Қазақстанның ежелгi қалалары жайлы

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕЖЕЛГI ҚАЛАЛАРЫ — жазба деректемелер мен археологиялық материалдар нәтижесiнде анықталған байырғы қоныс орындары, қала жұрттары. 6 — 9 ғ-ларда Оңт. Қазақстан мен Оңт.-Батыс Жетiсуда қала мәдениетi жақсы дамыды. Саяси жағынан бұл аймақтар түрiк әулеттерiне бағынды және ретi бойынша Батыс Түрiк, Түргеш, Қарлұқ қағандықтарының құрамына ендi. Бұл кезеңде көшiп жүретiн жер аумағы шектелiп, көш жолдары қалыптасты, тұрақты қыстаулар мен жайлаулар орнығып, егiншiлiк пайда болды, отырықшы кедейлер тобы бөлiнiп, жекелеген рулық топтар отырықшылыққа көштi. Мемл. төрешiлдiк аппарат құрылып, ортақ тiл мен жазу қалыптасты, сауда және дипломат. байланыстар дамыды. Осындай жағдайда әкiмш. және қолөнер, сауда, мәдениет орталығы ретiнде қалалар салына бастады. Оңт. Қазақстандағы ең iрi қала Исфиджаб саналады. Ол 629 ж. Сюань-Цзянның жылнамасында "Ақ өзендегi қала” атымен алғаш аталады. Кейiн Махмұт Қашқари Сайрам — ақ қаланың аты (әл-Мединат әл-Байда), ол Исфиджаб деп, кейде Сайрам деп те аталғанын жазады. Сайрамнан Шашқа баратын жол бойында 8 - 10 ғ-ларда Газгирд (Қазығұрт) болған. Исфиджабтың шығыс жағында Шарап, Будухкет, Тамтаж, Абараж, Жувикат қ-лары мен елдi мекендерi орналасқан. Шарапқа — Төрткөл Балықшы, Будухкетке Қазатлық қ-ларының жұрты сай келедi. Тамтаж, Абараж — керуен сарайлары iспеттi. Арыстың төм. ағысында орталығы Отырар қ. болған Фараб (Отырар) өңiрi жатты. Отырар аты (Отырарбенд) 8 — 9 ғ-лардағы жазба деректерде аталады. Оның Фараб, Тарбанд секiлдi атаулары да бар. Отырардан төменiрек Сырдария бойындағы Шауғар өңiрiнде сол аттас орт. болған. Шауғар қ. (соғды тiлiнен аударғанда "Қара тау”) Түркiстанның оңт.-шығысында 8 км жерде орналасқан Шойтөбе қ-ның орнында болған. Оңт.-Батыс Жетiсуда қалалардың өркендеуiне, қолөнерi мен егiншiлiктiң және құрылыс техникасының дамуына Соғды ұрпақтарының елеулi әсерi болды. 8 ғ-дың 2-жартысында олар Шу, Талас жазықтарына көптеп қоныстана бастады. Соғдылық саудагерлер Иран мен Византияны Шығ. Түркiстанмен жалғастыратын Ұлы жiбек жолының бойына сауда қоныстарын салды. Осындағы Тараз және Суяб қ-лары Қазақстаннан тыс жерлерге де мәлiм болды.
        
        азақстанның ежелгі қалалары
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕЖЕЛГI ҚАЛАЛАРЫ -- жазба деректемелер мен ... ... ... анықталған байырғы қоныс орындары, қала жұрттары. 6 -- 9 ғ-ларда Оңт. Қазақстан мен Оңт.-Батыс Жетiсуда қала мәдениетi жақсы ... ... ... бұл ... ... ... ... және ретi бойынша Батыс Түрiк, Түргеш, Қарлұқ қағандықтарының құрамына ендi. Бұл ... ... ... жер ... ... көш ... қалыптасты, тұрақты қыстаулар мен жайлаулар орнығып, егiншiлiк пайда болды, ... ... тобы ... ... ... топтар отырықшылыққа көштi. Мемл. төрешiлдiк аппарат құрылып, ортақ тiл мен жазу қалыптасты, сауда және дипломат. байланыстар дамыды. ... ... ... және қолөнер, сауда, мәдениет орталығы ретiнде қалалар салына бастады. Оңт. Қазақстандағы ең iрi қала Исфиджаб саналады. Ол 629 ж. Сюань-Цзянның ... "Ақ ... ... атымен алғаш аталады. Кейiн Махмұт Қашқари Сайрам -- ақ қаланың аты (әл-Мединат әл-Байда), ол Исфиджаб деп, кейде ... деп те ... ... Сайрамнан Шашқа баратын жол бойында 8 - 10 ғ-ларда Газгирд (Қазығұрт) болған. Исфиджабтың шығыс жағында Шарап, Будухкет, ... ... ... қ-лары мен елдi мекендерi орналасқан. Шарапқа -- ... ... ... Қазатлық қ-ларының жұрты сай келедi. Тамтаж, Абараж -- ... ... ... ... төм. ... ... Отырар қ. болған Фараб (Отырар) өңiрi жатты. Отырар аты (Отырарбенд) 8 -- 9 ... ... ... ... Оның Фараб, Тарбанд секiлдi атаулары да бар. Отырардан төменiрек Сырдария бойындағы ... ... сол ... орт. ... ... қ. ... ... аударғанда "Қара тау") Түркiстанның оңт.-шығысында 8 км жерде орналасқан Шойтөбе қ-ның орнында болған. ... ... ... ... қолөнерi мен егiншiлiктiң және құрылыс техникасының дамуына Соғды ұрпақтарының елеулi әсерi болды. 8 ғ-дың 2-жартысында олар Шу, ... ... ... ... ... ... саудагерлер Иран мен Византияны Шығ. Түркiстанмен жалғастыратын Ұлы жiбек жолының бойына сауда ... ... ... ... және Суяб ... ... тыс ... де мәлiм болды.
Жазба деректерге қарағанда 7 - 13 ... осы жол ... ... ... ... Семекина, Талхиз, Мерке, Құлан, Исфиджаб, Усбаникет және басқа қалалар да маңызды рөл атқарды. Бұл қалаларда ұсталық, зергерлiк, ... ... ... ыдыс ... ... ... Тұрғындары егiн ш-мен айналысып, бидай, тары егiп, бақ, жүзiм өсiрген. 9 -- 10 ... ... ... да қалалар салына бастаған. Iле өз. бойындағы көшпелiлер қоныстарының орнына пайда болған бұл ... тез ... ... мен ... ... ... 9 ғ-да және 10 ... 1-жартысында Жетiсуда билiк қарлұқтар қолына өтуiне байланысты көшпелi халықтар отырықшылыққа жедел көше ... ... ... ... ... жайылымдарды басып алу, соғыс жорықтары және сауда арқылы байыды. Қоғамның қарапайым мүшелерi топ-тобымен отырықшылыққа көшiп, егiншiлердiң, ... ... ... ... барып үлкендi-кiшiлi елдi мекендер мен қалалар көбейе ... 9 -- 12 ... ... ... ... ... қарқынмен өстi. Орта Азия мен Қазақстандағы саяси билiктi басып алған Қарахан әулетi феод. қатынастардың қалыптасуына ықпал ... Осы ... ... дiни ... арналған құрылыстар, ақсүйектердiң сарайлары, су құбырлары, тазалық жүйелерi салынды. Жаңа қалалар пайда болды.
Әсiресе, Оңт. Қазақстанда қалалар көркейе түстi. ... 5 -- 7 ... ... ... рабадының аумағы 170 га-ға дейiн жеттi. Кең көлемдегi қазба жұмыстары Оңт. Қазақстандағы қала ... ... ... ... мүмкiндiк бередi. Аумағы 30 га-дан асатын қала ... ... ... ... немесе Қараспан-1 (Осбаникет), Отырартөбе (Отырар)Құйрықтөбе (Кедер), Шойтөбе (Шауғар), Жанқала (Жанкент, Янгикент), Сунақ-Ата (Сығанақ), Құмкент жатады. Аумағы 15 ... 30 ... ... ... ... -- ... Хурлуг, Жумишлағу, т.б. 15 га-ға дейiн жететiн қала жұрттарына Шарапхана (Газгирд), Бұлақ-Қоғал (Манкент), Тамды (Берукент), ... ... т.б. ... Осы қалалардан басқа Сырдарияның орта ағысында 6 -- 9 ғ-лардың бiрiншi ... тән ... ... анықталған бiр топ қала жұрттары жатыр. Қазақстанның оңт-нде жалпы саны 27-ге жететiн осындай қала жұрты бар.
Қазақстанның оңт-ндегi қала ... ... -- iшкi ... ... шахристан (дуалмен бекiндiрiлген қала) және рабад (қала төңiрегiндегi сауда-қолөнер орны) болатын топография тән. Шахристанда бай шонжарлардың, iрi саудагерлер мен дiнбасылардың ... ... ... Оңт. ... мен ... ерте орта ... қалаларының жұрттарын анықтаған кезде мынадай белгiлердiң жиынтығы: көлемi мен құрылымы (қамал және ... ... ... ... мен ... бекiнiстерi; мәдени қабатының байлығы; археол. кешенi пайдаланылады. Осындай сан және сапа белгiлерiне сүйенгенде, Оңт. Қазақстандағы алдыңғы орта ғасырлардағы ... ... саны 33 ... ... Оңт. ... барлық қалалары неғұрлым кейiнгi уақытта да өмiр сүргендiктен, қала орындарының кейiнгi мәдени қабаттары ертедегi қалалардың көлемiн анықтауға және ... ... ... ... бере ... ... оңт.-батысында, керiсiнше, бұған толық мүмкiндiктер болды. Жазбаша деректемелерге қарағанда, мұнда 7 -- 10 ғ-ларда 27 қала мен ... ... ... ... ... қала жұрттарымен сәйкестендiрiлдi. Ал Шу және Талас аңғарларындағы аумақта барлығы 36 қала жұрты табылып, олардағы 7
-- 9 ... ... ... ... ... ... кезге дейiн өмiр сүрген. Олардың топографиясында өзiндiк ... ... Қала ... ... мен ... ... ... бөлiк" ерекше көрiнедi. Орталықтағы құлаған үйiндiлерге ұз. 3 км-ден ондаған км-ге дейiн жететiн дуалмен қоршалған ... ... ... ... ... ... орналасуында қатаң заңдылық бар: Талас аңғарында олар бiр-бiрiнен 15 -- 20 км қашықтықта, ... ең ... ... ... ұсақ тау өзендерiнiң құятын сағаларында орналасқан. Шу аңғарында қалалардың орналасу заңдылығы одан да ... -- он үш қала тау ... ... тау ... ағып ... ... бiр-бiрiнен 15 -- 35 км ... ... ... ... жотасы тауларынан өзендердiң Шуға келiп құятын жерлерiнде солт. Жақтағы iшкi тiзбектi құрайды. Қалаларды сипаттап топтаған кезде қала орындарының көлемi мен ... және ... ... ... ... ... қалалар үш топқа бөлiнедi.
Бұлар: астаналық және iрi қалалар -- Тараз, Суяб, Невакет және ... олар ... ... ... ... Қызылөзен және Шитөбе сияқты iрi қала жұрттарына сәйкес келедi. ... ... ... ... ... ... деп саналатын Текабкет және тиiсiнше: Сус -- Шалдовар, Мерке, Аспара, Жол -- ... ... -- ... бекiнiсi, Жақ -- Сарығ -- Грозненское жатқызылды. Шағын қалаларға жататындар: Құлан -- ... ... ... ... -- ... ... -- Покровское. Iрi қалалардың төңiрегiнде орналасқан ... ... ... ... ... ... өңiрлерiнде орналасқан 403 ортағасырлық қалалар мен мекендердiң 240-ның тарихи-топогр. құрылымдары зерттелген. Мұндағы негiзгi қалалар Жiкiл, Балу, Шелже, Такабкет, Көл, ... ... ... Сус, т.б. Шу ... ... қ. жетекшi орынға шығып, астана рөлiн атқарған. Ол 10 -- 11 ... хан ... ... қалыптасқан. Оның орнында неғұрлым ерте кезеңдегi қала жұрты бар. Бұл өлкеде осынша көп жаңа қалалардың пайда болуы ... ... пен қала ... ... ... Жетiсуда 9 -- 13 ғ-дың басында қалалар саны артқан. Егер 9 -- 10 ... ... 10 ғана қала ... 11 -- 13 ... ... олардың саны 70-ке дейiн көбейген.
10 ғ-дағы деректер Iле аңғарының сол ... ... екi қала -- ... ... Талғар) және Лабан қ-лары туралы мәлiмет берсе, 11 -- 13 ғ-лардың басындағы деректерде Екi-Оғыз, Қаялық, Iлебалық, т.б. қалалар ... ... ... ... қала ... "төрткөл" аталатын үлгiге жатады. Олар тiк бұрыш, трапеция түрiнде жоспарланған немесе дөңгелек ... ... ... жер ... сәл ... ... және ... жағынан бұрыштары мен мұнаралары бар дуалдармен қоршалған. Төрткөлдер солт.-шығыс Жетiсуға ғана емес, сонымен қатар оңт.-шығыс ... ... Орт. ... Тува мен Моңғолияға таралған. Осы үлгiдегi немесе бiршама өзгеше жоспарланған қала жұрттары Сырдарияның төм. ағысында, Азов т. ... ... ... ... жөнiнде әр түрлi көзқарастар бар. Тянь-Шаньдағы Қошайқорған мен Шырдабек сияқты iрi қалалардың жұрттары орда-қалалар деп саналады. Ыстықкөл қазаншұңқырының төрткөлдерi ... және ... ... деп есептеледi. Сырдарияның төм. ағысындағы суреттелiп отырған үлгiдегi қала жұрттары ауылдық мекен жайлар мен қала үлгiсiндегi қоныстар деп ... ... ... ... үш топқа бөлiнедi. Бiрiншiсiне Антоновка, Дүнгене, Шiлiк; екiншiсiне Талғар, Сүмбе, Ақмола енгiзiлген; үшiншiсiне Алматы, Лавар, Қапал, Бояулы, Ақтам, ... т.б. ... ... ... аумағы 30 га-дан асатын қалалар енедi.
Бұлар -- көп ... ... ... ... ... 2 -- 3 ... ... жетедi және одан да қалың. Қазба жұмыстары кезiнде қала ... ... ... ... ... ... қолөнер шеберханалары мен өндiрiстiк күл-қоқыстар табылды, бұлар мұнда қолөнер мен сауданың дамығанын дәлелдейдi. Бұл қалалар жұрттарының кейбiреулерi нақты қалаларға: Антоновка -- ... ... -- ... ... ... ... ең iрiсi ... жабғуының астанасы Қаялық ретiнде танылған -- Антоновка. Бiрiншi топты құрайтын төрткөлдер iрi ... және ... ... болып табылады. Екiншi топтағы қалалардың аумағы 10 га-дан 30 га-ға ... ... ... топ қалаларының аумағы 10 га-ға да жетпейдi. Мұндай қала жұрттарының құрылысы Жақсылық қ-ның орнын кең көлемде қазған кезде зерттелдi. Оларда ... ... ... iргесiне, iшкi жағында орналасады, iшкi аулалар бар. Iле қалалары жұртының бұл тобын бұрынғы көшпелiлер мен жартылай ... ... ... деп ... болады. Кейбiреулерi керуен-сарайлар болуы мүмкiн. Сарыжас, Быжы және Айнабұлақ сияқты бiрнеше қаланың жұрты бiр-бiрiне ... ... екi ... тiптi үш бекiнiстен тұрады. Олар әдетте жолдардың түйiскен тұсына салынған.
Бұл кезеңде отырықшы және қала мәдениетi Қазастанның орт. және ... ... ... ... ... батысында қоныстар пайда болған. Орт. Қазақстанда, Нұра, Кеңгiр және Жездi аңғарларында, Ұлытау етегiнде ондаған төрткөлдер ... ... ... ... жұмыстары олардың әкiмш., қолөнер-сауда және а.ш. сипатын көрсетедi. Шыңғыс хан шапқыншылығы және одан кейiнгi Шыңғыс хан ұрпақтары арасындағы соғыстар ... Iле, Шу, ... ... ... көбi ... бiржола жойылып кеткен. Италия елшiсi Плано Карпини Сырдария жағалауында болғанда, бұл жерлерден көптеген қираған ... мен ... ... жазды. Француз королi Людовик IХ-ның елшiсi Виллем де Рубрук 1253 ж. моңғол ханы Мөңкеге бара жатып, Iле алқабы арқылы өткенде ... ... ... аталған жазықта бұрын көптеген қалалар болғанын, олардың көбiн мал жайылымына айналдыру үшiн татарлардың қиратқанын жазады. Сырдария мен ... 13 ғ-да ... ... ... ... -- ... ... Отырар, Сығанақ, Созақ, Құмкент, Жент және Жаңакент 14 -- 15 ... ... мен оның ... солт.-шығысқа жасаған жаугершiлiк жорықтарында
бекiнiс қамалдары болып, одан кейiн қолөнер және сауда орталығы, хандардың резиденциясына айналған. Олар ... ... ... маңызды рөл атқарды. 15 -- 16 ғ-ларда Қазақ ... ... және ... кезеңiнiң күрделi саяси оқиғалары жағдайында, жердi игеру барысында қазақтардың этн. аумағының қалыптасуы аяқталды.
13 ... ... -- 14 ғ-да ... қалалар саны 20-ға дейiн, ал мезгiлi 15 ғ-дың 2-жартысы -- 18 ғ-дың ... ... қала ... 23-ке ... азайды. Жалпы алғанда, 9 -- 12 ғ-лармен, қала мәдениетi барынша гүлденген уақытпен салыстырғанда, Оңт. Қазақстанның жазбаша деректемелер бойынша ... ... саны 3 ... ал қала ... саны 6 ... ... ... 16 -- 17 ғ-ларда аймақтың саяси және экон. өмiрiнде Аркөк, Қожан, Аққорған, Үзкент сияқты қалалар маңызды рөл ... ... ... ... 15 -- 18 ғ-ларда Түркiстан -- қазақ хандарының астанасы, одан ... ... пен ... Ақ ... орт. ... 13 -- 14 ... бұл қалаларда үлкен құрылыс жұмыстары жүргiзiлдi, мешiттер, медреселер, басқа да қоғамдық архит. құрылыстар салына бастады. Түркiстанда теңге соғылды. Мұнда Әмiр ... ... ... Қожа Ахмет Иасауи қабiрiнiң үстiне кесене тұрғызылды, қала аймақтың ресми идеол. орталығына ... ... өстi. ... да ... соғылғаны туралы деректер бар. Мұнда Арыстан баб кесенесi салынды. 14 -- 15 ғ-ларда Отырардың орталығында үлкен ... ... ... ... Отандық археологтар iзденiстерiнiң нәтижесiнде 16 ғ-дың аяғы 17 ғ-дың 80-жылдарындағы Отырар қ-ның халқына демогр. есептеулер жүргiзiлдi.
Отырар қ-ның 16 -- 17 ... аум. 20 ... тең. Оның ... бiр бөлiгiн алаңдар, көшелер, шаруашылық жайлар алып жатқан. Махаллаларда (100 шақты) орта ... 45 -- 63 адам ... ал ... ... ... саны 4500 -- 6300 адам ... орта есеппен 5500 адам өмiр сүрген. Сығанақ (20 га) пен Созақта (22 га) да ... саны ... ... 35 га ... Түркiстанда 170 махалла болған, оларда 9180 адам тұрған. Көлемi жағынан Сауран Отырардан екi есе үлкен, онда ... ... ал ... (28 га) 7560-тай адам болған. Қарасаманда (6 га), Иқанда (6,7 га), Қарнақта (4,5 га), Қарашоқта (5 га), Сүткентте (6 га), ... (7 га), ... (7 га), ... (9 га), ... (8 га) ... 2000-ға дейiн тұрғындар тұрып, махаллалар саны 20-дан 40-қа дейiн жеткен. Жақанкентте, Суриде, Жүнкентте, Құжанда, Қарақұрымда және Раң ... ... ... ... 1 -- 2 га-ға дейiн ... ... 800 -- ... адам ... ... 16 -- 17 ... үш ширегi кезеңiнде Қазақстандағы қала халқының саны 70 мыңнан аспаған. 17 -- 18 ... ... ... ... ... экономикасын құлдыратты. Қазақстандағы орта ғасырлардағы елдi мекендер мен қала-лар, мұнда қалалық мәдениет пен өркениеттiң ежелден қалыптасып, дамығандығын көрсетедi.
Сыр бойындағы ежелгі ... Ле ... 1905 жылы ... көрген () кітабындағы мәліметтер)
Негізгі тақырыпқа кіріспес бұрын Сыр бойындағы қалалар тарихына қалам тербеген адам жайлы сөз қозғағанымыз жөн ... ... ... жайлы мәліметтердің көпшілігі ағылшын тарихшысы Гай Лэ Стрэндждің (Guy Le Strange) () кітабынан және аз ғана бөлігі Бартольдтың ... ... Ле ... 1854 жылы ... ... келіп, 1933 жылы Кэмбриджде өмірден озған. Ол Британияда туылғанымен, өмірінің көп бөлігін шетелде өткізген. ... ... ... ... Гай онда ... Джулиус Молмен (Julius Mohl) танысады. Джулиус Мол ... ... ... аударған адам. Джулиуспен кездескен жылдары Гайдың шығыс тілдеріне деген қызығшылығы оянады. ... ол ... ... Станислас Гайардтың (Stanislas Guyard) араб тілі сабақтарына қатыса бастайды.
1877-80 жылдары Гай Ле Стрэндж Парсы еліне саяхатқа шығады. ... 3 жыл ... ол ... тілі мен ... ... жайлы мол мағлұматтар жинайды. 1882 жылы Хаггардтың (Haggard) көмегімен парсы және ағылшын тілдерінде кітабы, 1886 жылы еңбегі ... ... жылы (), ал 1905 жылы ... ... арқау болып отырған кітабы баспадан шықты. 1915 жылы ... ... ... ... ... тіліне аударды.
Гай Лэ Стрэндж саналы ғұмырын ғылымға арнаған жандардың бірі ... ... ... 600 ... тұрады. 1905 жылы жарыққа шыққан кітап 1985 жылы араб ... ... ... - Башир Френсис, Коркис Аууад.
Біз бұл мақаламызда аталмыш араб тілінде шыққан шығармада кездесетін ... ... ... қалалар жайлы мағлұматтарды бергелі отырмыз. Автор кітабының ... ... ... өзенінің бойында орналасқан қалаларға арнаған. Атап айтқанда, Өзкент, Ош, Шаш, Исбижаб, ... ... ... Ясы, ... ... ... Тараз, Мерке қалалары жайлы мәліметтер бар.
Алдымен Сырдария өзені жайлы деректерге тоқталсақ. Кітаптың 520-бетінде ... ... . ... ... атты ... , - ... (, Бейрут, 1985 жыл, 520-бет).
(Бұл да сол кітапта, 477-бет).
Сондай-ақ, Гай Ле Стрэндж өз кітабында моңғол ... ... ... ... қолда-ныстан шығып, өзен деп атала бастағанын жазып кеткен.
(527-бет).

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның ежелгі қалалары7 бет
Қазақстан Республикасының ШҚО және Оңтүстік Қазақстан облыстарының туристік потенциалдары. Шекара қызметiнiң негiзгi функциялары4 бет
VII-XI ғ Оңтүстік және Батыс славяндар.Ежелгі орыстар мемлекетінің құрылуы. Киевская Русь. Крест жорықтары. Қалалардың дамуы.Крестшілердің мемлекеті8 бет
Ежелгі Қосөзен қала мемлекеттерінің тарихы73 бет
Қазақстанның ең ежелгі қаласы4 бет
Алматы ежелгі қазақ даласы38 бет
Алматы қаласы жайлы37 бет
Ақсақ Темір 8 бет
Рухани мәдениет. Дін. Өнер. Қазақстанның XIII-XV ғасырлардағы рухани мәдениеті38 бет
Сығанақ алғашқы қазақ мемлекеті – Ақ Орданың астанасы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь