгертуге және анықтауға мүмкіндік туып ... ... кен ... ... юра және ... бор ...
байланысты. Кен орнының геологиялық қимасында бор және юра шөгінділеріне ... 26 ... ... ... I-XII горизонттар (жоғарыдан төмен қарай) жасы бор-газды, XIII-XVIII горизонтар - ... және орта юра - кен ... ... ... - ... ... жеке күмбездерде төменгі юраның XIX - XXIV ... ... ... - ... (РТ) шөгінділері Өзен кен орнының ең көне ... ... ... - ... ... (РТ)
Жоғарғы пермь терең метаморфизм іздері бар күңгірт ... ... және қара ... ... ... ... (Т) ... қоңыр аргиллиттермен және орта түйіршікті құмтастармен орын алады. Бұл ... ... ... ... 440 ... ... жабынында шайылудың ізі бар.
Оленек және орта ... ... ... мен ... ... ... бар қара және қарасұр аргиллиттер, әктастар, алевролиттердің ... ... ... ... ... Бұл ... жалпы қалыңдығы1500 - 1600м болатын біртұтас оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... шөгінділерінде барлық үш бөлім де ... ... орта және ... ... ... 1300м. ... ... (J1)
Қиманың төменгі юра бөлігі құмтастар, алевролиттер мен саздың араласуынан ... ... сұр және ... сұр, көбіне ұсақ және орта түйіршікті. Ірі түйіршікті ... ... тас ... ... ... ... те болса кездеседі. Кейде ... ... сұр ... ... ... құмтастарға ауысады.
Құмтастар мен алевролиттер цементі сазды ... ... - ... ... түсі сұр және ... ... қоңыр. Олар әдетте аргиллитке ұқсас және ... ... ... ... ... ... мен ... алмасуы негізінен қиғаш қабатталады. ... ... ... ... ... ... ... дамыған, оның қалыңдығы шайылу нәтижесінде күрт ... ... ... юра ... қалыңдығы 120 - 130 м. ... юра ... XXIV - XXV екі ... ... ... ... ... (J2)
Оңтүстік Маңғыстаудың орта юра шөгінділері мұнайгаздылығы жағынан ең ірісі. ... орта ... ... ... ... өнімді горизонттарда олардың корреляциясын ... ... ... Орта ... жалпы қалыңдылығы 700 м аален,байос және бат ... ... ... ... (J2 ... ... ... мортсынғыш, құмды - галькалы жыныстардан құралған және орта юра ... ... ... ... ... мүмкін. Ярустың қимасында сұр және қоңыр әртүрлі түйіршікті ... ... ... ... орта және ірі ... кең жайылған. Кейде соңғылары гравелиттермен алмасады. ... ... мен ... ... негізінен сазды, кейде карбонатты және ... ... ... ... көп жұқа ... түрінде құмтастар мен гравелиттер арасында ұсақ ... ... да ... ... әдетте , сұр, қарасұр, кейде қоңыр түсті, тығыз, ... ... ... ... қалыңдығы 330 м. Аален мен байос ярустары арасындағы ... XXII ... ... ... ... (J2 ... ... ең көп және барлық жерде тараған. Байос ... ... ... ... ... қабатшалары бар алевролиттер мен саздардан құралған континентальды ... ... ... ... ... төменгі бөлігінде сазды және алевролитті жыныстар жоғарғы бөлігінде құмтасты жыныстар басым. Олардың ... 500 - ден 520 м-ге ... ... ... ... бойынша байос ярусының шөгінділері екі ... ... ... ... (J2 b1)
Бұл подярустың ... ... ... 470м, және ... құмтастар мен алевролиттердің, көмір тектес заттың ... ... ... Жыныстар негізінен жұқа қабаттармен қатталады. Құмтастар мен алевролиттердің түсі ... сұр және ... сұр, ... ... және сары да ... ... қарасұр түсті құмтас-алевролит жыныстар да ... ... ... қарасұр, тіпті қара, кейде қоңыр түсті.
Өзен кен орнының ... ... ... XXII, XXI, XX, XIX, XVIII және XVII ... ... байос және бат ярустары (J2 ... ... ... саз ... бар ... ... ... мен алевролиттер қабаттарынан тұрады. Құмтастар сұр, қоңыр-сұр, нашар және ... ... ... ... ірі ... және ... айқын емес. Саздар қара қоңыр-сұр. ... және бат ... ... ... шартты түрде XV горизонттың табанымен өтеді. Жоғарғы байос-бат ... ... 100-150 ... бөлім (J3)
Жоғарғы юра бөлімінде негізінен ... ... мен ... ... ... кездесетін келловей, оксфод және ... ... ... ... (J3 k)
Құмтастар, алевролиттер мен кейде әктастар қабатшалары ... ... ... ... ... ... Келловей ярусының саздары сұр, қарасұр, күлдей сұр, кейде жасыл және ... ... ... мен ... түсі сұр, ... ... қарсұр және қоңыр. Құмтастар ... ұсақ ... көп. ... ... XIV горизонттың жоғарғы бөлігі мен XIII горизонт орналасқан. Оның ... 50-135 ... ... ... шөгінділерінің мұнайгаздылығын бағалағанда оксфорд-кембридж ... ... ... ... ... ... жапқан сазды-карбонатты жабын ретінде. Ол саз-мергель жыныстарының біршама қалың қабатынан ... ... ... ... мен әктастар жұқа қабатшалар түрінде кездеседі. ... ... ... ... ... үшін 50-55 м, жоғарғысы үшін 30-97 ... ... ... жүйесінің шөгінділері жоғарғы юра шөгінділерінің ... ... ... және ... жоғарғы бөлімдері мен барлық ярустарымен орын алған. Литологиялық және ... ... ... бор ... үш ... бөлінеді: төменгі терриген-карбонаттық, ортаңғы терриген (альб, сеноман) және жоғарғы ... ... ... ... ... XII горизонт, ал ортаңғы және ... ... І, ІІ, ... V, VI, VII, VIII, IX, X және XI ... ... ... Бор шөгінділерінің қалыңдығы 1100 м шамасында. Бор шөгінділерінің өнімді ... ... және саз ... мен ... ... ... ретінде көрінеді.
Кайнозой тобы (KZ)
Кайназой тобында ... және ... ... орын ... Палеоген шөгінділеріне мергель-әктас жыныстары мен ... ... ... ... ... ... ... 150-170 м. Неоген жүйесі тортон және сармат ярустарымен көрінеді. Тортон ... ... 19-25 м, ... ... - 80 - 90 м. ... ... ... шөгінділеріне эоцен және олигоцен бөлімдері жатады. Эоцен бөлімі саз ... ... ... және ... ... ... ... сұр және ақшыл сұр түстес саздардың бірқалыпты ... ... ... ... 150-170 ... ... ... шөгінділері тортон және сармат ярустарының шөгінділері түрінде кездеседі. Тортон ярусына ... ... ... мен ... ... ... ... ярусы әктастар, мергелдер мен ... ... ... Неоген жүйесінің жалпы қалыңдығы 115 м-ге ... ... ... жүйе ... ... ... саздар, суглиноктармен көрінеді. Шөгінділер қалыңдығы 5-7 м.
+ Тектоника
Оңтүстік ... ... ... ... ... жататын Жетібай-Өзен тектоникалық ... ... ... ... ... ... ... айқындалған, олармен мұнай және газ кен ... ... ... ... ... ... ... Теңге, Тасболат, Асар, ... ... ... ... ... ... ... Өзен құрлымы оңтүстік - шығыс антиклиналь аймағымен шектеседі, олардың ... ... ... ... ... солтүстік қанатта жыныстардың құлау ... 3º. ... ... бұрышы 5-6º болатын оңтүстік бөліктің қатпары да ... ... ... ... көтерілуінен бөлінеді. Ауданның батыс ... Өзен ... ... ... емес ... ... ... құрылымымен жалғасады. Ауданның шығыс бөлігінде, Түнқарақшы ойпатының ... ... Өзен ... күрт ... ... кен орны ірі ... ... ... оның ... 9х39 км. Қатпар пішіні симметриялы емес. Оның күмбезі шығысқа ығысқан, ... ... ... периклиналь қатты созылған солтүстік-батыс ... ... ... Оңтүстік қанат шамалы тіктеу. Мұнда XIV горизонттың жабыны ... ... ... 6 - 8º. ... ... ... ... жайпақтау. Солтүстік қанаттың батыс жартысында XII горизонтың жабыны бойынша ... ... 1- 3º. ... ... ... ... ... бар күмбездер ерекшеленеді: Солтүстік - батыс және Парсымұрын. ... ... емес ... ... Өзен құрылымының оңтүстік қанатын күрделіндіреді. XVIII горизонттың ... ... ... ... 30 ... ... және ... 1300 м тұйық изогипс бойынша ... ... 2.9-0.9 км. ... ... ... ... ... күрделілендіреді. 1300 м изогипс ... ... ... 3.5-2 км, ... 32 ... периклиналы де симетриялы емес. Солтүстік-батыс периклиналдің оңтүстік ... ... жағы ... өте ... ... ... Өзен қатпарының периклиналдық аяқталуы мұнда XIII ... ... 1700 м ... ... ... ... Өзен және ... қатпарларын 58 скважина ауданында кішкене ойпат арқылы ... ... ... ... ... ... ... созылған. Мұнда XIII горизонттың жабыны бойынша құлау бұрышы 3-4º.
Құрылым өсінің ... ... ... оның ... ... құрылымның ұзын өсіне тураланған күмбез тәріздес көтерілулер қатары ... Өзен ... ... бөлігіне Құмұрын күмбезі кірігеді, онда да ... ... бар. XIV ... ... ... ... өлшемдері 10.8-4.5 км, амплитудасы 105 м.
1.4 Өнім қабаттарының жинауыштық қасиеттері
Өнімді қабат горизонтының ... ... ... ... ... ... ... кеуектілігі жоғарғы горизонттан төменгі горизонтқа карай шамасы түседі. Ең үлкен ... 1-ші ... ... ... арқылы табылып мына шаманы құрайды -0,218, ал ең кіші ... ... ... ... ... 0,001 мкм2 пен ондық бөлігін құрайды. Жалпы оның шамасы 0,1 мкм2 ... ... ... қабатының коллекторлары өткізгіштігінің төменгі шегі -0,003 мкм2 , ал газ үшін 0,001 мкм2.
Мұнай қанықтылық ... ... ... 0,06 мен 0,1 арасында. Есептеуге арналған мұнай және ... ... ... берілген.
1.3-кесте. Қабат параметрінің сипаттамасы

Горизонттар
Өткізгіштігі мкм[2]
Кеуектілігі мөл ед
Бастапқы ... ... ... ...
I ... ...
0,54
0.46
2
II
0,26
0,2
0,6
0,53
0.4
3
III
0,08
0,21
0,6 ...
0.4
4
IV ... ... ...
0.45
5

0,17
0,18
0,6
0,5
0.4
6

0,17
0.19
0.61
0.39
7

0,17
0,2 ... ...
8 ... ... ...
0,53
0,48
0.42
9
V1б
0,13
0,19
0,6
0,5
0.4
10
VІІ(1-6)
0,1
0.19
0,57
0.43
11
VІІ(8-9)
0,1 ... ... ...
12 ...
0,1 ...
0,5
0.4
13 ...
0,1 ...
0,6
0,5
0.4
14
IX(1-2)
0,06
0,17
0,62
0,52
0.38
15
ІХ(3-4)
0,06
0,17
0.61
0.39
16
X
0,06
0,17 ...
17 ... ... ...
0,6
0,5
0.4
18
ХІ(5-9)
0,17
0,17 ... ...
19
XII ... ... ...
0.31
20
XIII
0,24
0,17
0,7
0,62
0.3
1.5 Мұнай мен газдың физика- химиялық қасиеттері
Мұнай қабатының физикалық қасиетінің зерттеуі 1968 жылы ... ... ең көп ... 12-ші ... ... ... орай 5,6,11 ... әлі физико-химиялық зерттеуді керек етеді.
Мұнай қабатының қасиеті
Жоғарғы горизонттан төменгі горизонтқа дейін қанығу қысымы өседі, ... газ ... (85 тен 161 м3/т), ... ... ... және ... тығыздығы (0,77-0,7 г/см3), тұтқырлығының (3,04-1 СПЗ) азаюы байқалады. Горизонттардың әр ... ... ... СМШ ... бойынша салыстырмалы болып келеді. Барлық горизонттарға арналған мұнай деңгей шамасы 50-60 км/см2.
Дегазирленген мұнайдың қасиеті
Өнімді комплекстің мүнайы екі ... ... ... ... ... 4-6 ... динамикалық тұтқырлығы 50'С-та 25-30 СПЗ, тығыздығы (0,86-0,87 г/смЗ). Құрамы асфальт пен шайырдың мөлшері 15-17%.
Екінші ... 8-13 ... ... Олардың фильтрациялық қасиеті жақсы. Тығыздығы 0,866 ден 0,850 г/см3, тұтқырлығы 500С 8 ден 12 СПЗ, ... пен ... ... ... ... (18-25%) ... Оның ... мұнайдың қатуы 28-340С байқалады. Парафиннің бөлінуі 37-480С, күкірттің мөлшері аз ... ... ... ... ілеспе газдар 5-12 горизонтында меншікті салмағы 1,058-1,175г/л. Метан қоспасы 62-67% көмір қышқыл газы 0-1,2%, азот 4,04-10,85%.
2. ТЕХНИКАЛЫҚ БӨЛІМ
2.1 Қабат ... ... ... ... ... және ... түп ... өзгеру әсеріне көтеріледі. Қабат қысымы-негізгі фактор, кеніштің ағымдағы энергетикалық қалпын анықтайды. Қысым күшін ... ... бар, олар ... ... және ... ... барлық технологиялық процесстерге әсер ету немесе параметрлерді анықтауға байланысты болады. ... ... бұл ұңғы ... ұзақ ... ... ... қысым. Ол өлшенетін ұңғы биіктігіндегі, сұйық дәрежесінің тереңдікке дейінгі арақашықтық сұйық дәрежесінің гидростатикалық қысымына тең. ... ... ... үшін ... ... орта интервалы алынады. Басқа жағынан алғанда, бұл қысым ашылған ұңғының қабат іші қысымына тең, ... ол ... ... деп ... ұңғы ... ... ... ондағы сұйық бағана дәрежесі атмосфералық қысымның әсер еткен ... ... деп ... Егер ұңғы аузы гермотизациаланға болса, онда ұңғының жоғарғы бөлігінде газ жиналады, ол сұйық дәрежесіне әсер ... ... ... Бұл ... ... ... статикалық деп аталмайды, бірақ ұңғы статикалық ережелерге сәйкес келеді және ұңғының түп қысымы газ қысымы мен сұйық бағанасының гидростатикалық ... ... ... ... ... ... ... сұйық немесе газды таңдау уақытында анықталады. Динамикалық қысым түпте болғандықтан, түп қысым деп аталады. Статикалық-қысым қабат қысымы деп аталады. ... ... та, ... ... түп ... ... табылады.
Сұйықтың динамикалық қысымы деп, атмосфералық қысыммен қатынаста бар, іске қоысылып тұрған ұңғы дәрежесі. Герметизацияланған құбыр ішіндегі динамикалық қысым, түп деңгейінен ... ... ... гидростатикалық қысымы мен сол бағанаға әсер етуші газ қысымы қосындысына тең. Сұйық бағанасының биіктігі тік ... ... ... ... ... бұрғыланған ұңғыларда гидростатикалық қысымды есептегенде, оның қисығы түзетілген жағдайдағы мәндерді қолданады.
Орташа қабат қысымы қабат жағдайын және энергетикалық мінездемесін, ұңғыны ... ... мен ... ... ... Ұңғылар әр түрлі кеніштерде орналасқандықтан және қабат қысымдарын әртүрлі мінездегендіктен олардың статикалық қысымдары да әр түрлі болады, соның салдарынан ... ... әр ... ... игеру, оның біртексіз болуы, үзілмелі және басқада қиындықтарға ... ... ... да орташа статикалық қысым деген түсінік қолданылады. Орташа статикалық қысым Рср статикалық замермен Р; жеке ұңғылардан анықталады.
Орташа ... ... ... m ұңғы саны үшін ... ... ... орташа интегралды қабат қысымын нақты мінездемелйді, және оның нақты мән>>нен көп ауытқиды, мысалы, кеніштегі ұңғылар тобына ... ... ... ... ... ... қысымы, ол:
(2)
Мұндағы -аудан, -скважина саны, -статикалық қысым, -скважина саны.
Бұл қысым қабаттың энергетикалық жағдайын дәлірек мінездейді, бірақта әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... қысымын анықтау үшін -әр ұңғыға келетін ауданнан басқа һі- әр ұңғы ауданында қабат қалыңдығы енгізіледі.
(3)
Орташа қабат қысымын ... ... ... Ол үшін ... әр екі ... қосылған ауданды өлшеп, сол ауданның орташа қабат қысымын есептейді, сосын изобар арасындағы ауданға көбейтіп, барлығын қосады. Алынған қосындыны ... ... ... Осы ... ... орташа қабат қысымы жуық және аудан бойынша есептелген болып табылады. ... ... ... қабат қалыңдығы бойынша да орташа қабат қысымын (3) формуламен анықтауға болады. Бұл жағдайда ... ... ... ... екі изобар арасындағы аудан бөлігі. -екі изобар арасындағы орташа қысым. Бұл әдіс орташа қабат қысымын жоғары объективті бағалауға мүмкіндік ... ... ... ұстау үшін қабатқа айдау ұңғылары арқылы су айдалады, олар қабат бойынша ... ... ... орналасқан аймақтарда қабат қысымы жоғары болады. Айдау процесінің мінездемесі және оның динамикасын бақылау үшін ... ... ... қысымы деген түсінік енгізілген. Осы мақсатпен изобар картасында айдау ұңғыларының орналасқан аймақтарын өгеше бөлектеп сызады, арнайы ... ... ... ... ... ... Осы изобараны қолданып қабат қысымында аудан бойынша есптегендей (2) ... ... ... ... ... ... бойынша (3) формуланы қолданып анықтайды.
Изобара картасындағы арнайы бөлінген сызықтардың сыртында, өндіру ұңғымалар аймағында да орташа қабат қысымын анықтауға ... үш ... ... ... бір түбі ... ... Және оны өндіру аймағындағы қабат қысымы деп атайды.
Игерудің ең ... ... ... ... анықталған орташа қабат қысымы бастапқы қабат қысымы деп аталады.
Игеру және пайдалану процесінде қабат қысымы ... ... ... ... ... ... ... басты информация көзі болып табылады. Сондықтан әр уақытта орташа қысым анықталып отырады және оның уақытқа байланысты қысым өзгерісінің ... ... Бұл ... ... ... ... деп ... қысымын объективті бағалау үшін және оларды салыстыру үшін келтірілген ... ... ... ... ... ... ... ұңғы үшін келтірілген қысым
;
мұндағы - қабаттағы мұнай тығыздығы; ұңғыдағы түптің әртүрлі ... ... және ... ... мұнайлы-су қатынас -ке көтерілсе, ал келтірілген жазықтық өзгермей қалса, онда 1 және 2 ... ... ... ... тең:
Мұндағы және -ұңғы түп белгісінің және ағымдағы ұңғы түбі, ағымдағы су - мұнайлы қатынас ... ... су ... ... ... маңызы
Өзен кенорны Қазақстан Республикасы және ... ... ... ең ... бірігей кенорын. Бұл кенорын 1961 жылы ашылып, өндірістік игеруге 1965 жылы ... Өзен ... ... тән ерекшелігі, басқа мұнай кенорындарынан айырмашылығы бар және ... ... ... ... ... ... ... етеді. Өзен кенорны - құрылысы өте ... көп ... Мел және юра ... 25 ... ... анықталған (І-XXV) , негізгі мұнайлылық (XІІІ-XVІІІ) жоғарғы - орта жастағы юра ... ... ... ... өнімділік қалыңдығы 18 текшеге бөлініп, 48 ... ... ... ... ... ... ... қабаттарында және оңаша үш дөңесте орналасқан: олар Хұмұрын, Солтүстік - ... және ... ... ... ... қабаттары қалың біріккен су, мұнай ... ... ... ... этажының өнімділік қабаттары (XІІІ-XVІІІ) орташа ... ... ... қаныққан қалыңдықтармен айқындалады, орташа кеуектілігі 22-27 % және өткізгіштігі 0,167-0,276 мкм² . ... ... ... ... ... ... парафины орташа 22% және асфальтшайырлық ... 20% -ке ... ... ... ең ... ... ... және жеке қабаттары бойынша мұнай қоры 1980 жылы ... ... ... ... ... ... ... есептер, ешқандай әуелде қабылданған ... ... ... ... уақытта бастапқы баланстық мұнай қоры Өзен ... ... 1054566 мың ... ... осы ... қор жер ... алынат мұнайдың негізгі бағыты болып ... ... ... ... ... қабаттарында (XІІІ-XVІІІ) соңғы мұнай шығару коэффициенті 45% -деп, ал ... ... ... ... күмбездері) - 30-35%-деп анықталған.
Соңғы кездерде ... рет жаңа ... ... - ... ... ... және ... өнімділік қабаттардың, блоктардың игеру жағдайын ескере ... ... ... қорын анықтау жұмыстары жүргізілді. ... ... ... ... болғандықтан мұнай қабаттарды блоктардан ... ... ... ... үшін 1981 жылы ... ... қоры , яғни 464775 мың тонн пайдаланылды . Кенорынның алдағы ... ... ... үшін ... ... ... ... әрқабат, блок бойынша және геолого - физикалық ерекшеліктерін, игеру ... ... ... ... ... ... керек.
Көпқабаттылық ерекше геологиялық қүрылысы, көп ... ... ... ... ... ... қасиеті кенорында жобалау, ... ... ... ... ... ... тәжірибеде кенорынды жобалау, игеру Өзен ... ... ... жоқ. ... ... ... құжаттар арқылы негізінен жүргізіледі, осылардың ... үш ... жоба және ... ... ... жеке қиын ... учаскілері қаралған. Бірінші жобалық құжат - бас игеру ... - 1965 жылы ВНИИ ... оның ... ... ...
* ... ... игеру барысында қабат қысымын, температурасын ұстау;
- төрт ... ... ... 1 ... - XІІІ+XІV қабаттар; ІІ
- ... - XV+XVІ ... ІІІ ... -XVІІ қабат; ІVобьект - XVІІІ
қабат;
* негізгі ... ... ... І-ІІ ... тілігі, кенорын блогының ені 4км су ... ... ... ... ... және жеке ... бір мезгілде игеру:
* барлық обьектілердегі жоспардағы ... ... ... яғни ... - ... сұйықтардың өтіп кетпеуі үшін;
* ІІІ - ... (XVІІ) ... ... су айдау арқылы игеру;
* ... ... ... түптің қысымын 25% мұнай газбен ... ... ... Су ... ... ... ... қысымының деңгейінде ұстау;
* Су айдау қысымы -10мПа.
Кенорынды ... ... ... ... тап ... ... қысымды сақтау уақытында ұйымдастырылмағандықтан. бастапқы кезде ... ... ... ... жүргізілді, осыдан кейін салқын су ... ... ... ... қаралған көлемнен әлдеқайда аз болды , ... ... ... жылдары қабат қысымы мұнай өндіретін өнімділік қабаттарында 1.0-2.8мПа -дейін ... ... ... ... ... ... 55-65% мұнай газбен ... ... ... ... ... ... газ үлкен газ зоналары пайда болды, негізінен ... ... ... Бастапқы мәліметтер көбейген сайын ... ... ... ... олар ... ... ... жақсаруына бағытталған. Сонымен ... ... су ... ... ... тіліктеп , блоктардың енін 2км ... ... І-ІІ ... ... ... ... қазу ... көбейту және әр қабатқа су айдайтын жүйені ұйымдастыру. ... ... ... ішімен су айдауға ауыстыру және ... ... су ... ... Тез ... ... ыссы су ... қажеттілігі туралы шешім бірнеше рет ... ... ыссы су ... ... ... ... ... салқын су айдау жалғаса ... 1976 жылы ... ыссы су ... , ... су ... 13%, 1978 жылы 27.7%, ал 1979 жылы 31.2% құрады. ... ... ... ... ... 1980 жылы басынан барлығы 300 млн м³ ... су ... ... ... айдалған судың 85% ... ... 300 млн м³ ... қабаттарының жыныстары салқындалды, температурасы 5-20°С төмендеді. ... ... ең ... деңгейі 1975 жылы 16,249 млн. тоннаға ... ал 1976 жылы ... ... ... әсер ықпал етті, яғни жаңа алаңдар және учаскелер қазып ... ... осы ... су ... ... ... дебиті төмен түсумен ... ... ... ... ... болғанан кейінде мұнай өнімі азайып, скважиналардың сулануы көбейе ... бұл ... 5-ші ... көрсетілген.
Кесте 2.1 - Өзен ... XV ... ... ... ... ... ...
1965
1969
1979
1984
1994
1997
2001
2002
Мұнай өндіру,
мың. тонн.
1590
9006
9672
9028
3248
3461
3606
4137
Сұйық өндіру,
Мың. тонн.
1590
9075
2103
2394
8088
9263
1445
1957
Сулануы,
%
0
0.8
54.0
62.2
59.9
62.6
75,0
78.9
Мұнай бергіштік
Коэффициенті.
0
0.016
0.130
0.167
0.223
0.271
0.255
0.26
Мұнай өндірудің түсу ... 1976 жылы 5% ... ал ... ... - 15.6...10 %. Суланудың өсуі. игерудің ... ... ... ... ... ені 2км ... ... ). 1984 жылы XІІІ-XVІІІ ... ... ... жасақталды, себебі көптеген қабылданған шешімдер , қаулылардың ... ... ... ... және жобалық технологиялық көрсеткіштер жобасын және игеру кезінде геология - ... ... ... анықтау қажет болды.
Жобаның негізгі жағдайы мыналардан ...
- әр ... жеке ... ... ... тән су айдау жүйесімен;
- өнімділік қабаттары ені 2км ... ... ... қатарына бөлінген;
- жаңа жобалық скважиналар , әр ... ... ...
- ... ... ... тығыздау арқылы,бір скважинаға келетін бастапқы өндіру ... ... ... ыссы су ... ... көбейіп, кенорынды 1979 жылы толықтай ыссы су ... ... ... жылы ... ... ... қорда 1422 скважина, су айдау қорында 572 скважина болды. Жобалық ... ... ... ... мұнай шығару коэффициенті , бұрғылау артығымен орындалды, бірақ нақты сулану ... ... ... болды.
Осыдан кейінгі жылдары, яғни мұнай өндірудің бес жыл ... ... ( 1976 - 1980 ... ... ... азайып, сулануының көбейгенінен кейін, кенорында бір қалыпты игеру мерзімі қалыптасып 1990 ... ... ... Осы ... ... ... бір қалыпты жылына 2-4% - ке және дебитінің ... ... су ... өсуі (34-40 млн. м³) , ... ... ... ... (1-2,5% жылына) тән.
Скважиналарды бұрғылау жұмыстары ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Осы зоналардан мұнай ... ... ... қолданып отырған су айдау жүйесі арқылы қамтамасыз ету қиын ... ... ... осы ... су айдаудың қарқынды жүйесін ... ... ... жылдан бастап мұнай өндіру жедел түрде кеми бастады. 1990 - 1996 ... ... ... ... ... жыл сайын 4.3 - 20.4% ... ... 1997 жылы ... ... ... қарқыны тұрақтандырылды. ... ... ... ... себебі:
- қозғалыста тұрған ... ... ... ... ... көбейуі;
- қабат қысымын ұстау жүйесінің ... ... ... ... ... ... алдын ала дайындамай айдалуы;
- ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді қысқарту, технологиялық процесстерді таттан, парафиннен. тұз ... ... және ... ... ... ... жүргізбеу;
- қабатқа су айдау жүйесін қайта құрастыру жайластырудың қаралмағаны және су ... ... ... деңгейге дейін көтере ... ... ... ... және ... техниканың физиқалық, моралдық тозуы;
01. 01. 1994 ... ... ... ... ... 80% ... - 3248 мың. тонна құрады, өнімнің сулануы 59.9% ... ... ... ... ... ... ... рет жасалған игеру жобасы бойынша жүргізілуі қажет еді. ... ... ... ... яғни МГӨБ ... ... жән ... жағдайдың қиыншылығына, бұрғылау. жерасты қондырғыларын жөңдеу ... ... ... ... ... ... негізгі нақты көрсеткіштер жылдан жылға ... ... ... ... отырды.
Бұрғылау жұмыстарының көлемінің азаюуы, мұнай,су айдайтын скважиналардың техникалық ... ... ... ... ... ... жөңдеу аралық кезеңі қысқарды.
Механикалық тәсілмен мұнай ... ... ... және ... сорапты қондырғылардың жетпеуінен, қозғалыстағы ... ... ... ... ... алмады, осының салдарын скважиналардың дебитінің азаюына әкелді.
Қортындысында ... ... ... ... ... ... ... жағдайда орындалмады, сондықтан мұнай газ өндіру басқармаларының ... ... ... жуық ... қайтадан қарау қажет. ... ... ... жағдайдың әр уақытта өзгеруіне байланысты, алыс болжам жасаудың ... ... жоқ. ... жаңа ... енгізу арқылы қабаттың мұнай бергіштігі артты және сұйықты ... алу және ыссы суды ... ... ... ... ... ... өндірілді, ол "Өзенмұнайгаз" ААҚ барлық өнімнің 25.3% құрайды.
Бастапқы ... қоры ... м³, ... ... 2001ж ... қор ... ... құрайды "Өзенмұнай" кенорнының 2001ж негізгі игеру көрсеткіштерінің ... ... ... 6-шы кестеде көрсетілген.
Осы кестеде көрсетілгендей 2001ж мұнай ... ... тонн ... ол ... ... 530.9мың. тоннаға артық. ... 2.2 - Өзен ... 2001 - ... ... игеру
көрсеткіштері
Көрсеткіштер
өлшемі
2001ж
2002ж
ауытқуы
+,-
1. Мұнай өндіру
мың тонн
3606,1
4137
+530.9
Оның ... жаңа ... ... ... ... ... сулану
%
75
78,9
+3,9
4. Орташа тәулікті мұнай ... ... ... ... ...
15,4
19,6
+4,2
6. Игеру басынан мұнай өндіру
мың/т
282652
286789
7.Игеру басынан сұйық өндіру
570659
590234
8. ... ... ... ... Бір ... су ... Ағымдағы алынатын қордан өндіру қарқыны
%
1,75
2,01
+0,26
11.Бастапқы алынатын қордан өндіру қарқыны
%
0,73
0,84
+0,11
12.Жылдық су ... ... ... ... ... скважиналарының пайдалану қоры
скв
3493
3466
-27
14.Өндіру скважиналарының ... ... ... ... айдау қоры
1265
1330
+65
17Қозғалыстағы су айдау
Қоры
720
959
+239
18.Қозғалыссыз қоры
545
371
-174
19.Су айдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... - ... мұнай өндірудің салдарынан, көрсеткіштері 7 кестеде берілген. Өзен кенорны ... ... ... ... ... 2001 жылы 11334,2 ... ол өндірілген сұйық 19574,37 мың тоннаны құрайды. Өнімнің сулануы - 78,9%. ... ... ... ... ... ... - 4,1 тн/тәулігіне, ал сұйық бойынша - 19,6 ... ... ... өсуімен бірге, сұйық өндірудің көлемі өсіп, 33895,7 мың м³ құрайды. Су ... және ... ... ... ... ... сұиықтың сулануы 75% - 79,9% дейін өсті. ... су ... 92864.9 м³/ ... ... ... су ... скважинаның сыйымдылығы 123.5 м³/ тәулік құрайды. ... ... ... мұнай өндіру бастапқы пайдалану мерзімінен 286789 мың. ... ... - 590234 ... су ... - 1050358 мың. м³ ... Қалған алынатын қор - 201.6 млн. тонн. Ағымдағы мұнай ... ... 26% - тең . ... ... ... - 145.5%, ... ... компенсациясы - 144,7%. Есепті мерзімде 4137 мың . тонн мұнай өндірілді, бұл 2001 ... ... 10.3% ... кенорнында қабатқа су айдау және скважиналарды бұрғылау үшін теңіз және ... су ... (8 ... ... бойынша Өзен кенорында қабатқа су айдау 17 ... ... ... ... жүзеге асады, оның ішінде 13 БКНС және 4 КНС. ... 78 ... ... ... өнімділігі 336970 тонн/тәулік . 2002 жылы өнімді қабаттарға 21400 мың .м³ су ... ал ыссы су ... ... 2081 мың . м³ ... (8 ... жылы ... ... қалған, мұнай кәсіпшіліктерінде және бұрғылау басында жоғалған судың ... - 2663 млн. м³, яғни ... ... ... 11% ... ... 2.3 - 2002 ... қосымша мұнай өндіру
Атауы
2001 ж.
2002 ... ... ... саны ... ... мың. ... техникалық шараның есебінен қосымша мұнай өндіру.
3131
957,471
2670
1218,597
1 Бұрғылаудан енгізілген скважиналардан мұнай өндіру.
33
51.583
61
74.469
2 ... ... ... скв. ... ...
152
137
54.61
3 ... жылы ... ... ... жылы ... ... Алдыңғы жылы қозғалыссыз қордан енгізілген скв. биылғы жылы ... ... ... ... ... ... ету ... өндірілген мұнай.
973
52.5
1098
188.4
5.1 Еріткіштермен өңдеу
ЭКВ
ВУВЭ
ВУС
НCL
806
284
306
209
7
16.1
7.2
7.5
1.3
0.05
698
328
283 ... ... ... ату ... ... ... ату ... Жаңа технология енгізу
СПС
РИР
АРСиП
Депрессиялық перфорация
27
13
-
14
-
1.7
0.75
-
1.0
-
111
38
9
44
20
58.5
23.435
4.731
20.965
9.356
"Өзенмұнайгаз" бойынша қабат ... ... үшін су ... жоспарының 4200 млн. м³ орындалмаған себебі УПТЖ ... ... МАЭК отын ... әсерінен шектегенінен, теңіз суын қабатқа айдай алмады. ... ... су ... ... орындалмаған себебі, су құбырлары таттың әсерінен жиі - жиі ... ... КНС - ... ... ... болмағаны және пайдалану коллонасының ақауы, ... ... бір ... ... ... ... . ... 2.4 - Су ... ... ... ... ... ...
Атауы
2002 жыл
2001 ж нақты
орындалуын
2002 ж
салыстыру
жоспар
нақты
%
"Өзенмұнайгаз" ААҚ
Барлығы
соның ... ... ... ... ... ... су ... техникасмен әсер етудің мақсаты және жолдары.
Мұнайлы ќабаттың үстінде немесе ... ... ... ... ... ... қысымын ұстау үшін пайдалану ерте кезден белгілі. Бастапқы кезде бұндай пайдалану бірдей уақытта мұнайлы және сулы қабатты бір ... ашу ... Егер ... сулы ... ... ... ... көп болғанда, судың ағуына әкеліп соқтырады және өнімді горизонтта мұнайды ығыстыру болып жатады.
Терең қабат сулары өте таза, қоспасыз, ... ... ... аз, минералданған, олар мұнай ығыстырудағы жақсы агенттер болып табылады. Сулы горизонты бар кенорындарда, ... ... және ... норма шарттары сәйкес келгенде, бұл горизонттар қабат қысымын ұстау жүйесіне идеалды көз ... ... ... ... әсер ету ... қабат қысымын ұстау және мұнай бергіштікті жоғарылату үшін әр түрлі болуы мүмкін, және оларды қолданғанда кенорынды толығымен сарқылуға ... ... ... әсер ... ... жолдары мына екі мақсатта жұмыс жасайды: олар, қабат қысымын ұстау және мұнай бергіштік коэффицентін максималды ... ... ... ... ету ... ... масштабтары мұнай кенішінде өте кеңінен таралған. Қабаттан мұнайды өндірудің 85% -жуығы әсер ету ... іске ... ... ... ... аса орын алатыны- қабатқа су айдау болып табылады.
Қабатқа әсер ету жолдарының келесі түрлері бар:
Қабат қысымын қабатқа су ... ... ... ... ... ... ... су айдау
+ Контур бойымен су айдау
+ Контур ішімен су айдау
Контур ішімен су ... ... ... ... сызықты немесе дөңгелек қатарларға су айдау ұңғымалар арқылы бөлу
* блокты су айдау
* шоғырлы су ... ... су ... ... су ... ... ... газ айдау арқылы ұстау
+ Ауа айдау
+ Құрғақ газ айдау
+ Майлы газ айдау
+ Жақын және ... ... ... айдау
* Жылу арқылы әсер ету
+ Қабатқа ыссы су айдау
+ Ыссы бу айдау
+ ... ... жану ... ... ... түп ... ... өңдеу
Бұдан да басқа әсер етудің арнайы жолдары бар. Олардың қатарына: қабатқа әр ... ... ... ... ... көмірқышқыл газы, мицелярлы қосылыс, газогенераторлыгаздар т.с.с.
Айтылып отырылған әсер ету жолдарының көбінің негізгі мақсаттары - ... ... ... емес, ал оның мұнай бергіштік коэффицентін жоғарылату.
Зерттеулер көрсетіп отырғандай, қабатқа қосылысты айдау көлемі 5-15% болу керек.
Қабатқа газ айдау үшін ... ... ... ... ұстайтын қуатты компессорлар қажет, олар энергияны көп алатындықтан, қаржы көп жұмаслатын ... және су ... ... ... ... су ... арқылы ұстау технологиясы
Контур сыртынан су айдау. Бұл жағдайда қабатқа әсер ету айдау ... ... іске ... олар ... ... сыртымен орналастырылады. Айдау ұңғылары сызығы шамамен мұнайлық контурынан ... ... ... Олар қабатқа біртекті әсер ету үшін және сулану тілдерін, өндіру ұңғыларына судың өтіп кетуінен сақтанып, алдын алудан орналастырылады.
Контур сыртымен су ... ... ... ... ... ... мен мұнай қабатының жақсы гидродинамикалық қатынасы кезінде;
* салыстырмалы түрде мұнайлы кенішінің аз көлемділігі, олардың кеніш ауданы мен мұнайлық контур ... ... ... ... ... біртекті болуы, ондағы коллектор құрамының қалыңдығы бойынша да жақсы болуы;
* Осы жағдайларда контур сыртымен су айдау кезінде мұнай ... ... ... ... ... ... ... қатары деп аталатын немесе бір ұңғыға ығыстырып отыру оңайға соғады.
Контур сыртымен су айдаудың кемшіліктері де бар. ... ... ... ... ... ... ... ұңғыларының алыс болғандығынан кенішке жай қарқынмен әсер етіледі;
* мұнайды өндіруге айтарлықтай көп энергия жұмсалады, себебі айдау сулары ... ... ... контурмен айдау ұңғылары арасындағы фильтрациялық кедергіге төтеп беруі ... суды көп ... ... ... ... айдау сызығына қабаттың басқа аудандарына шығып кету қауіпті;
Контур бойымен су айдау
Кенішке тез арада әсер ету үшін айдау ұңғыларын мұнайлылық ... ... ... ... ішкі және ... ... ... арасында орналастыруға болады.
Контур бойынша су айдау келесіде қолданылады:
* қабаттың ішкі ауданымен гидродинамикалық қатынастың нашарлауында;
Бірақ тілдердің пайда болу және ... ... ... ... ... кету ... жоғарылай түседі. Осыған байланысты мұнайдың жоғарылауы да қарқындай түседі.
Энегетикалық жағынан көзқарастан контур бойымен су айдау ... ... ... ішкі ... ... ... болуынан көлемі де өте көп.
Контур ішінен су айдау
Контур ішінен су айдау ... ... әсер ету оның ... ... ... бір ... жүйе бойынша айдау ұнғыларын орналастыру арқылы іске асады. Бұл кенішке әсер етудің аса тез жолы болып ... ол ... ... ... және мұнай өнімін шығаруды тездетіп, оны уақытында қысқартады.
Контур ішімен су айдаудың бірнеше түрлері бар, олар ... ... ... ... бөлу сызығы арқылы орындалады.
Айдау ұңғымаларын орналастыру жүйесі нақты геологиялыќ жағдайларға байланысты, сол зоналарда, өткізгіштігі жақсы құм тастарда қабатты толығымен қоршап әсер ету ... ... үшін ... ішімен су айдау контур бойымен және контур сыртымен су ... ... ... ... ол ... екі жағынанда ығыстырып отырады.
1- сурет Кенорынды батырудың сызбасы
I - ... ... II - ... ... III- пайдалану ұңғылары:
2- сурет Үшбұрыш және квадрат бұғыланған ауданды батыру элементтері
1- пайдалану ұңғылары; 2- ... ... а- ... ... пайдалану ұңғыларының арақашықтығы:
Айтылған су айдау жүйелері үлкен кенорындарда, контурланбаған зерттеулердің кенорындардағы әлі барлау жүріп жатқан кездерден ... ... ... ... ... Бұл ... ... нақты көрсеткіштерінен кейін және мұнайлылықтың контуры анықталғансоң, осы айдау ... ... ... объекттерге бөлініп, объектің тездетіп пайдалануын іске асырады. Объекттерге бөлінген бөліктер соңынан әр-қайсысы өз ... ... де ... Ондай жағдайларда әр объекттерде өндіру ұңғыларын қатар-қатар бұрғылап, олардың аудандағы саны және ... ... ... ... ... толығымен барланғаннан кейін және кенорынның болкқа бөліп, контурланғаннан кейін пайдалануға енгізіліп, оның технологиялық игеруі жалпы ... ... олар ... тұтастықты ќұрайды.
Очоговое (ошақтап) су айдауды басқада су айдау жүйелері мен бірге қолдана береді, қабаттағы ығыстыруды ... ... ... ... ... сонымен бірге бөлек линзаларда немесе қабаттың кішкене учаскелерінде, айдаудың әсері тимеген әсерлерді қамтып, қорды толығымен алу үшін ... ... ... су ... ... ұңғы ... ... немесе мұнайға қаныққан көп бөліктің ығыстыру процесін жақсарту үшін немесе оның өткізгіштігі шамалы зоналарында да қолданылуы мүкін.
Игеру объектісінің біршама ... ... ... ... ошақтап су айдау тәсілі арнайы өздігінен кенорнды пайдалану, игеру ... ... ... ... және ... ... дейін де немесе анықталған түрде ығыстыру процесін ... ... де ... ... су ... ... ошақтап су айдау сияқты біртекті емес үзілмелі және күрделі болып келген қабат коллекторларынан ... ... ... үшін ... Бұл су айдау жүйесінде айдау ұңғыларының бұрғыланатын нүктелері геологиялық зерттеулердің ... ... ... ала ... ... ... ... жағдайына байланысты анықтайды, сонымен бірге оның жақында орналасқан өндіру ұңғысының түптік байланысы және осы ... ... ... ығыстырудың максималды шегіне жету, қабаттың біртекті емес бөліктеріне минимумға дейін әсер етіп, мұнай бергіштік коэффицентін жоғарылату мақсаттарымен байланысты орнатылады. Осының ... ... ... ... ... ... әр-қалай (хаотично) коллектордыњ табиғи біртексіз екендігін айқындап тұрады. Бұл дегеніміз су айдау ұңғыларын сумен жабдыќтау жүйесін қиындатады. ... ... ... геологиялық информация жиынтығы аз немесе жеткіліксіз болғанда бұл жүйе қолданылмайды. Ол тек келесі игеру этаптарында тиімділік көрсетеді, яғни ... ... ... және ... әсер ету ... оның ... ... кейін қолданылады.
Алаңдап су айдау (площадное)-қабатқа әсер етудің аса қолданыстағы түрі, ол ... ... ... ең ... ... қамтамасыз етеді.
өндіру және айдау ұңғылары бұл айдау жүйесінде дұрыс геометриялық блоктармен орналасады, олар бос нүктелі, жеті нүктелі және тоғыз ... ... тор ... ... және өндіру ұңғылары кезектесіп отырады. Бұл үшін ауданды ... ... ... торға келтіріп ұңғыны бұрғылағанда бос нүктелі жүйеде әр ... ... бір ... ... ... жеті нүктеліде екі өндіру ұңғысы ол тоғыз нүктеліде үш ұңғыдан ... ... ... ... ... ... өнім ... анықталғаны: тоғыз нүктелі жүйені қолданғанда, экономикалық тұрғыдан тиімді, ... ... әсер ету ... ... және ... ... ... еніп кету қауіптілігі де арта түседі. Алаңдап су ... ... ... ... ... ... екінші әдісі ретінде ќолданады. Алаңдап су айдау жүйесі өз алдында, басқа жүйенің көмегінсіз қолдануға арналған, жақсы ... ... ... бастапқы этаптарында да нәтижелі өнім беру үшін, ол қолданыла ... ... ... ... тек су ... ... да, газ айдаѓанда немесе газбен, сумен әртүрлі еріткіш реагенттерді ығыстыру жағдайларында да қолданылады. ... ... ... және ... суларының техника-технологиясы сумен қамтамасыздандыру көзі, су сапасына байланысты аныќталады.
Мұнай қабаттарында айдаудың негізгі агенті болып су алынады. Олар жер үсті ... ... ... ... сулы ... ... ... мүмкін немесе жер қабатына мұнай мен бірге шыққан суда ... ... ... суға ... анықталған талаптар қойылады, олардың негізгілері болып табылатындар:
* Құрамында механикалық қоспалар және темір қосылыстарының минималды ... ... және ... ... ол ... тез ... ... жатқан су және қабат суының біртекті болып кетпеуін қадағалау, олар ... ... ... ... ... ... араласып кету салдарынан болады.
* Органикалық қоспалардың болмауы-бактерия, т.с.с.
Көрсетілген талаптар кей-кездерде өзен суларында, артизианды ұңғыларда және терең горзонт суларында байқалады, оларды ... ... ... ... ... ... ... айдалатын су, су тазалау қондырғыларында арнайы өздеуден өткізуді талап етеді. Оның көлеміне байланысты сулар ... ... ... ... ... ќұрамындағы өте ұсақ бөлшектерді мақта тәрізді түту арқылы үлкейту, оған әдетте күкірт қышқылды алюминий (глинозем) қолданылады.
* фильтрация-коагуляциядан кейін суда ... ... ... тазалау.
* сусыздандыру-судағы темір оксидтерден, қышқылдардан арылту.
* жұмсарту-тотықтандыру арқылы ... ... ... ге дейін жеткізу.
* хлорлау-бактерия микробөлшектерді жою.
* стабилизациялау-химиялық құрамына және судың құрамындағы ... ... ... ... ... тот ... ... үшін оларды тұрақтандыру.
2.4 Қабат қысымын ұстау жабдықтары
Мұнай қабатына су айдау үшін блокты түпті сорапты станциялар (БКНС) БТСС ... олар ... ... ... ... ... және ЦН С-500 ... түрде сорапты жүйе жабдықталған. Орнатылған сорап санына байланысты БТСС айдау күші 180 нен 720 м3 тәуелділігін ... ... ... ... төрт ... бір ... айдау қысымы 9,5 тен 19 МПа ға дейінгі есеппен жасалған.
ЦНС-180 сорабы - ортадан ... ... ... ... ... ... ... дөңгелектерінің ауданы 280 м3 тәуелділігін құрайды, бір корпусты.
ЦСН-500 сорабы-ортадан тепкіш, көлденең, бір корпусты, сегіз сатылы, айдауы 400 ден 700 м3 ... ... ... ... ... сору қақпағы; 2- бірінші саты жұмыс шеңбері; 3- бірінші саты ... ... 4- ... ... ... 5- ... саты ... қондырғысы; 6- сексия; 7- соңғы сатының бағыттауыш қондырғысы; 8- қысым қақпағы; 9- соңғы мықтауыш; 10- ... ...
11- сығу ... 12- ... ... келесі технологиялық объектілер кіреді: сорапты блоктар, трансформаторлы подстанция, сулар резервуарлары, жабдықтарды қоятын алаң т.с.с.
Түпкі блокты сорапты станциялар бітелген немесе ашылған ... ... ... ... ... ... ... суын немесе тазаланған мұнай өндірісінің суын айдауға арналған, ал екіншісі жер үсті және жер асты суларын, құрамында активті қоспалары жоқ, ... үшін ... ... ... сорапты блоктар санымен жєне арынды блоктар ажыратылады, сонымен бірге сорапты агрегаттарды майлау жүйесімен де ерекшеленеді.
Ұңғымаға айдалатын сұйықтар арнай манифольд ... ... ... ... ... ... ... (4- сурет)
4- сурет Айдау арматурасы
1- тезжинау қондырғысы; 2- монометр астындағы бөлгіш; 3- құбыр ...
4- ... 5- кері ... та ... да, жарықтандыруда электрлі қондырғыға сорап блоктары және дренажды сорап блоктары жиналған машиналы зал электродвигательден бөлінетін жылу есебінен ... ... ... ... ... су ... ... атқаратын сорапты блок немесе технологиялық құрылғылардан тұрады: ортадан тепкіш сорап ЦНС, синхронды немесе ... ... ... ... ... агрегаттарды басқару посты, майландыру қондырғылары, манометрлі колонна, агрегатта ... ... ... ... жүйесі.
2.5 Ұңғыма сығымдылығының нашарлауының себептері
Құмның зиянды ... ... үшін ... якорьмен қатар, сораптың қабылдау клапанына бұралған әр түрлі ... ... ... ... ... ... кезде, және түпте құмның шөгуін болдырмау үшін, кейде ұңғыманың құбыраралық кеңістігіне сұйықты құю ... Бұл ... ... шығарылатын сұйықтың бөлігі құбыраралық кеңістікке тасталады,сорапты түпке дейін түсіреді, осылайша жоғары көтерлетін сұйық ағынының жоғары ... ... бұл ... құм ... ... және құм тығындары құралмайды. Кейде сол мақсатпен сорапты жер бетіне орнатып, одан ... ... ... ... ... ... ұңғымалардың бірнешеуіне сұықты құяды. Парафиннің ... ... ... әр ... ... жойылады...
1. ... ... ... ... ... тербелмелі-станок жұмысын тоқтатпай, орын ауыстыратын бу қондырғысы (ОБҚ) арқылы құбыраралық кеңістікке буды айдау. Қызған бу және одан ... ... су СКҚ ... парафинді қабаттар еріп және сұйық ағынымен бірге мұнай жинагыш каллекторға ағады.
2.Құбыраралық кеңістікке әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... құбырға түскен еріткіш СКҚ ішкі ... ... да, және ... жуып ... ... ... ... шток жүрісінің ұзындығына тең, бір-бірінене қашықтықта болатын пластикалық қырғышты ... Бұл ... ... ... ... ... ... нығайтылған штангаайналдырғыш арқылы баяу айналып отырады.
4.СКҚ ішкі қабырғаларында парафиннің қабаттануын болдырму үшін, ... ... ... ... және ... ... ... құбырды, яғни ішкі беті қалындығы 1мм шамасында шыны қабатпен жалатылған құбырлар қолданылады. Бұл құбырдың ... ... ... ... ... ... және ... майыскан ұңғымадағы құбырдың шыны ... ... ... ... қолдану плунжердін шыны ұңтағымен жиі сыналауына әкеледі. ... ... ең ... амалы қңғыдан штангалар мен құбырларды, шығару, және оларды жер бетинде орын ... бу ... ... буға ... және ... ... ...
Тұздардын (негізінен гипс ) қабаттануынан болатын қыйындықтар да турли әдістермен ... ... әр ... ... ... айдау...
Ұңғымалық дозаторды қолдану, көмегімен ... ... ... ... аз мөлшерде тұзды шөгінділерін еріткіштер немесе арнайы реагенттер енгізіледі
Ұңғыманы және сораптық жабдықтарды ... ... ... ... ... жуу. Бұл ... ... тұздың химиялық құрамын ұқыпты зерттеу және сәйкес еріткіштерді таңдауды ... ... ... ... ... ... кезіңде, құбырда ұзын саңылаудын (щель)пайда болуына және штангалардың үзілуіне алып келетін, сораптық штангалар және құбырдың ... ... ... ... ... ... үшін штангаайналдырғыш қолданылады, ал штанга бағаналары ролигі бар арнайы муфтамен жабдықталады, роликтер ... ішкі беті ... ... штангалар немесе муфта денесін құбырмен жанасуын болдырмайды.
Тұтқырлығы 0,5 Па с. Асатын мұнайдың айдап ... ... ... ... үйкелу күші төменгі жүріс кезінде және әсіресе, ұңғы сағасындағы жоғары қысым кезінде, штанганың өз салмағынан асып ... ... және ... ... ... кезінде "ілінуіне" әкелуі мүмкін, яғни, тұтқырлы сұйықта ... ... ... ... басының қозғалыс жылдамдығынан кем болатын құбылыс. Бұл жағдайда, арқанды алқанда жұлқыну мен ... ... ... ... ... үзілуі мүмкін. Сонымен катар, тұтқырлы сұйықты ... ... ... ... жүрісі кезіңде сұйықтың құбырдың ішкі қабырғаларына үлкен үйкеліс күші пайда болады. Есептеулер көрсеткендей, бұл ... ... ... салмағымен шамалас. Бұл жағдайда, штангалар және оған әер ететін күштерді есептеудін ... ... - ... ... ... ал штангалардың есептелуін, әдетте, жасалатындай, жоғары журістін ортасына сәйкес келетін моментте жасалады, бұл кезде. ... күш ... ... ал ... күші ... ... себебі бұл сәтте штанганың қозғалыс жылдамдығы максималды.
2.7. Айдау ұңғыларындағы су шығынын анықтау.
Айдау ұңғының ... ... ... ... ... ... ... орташа арақашықтық м
Белгілі айдау контур ұзындығы l, түрлі ... ... R, ... ... ... ... ... айдау ұңғымасындағы су шығыны
(2)
Мұндағы: Q-айдалатын судың жалпы көлемі м3/сут
Алдынала айдау ұңғыға баға берілсе онда Дюпюи формуласын пайдалануға болады:
(3)
Мұндағы: k-қабаттың ... су үшін ... ... ... м
ΔР=Рзаб - Рпл- түп қысымның түсуі кгс/см2
(Рзаб - айдау кезіндегі ұңғыма түбіндегі қысым, Рпл-қабат қысымы);
φ-ұңғыма түбінің ... ... су ... ... радиусы м
rc- ұңғыма радиусы м
Қабат өтімділігі мен сұйық тұтқырлығы лабараториялық жолмен керн мен қабат сұйығына ... ... ... ... мен 3формулаларда ұңғыма түбіндегі айдау қысымын тапты:
(4)
Мұндағы:
(5)
Анықталған өлшем бойынша А ... ... ... R,
ΔР-мағына қатарын табады.
Ұңғыма сағасындағы айдалатын су әр түрлі мағынаға ΔР
(6)
Мұндағы: Рпл- қбат қысымы ... ... ... орташа тереңдігі м
ρ- су тығыздығы
Есептеулер нәтижелерін кестеге енгізеді олар әртүрлі нұсқалар үшін ... R, Q,ΔP және ... . ... ... R, n және Q ... ... аламыз.
Айдау құбырлар тізбегіндегі гидравликалық күшті мына формуламен анықтаймыз:
(7)
Мұндағы: λ-құбырдағы ... ... ... ... ... ... жылдамдығы м/с
F- айдау құбырларының қиылысу ауданы м2
d- құбыр диаметірі м
g- еркін түсудің артуы м/с2
Ұңғыма сағасындағы гидравликалық айдау қысымы ... ... ... кгс/см2 ... ... ... ... ... т;
Су Qв=104,2 т;
Газ Vг=91970 м3;
Мұнайдың көлемді коэффиценті bн=1,182;
Газдың мұнайда еру коэффиценті
Мұнай тығыздығы ρн=0,863 т/м3;
Газдың сығылу коэффиценті z=0,88;
Қабат ... ... ... ... ... ... ... су өткізгіштігі к=0,5 Д;
Қабатқа тиімді қуат h=10 м;
Ұңғыма түбіндегі қысымның түсуі ... - ... ... ... ... φ=0,8;
Айдау ұңғыларының арақашықтықтарының жартысы R=400 м;
Ұңғы түбінің радиусы rс=0,075 м;
Судың тұтқырлығы μ=1 спз;
Қабат жағдайында алынған мұнай ... бір ... ... ... ... атмосфералық жағдайға келтірілген
Қабат жағдайындағы еркін газ көлемі
Қабат жағдайындағы жалпы күндік өңдеу
V=Qн+Vпл+Qв=426,5+975,4+104,2=1506 м3
Қысымды ұстап тұру үшін күнде қабатқа көрсетілгеннен жоғары суды ... ... ... ... коэффицентінде к=1,2 болса, онда келесі су мөлшері қажет ( контур көлемінің қабат суын есептемегенде):
Q=VK=1506·1,2=1810м3/сут
Айдау ұңғылары құрайды
3. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ, ӨРТКЕ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Қабат қысымын ұстау кезіндегі қауіпсідік ережелері
Коммуникацияны жөндеу қажет болған ... газ ... ... ... ... ... ... төмендетіп, коммуникацияны сумен жуу керек.
Газнемесе сумен жұмыс жасау орнында судың судың қоры болу керек.
Газды желдің күші ... ... ... ... және түнгі мезгілде айдауға болмайды.
Бу жіберушіде сақтандыру клапаны бар.Сақтандыру клапанынан жетекті қондырғының астынан шығару ... (ППУ) ұңғы ... 25м ... ... керек.
БҚҚ (ППУ) двигателінен шығару құбыры искрасителі бар.Глушительмен жабдықталып, одан шыққан газ жоғарыға кету ... ... ... ... ... сағасындағы және желінің маңында адамдар болмау керек. Лақтыру желісінде жылу изоляциясы болу керек.
Сорапты-кампрессор құбырларына бу беру үшін ... ... ... ... ... ... ... сорапты кампрессорлы құбырлар тізбегінің ұзаруын компенсацияланатын жабдық орнату керек.Карбонатты жыныстарда түп маңы аймағы мен түпті өңдеуде ... ... ... ... ... тиімді болып есептеледі. Ізбесті жыныстарды ерітетін болғандықтан, ұңғыларды газлифт әдіспен өңдеген кезде тұз ... ... ... ... ... ... жоғарғы қысымды жұмыс жасап тұрған жабдықтар үшін қауіптіліктер туады.Сондықтан ... ... ... ... ... жасаған кезде барлық сақтандыру шараларын ұстау керек.
3.2 Әр түрлі техналаогиялық продцестердегі өрт қауіпсіздігі
Мұнай кен орнында отты қолдануға ... ... ... ... ... ... ... бағыттарымен, ауаның температурасын, ылғалдылығымен есепке алу, өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... зор. ... ... ... ... ... жинайтын резервуарлардың араларында қашықтығы 40м жақын болмауы керек.
Су мен техникалық су өткізгіштерден жүргізіледі.
Кен орнының әрбір обьектісінде өртті ... ... ... ... ... 0,5м3 құм ... ... болуы керек.
3.1-кесте. Бұрғылау қодырғысының өртке қарсы шыдамдылығы
Құрылыстың өртке қарсы деңгейі
Қабырғалар
Колонналар
Баспалдақ
Төсеу элементтері
Жүктеуші
Өзіндік жүктеуші
Сыртқы
Ішкі
Плиталар
Балкалар
І
ІІ
2,5
2
1,25
1
0,5
0,25
0,5
0,25
2,5
2
1
1
0,5
0,25
0,5
0,25
Нұсқа ішінен суландыру кезінде су ... ... ... мұнай бөлігінде меңгереді. Бұл жағдай өрт сөндіру қауіпсіздігінің барлық ... өте ... ... ... ... өте қатаң сақтац қажет скважинадағы өрт үлкен материалды зиян келтіруі мүмкін және ... ... ... ... ... Сондықтан сағада отты қолдануға, темекі тартуға, электро жабдықтарын қосуға пісіру жұмыстарын жүргізуге тиым ... ... жою ... жалынды қатты су ағынымен немесе инертті газбен, ауадан айырумен т.с.с. әдістерімен сөндіруге болады.
Жануды өрт сөндірудің біріншілік инвенторының көмегімен жояды.
Инвенторлар өрт ... ... және ... ... ... ... Радияциядан қорғану шаралары
Табиғи және жасанды радиоактивті изотоптарда ядролардың өздігінен ыдырау процесі үздіксіз жүріп ... ... олар ... ... ... ... ... кванттарын үнемі атқылаумен болады. Радиоактивті сәулелер кейде радиация немесе иондағыш сәулелер деп аталады. ... ... және ... ... ... шама ... Сондықтан ондай бөлшектер жолындағы денелердің атомдары мен молекулаларының ... ... ... ... ... араларындағы қалыпты байланыстарды үзеді. Сөйтіп, биологиялық денелер де, басқа табиғи денелер де өзгеріске ұшырайды. Әсіресе тірі табиғат: адам мен ... ... мен ... да ... ... зор ... ... кеніштерін өзінде радиацияның көзі болып табылады. Сондай-ақ Күн ... ... ... ... да бөлшектердің зиянды әсерін де білуіміз қажет. Ол үшін изотоптардың сәуле атқылау белсенділігін, сондай-ақ радиацияға душар болған денелердің ... ... ... ... білу ... ... доза шегінде жұмыс істеуге болады, қандай доза денсаулыққа зиян немесе адам ... ... ... ... да ... беруіміз керек.
Иондағыш сәулелерден қорғана білу үшін олардың өтімділік қасиеттерін білген жөн. Радиоактивті изотоптармен жұмыс істегенде, олардың өтімділігіне орай ... ... ... ... ... керек.
Альфа-бөлшек парақ қағазға тұтылып, одан өте алмайды. Алайда адам терісінде қалып қойса немесе ішкі органдарына тыныс жолымен, яғни жеген тағамы ... етіп ... өте ... ... ... ... Олар адам ағзасына 1 -- 2 см тереңдеп ене алады. Алайда бірнеше миллиметр алюминий қаңылтыры оны ... ... ... ... ... аса күшті. Сондықтан одан қорғану үшін корғасынның немесе бетон плиталардың калың қабаты пайдаланылады.
Изотоптардың активтілігі (беменділігі) деп олардың бір ... ... ... ... ... ... ... беккерель (Бк) алынды. Бұл бірлік активтілікті ашқан ... ... ... Мысалы, қандай да бір заттың 1 с ішінде 504 ядросы ыдыраса, оның активтілігі 504 Бк болады. ... ... ... кюри (Ки) ... еді. 1 Ки = 3,7 :: 1010 Бк.
Тірі организм клеткаларының радиациядан алған энергиясы мол болған сайын, ... ... ... ... ... генетикалық деңгейдегі бұзылуы арта береді. Сондықтан радиацияның организмге беретін энергия мөлшерін бағалай білудің маңызы зор.
Радиацияның организмге беретін энергия мөлшері ... ... деп ... "Күн өтіпті" деген халық диагностикасы мен "сәулелік ауру" деген қазіргі медицина диагностикасы арасында тура байланыс бар. Жаздың ыстық күндерінде ... ... ерсі ... ... пен ... ала шапан киюінде, қырғыз бен түрікменнің ақ киіз қалпағы мен елтірі бөрігін, дала қазағының түйе жүн ... ... ... ... ... ғасырлық тәжірибесі жатыр. Күні шуақты елдердегі әйелдердің бетін, денесін бүркеп жүруінің де бір сыры ... ... да, Күн ... келетін радиация біркелкі емес. Алапат қысым, ғаламат температура жағдайында Күн төсінен ыстық плазма ... ... ... ... мың километрге шапшып, төңірегіне тарайды. Осындайда өте өтімді күн радиациясынан денені қорғамау ... зиян ... бір ... ... ... энергиясының мөлшері жұтылған доза деп аталады:
мұндағы Е -- организмде (денеде) жұтылған радиация энергиясы, яғни сәулелену дозасы; m -- дененің ... ... ... ... ... грей (Гр) ... ... табиғи радиация (ғарыш сәулесі, радиоактивті элементтердің шығаратын сәулелері) әрқашан болған, бар және бола да ... Оны ... ... фоны ... ... фон қоршаған ортадағы барлық денелерде, соның ішінде адамда да бар. Табиғи фонның есебінен бір адам ... 2 :: 10 3 Гр ... ... ... ... ... үшін бір ... шекті босатылған доза (ШБД) 0,05 Гр-ден аспауы керек. Қысқа уақытта алынған 3 -- 10 Гр адам ... аса ... Елді ... тұрғындарының бір жыл ішінде алатын шекті босатылған дозасы 5 :: 10~3 Гр = 5 мГр-ден аспауы тиіс.
Айналадағы ортаны радиация ... ... -- ... да, ... да ... ... ... атомдық реакторлар мен атомдық электр станцияларын салуда, уран өндіруде, олардан шығатын радиоактивті қалдықтардан сақтануды ескеріп, жеті рет өлшеп, бір рет ... жөн. Атом ... ... ... адамзатқа қойылып отырған үлкен сын, онсыз өркениеттің өрге басуы мүмкін емес. ... ... ... ... немесе қауіп келтірместей етіп сақтау адамзат алдындағы ең күрделі мәселелердің біріне айналып отыр. Бұл мәселелерді оңтайлы шешу үшін ұлттық деңгейде ... ... ... ... ... іске ... керек. Кері жағдайда табиғатта үздіксіз жүріп жататын зат алмасулары ... ... ... жер ... тіршілік атаулыны бірте-бірте жояды. Міне, сондықтан қоршаған табиғи ... ... ... әр ... зор ... ... ... ОРТАНЫ ҚОРҒАУ БӨЛІМІ
4.1 Игеру кезіндегі мұнайдың қоршаған ортаға әсері
Жаңаөзен кен орындағы кәсіпшіліктің, газ өңдеуші заводтың және ... ... ... жүйелері пайдалануда қоршаған табиғатты және ортаны қорғау аймағында тиімді шаралардың бірі-құрылымдарымен жабдықтардың пайдаланудағы ... ... ... ... ... жобалау және енгізу.
Өндірістің биосфера компоненттеріне әсерін талдау
Қоршаған табиғи және қоршаған ортаны ластаушы көздерге келесілер жатады: газ өндеуші ... ... ... ... ... паркі, сораптар бөлімі, реагенттер қоймалары, тазалау құрылымдары, газ-турбиналы станциялар, резервуарлар паркі, газ отынды қазандар.
Осывлайша, газ өңдеуші заводтың үш ... ... ... бар (КТЖ-1; КТЖ-2 және Нипса-5), олардың объектілеріне келесілер жатады:
1) қондырғылар 200- ... ... суды бөлу және ... ... қондырғылар 300- диэтаноламинмен газды күкірттен тазарту;
3) қондырғылар 400- ... ... - ... ... қондырғылар 600- сұйық және қатты жүктері күкірттерді
5) қондырғылар 700- көмірсутекті газдарды бөлу;
6) қондырғылар 1000- құрғату және оракелдер жүйесі;
7) қондырғылар 0,31 ... 0,32 - ... ... қондырғылар 800- қабат суын дайындау;
КТЖ-ң технологиялық үлгісі 6.1-суретте көрсетілген.
Кәсіпшіліктің жинау жүйесі екпінді ластаушы көз болып табылыды, оған сепараторлар, ... ... ... ... ... біріктірулер сияқты технологиялық жабдықтар кіреді.
Атмосфераға әсер ету
Жоғарыда айтылған обьектілердің барлығы атмосфераны ластаушы көздер болып табылады, ал ... ... ... ... сутек, көмірсутек, күкірт ангидрид, азот тотығы, азот екі тотығы, көміртегі тотығы, меркаптандар, күкірт ... ... ... ... ... ... ... тотығы, пісірілген аэрозоль; марганец, кремний біріктірулері, фторитер, фторлы сутек, күкірт қышқылының аэрозоль жатады.
Шығарындылар кешенінің құрамына кіретін ... ... ... бар болғанда бес топ құрайды:
1) азот екі тотығы + күкіртті ангидрид;
2) күкіртті ангидрид+ күкірт сутек;
3) ... ... + ... ... ... ... ... + фторлы сутек;
5) фторлы сутек + фторидтер;
Зиянды заттардың максималшды шоғырлануы: күкіртсутек, көмірсутектер, азот екі тотығы, күкіртті ... ... ... ... күкірт шаңы, азот тотығы, диэталомин, метил спирті, көміртегі күкірт тотығы, марганец ... ... ... ... ... ... фторидтер, кремний қоспалары, пісіріу аэрозоль, күкіртті ангидрид, азот екі тотығы, ... ... ... қышқылы аэрозолі, күкіртті ангидрид, сутек фторлы сутек, фторидтер. ... ... ... тасталынатыны: жабдықтардың шығаратын көмірсутектер, ұнғымалардан шығатын көмірсутектер,көміртегі тотығы, азот тотығы, күйе, күкіртті ангидрид, күкіртсутек, меркаптан, ... ... ... әсер ... ... және жер астындағы суларға әсерлер келесі көздерден болуы мүкін:
* тазартылмаған немесе жеткіліксіз тазартылған ... және ... ... ... жер бетіндегі бұрамдысулар;
* құрғатылған бұрамды сулар;
* апаттық лақтырулар және бұрамды сулардың жиналуы;
* сыйымдылықтардан, құбыр желілерінен және ... ... сулы ... ... ... шығуы;
* сулы объектілердің және рельефтердің бетіне тұнатын зиянды заттардың атмосфераға тасталуы;
7) апаттық шығарынды тастау (мұнайдың, газды ... ... ... түгілуі);
8) материалдармен қалдықтарды сақтау орындары, кәсіпының өндіріс-
тік алаңдарының ... ... ... ... ... ... үйінділері.
Литосфераға әсер ету (топыраққа және жер қойнауына)
Регионалды сейсмикамен, шөгумен және ... ... ... ... ... ... ... кешендер литосфераға әсер етеді.
Кәсіпшілік аймағында топырақ жабынының антропогендік ... ... үш ... бар.
* топырақтың әлсіз нашарлануы- 5см тереңдіке профилінің бұзылуы;
* ... ... ... ... бөлігі, 5-10см тереңдіке ... ... ... өте күшті нашарлануы- көлік жолдары, оларды бұрғылау учаскелері, қалдықтарды өртеу ... ... ... ... ...
Топырақ мұнай өнімдерімен ластанған, әлсіз және күшті атпарланған, радионуклиндерімен ластанған. ... ... ... ... ... келтірілген.
Мұнай кәсіпшілігі Каспий ... әсер ... ... ол ... 50км ... орналасқан.
Ұйымдастырылған шаралар
Қазақстан Республикасында қоршаған табиғи ортаны қорғау ... ... ... ҚР заңымен мұнай туралы (1997ж) заңдарында баяндалған.
Жобада қоршаған ортаны ... ... ... - қоршаған ортаны қорғау бойынша инженер қарастырылған. ... ... ... ... ... басшы және барлық қызметкерлер жауапкершілікте ... ... ... ... ... барлық жұмыскерлер үшін квалификацияны жоғарлату курстары қарастырылған. Апат ... ... ... ... арнайы дайындықтан өтіп жыл сайын қоршаған ортаны қорғау бойынша экзамен ... ... ... ... ... ... ... ортаны ластайтын құрылымдарының ең негізгілерінің бірі болып саналады№ Мұнай және газ кен орындарын өңдеу және пайдалану жұмыстары қоршаған ... ... мен жер ... ... әсер ... ... және жер қойнауын қорғау ҚР-ның күші бар заңдылықтары мен халықаралық нормалары мен ережелеріне сәйкес іске асырылу қажет.
ҚР-ның , , , , т.б. ... ... ... негізінде қаралып, 1996 жылдың 18 мауңсымында бекітілген мұнай және газ кен орындарын өңдіру және ... ... ... ортаны қорғаудың негізгі талаптары бекітілген.
Ластаушылардың сипаттамасы
Мұнай газ кен ... ... ... (жер асты ... мен ашық су ... ашық керлер), атмосфера мен литосфераның (сыртқы жер қабатының) ластануы айтарлықтай қатер тудырады. Құрамында әртүрлі химиялық заттар бар қатты қалдықтар, ... ... ... ... жер үсті ... ... топырақты ластап, олардың санитарлық-гигиеналық жағдайы мен биологиялық өнімділігін төмендетеді.
Біздің қарастырып отырған дипломдық жобада Құмкөл кен орнында күрделі жағдайда ұңғы ... ... ... шығымның азаюынан негізінен СКҚ-дағы парафиннің жиналуы, су мен ... ... ... ... ... жиналуы себеп болды. Қазіргі кезде Құмкөл кен орнында ұңғы суларуы шамамен 85 пайызды құрайды. Ұңғыдан ... суды жер ... су ... ... ... қабатқа айдау керек. Өйткені ол су жоғары минералданған ... ... және де оны ... ... ... кен ... тұрмысты және техникалық су гидрогеологиялық ұңғыма қондырғыларынан алынады. 50-70 метр тереңдіктен сенон-турон шөгінді жынысты қабаттарынан алынады. Судың ... ... көп ... ... ауыз су ... сәйкес келмейді.
Жобамен таңдап алынған объектілерді іске асырған уақытта, қоршаған ортаға зиян келтіретін төменде көрсетілген ... ... ... ... арналған сұйықтың буға айналуна байланысты улы газдар бөлінуі мүмкін.
2)осы сұйықтың жүретін жолдарының ашық тесігінен сыртқа төгілетін бөліктерінің жерге сіңіп өсімдіктерді ... ... ... қоршаған ортаға зиянын келтірмеу үшін, біздің жобамен төмендегі шаралар ... ... бу ... етіп бекіту керек.
2.Су жүретін жолдардың ашық тесігі болмас үшін күнделікті бақылау жасап, уақытында жөнделіп тұруы керек.
3.Ұңғыны ... ... ... су ... ... ... айналадағы ортаға зияны шықпайтындай жерге көшу керек.
Олардың ... ... ... ұңғы ... уақыттағыдай табиғи түрге келтіру керек.
Технологиялық құрал-жабдықтардан (резервуарлар мен аппаратар) зиянды заттардың бөлінуінің ... ... ... ... ... ... сақталмауы;
ә)коррозияның нәтижесінде апаттың болуы;
б)құбырлардың жарылуы;
в)жөндеу және алдын алу жұмыстарын кезіндегі ақаулардың орын алуы;
Үстінгі сусақтағыш қабаттар мұнай өңдіру ... ... және ... ... ... ... Мұнайдың құрамында улы заттың болуы ауыз су мен күнделікті тұрмыста пайдаланылатын сулар кері әсерін тигізеді.
Жер асты суларының ... ... көзі ... ... және тұрмыстық ағынды сулардың, сонымен бірге ыдыстардан, құбырлардан т.б. қондырғылардан улы ... ... ... саналады.
Мұнай өңдіру кезінде алынған қабат сулары жоғары минералданған болып келеді. Ол су жер үсті және жер асты ... ... аз ... ... да қосылып кетсе, ауыз су ішуге жарамсыз болып табылады.
Мұнай жер қойнауы мен ... ... әсер ... ... ... ... жер қойнвуында көміртегі мен азот қатынасының артуы жер қойнауы мен өсімдік тамырларының қоректенуін бұзады.
5. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... газ ... ұйымына еңбекті ұйымдастыру
Мұнай өндіру басқармасында өндірістік қызметшілер келесі топтарға бөлінеді:
1) Әкімшілік басқару қызметшілер.
2) Ғылыми техникалық жұмыскерлер.
3) ... ... ... оның ... ... бірқалыпты үздіксіз өтуінің бірден-бір шарты жабдықты жұмыс күйінде ұстау, жұмыс орындарын энергияның әр түрімен, ... және ... ... және ... қамтамасыздандыру.
Негізгі өндіріске мұнай мен газды өндіру, құрғату, сеперациялау кіреді. Көмекші өндіріске ұңғы жерасты ... ... мен ... дайындап тасымалдайтын (ЦППН), жылумен қамтамасыз ететін және канализация учаскелері және тағы ... ... ... газ өндірісінің кәсіпорындарында қосалқы өндіріс бөлімдерінің үлесі өте жоғары. Мұнай газ кен ... ... ... ... ... жете камтамасыздандыруы нашар. Әрбір жаңа кен көзінде қосалқы өндіріс шаруашылықтары ұйымдастырылуы ... ... газ ... ... ... саны ... жетті.
Көмекші учаскелер мен қызмет атқаратын бөлімшелерді құру техникалық прогреске және өндірісті ұйымдастыруды жақсарту шаралары жұмысшыларды біртекті және күрделі жұмыстардан ... ... ... қою және оның ... ... жасауы көбінесе көмекші шаруашылықтарға байланысты болады. Көмекші цехтарды ұйымдастыру мұнай өндіру жоспарын орындау талабына сәйкес болуы керек.
5.2 ... ақы ... ... ... жұмысшының өндіріске, жасаған еңбегіне алатын ақысы. Жалақы-еңбек құны. Жалақы еңбекке қарай бөлудің түрі. Қажетті еңбек шығынын толтырады. Жалақы-қызметкердің қоғамдық өндірісте ... ... саны мен ... ... ... жекелей тұтынуына келіп түсетін, қажетті өнімнің негізгі бөлігінің ақшалай көрінісі.
Негізгі еңбек ақысы бойынша шығындардың өзгеруін тек енгізілетін шаралар жұмысшылардың сапасыз ... ... ... ... ... төмендеуіне әкеліп соғатын болған жағдайда ғана есептейді. Жұмысшылардың саны мен разрядтары өзгеруін еңбек ақы жүйесіне байланысты тарифтік ставкалардың негізінде ... ... Егер ... саны ... ... онда ... ... сәйкес орташа еңбек ақысы бойынша еңбек ақы қорының экономиясын анықтау керек.
Еңбек ақы қорын есептеу.
ЕАҚ ... ... ... еңбек ақысы 4275 теңге құрайды.
Ктариф=4,8
Каудан=1,1
Ктер=1,14
Ккос жал=1,25
Чппп1=18 (Қабат қысымын ұстап енгізгенге дейін)
Чппп2=21 (Қабат қысымын ұстап енгізгеннен ... ... т ... 46317,8 ... (215 ... 1адамға).
ЕАҚ2 теңге немесе 54037,4 дол/жыл (214 дол/жыл 1 адам).
ЕАҚ-дан ... 20% ... ... ... ... 10% ... бойынша
Онда енгізуге дейінгі ауысымдардың сомасы келесіне құрайды.
Сауыс2=ЕАҚ1 (0.36)=16674,408 дол/жыл 18 адамға.
Қабат қысымын ұстап енгізгеннен кейін.
Сауыс2=ЕАҚ2 (0.36)=19453,464 дол/жыл 21 ... бар ... ақы қоры ... ... ... ақы ... ... =46317,8+16674,408=62992,208 дол/жыл 18 адамға.
Енгізгеннен кейін.
ЕАТҚ=ЕАҚ2+Сауыс2=54037,4+19453,464=73490,864 дол/жыл 21 адамға.
Басқа шығындарды есептеу.
Енгізгенге дейін.
Сбасқа2=ЕАТҚ(0.25)=73490,8640.25=18372.716 дол/жыл.
5.3 Жүргізілген шаралардың эканомикалық тиімділігін ... ... Өзен ... кен ... ... ... және ... мұнайбергіштігін арттыру мақсатында анағұрлым жетілдірілген механикалық өндіру әдісі, яғни ... ... ... өңдеу қолданылуда.
Газ айдау қондырғысын қолдану ұңғының орта тәуліктік шығымын және ұңғының ... ... ... қол ... мұнай өндірудің жаңа және анағұрлым жетілдірілген механикалық өндіру әдісін енгізу кезіндегі, барлық шығын түрлері бойынша калькуляция құрастыру нәтижесіндегі жылдық экономикалық ... ... кен ... бу ... ... 1997 ... бастап қолданылуда. Іс-шараны жүргізу барысында орта тәуліктік шығым 83 %-ға артты. Ұңғыны пайдалану коэффициенті 0,94-тен 0,96-ға дейін өсті.
Есепті әрі ... ... үшін ... 2.1 кестеге назар аудару керек, бұл кестеде алғашқы берілген мәліметтер бар.
2.1 кесте - Алғашқы берілгендер
Ұңғы қоры, Nұңғ ...
10 ... ... өсуі п, ... тәуліктік шығым, т/тәу.
6
Жөндеу жүргізу уақытының қысқаруы Тж , сағ.
700
Айдалатын су ... Qсу, ... ... шығындар Рм , т :: МЭ [А]
2,5
Материалдардың құны Цм, тг/т
1200000
Мұнайдың меншікті өзіндік құны С1, тг/т ... ... ... ... адам
45 ... ... және тасымалдауға кететін шығындар Цт с, тг/т
455
6 ЕҢБЕК ... ... ... ... дауы - бұл Қазақстан Республикасының еңбек ... ... ... ... ... ... және (немесе) ұжымдық келісім-шарт, жұмыс берушінің актісіндегі еңбек тәртіптерін қабылдау мәселесі бойынша жұмысшы мен жұмыс ... ... ... ... ... дауы ... ... (конференция) шешімімен бекітілген жұмысшының талаптары туралы жұмыс берушінің жазбаша хабарламасы түскен күннен бастап туындаған болып есептеледі
Жұмыс беруші, жұмыс берушілердің ... ... ... ... жеті ... ... кем емес уақыт аралығында шара қабылдау үшін, егер рұқсат ету ... ... ... ... ... ... ... қабылдап, туындаған келіспеушіліктерді қарастыру үшін өз өкілдерін көрсету арқылы жазбаша түрде өз ұсыныстары мен шешімдеін ... ... ... ... сот ... және ... ... негізгі процедуралар тәртібімен шешіледі.
Еңбекақысын төлеу мен басқа жағдайларды бекіту және ... ... мен ... берушінің арасындағы ұжымдық келісім-шарттар мен келісімдерді бекіту, өзгерту және ... ... ... ... ... ... ... бірігуімен жұмысшылардың жалпы жиналысында (конференция) қатысушылардың жартысынан көбі дауыс берген кезде жасалып, бекітіледі.
Жұмысшылардың талаптары жазбаша түрде жұмыс ... ... ... ... ... (конференция) өткен күннен бастап үш күнтізбелік күннен бастап беріледі.
Келістіру ...
* ... ... ... ... 290 бабында келтірілген тәртіппен рұқсат етуге мүмкін болмаса келісілген процедуралар тәртібімен қарастырылады.
* Жұмысшылармен, жұмысшы бірлестіктерімен (олардың ... бас ... ... ... ... алғашында келістіру комиссиясында қарастырылып, рұқсат алуға мүмкіндік болса еңбек арбитражында қарайды.
* Ұжымдық еңбек ... ... кез ... ... екі жақ делдалдың көмегіне жүгінуі мүмкін. Делдалдық процедурасы келістіру комиссиясындағы келістіру процедурасында, еңбек арбитражында дербес болып табылады және ... ... жүре ... ...
* ... ... үш күнтізбелік күн ішінде жұмыс беруші мен жұмысшы бірлестігіне (олардың ... өз ... ... не ... ... ... немесе ұжымдық келісім-шарт кезіндегі келіспеушіліктер хаттамасын толтырған күннен бастап екі жақтың қатысуымен құрылады.
* ... ... екі ... өкілдері арқылы тең дәрежеде құрылады. Келістіру комиссиясын құру туралы шешім жұмыс беруші актісімен және жұмысшы өкілдерінің шешімдерімен рәсімделеді.
* ... ... ... ... ... талап түскен күннен бастап жеті күнтізбелік күннен кем емес уақыт ішінде қарастырады. Келістіру комиссиясының талаптарды қарастыру ... ... ... ... ... екі жақтың келісімі бойынша хаттама толтыру арқылы жүзеге асырылады.
* ... ... ... ... ... ... (олардың өкілдерімен), жұмыс берушімен, жұмысшы бірлестіктерімен, мемлекеттік органдармен және ... да ... ... ... ... ... шешімі екі жақтың келісімі негізінде қабылданады, екі жақтың қолы қойылған хаттамамен рәсімделеді, және екі жаққа да ... күші ... ... ... ... қол ... оның ... аяқталады, ал рұқсат алу үшін еңбек арбитражы жасалады.
Еңбек арбитражы
* ... ... ... ... ... ... қатынастарын реттеу жөніндегі республикалық, салалық немесе аймақтық мүшелердің қатысуымен келістіру ... ... ... ... бастап бес күнтізбелік күн ішінде құрылады.
* ... ... ... ... оның ... құрамы, еңбек дауларын қарастыру тәртібі екі жақтың келісімімен анықталады. Еңбек арбитражы бес ... кем ... ... ... ... құрамына қоғамдық бірлестіктер, мемлекеттік еңбек инспекторы, мамандар, эксперттер мен басқа да ... ... ... ... ... ... мүшелерінен екі жақтың сайлауы арқылы тағайындалады.
* ... ... дауы ... ... ... қатысуымен, қажет жағдайда басқа да қызығышылық танытқан тұлғалар өкілдерінің қатысуымен еңбек арбитражында қарастырылады.
* ... ... ... еңбек арбитражымен анықталып, ұжымдық еңбек дауы жақтарына хабарланады.
* ... ... ... ... ... көпшілік дауыспен құрылған күнінен бастап жеті күнтізбелік күн ... ... ... ... ... дауыстарын бөлу кезінде тең дәрежеде шешетін төраға даусы болып табылады. Шешім дәлелді болуы тиіс, жазбаша түрде және арбитраждың барлық мүшелерінің қолы ... ... ... ... ... ... келістіру комиссиясында ұжымдық еңбек дауының жақтары келісімге қол жеткізбесе еңбек арбитражын құру міндетті болып саналады.
* ... ... ... ... ... дауы ... міндетті орындауына жатады.
Делдалдың қатысуымен ұжымдық еңбек дауын қарастыру
Делдал ретінде екі жақ оларға тәуелсіз ұйым ... ... ... ... ... ... ... салалық, аймақтық комиссия ұжымдық еңбек дауының жақтарының келісімімен ұжымдық еңбек дауларын реттеу жұмыстарына орталық, ... ... ... ... мен басқа да қоғамдық бірлестіктер басшылары мен жұмысшыларын, жұмыс берушілерді, сонымен қатар тәуелсіз эксперттерді ... ... ... дауы ... екі ... ... ... жетістіктерінің салдары
Ұжымдық еңбек дауының жақтары арасындағы келісім жасаудағы жетістіктерінің барлық ... ... ... ... беруі туралы немесе зааңсыз келістіру процедуралары тоқтатылады, ал дауға рұқсат беру жағдайлары екі жақ арасындағы ... ... ... ... ... дауы ... жеткен келісімдері жазбаша түрде рәсімделеді.
Дауға рұқсат беру туралы екі жақ ... ... жету ... ... ала ... ... болса, оны тоқтатуға жауапты.
Ереуілге шығу құқы
Егер ұжымдық еңбек дауына келістіру процедурасы арқылы рұқсат алу мүмкіндігі болмаса, сонымен ... ... ... ... ... ... немесе келістіру процедурасынан бас тарту жағдайларында ереуіл өткізуге шешім қабылдай алады.
Ереуіл өткізу туралы шешім ұйымның жалпы санының жартысынан көбі ... ... ... (конференция) қабылданады және егер жұмысшылардың үштент екісі дауыс берсе қабылданған болып есептеледі.
Ереуілді ... ... ... ... (ереуіл комитеті). Егер ереуілді жұмысшылар (олардың өкілдері) мен бірнеше жұмыс берушілер бірдей талаптармен хабарлайтын болса, осы жұмысшылардың өкілдерінен құралған біріккен ... ... ... қатысу ерікті болып табылады. Ереуілге қатысуға немесе одан бас тартуға күштеп жұмылдырылмайды.
Ереуілге қатысуға немесе бас ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасында бекітілген тәртіппен жауап береді.
Заңсыз ... мына ... ... ... ... Төтенше жағдай туралы заңнамаға сәйкес әскери немесе төтенше ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Қарулы күштері органдары мен ұйымдарында, басқа да елдің қорғанысын нығайту, мемлекеттің қауіпсіздігі, ... ... ... ... ... төтенше жағдайды ескерту және алдын алуды қамтамасыз ету мәселесімен айналысатын әскери ұйымдарда; құқыққорғау органдарында; ... ... ... ... табылатын ұйымдар, жедел жәрдем медициналық көмек стансаларында;
* ... ... ... ... қауіпсіз өмірін қамтамасыз ететін азаматтық авиацияда, денсаулық сақтау ұйымдарында (қоғамдық көлік, су жабдығы, электрэнергиясы, жылу, байланыс), ... ... ... ... ... 2 ... ... жағдайлар сақталмаса, әрі жұмыстың тоқтауы қауіпті жағдай туғызатын өндіріс ... ... ... ... мерзімдер, процедуралар мен талаптар есепке алынбағандығы анықталса;
* Адам ... мен ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған басқа да жағдайлар.
Теміржол көлігі, азаматтық авиация, халық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ... ... су ... ... ... байланыс) денсаулық сақтау, ұйымдарда, тек жергілікті атқарушы органмен алдын ала жасалған келісім негізінде анықталатын сәйкес қызметтің тізімі мен ... ... ... жасалады.
Үздіксіз қызмет ететін өндіріс орындарында ереуіл тек негізгі жабдық пен механизмнің үздіксіз жұмысы қамтамасыз етілген кезде ғана болады.
Ереуілдің заңсыздығын анықтау тек ... ... ... ... ... ... ... екенін мойындау туралы шешім жұмыс беруші немесе прокурордың өтініші бойынша сотпен қабылданады.
Сот шешімі жұмысшыларға ереуілді ... ... ... ... заңсыздығын мойындау туралы күшіне енген сот шешімі дереу орындалуы керек.
Адамдардың өмірі мен ... ... ... ... прокурор немесе сот сәйкес шешім қабылдағанға дейін ереуілді ... ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес тәртіппен сот шешіміне шағымдануға құқылы.
Назар аударыңыз!
Ереуіл соттың шешімімен заңсыз деп табылса, жұмыс беруші ереуілді ұйымдастыруға немесе ереуілге қатысқан ... ... ... ... ... ұжымдық еңбек дауын реттеу процесіне локаут рұқсат етілмейді, яғни ұжымдыө еңбек ... ... ... араласқанына байланысты жұмыс берушінің ықыласымен жұмысшылармен жасалған еңбек келісім-шартын ... ... ... Ішкі ... ... ... - қызметкер мен жұмыс берушінің арасындағы еңбек қарым-қатынастарының жүйесін құқықтық нормалар ... ... оның ... ... ... ... міндеттілігін білдіретін құқықтық категория. [1] Еңбек тәртібі жұмыс беруші мен қызметкерлердің ішкі ... ... ... оның ... берген талаптарын орындау жөніндегі өзара міндеттемелерінен көрініс табады. Еңбек төртібі сендіру жөнө мәжбцрлеу сияқты әдістердің көмегімен ... ... ... ... ... кызметкерлердің өкімшілік талаптарын, кәсіпорынның (ұйымның) ішкі еңбек тәртібі ережелерін саналы және ерікті түрде ... ... ішкі ... ... ... ... санасы мен мінез-құлқына әсер етуді көздейді. Сендіру әдісін іске асырудың нысаны кетермелеу шаралары болып табылады. ... ... ... ... қажетті нәтижелерге қол жеткізбеген уақытта қолданылады. Ол еңбек тәртібін бұзға ны үшін қолданылатын тәртіптік жазалау ... ... ... ұйымдастырудағы жұмыс берушінің міндеттері:
* ... ... жол ... ... ... осы ... ... өндіріске енгізу
* қызметкерлердің көсіби және басқа да науқастарға шалдығуының алдын алатын ... ... ... ... ... ... техникасы, өндірістік санитария, еңбек гигиенасы және өртке қарсы сақтану жөніндегі барлық талаптарды орындауын бақылайды.
Жұмыс беруші еңбектегі табыстары үшін ... ... әр ... ... қолдана алады. Көтермелеудің түрлері мен тәртібі жәке еңбек, ұжымдық шарттар және жұмыс берушінің актілері ... ... Бұл -- ... сыйлықпен марапаттау, сыйақы беру, алғыс жариялау және басқалары болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... жазылады. Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 шілдедегі "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңында ... ... адал ... үшін көтермелеу шаралары көзделген. Мөселен, қызмет міндеттерін үлгілі орындағаны, ... ... ... ... ... және күрделі тапсырмаларды орындағаны және жұмыста басқа да жетістіктерге қол жеткізгені үшін мемлекеттік қызметкерлерге ... ... ... ... жоғары қызмет алу жолымен қызмет бабында көтерілу немесе кезекті біліктілік сыныбын мерзімінен бұрын беру
* ақшалай сыйлыктар
* заңда ... ... өзге де ... ... ... ережелерінде және тәртіп туралы жарғыларда көзделген көтермелеу шараларынан басқа қызметкерлер айрықша еңбек ... үшін ... ... ... көтермелеуге, Қазақстан Республикасының ордендерімен, медальдарымен, құрметті атақтарымен, құрмет грамоталарымен марапаттауға ұсынылады. Мәселен, білім беру мекемелерінің ерекше көзге ... ... ... ... ... ... ... озаты" белгісімен марапаттау көзделген. "Қазакстан Республикасының мемлекеттік марапаттары туралы" арнайы заңында республиканың жоғары марапаттарына ұсынылған азаматтарды марапаттаудың тізбесі мен реті ... ... ... үшін жауапкершілік
Лауазым иелері еңбек тәртібін бұзғаны үшін бағыныштылық тәртібімен жауап береді. Лауазым иелерінің кейбір ... ... ... отырған қызметінің айрықша сипатына байланысты бағыныштылық тәртіппен еңбек тәртібін бұзғаны үшін ғана емес, оның ... ... ... ... үшін де ... ... тәртіппен жауапкершілікке тартылады.
Тәртіптік теріс қылықтардың өзіне тән негізгі белгілеріне мыналарды жатқызуға болады:
* нақты кәсіпорынның (ұйымның) ішкі еңбек тәртібін коғамдық қауіпті емес ... ... осы ... ... ... ... қатынастарда тұратын қызметкерлер жасайтын тәртіп бұзушылықтар
* қызметкерлердің өздерінің еңбек міндеттерін ... ... және ... ... ... ... ... кінәлілікпен құқыққа қарсы іс-әрекеттің немесе әрекетсіздіктің арасындағы себепті байланыстар.
Жұмыс беруші еңбек тәртібін бұзғаны үшін, яғни қызметкердің өзіне тапсырылған еңбек міндеттерін ... ... ... ... үшін ... жазалардың мынадай түрлерін қолдануға қүқықты:
* ескерту
* сөгіс
* жеке еңбек шартын бұзу.
Тәртіптік жазалардың бұл ... ... ... ... табылады. "Еңбек туралы" Заңның 94-бабының 2-тармағында осы ... ... ... ... ... ... жол берілмейді деп нақты айтылған.
Жұмыстан шығару еңбек тәртібін қасақана ... және ... ... ықпалына көнбейтін қызметкерлерге қолданылатын ең ақырғы шара болып табылады. ... ... ... ... кітапшасына жазылады. Жазалаудың өзге шаралары еңбек кітапшасына жазылмайды. Жұмыс берушіге тәртіптік жазалау қолдануға ... ... ... ... ... ... ... кезде жасалған теріс қылыктың ауырлық дәрежесін, оның қандай жағдайда жасалғанын, қызметкердің бұдан бұрынғы мінез- құлқын, еңбекке көзқарасын, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... керек.
Жұмыс беруші тәртіптік жазаны теріс қылық ашылғаннан кейін қолдануы тиіс. Жаза қолданбас ... ... ... ... ... талап етілуі керек. Жаза теріс қылық ашылған ... ... бір ... ... ... қажет және оны алты айдан кейін қолдануға болмайды. Әрбір еңбек тәртібін бұзғаны үшін бір ғана ... жаза ... ... Жаза ... ... етіледі және қызметкердің қолын қойдыру арқылы оған ескертіледі. ... осы ... ... тым ... ... бұзу арқылы берілген төртіптік жазалар жарамсыз деп танылады.
Қызметкерге одан жазбаша түрде түсініктеме алмай, мерзімін бұзу арқылы (ашылған күннен бастап бір ай ... және ... ... жасалған күннен бастап алты ай ішінде) немесе қызметкерге оның қолын қойдырмай жарияланған тәртіптік жазалаулардың заңдық күші жоқ. ... ... ... міндеттерін дәлелсіз себептермен екінші рет бұзған жағдайда, егер ол бұрын да тәртіптік жаза алған болса, ... жеке ... ... бұзу ... ... ... ... алынбайды. Мұндай тәртіптік жазалауларды алып тастау жөнінде жеке еңбек дауларын қарау үшін белгіленген жалпы тәртіп бойынша шағымдануға болады (еңбек ... ... ... ... ... ... ... берілген жазалауларды алу үшін мемлекеттік қызмет жоғары тұрған органға (лауазым иесіне) не сотқа ... ... ... ... олар ... ... ... алты ай ішінде күші бар. Егер қызметкерлерге осы мерзім ішінде жаңадан тәртіптік жаза қолданылмаса, онда оның ... ... жоқ деп ... 6 ай ... ... ... бұл туралы бұйрықтың шығарылғаны не шығарылмағанына қарамастан тәртіптік жаза өзінен-өзі күшін жояды. Қызметкерлер жұмыста болған кезінде кәсіпорынға немесе мекемеге зиян ... ... ... ... ... Бұл ... ... жалақысынан төлеу арқылы келтірілген зиянның орнын толықтай өтейді. Сондықтан да ... ... ... ... не ... ... ... болу талап етіледі. Кәсіпорынның немесе мекеменің мүлкін ұрлағаны үшін ... ... ... тартылады. Сонымен, қызметкер өзіне жүктелген еңбек міндеттерін ... ... ... ... ... және моральдық көтермелеу шараларын, егер қажет болған жағдайда тәртіптік ықпал ету шараларын пайдалана алады. Жұмыс берушіге өндірістік ... ... ... техника қауіпсіздігінің осы заманғы құралдарын өндіріске енгізу, қызметкерлердің ... және өзге де ... ... жол ... ... ... ... ету міндеттері жүктеледі. Жұмыс беруші, сонымен бірге қызметкерлердің қауіпсіздік техникасы, өндірістік санитария, еңбек гигиенасы, өртке ... ... ... барлық талаптарды сақтауын бақылап отырады.[2]
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Муравьев И.М. ... и ... ... ... и газа. М:Недра 1971г.
* Персиянцев М.Н. добыча нефти в ... ... ООО , ... ... К.Г., ... А.М. Расчеты в технологии и техники добычи нефти. Недра, 1967г.
* Желтов Ю.П. Разработка нефтяных месторождений. ОАО Издательство "Недра", 1998г.
* Туякбаев С.Т. ... и ... ... месторождений на Мангышлаке.
* Гиматудинов Ш.К., Дунюшкин И.И. и др. Разработка и эксплуатация нефтяных и ... и ... ... - М. ... 1988 ... ... Е.И. ... оборудование: Справочник - 2-е изд. М. Недра, 1990 ... ... К.И., ... Н.В. Сбор и ... ... продукции на нефтяных месторождениях. Алматы, 2000 г.
* Уманский Л.М., Уманский М.М. Экономика ... и ... ... М. ... 1974 ... ... М.М. ... труда в нефтяной безопасности. 1985 г.
* Домин П.А. Справочник по ... ... 1985 ... ... ... түсіндірме сөздік-анықтамалық. - Алматы: Жеті жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6
13↑ " Құқықтану: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы ... ... ... /А. ... Г. ... Қ. ... -- ... "Мектеп" баспасы, 2006. ISBN 9965-33-638-5

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет
Бүкіл әлемнің және Қазақстанның ірі газ кен орындары5 бет
Кен орындарының игерудің жүйесі31 бет
Көп қабатты кен орындарын меңгеру15 бет
Маңғышлак мұнайгаздылық кен орындары13 бет
Мұнай газ кен орындарын өңдеу және пайдалану26 бет
Мұнай кен орындарын игеру14 бет
Мұнай кен орындарын игеру режимдері5 бет
Мұнай мен газ кен орындарын барлау, бұрғылау мен пайдалану кезінде қолданылытын жабдықтар27 бет
Мұнай мен газ кен орындарын игеру мен пайдалану7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь