Корпорация капиталын басқару ерекшеліктері

КІРІСПЕ 6

1 КОРПОРАЦИЯ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 8
1.1 Капиталдың экономикалық мәні мен мазмұны 8
1.2 Корпорация капиталының сыныптамасы және капиталды пайдалану тиімділігін анықтау әдістері 13
1.3 Корпорация капиталын басқарудағы қаржы менеджментінің ролі 21

2 АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ «ЭЛ.БИ.КАЗАХСТАН» ЖШС МЫСАЛЫНДА КАПИТАЛДЫ БАСҚАРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ТАЛДАУ 34
2.1 «Эл.Би.Казахстан» ЖШС.нің қаржылық нәтижелерін талдау 34
2.2 «Эл.Би.Казахстан» ЖШС.нің негізгі және айналым капиталын 2012.2014 жж тиімді басқарылуын талдау 41
2.3 «Эл.Би.Казахстан» ЖШС.нде меншік және қарыз капиталын басқару ерекшеліктері 49

3 КОРПОРАЦИЯ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДЕГІ БАҒАЛАУ 58

ҚОРЫТЫНДЫ 65

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 69
Тақырыптың өзектілігі. Нарықтық экономика жағдайларында кәсіпорындардың өзінің қаржылық – шаруашылық қызметіне қажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету олардың өз мойындарына түсіп отыр. Жоспарлы экономика жағдайларында кәсіпорындар қаржылық мұқтаждықтар мен қиындықтарға душар болған жағдайда мемлекеттің және оның орталықтандырылған қаржы жүйесіне арқа сүйейтін еді. Алайда нарықтық қатынастардың орнауы мен дамуы аталған мәселені кәсіпорындардың өз мойындарына жүктеп отыр.
Кәсіпорындардың меншікті және қарыз қаражаттарын тарту нәтижесінде қалыптасқан капитал құрылымы оның қызметінің тиімділігін, қызметінің түпкі мақсаты болып табыстылығын анықтап беретін бастапқы фактор болып табылады. Әрине, кәсіпорындар өз қызметі барысында меншікті капиталға арқа сүйейді. Олардың кәсіпкерлік табыстан алған табысы – бизнестің дамуының бірден-бір көзі болып табылады. Алайда, меншікті капитал кәсіпорындардың экономикалық-әлеуметтік дамуы мәселелерін шешу үшін жеткіліксіз, сол себепті кәсіпорындар өз қызметі барысында сырттан қаражат тартуларына тура келеді. Демек, қарыз қаражаттар тарту кәсіпкерлікті дамытудың басты шарты болып табылады.
Кәсіпорындар үшін оңтайлы капитал құрылымын қалыптастырудағы ең маңызды сұрақтар – бұл қажетті қаржы ресурстарын қандай бағамен тарту керек екендігі. Кәсіпорынның нарықтық экономика жағдайларындағы басты стратегиялық мақсаты өзінің ағымды және келешектегі нарықтық құнын арттыру және оны қолдау болып табылады. Ал бұл жетістікке жетудің бірден бір жолы – капиталдың құнын тиімді басқару. Капитал құны неғұрлым жоғары болса, кәсіпорын қызметінің тиімділігі де соғұрлым төмендей береді және керісінше. Сол себепті кәсіпорынның қаржы менеджерлері капитал құрылымын қалыптастыру көздерінің құнын анықтауға үлкен назар аударулары қажет.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі – кәсіпорындардың капитал құрылымын және оның құнын анықтаудың теориялық және әдістемелік негіздеріне сүйене отырып, оңтайлы капитал құрылымын қалыптастыру жолдарын іздестіру болып табылады. Осыған қол жеткізу үшін дипломдық жұмыстың мақсаты
Ел басының жолдауына сәйкес, корпоративтік секторды дамытуды шешу мәселелерінің бірі олардың қаржылық жағдайының тұрақтандырылуы, соған байланысты капитал құрылымын оңтайландыру мәселелері маңызды болып танылады. Албұл мәселені шешу үшін қаржы менеджментін осы салаға енгізу қажетті болып табылады.
Сонымен, жоғарыда аталған себептерге байланысты зерттеу тақырыбының өзектілігінде күмән жоқ деуге болады.
Тақырыпты зерттеу мақсаты корпорациялар капиталын тиімді ұйымдастыру мен басқару шараларын анықтау.
1. Басовский, Л.Е. Экономическая теория: Учебное пособие / Л.Е. Басовский, Е.Н. Басовская. - М.: ИНФРА-М, 2013. - 375 c.
2. Грязнова А.Г., Соколинский В.М. Экономическая теория: учебное пособие – М.: Кнорус, 2014. – 464 с.
3. Көпешова Б.Қ. Корпорациялар қаржысы. Қазақ Университеті. Алматы,2010
4. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И.. «Бухгалтерский учет на предприятии». Алматы, 1998.
5. Жуйриков К.К.,Раимов С.Р. Корпоративные финансы; Алматинская академия экономики и статистики, 2004г.
6. Есенгельдин Б.С., Ақбаев Е.Т. Қаржылық менеджмент: Оқулық. – Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2011. – 298 бет
7. Өмірбаева З.М. Бухгалтерлік есепке әдістемелік жинағы. Оқу тәжірибелік құрал. Қарағанды қ. 2013 ж. 350 бет.
8. Көкебаева А.М., Оспанов Е.Ж., Мырзабекқызы Қ., Алиева Г.Д.. Қаржы.- Түркістан, Тұран 2012 ж. 197 бет.
9. Павлова Л.Н., «Финансы предприятий», М. Издательское объединение «ЮНИТИ», 2012г.
10. Құлпыбаев С., Ынтыкбаева С.Ж., Мельников В.Д. Қаржы: Оқулық. – Алматы 2010– 670 бет
11. Өсербайулы С., Қалымбекова Ж.Қ. Қаржы менеджменті. Оқу құралы – Алматы, ЭБФ, ОЛ 2007
12. Мендалиева, С.Е. Қаржы менеджменті [Электронный ресурс]: оқу құралы. Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университеті.- Астана: ҚазЭҚХСУ БПО, 2011.- 272 б.
13. Тургулова, А. К. Финансовый менеджмент: учебное пособие. - Алматы: ТОО Издательство LЕМ, 2010. - 324 с
14. Волков А.А. Формирование приемлемой структуры капитала компании − условие роста ее инвестиционной привлекательности //Проблемы современной экономики, N 2 (22), 2013
15. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие. Алматы: Экономика, 2009 г.
16. Джаксыбекова Г.Н. Ключевые факторы, определяющие стоимость компании // Экономика. Финансы. Исследования // Ежеквартальный экономический журнал АО «Институт экономических исследований» и Министерства экономики и бюджетного планирования РК, 2012. - №1 (9).
17. Мальцев А. С. Оптимизационные методы управления ликвидностью компании // Финансовый менеджмент. - 2013. - N 3. - С. 16-29.
18. Коптева Е.П. Теоретические и методологические основы формирования политики управления пассивами предприятия. // Российское предпринимательство. № 11 Вып. 1 (195) 2013 год,cтр. 86-90
19. Ермекбаева Б.Ж., Купешова Б.К. Корпоративные финансы: Учебное пособие. – Алматы: Қазақ университеті, 2007. – 80 с.
20. Джаксыбекова Г.Н. Финансовый мониторинг. Оценка стоимости компании: Учеб.пособие.- Алматы: «Эрекет-Принт», 2009. - 339 с.
21. Евстафьева, Е.М. Зарубежная практика формирования учетно-аналитического обеспечения управления собственным капиталом коммерческих организаций / Евстафьева Е.М.// Международный бухгалтерский учет.- 2011.-№ 36
22. Өмірбаева З.М. Бухгалтерлік есепке әдістемелік жинағы. Оқу тәжірибелік құрал. Қарағанды қ. 2008 ж. 350 б.
23. Асқарова Ж.А. Бизнесті бағалау. Оқу құралы. Алматы: Заң әдебиеті – 2009.
24. Финансовый менеджмент: теория и практика: Учебник / Под ред.Е. С. Стояновой. - 5-е изд., перераб. и доп. - М.: Изд-во «Перспектива» 2009. -656 с.
25. Павлова Л.Б. Финансовый менеджмент. Управление денежными оборотами предприятия. – М. -Банки и биржи, ЮНИТИ, 2013. – 140с.
26. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности . -М. : Финансы и статистика, 2012. - 512 с.
27. Кусаинов К.К. и др. Финансовый анализ состояния предприятий в условиях рыночных отношений: Учебное пособие: Кокшетау 2011 г.
28. Кандинская О.А. Управление финансовыми рисками: поиск оптимальной стратегии. – М.: Консалтбанкир, 2013
29. Кадерова Н.Н. Корпоративные финансы Издательство: Алматы: Экономика, 2008
30. Михель, Э. Э. Корпоративные финансы: учебное пособие / Э. Э. Михель и др. - Алматы : Азия-Принт, 2010. - 400 с
31. Сапарова, Б. С. Финансовый менеджмент : учебник; НИИ Финансово-банковского менеджмента при КазЭУ им. Т. Рыскулова. - Алматы : Экономика, 2010. - 462 с.
        
        ҚAЗAҚСТAН РEСПYБЛИКAСЫНЫҢ БIЛIМ ЖӘНE ҒЫЛЫМ МИНИСТIРЛIГI
ӘЛ-ФAРAБИ aтындaғы ҚAЗAҚ ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНE ... ... ... ...
__________ 2015ж
Хaттaмa № ___
Кaфeдрa мeңгeрyшiсi
________________ М.Ж.Aрзaeвa

тақырыбындағы
ДИПЛOМ ЖҰМЫСЫ
5B050900 -
Oрындaғaн:
Ф11К1 тобының стyдeнті
________________________
(қолы, күні )
Паргана С.П.
Ғылыми ... ... ... күні ... ... ... күні )
Кeрімбeкова Н.Н.
Алматы 2015
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНE ... ... МEКТEБІ
В050900 мамандығы
кафeдрасы
Дипломдық жұмысты орындаyға бeрілгeн
ТАПСЫРМА
Ф11К2 тобының стyдeнті Паргана Сапармұрат Пахырұлы
Жұмыстың тақырыбы:
№ _________ ... ... ... өткізy мeрзімі _________________________
Жұмысты бастаyға дeгeн Қазақстан Рeспyбликасының нормативтік заңнамалық актілeрі мeн, отандық жәнe шeтeлдік ғалым-экономисттeрінің eңбeктeрі мeн ... ... жәнe ЖШС ... ... қолданылады______________________________________________
Диплом жұмысында қаралатын сұрақтардың тізімі нeмeсe диплом жұмысының қысқа мазмұны:_______________________________________________________
а) Корпорация капиталынның экономикалық мәні мен ... ... және ... ... ... қаржы менеджментінің ролі______
б) Алматы қаласы ЖШС мысалында капиталды басқару ерекшеліктері мен қаржылық нәтижелерін талдау__________________________
в) Корпорация капиталын ... ... жолы ... корпорация капиталын бағалау ұсынылған
Диплом жұмысын дaйындay
КEСТEСІ

Тaрay aттaры, қaрaстырылғaн сұрaқтaр тiзiмi
Ғылыми жeтeкшiгe тaпсырy мeрзiмi
Eскeртy
1
Әдeбиeттeрдi iрiктey жәнe ... ... ... ... ... құрy.
15.01.2015
Заңдар мeн әдeбиeттeрді талдаy
2
Ғылыми жeтeкшiмeн кeлiсe отырып диплом жұмысының жоспaрын тұзy ... ... ... ... ... құрy
3
1- тaрayды тeксeрy.
30.01.2015
Дипломдық жұмыстың тeориялық нeгізін құрастырy
4
Тәжiрибeлiк ... ... жәнe ... ... ... мeн ... бойыншa ғылыми жeтeкшiмeн кeлiсy.
19.03.2015
Ұсыныстарды қайта құрy
6
Диплом жұмысынa қойылғaн eскeртпeлeр бойыншa толықтырyлaр жaсaлып, ... ... ... тaпсырy
05.04.2015
Қайта өңдeліп толыұтырылды
7
Пiкiр жәнe Сын-пiкiрмeн тaнысy
15.04.2015
Қол ... жәнe ... ... aлa отырып жұмысты қорғayғa дaйындықтың aяқтaлyы
09.05.2015
Жұмыс қорғаyіа дайын
Тапсырманы бeрy мeрзімі
Кафeдра мeңгeрyшісі
э.ғ.к., доцeнт
_____________________________
Арзаeва М.Ж.
Ғылыми жeтeкші
аға оқытyшы
_____________________________
Купешова Б.Қ.
Тапсырманы ... ... ...
____________________________
Паргана С.П.
Реферат
Тақырыптың өзектілігі. Нарықтық экономика жағдайларында кәсіпорындардың өзінің қаржылық - шаруашылық қызметіне қажетті қаржы ресурстарымен ... ету ... өз ... ... ... ... экономика жағдайларында кәсіпорындар қаржылық мұқтаждықтар мен қиындықтарға душар болған жағдайда мемлекеттің және оның орталықтандырылған қаржы жүйесіне арқа сүйейтін еді. ... ... ... ... мен ... ... мәселені кәсіпорындардың өз мойындарына жүктеп отыр.
Кәсіпорындардың меншікті және ... ... ... ... ... ... ... оның қызметінің тиімділігін, қызметінің түпкі мақсаты болып табыстылығын анықтап беретін бастапқы ... ... ... ... кәсіпорындар өз қызметі барысында меншікті капиталға арқа сүйейді. Олардың кәсіпкерлік табыстан алған табысы - ... ... ... көзі ... ... ... меншікті капитал кәсіпорындардың экономикалық-әлеуметтік дамуы мәселелерін шешу үшін жеткіліксіз, сол себепті кәсіпорындар өз қызметі барысында сырттан қаражат ... тура ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытудың басты шарты болып табылады.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі - кәсіпорындардың ... ... және оның ... анықтаудың теориялық және әдістемелік негіздеріне сүйене отырып, оңтайлы капитал құрылымын қалыптастыру жолдарын іздестіру болып табылады. Осыған қол ... үшін ... ... ... ... ... ... корпоративтік секторды дамытуды шешу мәселелерінің бірі олардың қаржылық жағдайының тұрақтандырылуы, соған байланысты капитал құрылымын оңтайландыру мәселелері маңызды ... ... ... ... шешу үшін ... менеджментін осы салаға енгізу қажетті болып табылады.
Сонымен, жоғарыда аталған себептерге байланысты зерттеу тақырыбының өзектілігінде күмән жоқ ... ... ... ... ... ... тиімді ұйымдастыру мен басқару шараларын анықтау.
Дипломдық жұмыстың тақырыбын зерттеу барысында мынадай талаптар қойылды: Корпорациялар капиталының ... және ... ... ... капиталының экономикалық маңызы мен мазмұнын анықтау; Корпорациялар капиталының ұйымдастырылу ерекшеліктерін зерттеу.
Қойылған талаптарға сай мынандай мәселелер туындады: ... ... ... және ... ... және ... ... оқулықтары және ғылыми жұмыстарымен танысып анықтау; корпрорациялардың ұйымдастырылу ерекшеліктерін зерттеу барысында заңнамалық нормативтік актілермен танысу; қаржы менеджменті ... ... ... объектісі бойынша талдау.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
6
1
КОРПОРАЦИЯ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
8
1.1
Капиталдың экономикалық мәні мен мазмұны
8
1.2
Корпорация капиталының сыныптамасы және ... ... ... ... ... ... ... қаржы менеджментінің ролі
21
2
АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ ЖШС МЫСАЛЫНДА КАПИТАЛДЫ БАСҚАРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ТАЛДАУ
34
2.1
... ... ... ... ... негізгі және айналым капиталын 2012-2014 жж тиімді басқарылуын талдау
41
2.3
ЖШС-нде ... және ... ... ... ерекшеліктері
49
3
КОРПОРАЦИЯ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДЕГІ БАҒАЛАУ
58
ҚОРЫТЫНДЫ
65
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
69
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Нарықтық экономика жағдайларында кәсіпорындардың өзінің қаржылық - ... ... ... ... ... ... ету ... өз мойындарына түсіп отыр. Жоспарлы экономика жағдайларында кәсіпорындар қаржылық мұқтаждықтар мен қиындықтарға душар болған ... ... және оның ... қаржы жүйесіне арқа сүйейтін еді. Алайда нарықтық қатынастардың орнауы мен ... ... ... ... өз мойындарына жүктеп отыр.
Кәсіпорындардың меншікті және ... ... ... ... ... ... ... оның қызметінің тиімділігін, қызметінің түпкі мақсаты болып табыстылығын ... ... ... ... болып табылады. Әрине, кәсіпорындар өз қызметі барысында меншікті капиталға арқа ... ... ... табыстан алған табысы - бизнестің дамуының бірден-бір көзі болып табылады. Алайда, меншікті капитал кәсіпорындардың ... ... ... шешу үшін ... сол ... кәсіпорындар өз қызметі барысында сырттан қаражат тартуларына тура ... ... ... ... ... ... дамытудың басты шарты болып табылады.
Кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ең ... ... - бұл қажетті қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайларындағы басты стратегиялық мақсаты ... ... және ... ... ... арттыру және оны қолдау болып табылады. Ал бұл жетістікке жетудің бірден бір жолы - ... ... ... ... ... құны ... жоғары болса, кәсіпорын қызметінің тиімділігі де соғұрлым төмендей береді және керісінше. Сол себепті кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... құнын анықтауға үлкен назар аударулары қажет.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі - кәсіпорындардың капитал құрылымын және оның ... ... ... және ... ... сүйене отырып, оңтайлы капитал құрылымын қалыптастыру жолдарын іздестіру болып табылады. Осыған қол жеткізу үшін дипломдық жұмыстың мақсаты
Ел ... ... ... ... секторды дамытуды шешу мәселелерінің бірі олардың қаржылық жағдайының тұрақтандырылуы, соған байланысты капитал құрылымын оңтайландыру мәселелері маңызды болып танылады. ... ... шешу үшін ... ... осы салаға енгізу қажетті болып табылады.
Сонымен, жоғарыда аталған себептерге байланысты зерттеу тақырыбының өзектілігінде күмән жоқ ... ... ... ... ... капиталын тиімді ұйымдастыру мен басқару шараларын анықтау.
Дипломдық жұмыстың тақырыбын зерттеу барысында ... ... ... ... ... мазмұны және тұжырымдамаларын зерттеу;
* корпорациялар капиталының экономикалық маңызы мен мазмұнын анықтау;
* ... ... ... ... ... талаптарға сай мынандай мәселелер туындады:
* корпрорациялар капиталының мазмұнын және тұжырымдамаларын отандық және шетелдік ғалымдардың оқулықтары және ғылыми ... ... ... корпрорациялардың ұйымдастырылу ерекшеліктерін зерттеу барысында заңнамалық нормативтік актілермен танысу;
* ... ... ... ... зерттеу объектісі бойынша талдау.
Зерттеу объектісі: ЖШС-нің қаржы-шаруашылық қызметінде қолданылатын капиталы құрамы мен құрылымы.
Диплом жұмысының ... ... ... және үш ... ...
Бірінші бөлімде, капиталдың экономикалық мәні мен мазмұны, корпорация капиталының сыныптамасы және капиталды пайдалану тиімділігін анықтау әдістері, ... ... ... ... ... қаржы менеджментінің ролі қарастырылған.
Екінші бөлімде, кәсіпорынның капитал құрылымын басқаруда ЖШС-нің қаржылық ... ... ... Осы ... ... ... және ... капиталы мен меншік және қарыз капитадарын 2012-2014 жж тиімді басқарылуына талдау жасалған.
Үшінші бөлімде, корпорация ... ... ... ... ... Нарық жағдайындағы кәсіпорынның капитал құрылымын басқаруды жетілдіру жолдары ретінде кәсіпорында дағдарыстың алдын алу - капиталды оңтайлы басқару нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... құрылымын басқаруды оңтайландыру жолдары ұсынылған.
Методикалық негізі ретінде отандық және шетелдік ғалым экономисттердің жұмыстары, оқулықтар және ... ... ... ... ... жж. ... ... қарастырылды.
1 КОРПОРАЦИЯ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
* 1 Капиталдың экономикалық мәні мен мазмұны
Қазіргі кезең кәсіпкерлікті дамытуда өте қолайлы да ... ... ... тұр. ... ... ... тапсырмасы негізінде Үкіметпен бірлесе келе, бірқатар жұмыстары атқарылуда. Кәсіпкерлердің басын біріктіру. Кәсіпкерлердің басын біріктіре отырып, олармен кері байланыс тетігін ... ... ... ... мен ... ... ... оның қаржы тұрақтылығы болып табылады.
Экономика негіздері бойынша [1]
Нарықтағы сатушылар мен сатып алушылардың арақатынастарының объектісіне байланысты, капитал ... ... ... ... екі ... ... мүмкін.
* Өндіріс факторлары нарығында капитал деп олардың құндық өлшеміндегі физикалық капитал түсініледі. Бұл жағдайда капиталдар нарығы өндіріс факторлары нарығының бір ... ... ... ... нарығында капитал дер ақша капиталы түсініледі. Сондықтан капиталдар ... ... ... нарығының құрамды бөлігі болып табылады. [2]
Капитал:
* Өндіріс факторы ретінде және қаржы ретінде пайдалануға болады.
* Өндіріс ... ... ... өндіріс құралдарын сипаттайды. Мұнда ұзақ уақыт пайдаланылатын өндіріс құралдары (машина, құралдар) жер ... ... ... ... ... ... ... қуаты, жол байланыс қызметі).
Нақты капитал пайда болу үшін өндіріс құралдарын сатып алуға қаржы қажет. Осы ... ақша ... ... ... ... ... сатып алуға капиталдың жұмсалуы қаржыландыру, ал ақша капиталын нақты капиталға айналдыру- инвестициялау деп аталады.
Тауар өндірісі пайда ... ... ... ... ... тарихи формалар алған: сауда капиталы, өсімқорлық, өнеркәсіптік. Капитал түсінігіне ең толық, жан жақты зерттеуді жүргізген К.Маркс. Капиталдың қызмет ... ... ... ... ... ол оның мәнін, мазмұнын зерттеген. К.Маркс капиталды зат деп қоймай, ол оны қозғалыс деп ... ... ... мен жалдамалы жұмысшылар арасындағы ерекше белгілі тарихи қоғамдық қатынастар деп көрсетті. Осымен ... ... ... түрі ... ... - ... шикізат, құрал-жабдықтар. Кәсіпкерік сфераның қандайда болмасын, кәсіпкер капитал жұмсап өзіне тезірек пайда табуды мақсат етіп ... Ол ... ... ... ... Бұл үшін ол ... ... жалғастыра жүргізуі керек, яғни ұдайы өндіріс болуы керек. [1]
Экономикалық теорияда ... ... екі ... ... бар:
* капитал - деген ... - ... ...
* ... деген ақша сомасы.
Бірақ, капитал шаруашылықта пайда табу үшін қолданылады.
Экономикалық теорияның классиктері ... ... ... ... ... ... кезеңі деп тұжырымдайды.
Ұдайы өндіріс өнеркәсіптік капиталды пайдалану негізінде жүреді. Осы ... ... ... пайдалану негізінде жүреді. Ұдайы өндірістік процесті, осыған қатысатын өнеркәсіптік каиталдың функционалдық формаларының ... ... ... оны ... түрге бөлуге болады:
А - Т ...Ө ... Т1 - А1
Бұл мынадай заңды ... ... Т ... факторлары нарығында тауар формасын алған өндіріс факторларына ақша капиталы жұмсалады.
Сөйтіп, осы ақша капиталы өндіргіш капиталға айналады. Бұл капиталдың ... - ... ... ... процесінде өндіргіш капитал тауарлық капиталға айналады және ол ... ... құн ... ... атқарады:
... Т1 - А1
Тауарларға сіңген үстеме құн, оны нарықта өткізген соң, кәсіпкердің қарамағына түседі. Бұл сатыда ... ... тағы да ... ақша ... ... ... ... функциясы -- үстеме (қосымша) құнды өткізу, сату.
Капиталдың бір ... ... ... ... қозғалысын оның ауыспалы айналымы деп атайды. Формула көрсетіп тұр -- ... ... ... пайда жасауды көздейді:
d=А' - А ... А -- ... ... ...
d -- ... құн.
Авансталған капиталдың барлығының қозғалысын үзілмей қайталанып жүріп отыратын жеке акт емес процесс деп ... онда бұл ... ... ... ... мен оның ... ... бір-бірімен тура келмейді. Ауыспалы айналымның әрқайсысының нәтижесінде кәсіпкерге ақшалай формада авансталған капиталдың тек бір бөлшегі қайтып келеді; ... ... құн өз ... ... ... ... формасында толық қайтып түскенде капитал толық айналым жасайды.[2]
Корпорациялық қаржы позициясынан, капитал оны қалыптастыру мен қолдану бойынша корпорация мен басқа да ... ... ... ... ақша ... ... ... Капиталды қалыптастыру мен қолдану мәселелерін, оның құны мен құрылымын басқару ... ... ... И.А. Бланк, И.Т.Балабанов, В.В. Бочаров, В.Е. Леонтьев, В.В. Ковалев, В.В. Радостовец, Е.С. Стоянова, Т.В. Теплова, М.А. Федотова, О.И. Шмидт және ... да ... ... ... ... зерттеушілерінің ішінен Р. Брейли, Ю. Бригхэм, Ван Хорн, Р.К. Мертон, Г. Марковиц, С. Майерс, С. ... Р.Н. ... У.Ф. ... Д.К. Шим және т.б. ... атап өту керек.
Капиталды салу нәтижесінде негізгі және ... ... ... ... ету ... ... ... айналымнан тыс активтердің нысанына, ал айналым капиталы - айналым капиталдарының нысанына ие болады. Айналым активтеріне ... ... ақша ... ... ... ...
Капиталдың келесідей сипатты қасиеттерін белгілейік:
Капитал - бұл өзінің жеке өсуі үшін қолданылатын байлық. Тек өндірістік-тауарлық процесске ... ... ... ... ... ... құралдың қосымша обьектісін еңгізу шикізатқа, жұмыс күшіне және т.б. шығындардың ... де ... Оны ... ... ... қажеттілігін ескереді.[5]
Капитал - дара кәсiпкердiң немесе ұйымның активтерiндегi барлық мiндеттемелер шегерiлiп тасталғаннан кейiнгi үлес. ... - ... ... ... ... ... шегеру нәтижесінде пайда болатын қалдық. Бухгалтерлік есепте бөлімі кіші санаттарға ... ... ... ... ... кіші ... мынадай түрде болуы мүмкін: акционерлер енгізген қаражат, таратылмаған пайда және капиталдың шоттарына тікелей жатқызылатын пайда немесе залал.[6,7]
Өндірістік ... және ... ... ... ... ... және ... қызметі негізгі өндірістік капиталдарды - негізгі және айналым капиталдарын ... ... ... ... ... ... бөлінуі олардың айналымының сипатымен және дайын өнімді жасаудағы қатысуының нысанымен байланысты. Негізгі өндірістік капиталдар мен ... емес ... ... процесіне ұзақ уақыт бойы қатысады және өзінің құнын біртіндеп, бөліп-бөліп тозығына қарай жаңа өнімнің құнына көшіреді.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... құрылтайшылардың алғашқы жарналары, амортизациялық аударымдар және таза табыс жатады. Алғашқы шаруашылық жүргізуші субъектілерді құрған кезде өндірістік капиталдары, материалдық емес ... ... ... ... ... көзі жарғылық капитал болып табылады.
Мемлекеттік кәсіпорындарда өндіріске жұмсалған инвестициялардың бастапқы көзі ... ... ... мен ... ... тыс қорлар, ал мемлекеттік емес кәсіпорындарда акционерлік капитал атқарады.
Тартылған қаржылай қаражаттар акцияларды орналастырудан, еңбек ұжымы мүшелерінің заңды және жеке ... ... ... ... ... ... қаражаттарына коммерциялық банктердің ұзақ мерзімді несиелері, негізгі капиталдарды қаржы лизингі негізінде сатып алу және ... ... ... ... ... ... иелерінің салымдарынан плюс табысы бар қызмет есебінен алынатын және ... ... ... ... үшін ... ... ... қызметтің нәтижесінде меншік иелерінің салымдарын қысқартудан және меншік иелерінің төлемдерінен тұрады.
Капитал - қаржы менеджментінің негізгі ... ... Бұл ... ол ... ... ... ... ақшалай, материалдық және материалдық емес түрдегі қаражаттардың жалпы ... ... ... ... ол ... мен ... шаруашылық субъектілері арасында оны қалыптастыру және пайдалануға ... ... ... ... ... ... білдіреді. Мұндай ақшалай қатынастар заңды тұлға ретіндегі корпорация мен оның акционер инвесторлары, несиелеушілері, ... ... ... сатып алушылары және мемлекет (салық пен алымдарды төлеу) арасында пайда болады.[3]
Капитал салу нәтижесінде ... және ... ... ... ... ... барысында негізгі капитал айналымнан тыс активтерге, ал айналымдағы капитал - айналымдағы ... ... ... ... ... активтерге авансыланған ақшалай қорлары айналым қаражаты болып табылады.
Капитал - бұл өзінің жеке ұлғаюына ... ... ... ... Өндірістік-сауда үдерісінде капиталды инвестициялау ғана кәсіпкер табысын құрайды. Капитал құны белгілі капитал сомасын қатыстыру үшін қанша төлеу (ақшалай қаражат беру) ... ... Жеке ... құны - ... ... ... ... түсетін дивиденділердің сомасы немесе пайлық салымдар бойынша төленген пайданың және соған ... ... ... Заемдық капитал құны - несие немесе облигациялық заем үшін төленген пайыздардың және ... ... ... ... ... ... құны - бұл несиелік борыш бағасы. Ол ... ... ... үш ... ... ... ішінде немесе келісіммен (шартпен) белгіленген мерзімде төленбеген несиелік борыш үшін төленетін айыптық санкциялардың сомасы болып ... ... ... ... ... ... ... көздерін (баланс пассивтерін) білдіреді.
Капитал өз иелерінің ағымдағы және келешек кезеңдердегі күйлілігінің ... көзі ... ... Ол, сондай-ақ, фирманың (корпорацияның) нарықтық бағасының басты өлшеуіші ретінде бола алады. Ең ... бұл оның таза ... ... ... ... капитал. Сонымен қатар пайдаланатын меншікті капитал көлемі қосымша табыс әкелуге қабілетті ... ... ... ... де сипаттайды. [3]
Қаржы көздерінің құрылымын дұрыс қалыптастыруды ... және оны ... ... ... ол ... орынды, ұтымды орналасқандығын білдіреді. Сонымен бірге ол ақпараттарды іштей және сырттай пайдаланғандығын бағалайды. Ақпараттарды іштей ... - банк ... ... ... жиынтығындағы меншікті капитал үлесінің өзгергенін бағалайды, әсіресе бұл ... ... - шарт ... ғана ... ... ... ... капиталдың үлесі төмендегенде тәуекел толысады, қауіп күшейеді. Сонымен бірге капитал құрылымын дұрыс қалыптастыруды ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Қысқа мерзімді несиенің кемуі мен меншікті капиталдың ұлғаюы субъект қызметінің тұрақты түрде ... ... ... ... бір ... мұндай қорытынды жасауға да бола бермейді. Себебі мұнда қаржылар үлесінің көбеюі басқа факторлардың әсерінен де болуы ... ... үшін ... ставкалары мен дивиденттерден де болуы мүмкін. Егер несие ставкасы девидендтен төмен болса ол ... ... ... ... ... ... ... Егер жағдай керісінше болса, онда меншікті капиталды мақсатты түрде пайдалануға болады. Капиталдың құрылымы ... ... ... ... тікелей байланысты тәуелді болады.
Кәсіпорын капиталының экономикалық мәнін қарастыра отырып, мынанадай мінездемелерге тоқталып кетейік:
1. Кәсіпорын капиталы өндірістің негізгі факторы болып ... ... ... өндірістік кәсіпорында шаруашылық қызметті қамтамасыз ететін үш негізгі ... ... ... ... ... жер және ... да табиғи ресурстарды; еңбек ресурстары. Осы өндіріс факторлары жүйесінде капиталға маңызды рөл атқарады. Демек, ол ... ... бір ... ... біріктіреді.
2. Капитал табыс әкелетін кәсіпорынның қаржылық ... ... ... өзретінде ссудалық капитал формасында оқшауланған өндірістік фактордан бола алады. Яғни, кәсіпорынның қамтамасыз етілген кірістерін қалыптастыруының өндірістік емес (операциондық), оның ... ... ... сферасында болады.
3. Капитал меншік иесінің жағдайын қалыптастыруының негізгі қайнар көзі болып табылады. Ол осы жағдайдың ағымдық және ... ... ... ... ... деңгейді қамтамасыз етеді. Ағымдық кезеңдегі тұтынылған капиталдың бөлігі оның құрамынан ... ... ... ағымдық кезеңдегі қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталады. Демек қалған бөлігі капитал функциясын атқарады. Жинақталған бөлігі болашақ немесе перспективті кезеңдегі меншік иесінің ... ... үшін ... етуге талап етілген. Яғни, жағдайын болашақ деңгейін қалыптастырады.
4. Кәсіпорын капиталы оның нарықтық құнының ... ... ... ... Бұл ... ... кәсіпорынның меншікті капиталы болады. Яғни, ол оның таза активтер көлемін анықтайды. Сонымен бірге кәсіпорынның меншікті капиталының қолданылған ... ... және ... заемды қаржы қаражат тарту, қосымша табыс алуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... бұл кәсіпорынның нарықтық құнын бағалау бағасын қалыптастырады.
5. Кәсіпорынның капитал динамикасы шаруашылық қызметтің маңызды барометр деңгейінің тиімділігі болып табылады. ... ... ... ... қарқынды өзіндік өсуі, жоғары деңгейлі өалыптастыру және кәсіпорын кірісін тиімді тартумен, оның ... оның ... ішкі ... көздері есебінен қолдау қабілеттігімен мінезделеді. Сол уақытта меншікті капитал көлемінің төмендеуі ереже бойынша кәсіпорынның қызметінің ... ... ... болып табылады.
Сонымен, капитал кәсіпорынды құрудың және дамытудың басты экономикалық базасы болып ... ... ол ... ... ... ... материалдық емес және ақшалай қаражаттардың жалпы құнын сипаттайды. Өндіріс барысында қызмет етуі арқылы капитал кәсіпорын иелерінің, басшыларының, жұмысшыларының, сондай-ақ ... ... ... ... Сол себепті де ол кәсіпорынды басқарудың негізгі объектісі болып табылады, ал оны барынша тиімді қолдану ... ... ең ... міндеттерінің бірі болып табылады.
+ Корпорация капиталының сыныптамасы және капиталды пайдалану тиімділігін анықтау әдістері
Ресей ғалымы Павлова Л.Н. ... салу ... ... және ... ... ... деп сыныптама береді. Қызмет ету барысында негізгі капитал ... тыс ... ... ал айналым капиталы - айналым капиталдарының нысанына ие болады. ... ... ... ... ақша ... ... ... білдіреді.[9]
Ал отандық авторлар Құлпыбаев С., Ынтыкбаева С.Ж., ... В.Д. деп ... ... ... ... ... ... олардың айналымының сипатымен және дайын өнімді жасаудағы қатысуының нысанымен байланысты. [10]
Капиталдың әр түрлі элементтерінің айналымы ... ... ... құңның айналымдағы әр қилы функцияларына сәйкес, капитал негізгі және айналмалы болып болінеді.
Негізгі капиталға ... ... құны ... ... ... ... және жумысшы күшінің төлем құңдары жатады. Капитаддың осы бөлшектерінің айналымының айырмашылықтары, өңдіргіш капиталдың құнының әр элементтерінің жасалынатын өнімге өзінің ... ... ... әр ... болуымен байланысты болады.
Негізгі капитал - бұл өндіріс ... ... ... ... өз ... өнімге бір-бірте ауыстырып, меншік иесіне ақшалай формада бірте-бірте қайтып оралатын капитал. Нсгізгі капиталға барлық ... ... ... ... құрылыстардың құны жатады. ІІІикізат, отын, материалдар айналмалы капиталға жатады, бұлардың құны ... ... ... ... ... ... оралып отырады. Осыған жұмысшы күшінің төлем құны да жатады.
Айналмалы капитал - ... ... бір ... ... ... оның құны, оны тұтыну процесінде толығынан өнімге ауысып, әрбір ауыспалы айналым актісінің соңында (жоғарыда айтылғандай) ақшалай формада тұтас ... ... ету ... ... өте ... экономикалық көрсеткіштерге жатады. Өйткені, басқа кәсіпкерлермен бәсекелестік жағдайда ұтысқа тек уақыт ... ... ... ... уақыт ұтқан алдымен жеңіске жететін болғандықтан, капиталдың қызмет ететін уақыт мерзімін сипаттайтын көрсеткіштер ең маңызды экономикалық ... ... ... ... ... ... оның бір жыл ішіндсгі айналым саны арқылы есептеледі:
П = ... П - ... ... - ... ... ... бірлігі ( 1 жыл),
Т - берілген капиталдық айналым мерзімі (ай).
Капиталдың айналымы, көрсеткіш ретінде, сату көлемі мен ... ... ара ... сипаттайды, яғни активтердің таза салымы қандай дәрежеге жеткенше өткізу (сату) жүріп отыратынын көрсетеді:
К1 =
Сатудың көлемі
Салынған капитал.
(3)
Осы ... ... ... айналмалы капиталдың айналуының коэффициенті жатады, бул осы кезендегі айналмалы капиталдын орташа қалысының, осы ... ... ... ... ... ... ... болінісіне тең болады.
Rоб=
Айналмалы капиталдың орташа қалдығы
Сатылған өнімнің құны
(4)
Мысалы, бір жылда сатылған өнімдерден ақшалай түсімі - 2000 млн. теңге болса, ал ... ... ... орташа қалдығы -- 400 млн. теңге, онда ... ... ... ... ... млн. ... ... айналмалы капиталға салымының әрбір теңгесі бір жылда бес айналыс жасағаның көрсетеді.
Айналыс санын біле отырып, біз ... ... бір ... ... ... көрсеткішін есептей аламыз (От);
(5)
немесе біздің мысалда: ... ... ... қаржылык жағдайын бағалаудағы мағынасы өте зор болады, өйткені айналмалы құрадардын ақша формасына айналу шапшандығы, кәсіпорынның ... ... ... әсер ... ... мен қысқа мерзімді міндеттемелер сомасының сәйкестігі, қазіргі әрекет ететін капитал мен кәсіпкерді төлем қабілетін байланыстырады.
Қазір әрекет ететін капитал - бұл ... ... ... ... ... қарыз міндеттемелер сомасынан артыктығы:
К2 =
Айналмалы капитал
Қысқа мерзімді міндеттемелер
(6)
Өтеу
=
Қажетті капиталдық салымдар
мерзімі
Жылдық амортизация + ... ... және ... ... қызметтерін сипаттау үшін олардың пайдалану тиімділігін көрсететін көрсеткіштер қолданылады.
Бұлардың екі түрі бар:
* ... (қор ... ... өнім ... ... қорлар көлемі
(8)
2) Сыйымдылық (қор сыйымдылыгы) көрсеткіштері:
Фе=
Негізгі өндірістік қорлар ... ... ... кайтарымы негізгі капитал дәрежесінің тікелей көлемі болып табылады. Қор ... ... ... қор ... деп аталады.
Қор қайтарымының көрсеткіші негізгі капиталдың бірлігінеқанша өнім шығарылады деген сүрақка жауап береді.
Осы көрсеткіштерді пайдалану салалық ... ... ... және т.б. ... ... ... кәсіпорын үшін өз капиталдарының қорланып отыруы өте маңызды.Капиталдың қорлану ... оның ... ... немесе капиталдың құн бойынша (С:V) құрылымы өзгереді, яғни өндіріс ... ... (С) ... ... капитал тезірек өседі. Ал, жұмыс күшін (V) сатып алуға ... ... ... азаяды, себебі, кәсіпкер бәсекелестік жағдайда кәсіпорынды техникалық жарақтандыруға барынша ұмтылады. Капиталдың техникалық құрылымы өзгеруінің нәтижесі-бұл С мен V ... ... яғни ... құрал жабдығы санының жұмыскерлер санына қатынасы.
Капиталдың қорлану процесі екі ... ... ... ... ... Капиталдың орталықтануы.
Капиталдың шоғырлануы - бұл қосымша құнның есебінен капитал мөлшерінің өсуі. Капиталдың ... - ... ... ... ... ... айтамыз. Осы процесте бар капиталдың өзі жойылады немесе басқаларға қосылады.
Меншiк капиталы. Жеке қызмет ... ... ... ... ... қызметті жүргізетін кез келген шаруашылық субъект шаруашылық қызметін жүзеге асыру үшін қажет құқықтар мен артықшылықтарды алу үшін ... ... ... материалдық құндылықтардың және ақшалай қаражаттардың жиынтығы болып табылатын белгілі бір капиталға ие болу ... ... ... ... оның ... капиталы құрайды. Меншікті капитал мөлшері кәсіпорынның баланс пассивінде көрініс табады. Ол мына ... ... ... капитал;
* Акционерлік қоғам алып сату үшін немесе жою үшін ... ... ... ... ... ... ... капитал;
* Қосымша капитал;
* Бөлінбеген пайда (орны толтырылмаған залал);
* Мақсатты қаржыландыру.
Кәсіпорында капитал қалыптасады: жарғылық капиталдан; ... ... ... ... ... (активтерді қайта бағалануы, бағам айырмашылық); бөлінбеген табыс ... ... ... ... ... тең, ... құжаттар негізінде қалыптасады.
Меншікті капитал - ол, міндеттемелерді шегертткеннен кейінгі ... ... ... меншікті капитал құрылымы: жарғылық капитал, төленбеген капитал, сатып ... ... үлес ... ... ... ... ... пайда (жабылмаған залал), қорытынды пайда (қорытынды залал). Бухгалтерлік есеп шоттардың ... ... ... ... ... қорлар ретінде;
- ақшалай;
-негізгі құрал ретінде;
- МЕА;
-қаржылық инвестиция;
-жылжымайтын мүлікке инвестиция;
- биологиялық активтер;
Резервтік ... ... ... ... жабуға
- өткен жылдардың шығындарын жабуға
- құрылтайшылар ұлестері есептелуіне. [7]
Жарғылық капиталы - өз қызметін бастау үшін акционерлік қоғамдар және ... да ... ... ... ... капитал мөлшері. Оның мөлшері шартпенен және жарғымен белгіленеді. Жарғылық қоры ... ... жеке ... ... қосылымдар және де басқа ноу-хау, патенттер, лицензиялар және басқа да жолмен құрылады. Жарғылық капитал негізгі және айналымдағы қаржы ... ... ... ... ... ... реттелуіне ерекше мән беріледі, яғни оның негізгі функцияларын ескере тұратын болсақ.
Меншік капиталының ... ... ... ... ... ... құрайды. Ол өндірістік - комерциялық ... ... ... ... Меншік капиталының қалыптасу саясаты екі мақсатта көздейді.[3]
1. Меншік капиталының есебінен қажетті айналымнан тыс активтің көлемін құру ... ... ... - СОосК) Оның мөлшері мына формуламен анықталады:
СОосК = ВОА - ... ... ВОА - ... тыс ... - айналымнан тыс активтерді қаржыландыру үшін қолданылатын ұзақ мерзімді міндеттемелер.
* Айналым активтерінің, меншік капиталы ... ... ... ... ... ... капиталы - СобК):
СобК = ОобА - ДОоб - КОоб, ... - ... ... - айналым активтерін қаржыландыруға бағытталған ұзақ мерзімді міндеттемелер.
КОоб - айналым активтерін ... ... ... ... ... капиталдың айналымынан тыс активтермен ұзақ мерзімді міндеттемелердің мөлшерінен асып кетуі таза айналым капиталын құрайды.(ЧОобК):
ЧОобК = СК - (ВОА - ... ... СК - ... ... ... кезеңде корпорацияның бос ақша қаражатының сомасын сипаттайды. Меншік капиталының айналым коэфиценті мына ... ... ... ... - 0,2-0,37 ұсынылған көрсеткіштің мәні. Бұл ... ... қай ... ең жақсы өтетін формада тұрғанын анықтайды. Меншік капиталын басқару жинақталған бөлігін рационалды қолданумен ... ғана ... ... болашақта дамуын қамтамасыз ететін қаржылық ресурстың жеке көздерін қалыптастыру. Меншік капиталын басқару процесінде оны қалыптастыру көздері ішкі және сыртқы болып ... Ішкі ... ... ... ... ... негізгі құралдарды қайта бағалау нәтижесінде меншік капиталына қосылатын қаражаттар;
- басқада ішкі көздер (резервтік қор).[3]
Амортизациялық аударымдар да ... ақша ... ... ішкі ... ... ... олар ... капиталының мөлшерін өсірмейді, тек қана оны қайта инвестициялау әдісі ... ... ... ресуртарын қалыптастыру саясаты (МҚР) корпорацияның өзін-өзі қаржыландыруды қамтамас етуге бағытталған. Берілген саясат келесі кезеңдерден тұрады:
* базалық кезеңде МҚР - ды ... мен ... ... алдағы кезеңде МҚР - ның жалпы қажеттілікті анықтау;
* басқада көздерден меншік ... ... ... ... ішкі және ... ... ... МҚР-ның максималді көлемін қамтамасыз ету;
* МҚР-ын қалыптастыруда ішкі және сыртқы көздердің ара қатынасын ұлғайту.
Кәсіпорынды ресурспен қамтамасыз ету оны ... ... ... ... табылады. Қаржылық ресурстардың болуы өндірістік кәсіпорындарда қарыз капиталының қалыптасу мүмкіндігін анықтайды. Осыған байланысты, қарыз капиталының қалыптасуын басқару жүйесі - ... ... ... ... ... ... ... корпорациялар өз қызметін меншік қаражаттарымен қатар, қарыз ... де ... ... алдымен, қарыз қаражаттары меншік көздерінің өсу қарқыны корпорацияның өсу қарқынынан артта қалған жағдайда корпорацияның ағымдағы қажеттіліктерін қаржыландыру үшін, өндірісті жаңғырту, ... жаңа ... ... ... өз ... ... басқа бизнес түрлерін иелену және т.б. үшін қажет. Инфляция мен меншік айналым қаражаттарының жетіспеушілігі көптеген ... ... ... қаржыландыру үшін қарыз капиталдарын тартуға мәжбүрлейді.
Айналым капиталын борыштық көздерден ... ... - ... ... акционерлер санының өсуін қаламауында, сонымен қатар қаржылық тұтқа әсерінде көрініс табатын несиенің өзіндік құнының акционерлік капитал ... ... ... ... ... капиталы - корпорацияға табыс әкелетін қарыз қаражаттарының ... ... ... ... мен ... ... ... менеджменттің көптеген мәселелерін шешудегі қажетті кезең болып табылады, олардың ішіндегі кең ... ... ... ... ... мен ... ... бағалау;
* мүмкін болатын банкроттықты және капитал құрылымын оптимизациялауды болжау;
* қарыз капиталының бағасы мен корпорация ... ... ... ... ... қаржылық тәуекелдің мүмкін болатын дәрежесін анықтау;
Меншік иелерінен бастап, мемлекеттік ... ... ... танытқан әр түрлі жақтар осы мәселелердің әр қайсысын қоюы мүмкін, сондықтан қарыздық қаржыландырудың түрлерін өздерінің қызығушылықтарына қарай ... ... ... ... ... ... ... мағынасы корпорацияның қаржылық жағдайын бағалағанда және қаржылық тәуекелдің жалпы деңгейін сипаттағанда кездеседі. Бұл ... ... ... ... ... өтеу ... тез әрі қарапайым бағалауға деген қызығушылықтарынан пайда болған. Қарыз құралдары үлесінің көбеюі корпорацияға салынған салымдардың тәуекелін ұлғайтады және алдағы ... осы ... ... ... ... зерттеуді қажет етеді.
Қарыз капиталының мазмұнын, көлемі мен бөлек құраушы бөлшектерінің мөлшерін анықтаудан басқа маңызды сәт - ... ... ... талдау болып табылады. Болашақта инвестор болуы мүмкін тұлғалардың көзқарастары бойынша, ... ... ... ... ... ... ұзақ ... несиелердің бар болуын жағымды құбылыс ретінде санау ... ... ... ... ... ... шешім олардың бағасын салыстырмалы талдау негізінде, сондай-ақ жалпы ... ... ... ... қарыз капиталын қолдану әсерін бағалау негізінде қабылданады. Қарыз капиталын тиімді басқару меншік ... ... ... ... (1 - ... салу мөлшерлемесі ) * ЭР+ЭФР, ... - ... ... қолданатын кәсіпорынның меншік қаражаттарының рентабельділігі;
ЭР - ... ... - ... ... ... = (1 - ... салу ... ) * ЭР ... - ... ... ... ... ... ... рентабельділігі.
Қаржылық тұтқа әсерінің бірінші құраушысын қарастырайық:
диференциал - активтердің ... ... мен ... қаражаттарының пайызының орташа есеп айырысу мөлшерлемесі арасындағы айырма. Салық салуға байланысты дифференциалдың, ... ... ... ... салу мөлшері) ғана қалады, яғни:
ДИФФЕРЕНЦИАЛ=(1 - салық салу мөлшерлемесі ) * (ЭР-СРСП) ... ... - ... иығы - ... ... әсер ету ... сипаттайды. Бұл - қарыз қаражаттары (ЗС) мен ... ... (СС) ... қатынас. Қаржылық тұтқа әсерінің екі құраушысын біріктіру арқылы ... ... ... = (1 - ... салу мөлшерлемесі ) * (ЭР-СРСП)*ЗС/СС (17)
Әсер экономикалық рентабельділік пен пайыздың ... есеп ... ... ... ... ... пайда болады. Басқаша айтқанда, кәсіпорын қаражаттары ең аз дегенде несие ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Күрделі қателіктен сақтану керек: пайыздық орташа есеп айырысу ... ... ... ... ... мөлшерлемесімен сәйкес келмейді.
ПАЙЫЗДЫҚ ... ... ... несиелер бойынша
ОРТАША ... ... ... шығындар 100%
ЕСЕП = ... ... ... ... ... ... ... жалпы сомасы
(СРСП)
(18)
Кәсіпорынның қарыз капиталын қалыптастыруда тиімді басқарудың шарттары:
Кәсіпорынның қарыз құралдарын тарту бағдарламасын өткізуді бір стратегияға бағытталған ... ... ... жүзеге асыру.
Қаржылық ағымдардың келуін ұйымдастыруды, басқару шешімдерін қабылдау үшін қаржылық ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ... ... (қор, ... ... және оның ... ... ... қоғамдық институттарды, акционерлік меншікті және ақша айналысының тұрақтылығын дамыту.
+ Корпорация капиталын басқарудағы қаржы менеджментінің ролі
Капитал ... ... ... ... ... ... ал оны барынша тиімді қолдану қаржы менеджментінің ең маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.
Капиталды және ... ... ... ... XX ... ... ... жеке дара қарастырылуы экономикалық ғылымдарда орын алды. Қаржылық менеджмент - ақшалай түсімдерде, қаржылық қатынастарда кездесетін қаржы ... ... ... басқару ретінде қалыптасты. Қаржыны басқарудағы басты мақсат - бұл табыстарды және ... ... ... ... ... ... ... қаржылық менеджмент теориясының дамуы 1958 жылдан басталады. Бұл жылы Ф. Модильяни және М. ... ... ... ... ... еңбектерінде капиталдың құны анықталды (дисконттау ставкасы). [11]
Қаржы менеджменті - көсіпорында ... қоса ... ... ... ... және реттеу, жоспарлау, шешімдер қабылдау, окімдер әзірлеу және ... ... ... ... бұл ... ... тар ... қаржылық жоспарлау үгымының ауқымынан кең. Стратегиялық қаржы менеджменті инвестицияларды және капитал құрылымын ұзақ мерзімді баскаруды қамтиды. Оралымды ... ... ... ... етуге жатады.[12]
Қаржылық менеджмент - қалыптасу, қозғалу, ... және ... ... ... ақшалай қаражаттарды, қаржылық ресурстарды басқаруды білдіретін, экономикалық қатынастарға саналы және ... ... ... авторлар Құлпыбаев С., Ынтыкбаева С.Ж., Мельников В.Д. деп айтқан.[ 10]
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы бөлімдері (службалары) кредиттік және есеп ... ... ... ... факторингтің және басқалардың) жаңа нысандарын пайдалана отырып, оперативті қаржылық жоспарлауды, қаржылық ресурстармен оңтайландыруды ... ... ... ... ... ... функциялармен қатар, жоғарғы органдар - олардың қатысушыларының жалпы жиналысы (өкілдіктерідің жиналысы), акционерлік қоғамдарда - акционерлердің жалпы ... ... ... ... ... - ... ... лауазымды адамдарының, соның ішінде қаржыны басқару жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... вице-президентті (басқарушының орынбасарын); ол серіктестіктің (қоғамның) тиісті бөлімшесіне - қаржы бөліміне, топқа, секторға жетекшілік ... ... оның ... жеке ... - ... ... ... қаржылық қызметінің бағыттары жөніндегі қаржы менеджерлері жұмыс істейді.[10]
Е. С. Стоянова ... ... ... И. Н. ... ... ... ... әдістер негізінде фирма қаржы-шаруашылық қызметін басқаруға бағытталған, кәсіпқой ... түрі ... ... И. Т. ... ... анықтама береді [11].
Сонымен қаржылық менеджмент кәсіпорынның стратегиялық және тактикалық мақсаттарына жетуге, оның қаржылық ресурстарының қозғалысын және қаржылық ... ... ... ... ... арасында пайда болатын, қаржылық қатынастарды ұтымды басқаруға бағытталады.
Қаржылық менеджмент басқару органы ретінде басқару аппаратын білдіреді. Ірі ... ... ... қаржылық дирекция жатады. Қаржылық дирекцияға қаржылық бөлім, жоспарлы-экономикалық бөлім, экономикалық талдау зертханасы кіруі мүмкін.
Қаржылық дирекцияның басты қызметтері:
- шаруашылық субъектісінің қаржылық даму ... ... ... ... ... ... бағдарламасы мен қаржылық стратегиясын қалыптастыру;
- инвестициялық саясатты анықтау;
- несие саясатын құрастыру;
- шаруашылық субъектісінің барлық бөлімшелері үшін қаржылық ресурстар шығындарының ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектінің қаржылық қызметін қамтамсыз ету;
- кепілдік, трасттық, лизингтік және басқа қаржылық операциялардың коммерциялық тәуекелінен сақтандыруды жүзеге ... ... ... бухгалтерлік балансын құрастыру, қаржы аймағында бухгалтерлік және статистикалық есепті ... ... ... ... қызметін талдау.
Қаржылық бөлім бастығының қызметтік міндеттеріне мыналар жатады:
- ағымдық жағдайды ... ... яғни ... ... ... ... ... сатуға келісім-шарттарды бекіту;
- несиеге сату саясатын анықтау;
- ресурстарды сатып ... ... ... ... ... ... мен шығындалуын басқару;
- күнделікті тәртіпте дебиторлық және кредиторлық қарызды басқару;
- бар қаражаттардың қаржылық ... ... ... жаңа ... ... іздеу;
- айналым құралдарына қажеттілікті анықтау;
- банктермен қысқа мерзімді несиелер туралы келісімдер жүргізу;
- кэш-менеджмент (ақшалай қаражаттар мен қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... талдау;
- қаржылық жоспарлау, болжамдау;
- кәсіпорынның жалпы бюджеті шегінде қаржылық бюджеттерді ... ... ... кәсіпкерлік қызмет түрі ретінде сыртқы орта өзгерістеріне белсенді түрде әсер ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік түрі ретінде жоспарлау мен басқарудың, қаржылық талдаудың, жаңа тәсілдер енгізулердің ғылыми негізін қолдануды білдіреді. Кәсіпкерлік түрі ... ... ... жеке ... түрі болып қарастырылады. Бұл қызметті кәсіпқой менеджерлер, сондай-ақ қаржылық институттар (холдингтік компаниялар, трасттық компаниялар және т.б.) ... ... ... ... мен ... қатынастарды басқару аймағында кәсіпкерлік үшін қаржылық менеджмент нарықтық қызмет етуіне негіз болады. Қызмет түрі ретінде ... ... ... ... шаруашылық субъектісінің қаржы саясатын құрастыру мен жүзеге асыру;
- қаржылық сұрақтар ... ... ... ... ... мен ... ... әдістерін табу;
- шаруашылық субъектінің қаржылық есебін жасау мен ... ... ... ... ... ... ... капиталға шығынды бағалау;
- қаржылық менеджерлер жұмысын шаруашылық субъектісі жетекшілерімен үйлестіру;
- шаруашылық субъектісінің кәсіпкерлік қызметін басқару ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық ресурстар қозғалысына, оларды қолдану тиімділігін арттыру мақсатындағы басқарушы әсерді жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... іштей екі жүйеден тұрады: басқарылатын жүйе (басқару объектісі) және ... жүйе ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілер және олардың бөлімдері арасындағы қаржылық қатынастар мен ... ... құн ... ... ... жүзеге асыру шарттарының жиынтығы жатады.
Басқару объектісі - ... ... ... ... ... ... бағытталған қызметін жүзеге асыратын адамдардың арнайы тобы (басқару аппараты ... ... ... ... ... ... ... басқару объектісі жүйені білдіреді. Қаржылық жүйе - ... ... бір ... ... жүйе элементтерден тұрады. Қаржылық жүйе элементтер жүйесі ... ... ... ... ... айналым қорлары, жарғылық капитал) тұрады. Шаруашылық субъектісі бөлімдерінің қаржысы үшін жүйенің бөлінбейтін элементтері ретінде қаржылық ресурстар қарастырылады.
Субъект ... ... бір ... ... ... әсер етеді. Басқару процесі ақпаратты алуды, беруді, қайта өңдеуді және қолдануды білдіреді.
Сонымен ... ... ... ... - ... нарықтық құнын еселету. Осы негізгі мақсатты жүзеге асыру үрдісінде қаржылық ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуы үшін, оны қаржылық ресурстардың қажетті көлемімен қамтамасыз ... ... даму ... ... ... ... ... ету;
б) кәсіпорынның ақшалай айналымын оңтайландыру және тұрақты төлем қабілеттілігін қолдау;
в) активтерді тиімді пайдалану және кәсіпорын пайдасының есебінен кәсіпорын ... ... ... ... кәсіпорын қызметінде қаржылық тәуекелдер деңгейін төмендетуді қамтамасыз ету.
Жоғарыда көрсетілген міндеттерді шешу қаржылық ... ... ... ... ... ... ... ортаны зерттеу мен қаржылық нарықтың жағдаятын болжау;
- кәсіпорынның қаржылық стратегиясын қарастыру;
- кәсіпорынның қаржылық қызметін талдау мен жоспарлау;
- ... ... ... ... ... қаржылық жақтары бойынша шешімдер қабылдау;
- кәсіпорынның ең ұтымды даму жолдарын қамтамасыз ететін инвестициялық шешімдерді қабылдау;
- кәсіпорын қаржылық қызметінің жеке ... ... ... органдармен, қаржылық нарық инфрақұрылымы субъектілерімен өзара тиімді әрекет ... ... ... ... ... шешімдерінің орындалуын бақылау мен үйлестіру.
Қаржылық менеджмент кәсіпкерлік қызмет түрі ретінде сыртқы орта өзгерістеріне белсенді ... әсер ... ... қызметті білдіреді. Қаржылық менеджмент кәсіпкерлік түрі ретінде жоспарлау мен басқарудың, қаржылық талдаудың, жаңа ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік түрі ретінде қаржылық менеджмент жеке қызмет түрі болып қарастырылады. Бұл қызметті кәсіпқой менеджерлер, сондай-ақ қаржылық ... ... ... ... ... және т.б.) ...
Қаржылық ресурстар қозғалысы мен қаржылық қатынастарды басқару аймағында кәсіпкерлік үшін қаржылық менеджмент ... ... ... ... болады. Қызмет түрі ретінде қаржылық менеджмент мыналардан тұрады:
- шаруашылық субъектісінің қаржы саясатын құрастыру мен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... нақтылау мен жүзеге асыру әдістерін табу;
- шаруашылық субъектінің қаржылық есебін жасау мен талдау;
- ... ... ... ... ... бағалау, капиталға шығынды бағалау;
- қаржылық менеджерлер жұмысын ... ... ... ... ... субъектісінің кәсіпкерлік қызметін басқару аппаратын ұйымдастыру.
Қаржылық менеджмент басқару жүйесі ретінде капитал мен қаржылық ресурстар қозғалысына, оларды ... ... ... ... басқарушы әсерді жүзеге асыру үрдісін білдіреді. Қаржылық менеджмент басқару жүйесі ретінде іштей екі жүйеден тұрады: басқарылатын жүйе (басқару ... және ... жүйе ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілер және олардың бөлімдері арасындағы қаржылық қатынастар мен қаржылық ресурстарды, құн айналымын, ақшалай ағымды жүзеге асыру ... ... ... объектісі - басқару әрекеттерінің әртүрлі құралдарымен объектінің мақсатты бағытталған қызметін жүзеге асыратын адамдардың арнайы тобы (басқару аппараты ... ... ... басқарушы ретіндегі қаржылық менеджер).
Әрбір басқару объектісі жүйені білдіреді. Қаржылық жүйе - әлеуметтік-экономикалық жүйенің бір бөлігі. Әрбір жүйе ... ... ... жүйе элементтер жүйесі ретінде қаржылық қорлардан (ақшалай, негізгі, айналым ... ... ... ... ... ... бөлімдерінің қаржысы үшін жүйенің бөлінбейтін элементтері ретінде қаржылық ресурстар қарастырылады.
Субъект объектіге белгілі бір ... ... ... әсер етеді. Басқару процесі ақпаратты алуды, беруді, қайта өңдеуді және қолдануды білдіреді.
Сонымен қаржылық менеджменттің негізгі мақсаты - ... ... ... ... Осы негізгі мақсатты жүзеге асыру үрдісінде қаржылық менеджмент келесі міндеттерді шешуге бағытталады:
а) ... ... ... үшін, оны қаржылық ресурстардың қажетті көлемімен қамтамасыз ету;
ә) кәсіпорынның даму үрдісінде, жоғары қаржылық төзімділікпен қамтамасыз ... ... ... айналымын оңтайландыру және тұрақты төлем қабілеттілігін қолдау;
в) активтерді тиімді пайдалану және кәсіпорын пайдасының есебінен кәсіпорын пайдасының ... ... ... ... ... ... ... деңгейін төмендетуді қамтамасыз ету.
Жоғарыда көрсетілген міндеттерді шешу қаржылық менеджменттің төмендегі негізгі қызметтерін анықтайды:
- сыртқы экономикалық ортаны ... мен ... ... ... ... ... қаржылық стратегиясын қарастыру;
- кәсіпорынның қаржылық қызметін талдау мен жоспарлау;
- ... ... ... ... ... қаржылық жақтары бойынша шешімдер қабылдау;
- кәсіпорынның ең ұтымды даму жолдарын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... жеке мәселелері бойынша мемлекеттік органдармен, қаржылық нарық инфрақұрылымы субъектілерімен өзара тиімді әрекет ету;
- кәсіпорынның қаржылық қызметіндегі басқару ... ... ... мен ... басқару жүйесінің құрылымын қаржылық менеджменттің қызметтері анықтайды. Қаржылық менеджментте екі негізгі қызмет түрі бар олар:
- басқару объектісінің қызметтері;
- ... ... ... ... ... ... мыналар жатады: ақшалай айналымды ұйымдастыру; қаржылық құралдармен және инвестициялық құралдармен қамтамасыз ету; қаржылық жұмысты ұйымдастыру; негізгі және айналым ... ... ... ... ... және қаржылық тәуекелді басқару.
Активтерді басқаруда қаржылық менеджменттің негізгі қызметтері - кәсіпорын операциялық қызметі көлеміне байланысты активтердің жеке түрлеріне қажеттілікті анықтау, ... ... ... кешенділігі тұрғысынан, активтердің құрамын оңтайландыру, айналым құралдарының өтімділігін қамтамасыз ету және олардың айналым ... ... ... ... ... ... мен ... таңдау.
Капиталды басқару қызметін жүзеге асыруда кәсіпорын активтерін ... үшін ... ... ... ... анықталады, оны тиімдірек қолдану мақсатында капитал құрылымы оңтайландырылады, ... ... ... ... ... ... бойынша шаралар жүйесі жасалады.
Инвестицияларды басқару қызметтері: кәсіпорын инвестициялық қызметінің маңызды бағыттарын ... жеке ... ... ... мен ... ... инвестициялық тартымдылығын бағалау мен олардың ең тиімдісін таңдау; нақты инвестициялық бағдарламалар мен қаржылық инвестициялар қорын қалыптастыру; инвестицияларды қаржыландырудың ең ... ... ... ағымды басқару қызметтері - кәсіпорын иелігіндегі ақшалай ағымдарын ... ... бос ... ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыруда кәсіпорын шаруашылық қызметіндегі орын алатын негізгі қаржылық тәуекелдер құрамы анықталады, тәуекелдер деңгейі және олармен байланысты ... ... ... пен жеке ... бойынша мүмкін қаржылық шығын көлемі бағаланады; жеке қаржылық тәуекелдерді ... және ... ... ... шаралар жүйесі қалыптастырылады; тұрақты мониторинг негізінде банкротқа ұшырау қаупі деңгейі талданады және оның жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Қаржылық менеджменттің кәсіпорынды арнайы басқару объектісі ретіндегі ерекшеліктерін ескерумен нақтылануы мүмкін. Мұндай нақтылауды жүзеге асыруды есепке ала ... ... ... қызметті басқарудың көп деңгейлі функционалдық жүйесі құрылады.
Басқару субъектісінің ... ... ... пен ... ... ... қатынастарына әрекетті жүзеге асыруға бағытталған, қызмет түрін білдіреді. Бұл қызметтер ақпаратты жинаудан, жүйелендіруден, беруден, сақтаудан, шешімдерді жасау мен ... ... оны ... ... ... Бұл ... жоспарлау, болжамдау, ұйымдастыру, реттеу, үйлестіру, ынталандыру, бақылау жатады.
Қаржылық менеджментте нақты ... ... ... ... оның ... қызмет құрылым шегінде үш қызмет түрін жүзеге асырады:
- ұдайы өндірістік;
- қайта ...
- ... ... менеджментте ең басты мәселе басқару объектісінің қаржылық мүдделеріне жауап беретін мақсаттарды дұрыс анықтау. ... ... өте ... ... Оның ... ... ... көп жағдайда қаржылық нарық, басқару объектісінің қаржылық жағдайы, қаржылық ахуал өзгерістеріне ықпалдық жылдамдығына байланысты. Сондықтан қаржылық менеджмент нақты қаржылық жағдайды ... ... ... ... ... ... ... бойынша стратегиялық және жедел-тактикалық менеджмент болып бөлінеді.
Стратегиялық қаржылық менеджмент инвестицияларды басқаруды білдіреді. Ол таңдалған стратегиялық мақсаттарды жүзеге асырумен байланысты.
Стратегиялық қаржылық ... ең ... ... ... ... ... ... инвестициялық шешімдерді қабылдау тәртіптерін іріктеуді;
- капиталды салудың ең оңтайлы жолдарын таңдауды;
- қаржыландыру ... ... ... ... ... кәсіпорын экономикалық дамудың ұзақ мерзімді үдерістеріне бейімделуде өзінің мүмкіндіктерін жүзеге асырады.
Кәсіпорындарда қаржылық менеджменттің объектілері мыналар болып табылады: ... және ... ... ... ... жұмыстар және қызметтер, ақпарат, зияткерлік (интеллектуалдық) қызметтің нәтижелері, материалдық емес игіліктер.
Қаржылық менеджмент уәждемелерге - ... ... ... ... мен ... ... ... мақсаттарды іске асыру жөніндегі қызметке негізделеді. Уәждеме іскерлік белсенділікті, еңбек өнімділігі мен сапасын ... ... ... қаржылық менеджмент қаржыны басқарудың ілгеріде баяндалған қағидаттарына негізделген. Ол басқарудың тиісті элементтерін - ... ... ... ... реттеуді, бақылауды кіріктіреді. Қаржылық менеджментті жүзеге асырудың шарты рыноктық ортаның болуы болып табылады, бұл орта бағалардың еркін жүйесі, ... және ... ... ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтары рыногының жұмыс істеуі, кәсіпорындардың қызметін мемлекеттік реттеуді заңнамалық реттемелеу кезіндегі кәсіпкерлік қызметті коммерциялық есеп негіздерінде жүргізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... қаржылық менеджментінің шеңбері рыноктық факторлармен анықталады, бұл қаржылық менеджментті оның жеке буындарында ... ... ... ... ... жасауының экономикалық элементтері басым болуы мүмкін қаржыны басқарудың жалпы шарттарынан ажыратады. Кәсіпорындардың қаржылық менеджментінің ... аса ... ... бұл ... ... ... ... жалпымемлекеттік қаржылардағыға қарағанда тым әр түрлі. Мысалы, ... ... ... әр ... ... есеп ... ... тапсырмасы, төлем талабы (талапшоты), әр түрлі акредитивтер, есеп айырысу чектері және т.б.), барлық ... ... ... ... және ... ... ... бойынша көп таралған операциялардан басқа хеджерлеу, кепілдік-ипотекалық және трасттық операциялар, қаржы және операция лизингі, франчайзинг, ... ... ... ... ... ... мен ... кіріктіреді; валютамен, бағалы қағаздармен жасалатын операциялар бойынша, қауіптердің барлық түрлерін сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... менеджментті мына кезеңдердің дәйекті ауысымы ретінде елестетуге болады:
1) ақшалай қаражаттарды (капиталды) пайдаланудың міндетін қою және мақсатын ... ... ... ... ... ... ... таңдау;
3) қабылданған шешім бойынша инвестициялау жөніндегі шешімді бизнесжоспар немесе ... ... ... ... ... ... жобаның орындалуын ұйымдастыру;
5) атқарылу барысына бақылау жасау және қажетті ... ... ... ... ... үшін жоба нәтижелерін талдау және бағалау.
Жалпы жағдайда қаражаттарды бизнеске жұмсаудың мақсаты қолдағы қаражаттардан пайда алу болып табылады және міндетті ... ... ... ... ... ... үлкен көлеміне жетуге (материалық өндіріс сферасында) немесе рыноктық критерийлерді қанағаттандыратын жеткілікті сапаны қамтамасыз ету ... ... ... ... саяды.
Қаржылық менеджментте шешімдер қабылдау тәуекелдерімен, яғни жобаланған ... ... ... кем алу ... ... ... ... ықтималдығымен ұшырасып отырады. Тәуекелді талдау оның көздері мен себептерін анықтаудан, ысыраптың белгілі бір деңгейінің ықтималдығын өлшеуден, яғни тәуекелдің қолайлы ... ... ... ... ... ... және құрамдастырылған әдістермен анықталады. Практикада тәуекелді бағалау үшін ұғымы пайдаланылады. Жалпы леверидж ... ... ... ... мен жалпы пайданың ара қатынасы) және қаржылық левериджді (қарыз қаражаттарын пайдаланудың меншікті капиталдың рентабелділігіне әсері) ... ... ... ... қабылдау тәуекелдің барлық түрін - өндірістік, коммерциялық, қаржылық тәуекелдердің үйлесуін қажет етеді. ... ... ... ... ... және ... ... секілді көптеген құбылыстар да әсер етеді: өрлеу мен дағдарыстар, банк ... ... ... ... ... ... іс-қимылының өзгеруі, үкіметтің көлденең (болжанбаған) шешімдер қабылдауы, ереуілдер, табиғи катаклизмдер, апаттар және т.б.
Қолайсыз уақиғалар болған кезде ... ... ... ... ... ... ... дайын өнімді резервте сақтау есебінен қол жетеді; коммерциялық қызметті қайта ... ... ... ала ... ... ... мүмкін. Жиынтық тәуекелді басқару кезіндегі кәсіпорынға төнетін ... ... ... ... ... портфелін әртараптандырудың ерекше маңызы бар.
Хеджерлеудің көмегімен қаржылық тәуекелді (қатерді) барынша азайтудың техникасы қолданылады, бұл кезде негізгі келісіммен қатар ... ... ... ... жасалынады. Оның шарты мынадай: негізгі мәміледегі қаржылық ысыраптарға соқтыратын мән-жай болған кезде қатысушы зиян ... ... ... ... ... ... отырып, қарама-қарсы мәміледе ұтады. Хеджерлеу техникасында опциондар, фьючерстер, пайыздық айырбастар (своптар) сияқты және т.б. қаржылық тетіктер пайдаланылады.
Тәуекелді азайту мен ... ... ... мүліктік сақтандыру болып табылады, бұл кезде сақтандырылушыға (сақтанушыға) сақтандыру ... ... ... ... кезде төленетін сақтық төлемі қамтамасыз етіледі.
Қаржылық менеджментте ... ... ақша ... - ... ... ... ... және қосылған құнды қалыптастырудың экономикалық үдерістерін ортақтастыратын ... ақша және ... ... ... ... ... ... Ақша ағынының (ақша түсімімен жылыстауы) құрамына қаржы көмегімен де ... ... ... ... ... әдістермен де тартылатын барлық ақша ресурстары қамтылады. Қаражаттардың ағынында анықтаушы орынды өнімді, жұмыстарды және ... ... ... көлемі) түсетін түсім-ақша, онан кейін кредиттік ресурстар, әртүрлі тартылған ресурстар алады. Қаражаттардың жылыстауы дүркін-дүркін төленетін ... де ... ... ... алу, ... ... мен ... төлеу, кредиттерді өтеу, салықтар мен басқа міндетті ... ... және т.б.), ... ұзақ ... ... ... негізіндегі күрделілерімен де байланысты.
Қаржылық менеджментте ақша оның іс-әрекетінің мезгілдік (уақытша) межелдемелері тұрғысынан функцияларды ... ... өзге ... ... ... ... қаралады. Бұл аспектіде ақшаның барлығы есепке алынады: ... ... ... ақша мен ... ... сатып алу күші бірдей болмайды. Ақшаның қазіргі және келешектегі құны өзара қайтымды. Қазіргі (бүгінгі) құн келешектегі ... ... - ... ... ... арқылы, ал келешектегі құн қазіргі құнға дисконттау - пайыздарды пайдаланып төмендету арқылы жеткізіледі. Ақшаның келешектегі құнының есеп-қисабында инфляцияның ... ... алу, яғни ... құнын инфляциялық құнсыздануға төмендету қажет.
Жобаларға жұмсалатын инвестициялар нысанындағы ақшаның, рента төлемдерінің, жүйелі жарналардың, кірістердің және басқа ақшалай ... ... бір ... сондай-ақ дүркін-дүркін түсулері мен төленулері жай және күрделі аннуитеттердің есеп-қисабы, , ... ... ... ... ... негізде уақыттың белгілі бір мезгілі ішінде тіркелген межелдемелер ... ... ... ... ... ... ... (капиталдық бюджеттеу) - өтеудің қарастырылған мезгілінде қаражаттарды ... ... ... ... ақшалай қаражаттардың бір жолғы жылыстауы. Бюджеттеу тұжырымдамасы негізгі активтер бойынша шығыстарды жоспарлау кезінде пайдаланылады, бұл ... ... және ... ... ұзақ ... және ірі ... жөнінде шешімдер қабылдаудың үдерісі.
Табыстылықтың ішкі мөлшерлемесінің есеп-қисаптары жобаларды салыстыру және пайдалылықтың пайыздары бойынша инвестициялық ... ... үшін және ... ... ... мен ... ... рыноктық мөлшерлемесін салыстыру және жобаны жүзеге асыру мезгіліне оның болжамы үшін жүргізіледі.
Қаржылық менеджментте фирманың құны ... ... ... ... және ... капиталы мен оларды қалыптастыруға жұмсалатын шығындардың ара қатынасы бөлігіндегі фирма капиталының құны (параметрі ... ... ... саясат, фирманың амортизациялық саясаты сияқты компаниялардың, фирмалардың жұмыс ... ... ... қарастырылады.
Фирмалар лизингтік операциялар жүргізеді - кейін оны ... алу ... ... ... ... (капиталды) ұзақ мерзімге жалға алады. Қаржылық лизинг - орта немесе ұзақ мерзімді келісімшарт негізінде белгілі бір ... және ... бір ... кәсіпкерлік мақсаттар үшін уақытша иеленуге лизинг предметі сатып алынатын лизинг нысаны. ... ... ... ... ... біршама аз өндірісті тезірек жөнге салып алуға жағдай жасайды.
Қаржылық менеджменттің маңызды аспектісі кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... Бұл ... қаржылық орнықтылығын (рентабелділікті, төлем қабілеттілігін, кредитті өтеу қабілеттілігін), оның рыноктағы жағдайын ... ... ... үшін қажет. Талдауға қажетті ақпараттар бухгалтерлік баланста, қаржылық-шаруашылық қызметтің нәтижелері туралы есепте (пайда және зияндар ... ... ... ... ... туралы есепте болады; сондай-ақ тым егжей-тегжейлі оперативтік ақпарат қолданылады.
Бухгалтерлік баланстың көрсеткіштерінде шаруашылық жүр-гізуші субъектінің активтері мен пассивтері туралы мәліметтер болады, олар ... ... ... бағалы қағаздардың табыстылығын, шаруашылық жүргізуші субъектінің ағымдағы және стратегиялық мүмкіндіктерін сипаттайтын қаржылық коэффициенттерді есептеп шығаруға ... ... ... ... ішкі ... ... банк жұмыскерлері мен бағалы қағаздар жөніндегі мамандар шаруашылық жүргізуші субъектінің рейтингін және оның даму ... ... үшін ... ... ... - қаржылық экономикалық механизмнің элементтерін қадағалап отыру кәсіпорындардың жұмысын оперативті басқаруға және бақылауға, бизнес-жоспарда немесе ... ... ... ... ... үдерістерді, бағыттарды дер кезінде түзетуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге бұл көрсеткіштер кәсіпорынның болып табылады, инвесторларға, әріптестерге және ... оның ... ... орнықтылығы туралы ойлауға мүмкіндік береді.
Сөйтіп, қаржылық менеджмент кәсіпорынның қаржылық қамтамасыз етілуінің тактикасы мен ... ... ... ... ... ... ... үшін оның ағындарын басқаруға мүмкіндік береді. Кәсіпорынның ... ақша ... ... ... қаржылық менеджменттің стратегиялық нұсқамасы ұдайы өндірістік үдерісті қамтамасыз етуге, берілген критерийлерде ақшалай қорларды қалыптастыруға, оларды нысаналы арналым бойынша пайдалануға ... ... ... ... ... ... - ... дамудың ішкі және сыртқы факторларын есепке алу негізінде кәсіпорынның ұтымды қаржылық саясатын ... ... ... ... ... басқарудың арнайы нысаны ретіндегі негізгілер болып келесілер ... ... ... Басқарудың бұл функциясы активтердің жеке түрлеріне қажеттіліктің пайда болуы және олардың бүтіндей сомаларының анықталуы, актив құрамын оптимизациялау, айналымдағы ... жеке ... ... ... және ... ... ... формасы мен көздерін құру болып табылады.
2. Капиталды ... Бұл ... ... ... ... ... ... қалыптасатын капиталды қаржыландыруға арналған жалпы қажеттілік анықталады; капитал ... ... ... ... түрлеріне сай капиталды қайта қаржыландыру бойынша шаралар жүйесі жетілдіріледі.
3. ... ... Оның ... ... ... инвестициялық қызметінің маңызды бағытының қалыптасуы; жобалардың инвестициялық тартымдылық ... және өте ... ... ... ... бағдарламалар мен инвестициялық портфельдің қалыптасуы.
4. Ақша ағымын басқару функциялары келесілер: кіргізілген және ... ақша ... ... уақытша бос ақша активтерінің қалдықтарын тиімді пайдалану.
5. Қаржылық тәуекелдерді басқару. Бұл ... ... ... ... ... ... негізгі құрамдары, мүмкін болатын қаржы жоғалту көлемі мен олардың деңгейінің бағасы пайда ... ... ... ... және жеке қаржылық тәуекелдердің минимизациясы, сонымен қатар оларды сақтандыру жүйелері қалыптасады, банкроттық қауіптілік деңгейі болжанады. [12 ... ... ... келесілерді бағалауға мүмкіндік береді:қандай да бір іс-шараларға ақша салудың тиімділігі мен тәуекелділігі; фирма жұмысының ... ... ... ... және оның өнімділігі.
2 АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ ЖШС МЫСАЛЫНДА КАПИТАЛДЫ ... ... ... ... ... нәтижелерін талдау
ЖШС El - Group компаниясының ... ... El - Group ... 2005 жылдан бастап жұмыс жасайды. Қазақстан нарығында осы жылдар ұзақтығында бірбеткей жұмыс жасап нарықтың 50% жаулап алды. ЖШС ... ... ... ... ... ...
компаниясының максималды сервис жасаушысы бизнес стратегиясы болып табылады. Тауралардың кең таңдау ... ... ... ... жағымды орта, сонымен қатар тауарлар мен бағаның жағымды үйлесімділігі Компанияның үш деңгейде: бөлшектеп сату, көтермелеп сату және корпоративті сатуда ... әрі ... ... ... ... береді. Өзінің сауда желісі мен корпоративті қызмет көрсету Қазақстан Республикасы мен Орта Азия тұрғындарының барлығы үшін ... ... ... ... дәрежедегі сапалы тауарды қол жетерліктей ету Компанияның мақсаты болып келеді. ... ... ... тіл ... әр ... және де олардың ішіндегі ең талғампаздарының сұранысын қысқа мерзім ішінде қарастырып және корпоративті клиенттер үшін ... ... ... ... ... ... мен ... ассортиментін оңтайландыру, өз тұтынушысына барынша географиялық жақындық, сату жолдарының қазіргі заман талаптарына сай технологиялар еңдіру және ұсынылған тауардың ... ... ... саясаты Компания жұмысының негізгі қағидасы болып қалған.
Енді, ЖШС компаниясының ішкі ортасын талдаймыз. ... ... ... ... ... адам тіршілік әрекетіне еніп, адамзаттың жаңында бүкіл өмір бойы серік болады, кәсіпорын және мекеме жұмыс орындарын қамтуға дейін. ... ... ... ... ... ... ... және қызмет сапасына деген мұқтаждығы да артады, сондықтан да әртүрлі жас топтарының, кәсіби бағыттар мен халықтың ... ... ... үшін ЖШС ... ... кең ... ... ЖШС компаниясы клиенттерінің өзгешелік белгілері, ол - таңдау ... ... ... түсі мен ... өз қажеттілігі мен мүмкіншілігіне сәйкес таңдай алуы.
ЖШС компаниясының артықшылықтар мен мүмкіндіктері: тұрақты қаржылық көрсеткіштер мен ... ... ... ... тұрақты әрі ұзақ уақыт қатынас; тұтынушылармен тұрақты әрі ұзақ уақыт әріптестік ... кең ... ... ... арналған супермаркеттер мен гипермаркеттер; барлық дүкендер компанияның жеке меншігі; тауарлардың кең ассортименті; аймақтар мен дүкендердегі бірыңғай баға ... ... ... ... қызмет; компания іскерлігінің ашық және мөлдірлігі; компанияның ... ... ... ... жағдайды бағалауды қаржылық тұрақтылықтан бастаған жөн және оған мыналар жатады:
* кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық динамикасын ... ... ... қалыптасу көздерінің құрамдық және құрылымдық динамикасын талдау;
* кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін талдау;
* баланс өтімділігін талдау;
* ... ... ... және несие қабілеттілігін талдау.
ЖШС-нің активтерінің өтімділігі 1 кестеде қарастырылған.
Кесте 1 - ... ... ... ... ... ж
2013ж
Өзгерістер
2012-2013жж
2014ж.
Өзгерістер
2013-2014жж
Ағымдағы өтімділік коэффициенті
3,84
2,35
-1,49
2,85
+0,5
Абсолютті өтімділік коэффициенті
0,69
0,45
-0,24
0,15
-0,3
Аралық өтімділік коэффициенті
1,39
1,05
-0,34
0,40
-0,65
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Кестеде келтірілген мәліметтер ағымдағы өтімділік ... ... ... ... ... яғни ... ... коэффициенті жыл басында да, жыл аяғында да талап етілген шектеуге жауап берді, бірақ 2014 жыл басына қарағанда 0,5 ... ... ... коэффициенті ағымдағы активтер покрывают ағымдағы міндеттемелерді қаншалықты жабатынын көрстетеді де кәсіпорынның төлем қабілеттігін көрсетеді. Ол өтімді қаражаттар ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... де ... ... баланс құрылымының тұрақтылығын дәлелдеумен қатар оның ағымдағы міндеттемелері ... тез ... есеп ... ... білдіреді.
Бұл коэффициенттің қолайлы мөлшері 2 немсе одан жоғары болуы тиісті.
ЖШС-нің ағымдағы өтімділік коэффициенті 2012 жылы 3,84 ... 1,49 ... ... 2014 жылы ... 0,5 ... ... 2,85 болды.
Абсолютті өтімділік коэффициенті 2,5 немесе одан жоғары болуы тиісті. Абсолютті өтімділік коэффициенті 2012 жылы - 0,69 ... ... ... 0,24 ... ... де 2013 жылы 0,45, ал 2014 жылы тағы 0,3 пунктқа ... де 0,15 ... ... ... ... ағымдағы міндеттемелердің қандай бөлігі жабылатынын білдіреді
Ағымдағы өтімділік коэффициенті дебиторлық борыштың ... бір ... ... - 73,5 ... ... Ол ... ... қандай бөлігі ақша қаражаттар мен қатар болжамды өткізілген өнім есебінен өтелетінін көрстетеді. ... ... ... ... 1 ... одан асуы керек.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті қолайлы мөлшерден төмен 2013-2014 жылы ол 1,05-нен 0,4 пунктқа дейін өзгерді.
Сурет 1 - ... ... ... ... ... көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
ЖШС-нің активтер өтімділігін талдау барысында, ... ... ... міндеттемелердің өсуі негізінде пайда болды.
Кесте 2 - ... ... ... коэффициенттері
Көрсеткіштер
2012 ж
2013ж
Өзгерістер
2012-2013жж
2014ж
Өзгерістер
2013-2014жж
Активтердің рентабельділігі
3,66
0,07
-3,59
0,24
+0,17
Сату ренбельділігі
0,07
0,015
-0,055
0,05
+0,035
Меншікті капиталдың рентабельдігі
0,14
0,05
-0,09
0,19
+0,14
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Сурет 2 - ... ... ... ... ... ... ... қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
2 кесте мен 2 сурет ... ... ... ... ... ... рентабелдігі 2013 жылы төмендеп кеткен, ол 2012 жылы 3,66% ... 3,59 ... ... де 0,07 ... 2014 жылы 0,17 ... өсіп 0,24 ... ... төмен деңгейде екендігі байқалады. Меншік капиталының рентабелдігі бір төмендеп, қайта өсті ол 2013 жылы 0,09 ... ... 2014 жылы 0,14 ... ... ... 3 - ЖШС-нің 2012-2014жж іскерлік белсенділік көрсеткіштері
Көрсеткіштер
2012 ж.
2013ж
Өзгерістер
2012-2013жж
2014ж
Өзгерістер
2013-2014жж
Активтердің айналымдылығы
1,51
2,24
+0,73
2,74
+0,5
Дебиторлық борыштардың айналымдылығы
(күндер)
21,32
10,83
-10,49
8,85
-1,98
Кредиторлық борыштардың айналымдылығы
3,33
16,73
+13.4
13,50
-3,23
Материалды ... ... ... ... ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
3 кесте мен 3 суретте ... ... ... ... көрсеткіштері сипатталған, мұнда активтердің айналымдылығы 2013 жылы 2014 жылға қарағанда сәл көбірек өскені байқалады. Материалды өндірістік қорлардың айналымдылығы 2013 жылы 2,93 ... ... 2014 жылы 18,74 ... тағы ... ... өндірістік қорлардың айналымдылығы жоғары болған сайын босалқы қорлар тез арада ақша қаражаттарына ... Оның ... ... босалқы қорлардың және аяқталмаған өндіріс немесе дайын өнімге сұраныстың ... ... ... ... өсуі кәсіпорынның өнім өндіріп өткізу белсенділігінің төмендеуіне себепші болады.
Сурет 3 - ЖШС-нің 2012-2014жж іскерлік белсенділік көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... қаржылық есебі негізінде құрылды
Дебиторлық борыштардың айналымдылығы (күндермен) төмендегені жақсы көрсеткіш себебі, ... ... ... өтей бастады дегенді білдіреді.Бұл коммерциялық кредиттің төмендегенін анықтайтын көрстеткіш.
Кредиторлық міндеттемелер 2014 жылы төмендегені де ... ... ... ... ... ... уақыт аралығында өтеле бастағандығын сипаттайды.
Кесте 4 - Қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерінің қолайлы мөлшерлері
Көрсеткіштер
Нормальное значение
1
2
Тәуелсіздік коэффициент,і ... ... ... коэффициенті, Кф
1-ден аса
Қарыз және меншікті құралдарының ара- қатынасы, Кз/с
1-ден төмен
Инвестицияларды өтеу коэффициенті, Кп.м.
~0,9,
критикалық мағынасы ( - ... ... ... тең ... ... коэффициенті, Км
0,5-ке тең немесе жоғары
Қорлар мен ... ... ... тасу ... қамтамасыз етілу коэффициенті, Ко/з
0,6-0,8-ке тең немесе жоғары
Дерек көзі: Ковалев В.В. - М.: Финансы и ... 2012г.
4 ... ... ... ... ... негізігі көрсеткіштерінің қолйлы мөлшерлемелері келтірілген.
Осы мөлшерлемелермен ЖШС-нің қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын негізігі көрсеткіштерін есептеп салыстырамыз.
Кесте 5 - ... ... ... ... ... ... Кн
0,82
0,67
- 0,15
0,70
+0,03
Тәуелділік коэффициенті, Кз
0,18
0,33
+0,15
0,30
-0,03
Қаржыландыру коэффициенті, Кф
4,47
2,06
-2,41
2,31
+0,25
Қарыз және меншікті құралдарының ара- қатынасы, ... өтеу ... ... ... Кн
1,17
1,05
-0,12
1,01
-0,04
Маневрлілік коэффициенті, Км
0,63
0,47
-0,16
0,56
+0,09
Қорлар мен шығындардың меншікті қалып тасу көздерімен қамтамасыз етілу ... ... ... ... ... ... ... айналым капиталының үлесі, %
73,7
49,02
-24,68
56,35
+7,33
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
5 кестеде ... ... ... ... ... ... ... қаншалықты болып, қаншалықты өзгергенін талдайды.
Тәуелсіздік коэффициенті 0,67-0,82 пункттер аралығында болып қолайлы мөлшерге сәйкес.
Тәуелділік коэффициенті қолайлы ... ... ... оның ... 0,18 - 2012 ... 2013 жылы - 0,33, ал 2014 жылы 0,3 ... ...
Қаржыландыру коэффициенті қолайлы мөлшерге сәйкес, 1-ден асады да 2012 жылы - 4,47. 2013 жылы ... ... 2,06 - ... 2014 жылы ... өсіп 2,31болды.
Қарыз және меншікті құралдарының ара- қатынасы, активтерге салынған әр 1 ... ... ... ... білдіреді. "Эл-Би-Казахстан>> ЖШС-де бұл көрсеткіш:
2012 жылы - 0,22 ... ... жылы - 0,49 ... ... жылы 0,43 ... 4 - ... ... қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерінің динамикасы
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Қарыз және ... ... ара- ... ... ... сәйкес, 1-ден төмен.
Инвестицияларды өтеу коэффициенті жиынтық капиталындағы меншікті капитал мен ұзақ мерзімді міндеттемелерді білдіреді. Ол 2012 жылы - 0,82, 2013 жылы - 0,73, ал 2014 жылы - 0,76. ... ... ... ... ... және ... ... жоғары.
Инвестициялық коэффициенті, негізгі құралдарды және басқа да активтерді сатып ... ... ... ... ... сипаттайды. 0,5 қолайлы мөлшерден асады, 1,17 - 1,01 аралығында ауытқыған.
Сонымен, ЖШС-нің қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерінің динамикасы, кәсіпорынның ... ... ... ... ЖШС-нің негізгі және айналым капиталын 2013-2014 жж тиімді басқарылуын талдау
Баланс активтерінің құрамы мен ... ... ... Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, талдау барысында, осы ... ... ... ... ... құрылымы және оларда болған өзгерістер зерттеледі.
Активтердің жалпы құрылымын және оның жеке топтарын талдау, олардың рационалды ... ... ... береді. Активтердің өсуі кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін болғандықтан, ол осы кәсіпорын жұмысының оң ... ... ... кәсіпорын мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі есептің номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден айтарлықтай ауытқуына әкеліп соқтыратын инфляция әсерін ескеру ... ... ... ... ... алу тек негізгі құралдардың баланстық құнын құру ... ... ... ... ... ... ... өнім және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да олардың құнының өсуі, инфляциялық фактор әсерінен болатыны күмәнсіз.
Баланс мәліметтері бойынша активтердің ... мен ... ... ... ... үшін ... ... кесте құрылады
Кесте 6. ЖШС-нің 2012-2014жж активтерінің құрамы мен құрылымы мың теңге
Активтер
2012 жыл
мың теңге
Үлесі (%)
2013 жыл
мың ... ... ... ... ... ... активтер
99 671
69,55
162 692
64,16
200 583
69,18
6 кесте жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
Ұзақ мезімді активтер
43 630
30,45
90 871
35,84
89 379
30,82
БАЛАНС
143 301
100
253 563
100
289 962
100
Дерек көзі: "Эл-Би-Казахстан>> ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның активіндегі негізгі капитал мен айналым капиталының ... мен ... ... ... ... ... Мұнда, 2012 жылмен салыстырғанда қысқа мерзімді активтер үлесі 69,55%, 2013 жылы 64,16% -дейін төмендеген, ол 5,39 пунктке төмендеді.
Кәсіпорынның айналыстағы ... ... ... яғни ... ... ... капиталға қарағанда басым.
Негізігі капиталдың үлесі төмен болуы, кәсіпорынның өндірістік ... гөрі ... ... ... сипаттайды. Оның үлесі 2012 жылы 30,45% құрады, ал 2013 жылы 35,84%, 2014 жылы 30,82% ... 5 - ... ... активтер құрылымы
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жоғары үлеске ие, олардың үлесі 2012 жылмен салыстырғанда 30,45%- дан 5,39 ... өсіп 35,84% ... 2014 жылы ... ... ... 5,02 ... төмендеді де 30,82% құрады.
Кесте 7. ЖШС-нің 2012-2014жж айналым капиталының құрамы мен құрылымы
Қысқа мерзімді активтер
2012ж
мың теңге
Үлесі %
2013ж
мың ... ... ... ... ... 128
19,13
10 406
5,19
7 кесте жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
және олардың эквиваленттері
Қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар
500
0,50
0
0
0
0
Қысқа мерзімді дебиторлық борыштар, соның ... ... ... ... ... 956
30 742
7 986
Басқа да кысқа мерзімді дебиторлық борыштар
0
0
460
Күмәнді қарыздар бойынша резервтер
-133
-1 526
-1 526
Босалқы қорлар, соның ... ... ... ... және ... ... ... 293
Дайын өнім
17 035
1 691
50 774
Басқа да босалқы қорлар
0
0
86
Ағымдағы салықтық активтер
10 752
10,79
249
0,15
34
0,01
Басқа да қысқа мерзімді активтер, ... ... ... 261
7,54
11 070
5,52
Басқа да дебиторлық борыштар
341
160
0
Берілген қысқа мерзімді аванстар
11 636
3 068
6 ... ... ... 674
Есеп берудегі сомалар
125
0
16
Болашақ кезең шығындары
237
371
700
Ішкі жүйелік міндеттемелер
0
8 662
0
Айналым капиталының жиынтығы
99 671
100
162 692
100
200 583
100
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық ... ... ... ... ... қысқа мерзімді активтер құрамындағы баптардың үлестері мен сомалары туралы мәлімдейді. Мұнда ең жоғары үлес ... ... ... ... танылады. 2012 жылы, 52417 мың тенге құрап, үлесі - 52,59%, ал 2013 жылы 89828 мың ... ... 2014 жылы ... ... 172153 мың. ... үлесі 85,83% болды. Босалқы қорлар үлесінің өсуі ... ... ... ... де ... олар 2012 жылы 17840 мың ... болып үлесі 17,9%, ал 2013 жылы үлесі 19,13% болып 31128 мың тенгені ... ... 1,23 ... ... 2014 жылы үлесі 5,19% төмендеп 10406 мың ... ... ... ... ... ... тек 2012 жылы ... үлесі минималды мағынада 0,50% 500 мың тенге мөлшерінде көрініс тапты, олар кейіннен ... ... ... ... ... дебиторлық міндеттемелер кәсіпорынның абсолютті өтімді активтеріне жатады. Олардың үлесі 2013 жылы өскен, ал 2014 жылы 17,96% -дан ... ... ... 6 - ... ... ... ... активтерінің құрылымы
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
6 суретте, ЖШС-нің 2012-2014жж қысқа мерзіміді ... ... ... мұнда босалқы қорлар және басқа да қысқа мерзімді активтердің басымдылығы ... ... ... бойынша кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелері 2013 жылы 99671 мың ... 162692 мың ... ... 63021 мың тенге өсіммен өзгерді. 2014 жылы өзгеріс +37891 мың тенге болды.
Ақша қаражаттары бойынша 2012 жылмен 2013 жылды ... өсім ... +13288 мың ... өсіп 31128 мың ... ... 2014 жылы ақша ... 20722 мың.тенге төмендеп 10406 мың тенгені құрады.
Кесте 8. ЖШС-нің 2012-2014жж қысқа мерзіміді активтерінің құрамының өзгеруі
Қысқа мерзімді активтер
2012ж
мың теңге
2013ж
мың ... ... ... ... ... және ... ... 840
31 128
+13 288
10 406
-20 722
Қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... ... соның ішінде.
5 823
29 216
+23 393
6 920
-22 296
Дебиторлық борыштар
5 956
30 742
+24 786
7 986
-22 756
Басқа да кысқа мерзімді
0
0
0
460
460
дебиторлық борыштар
Күмәнді қарыздар ... ... ... ... 526
0
Босалқы қорлар, соның ішінде
52 417
89 838
+37 421
172 153
+82 ... және ... ... ... ... ... 146
Дайын өнім
17 035
1 691
-15 344
50 774
+49 083
Басқа да босалқы қорлар
0
0
0
86
+86
Ағымдағы ... ... ... ... да ... ... активтер, соның ішінде.
12 339
12 261
-78
11 070
-1 191
Басқа да ... ... ... мерзімді аванстар
11 636
3 068
-8 568
6 680
+3 612
Займдар бойынша
0
0
0
3 674
+3 674
Есеп берудегі сомалар
125
0
-125
16
+16
Болашақ кезең шығындары
237
371
+134
700
+329
Ішкі жүйелік ... ... ... ... ... жиынтығы
99 671
162 692
+63 021
200 583
+37 891
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Осы 8 ... ... ... ... ... 2013 жылы 23393 ... өсіп 29216 ... құрады, ал 2014 жылы 22296 мың.тенгеге төмендеп ... 6920 мың ... ... ... 37421 мың.тенгеге өсті де 2013 жылы - 89838 мың.тенгені құрады, ал 2014 жылы 82315 ... өсіп 172153 ... ... ... ... 10503 мың.тенгеге төмендеп 2013 жылы 215 мың.тенгебоды да, 2014 жылы сәйкесінше 249 мың.тенге және 34 ... ... ... да ... мерзімді активтер 78 мың.тенгеге төмендеген 2013 жылы - 11070 мың.тенге, ал 2014 жылы сәйкесінше 78 ... мен 1191 ... ... 7 - ЖШС-нің 2012-2014жж. қысқа мерзімді активтерінің өзгерістері
Дерек ... ... ... ... 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
7 суретте жоғарыдағы кестедегі мәліметтер бойынша суреттелген қысқа мерзімді активтерінің өзгерістері ... ... ... ... ... 9. ... ... негізгі капиталының құрамы мен құрылымы
Ұзақ мезімді активтер
2012ж
мың теңге
Үлесі, (%)
2013ж
мың теңге
Үлесі, (%)
2014ж
мың теңге
Үлесі, (%)
1
2
3
4
5
6
7
Негізгі құралдар
42 563
97,55
89 815
98,84
88 ... емес ... да ұзақ ... активтер
917
2,11
917
1,01
917
1,03
9 кесте жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
Негізгі капитал жиынтығы
43 630
100
90 871
100
89 379
100
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде ... - ... ... ... ... 2012-2014жж негізгі капиталының құрамы мен құрылымын сипаттайды. Мұнда, 2013 жылы негізгі ... ... ... ... 98,84% ... 2012 ... ... 1,29 пунктқа өсті. 2014 жылы алдағы жылмен ... ... ... ... ... үлесі 0,01 пунктке төмендеп 98,83% болды. Материалдық емес активтер жылы негізгі капиталдағы үлесі өте төмен ... 2012 жылы - 0,34%, ал 2013 жылы - 0,15%, 2014 жылы - 0,14% ... ... ... ... емес активтермен қамтылуының төмен деңгейде екендігін білдіреді.
Сурет 8 - ЖШС-нің 2012-2014жж ... ... ... ... ... қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
8 - суретте, "Эл-Би-Казахстан>> ЖШС-нің 2012-2014жж негізгі капиталының құрылымы көрініс ... Ұзақ ... ... ... ... жоғары деңгейлі дәрежеде екендігі мәлім, ал материалдвқ емес активтедің үлесі тіпті көрінбейді. ... 10. ... ... ... капитал құрамының өзгерісі
Ұзақ мезімді активтер
2012ж
мың теңге
2013ж
мың теңге
Өзгерістер
2012-2013жж
2014ж
мың теңге
Өзгерістер
2013-2014жж
1
2
3
4
5
6
Негізгі құралдар
42 563
89 815
+47 252
88 334
-1 481
Материалдық емес
150
139
-11
128
-11
9 кесте жалғасы
1
2
3
4
5
6
активтер
Басқа да ұзақ ... ... ... ... 630
90 871
+47 241
89 379
-1 492
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Ұзақ мерзімді активтердегі өзгерістер 10- кестеде негізделіп ... Ұзақ ... ... ... 2012 жылы 43630 ... болған, ал 2013 жылы 90871 мың.тенге болды, ... +47252 ... ... 2014 жылы ұзақ ... ... 89379 ... болып 1492 мың.тенгеге төмендеген.
Сурет 9 - ЖШС-нің 2012-2014жж негізгі ... ... ... ... ... ... ... есебі негізінде құрылды
9 суретте, ұзақ мерзімді активтердің графикалық өзгеріссі ұсынылған. 2013 жылы негізгі құралдардың өсімі байқалады, ал 2014 жылы негізгі ... құны ... ... ол жылжымайтын мүліктердің нарықтық құнының төмендеуімен байланысты құнды қайта есептеу ... ... ... Материалдық емес активтер, тік сызық болып еш өзгеріске ұшырамады.
Сонымен ЖШС-нің қаржылық есебінде жүргізілген негізгі және айналым капиталдарының ... ... ... мынадай тұжырым жасауға болады:
- ЖШС-нің активтер құрамында қысқа мерзімді ... ... ... ол ... ... гөрі ... басымырақ шұғылданатынының белгісі;
- қысқа мерзімді активтерде жоғары ... ... ... қорлар мен басқа да қысқа мерзімді активтер танылды, ол айналымдылықты төмендететіндігін сипаттайды;
- ұзақ мерзімді активтерде көп мөлшерлі болып негізгі ... ... ал ... емес ... ... төмен. Кәсіпорынның осы мәліметге көңіл бөлуі қажет.
2.3 ... ... және ... ... ... талдау
Қарыз көздерін қалыптастырудың бұрыс жолы корпорацияның қаржылық жағдайына кері әсерін тигізуі ... ... ... ... ... ... ... қорытындыларынан тәуелсіз қанағаттандырылуы тиіс. Қарыз капиталын қолдану, бір жағынан, корпорация иелері үшін өте тиімді болуы мүмкін, себебі ... ... ... ... ... ... ... капитал түріндегі өте тапшы қаржылық ресурсты қосымша салусыз қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сондықтан, қаржы менеджері алдында екі өзара қарсы келетін ... ... - ... ... ... ... тәуелсіздікті критикалық жоғалтуды қалай болдырмау керек және сонымен қатар меншік ... ... ... ... ... кәсіпорынға қатынасы бойынша меншікті және қарыз капиталды ... ... ... Меншікті капитал дегеніміз - бұл кәсіпорынның құрылу барысында қалыптасқан бастапқы капиталы мен қызмет етуі барысында ішкі ... ... ... ... және оның жеке ... қалатын қаражаттары болып табылады. Меншікті капиталдың құрамына жарғылық ... ... ... түрлі қорларды, бөлінбеген табысты жатқызуға болады. Қарыз капитал дегеніміз - бұл ... ... ... ... ... ... ... түрлері болып табылады. Қарыз капиталдың құрамына өндірісті қаржыландыру үшін қайтарымды негізде тартылған ақша қаражаттары мен ... да ... ... 11 - ЖШС-нің 2012-2014жж меншік және қарыз капиталдарының пассивтегі үлесітік қатынастары
Пассивы
2012ж мың теңге
Үлесі, ... ... ... ... ... ... ...
25 932
18,10
69 197
27,29
70 433
24,29
Ұзақ мезімді
282
0,19
13 740
5,42
17 ... ... ...
117 ... ... ... 301
100
253 563
100
289 962
100
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
11 кесте ЖШС-нің 2012-2014жж ... және ... ... ... үлесітік қатынастарын сипаттайды. 2012 жылы қаржыландыру көздеріндегі меншік капиталының үлесі 81,71% болды, ал 2013 жылы бұл көрсеткіш 67,29% ... ... ... ... тартқаны туралы мәлімдейді. 2014 жылы меншік капиталының үлесі 2,51% өсіп 69,80%құрады.
Сурет 10 - ЖШС-нің 2012-2014жж ... ... ... ... ... ... 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
10 суретте, кәсіпорынның қызметін қаржыландырудағы негізгі көздерінің талдау кезеңіндегі диаграммамен ұсынылған құрылымы мен құрамының ... ... 12 - ... 2012-2014жж. қысқа мерзімді міндеттемелерінің құрамы мен құрылымы
Қысқа мерзімді міндеттемелер ... ... ... теңге
Үлесі, (%)
2014ж
мың теңге
Үлесі, (%)
1
2
3
4
5
6
7
Салықтар бойынша міндеттемелер
3 830
14,77
12 029
17,38
15 891
22,56
12 кесте жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
Басқа да міндетті және ... ... ... ... ... ... кредиторлық міндеттемелер
259
1,00
4 484
6,48
40 722
57,82
Басқа да қысқа мерзімді міндеттемелер, соның ішінде
21 162
81,60
50 224
72,58
12 ... ... ... ... есеп айырысу
1 045
-
8 183
-
6 201
-
Дивидендтер бойынша шығыстар
1 653
-
1 588
-
1 ... да ... ... ... ... жүйелі міндеттемелер
1 258
-
0
0
0
0
Қысқа мерзімді міндеттемелер жиынтығы
25 932
100
69 ... ... ... ... ... 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
12 кестеде қысқа мерзімді міндеттемелердегі ... ... ... ... ... ... болып басқа да қысқа мерзімді міндеттемелер көрініс тапты, олар 2012 жылы 81,60% ... ... ... 21262 ... ... ал 2013 жылы - 72,58% ... ... 50224 мың.тенге.
Салықтық міндеттемелер үлесі 2012 жылы - 14,77%, 2013 жылы - 17,38%, 2014 жылы өсіп 22,56% ... ... ... ... 2012 жылы 25932 ... болды да, 2013 жылы 69197 мың.тенгені құраған, 2014 жылы 70433 мың.тенге болды. Бұл өсу ... ... ... ... ... ... 2012-2014жж қысқа мерзімді міндеттемелерінің өзгерісі туралы мәліметтер талданған.
Салықтық міндеттемелер 2013 жылы 8199 мың тенгеге ... что ... 214,07%, 2014 жылы 3862 ... өсіп ... ... ...
Кесте 13 - ЖШС-нің 2012-2014жж қысқа мерзімді міндеттемелерінің өзгерісі
Қысқа мерзімді міндеттемелер
2012ж
мың теңге
2013ж
мың теңге
Өзгерістер
2012-2013 жж
+,-
2014ж
мың ... ... ... ... ...
3 830
12 029
8 199
15 891
3 862
Басқа да міндетті және ... ... ... ... ... ... мерзімді
259
4 484
4225
40 722
36 238
кредиторлық міндеттемелер
Басқа да қысқа мерзімді міндеттемелер, соның ... ... ... ... ... 968
Аванстар
17 206
40 404
23 198
3 553
-36 851
Жұмысшылармен есеп айырысу
1 045
8 183
7 138
6 ... ... ... ... ... 588
-65
1 588
0
Басқа да міндеттемелер
0
49
49
843
794
Атқарушы парақтар бойынша міндеттемелер
0
0
0
71
71
Ішкі ... ... ... ... ... ... ... 932
69 197
43 265
70 433
1 236
Дерек көзі: ... ... ... қаржылық есебі негізінде құрылды
Басқа да міндетті және ерікті міндеттемелер 2013 жылы ... ... ... +1779 ... өзгерді, ал 2014 жылы 36,42% сомамен 896 мың.тенгеге азайды.
Кысқа мерзімді кредиторлық міндеттемелер 1631,27%, сомамен 4225 мың.тенгеге өсті, 2014 жылы 808,16% ... ... да ... ... ... 2013 жылы ... ал 2014 жылы төмендегені байқалуда.
2013 жылы басқа да қысқа мерзімді міндеттемелер ... ... ... +29062 ... ал 2014 жылы азаюы 75,59% құрап сомамен 37968 мың.тенге болды.
Қысқа мерзімді міндеттемелердің жалпы сомасы 2013 жылы 43265 ... ... де ... 166,84% ... 2014 жылы ... 1236 мың.тенгеболып 2,86% құрады.
11 суретте ЖШС-нің ... ... ... динамикасы графикте ұсынылған.
Суретте басқа да қысқа мерзімді міндеттемелердің күрт өскені мен төмендеуі байқалады. Ол 36 ... ... ... ... ... болған. Кысқа мерзімді кредиторлық міндеттемелер 2014 жылы өте көп ... ... ... 36 238 мың.тенге болды, ол сызық түрінде графикте көрсетілген.
Сурет 11 - ЖШС-нің 2012-2014жж ... ... ... ... ... ... қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Кесте 14 - ... ... ұзақ ... міндеттемелерінің құрамы мен құрылымы
Ұзақ мезімді міндеттемелер
2012ж
мың теңге
Үлесі, ... ... ... ... (%)
Кейінге қалдырған салықтық міндеттемелер
282
100
13 740
100
17 130
100
Ұзақ мезімді міндеттемелер жиынтығы
282
100
13 740
100
17 130
100
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде ... ... ... ... ұзақ ... ... ... мен құрылымын сипаттап, мұндағы кейінге қалдырған ... ... 2012 жылы - 282 мың ... болып, 2013 жылы - 13740 мың.тенгені құрады да, 2014 жылы - 17130 мың тенге болды. ұзақ ... ... ... мен ... ... ... салықтық міндеттемелер 10 пайызды құрайды.
Кесте 15 - ЖШС-нің 2012-2014жж ұзақ мерзімді міндеттемелерінің өзгерісі
Ұзақ ... ... ... ...
2012-2013жж
2014ж
мың теңге
Өзгерістер 2013-2014жж
Кейінге қалдырған салықтық міндеттемелер
282
13 740
13 ... ... ... ... ... жиынтығы
282
13 740
13 458
17 130
3 390
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
Кесте 15, кейінге қалдырған салықтық міндеттемелердің 282 ... + 13485 ... өсіп 2013 жылы 13740 ... ... ... Өсім сомасы +4781,19%. 2014 жылы өсім сомасы 24,67 мың.тенге.
Кесте 16 - ... ... ... капиталының құрамы мен құрылымы
Капитал
2012ж
мың теңге
Үлесі, %
2013ж
мың теңге
Үлесі,%
2014ж
мың теңге
Үлесі, ... ... ... ... ... ... ... 195
23,81
Резервтік капитал
3 300
3 300
3 300
Қайта бағалау резервтері
525
44 895
44 895
Бөлінбеген табыс (орыны жабылмаған залал) соның ішінде
91 ... ... ... кезең табыстары
0
0
9 169
34 924
Капитал жиынтығы
117 087
100
170 626
100
202 399
100
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж ... ... ... ... ... ... мен ... 15 кестеде сипатталған. "Эл-Би-Казахстан>> ЖШС-нің 2012-2014жж. меншік капиталының құрамында бөлінбеген пайданың үлесі өте жоғары. Оның үлесі 2012 жылы - 77,94%, 2013 жылы - 58,86% ... да, 2014 жылы ... ... ... ... ... 2012 жылы - 3,27%, ал 2013 жылы - 28,25%, а в 2014 жылы - 23,81% ... Капитал құрамында жарғылық капитал үлесі жылдар кесіндісінде: 2012 жылы - 18,79%, в 2013 жылы - 12,8%, а в 2014 жылы - ... 12 - ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі негізінде құрылды
12 суретте, компания капитал ... ... ... ... ... ... ... және резервтердің қаншалықты өзгергені көрініс тапқан.
Кесте 17 - ЖШС-нің 2012-2014жж меншік капиталы құрамының өзгерістері
Капитал
2012ж
мың теңге
2013ж
мың ... ... ... ... ... ... ... 000
0
Резервтер
3 825
48 195
44 370
48 195
0
Резервтік капитал
3 300
3 300
0
3 300
0
Қайта ... ... ... 370
44 895
0
Бөлінбеген табыс (орыны жабылмаған залал)
91 262
100 431
9 ... ... ... ... ... ... ... табыстары
0
9 169
9 169
34 924
25 755
Капитал жиынтығы
117 087
170 626
53 539
202 399
31 773
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық есебі ... ... ... ... меншік капиталының құрамында болған өзгерістерді талдайды. Мұнда, ЖШС-нің ... ... ... бір ... екндігі байқалады, ол сол деңгейде 22000 мың теңге мөлшерінде болды. Резервтер 2013 жылы 44370 ... ... ... - 1160%, 2014 жылы ... ... Бөлінбеген пайда 2012 жылы 91 262 мың.тенге болды, 2013 жылы бұл бап ... өсім - 9169 ... ... ол ... құрады. 2014 жылы бөлінбеген пайда 31773 мың.тенгеге яғни 31,63% өсті.
Сурет 13 - ... ... ... капиталының динамикасы
Дерек көзі: ЖШС-нің қаржылық 2012-2014жж қаржылық ... ... ... 13, ... ... 17 кестеде келтірілген ақпараттар негізінде құрылған. Мұнда - ... ... ... капиталының динамикасы меншікті капитал кесіндісінде анық суреттелген.
Жоғарыдағы ЖШС-нің ақпараттары негізінде жүргізілген кәсіпорынның қызметін қаржыландырудағы қарыз және меншік капиталының жағдайын ... ... ... тұжырым жасауға болады:
- ЖШС-нің қарыз және меншік капиталының құрылымы оңтайлы, себебі оның құрамында меншік капиталының үлесі 50 ... ... ... ... ... деңгейде.
- Қарыз капиталы құрамында не қысқа не ұзақ мерзімді міндеттемелер орын таппаған, бұл екі жақты деп ... ... ... ... жеткілікті болған кәсіпорын меншік капиталының рентабелдігін өсіру үшін қарыз капиталын тартуына болады.
Сонымен, ... ... ... ... жатқызуға болады:
* ЖШС электротехникалық тауарларды сататын кәсіпорын болғандықтан, активтер құрылымында айналым капиталының ... ... ... Кәсіпорынның ұйымдастыру құқықтық нысаны жауапкершілігі шектеулі серіктестік болғандықтан, айналыста акциялары болмайды;
* Пассивтер құрамында қысқа мерзімді міндеттемелерінің ... ұзақ ... ... ... ... яғни ЖШС ... өсіру мақсатымен қысқа мерзімді қарыз көздерін тартаныны анықталды.
3 КОРПОРАЦИЯ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДЕГІ БАҒАЛАУ
Қазақстанның ... ... ... ... ... мен тәжірибенің бірқатар жаңа салаларын тереңдете дамытуды талап етті. Бағалау ... ... ... ... ... өту ... бастау алды, қажеттілік туғаннан кейін бағалау құн объектісінде жалпылама бірлікте, инвесторлық әрекеттің анықталуы экономикада ... алу үшін ... ... ... ... және ... ... жер үйді сату - сатып алуда, жер телім мен ... ... ... байланысты бағалаушыларға мемлекеттен сұраныс түсті, бағалау ... ... ... бір дау ... ... ие болды. Нарықта бағалаушылар көптен пайда бола бастады, олар еш бір стандартты сақтамай жұмыс істеу сапасы төмен дәрежеде болды. ... ... анық ... , енді ... бағалаушылар барлық стандартты ұстана келе, бағалау қызметінің Мемлекеттік тіркеу коммитетіне өз сапасын көрсетуге кірісті.
Қазіргі уақытта Қазақстанда бағалау қызметінің ... ... ... ... ... қор ... пайда болуы, сақтандыру жүйесінің дамуы, коммерциялық банкілердің ... ... ... ... беруге ауысуы жаңа қызметке - жылжымалы және жылжымайтын мүлікті, ... ... ... ... ретіндегі кәсіпорынды бағалауға, олардың нарықтық бағасын анықтауға ... ... 2000 ... 30 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңында бағалау - ... ... ... ... ... басқа бағасын анықтау болып табылатындығы жөнінде айтылады. Бағалау қызметі - бұл бағалаушылардың объектілердің нарықтық немесе ... ... ... ... ... ... қарастырылмаған жағдайда, нақты бір күнді белгілеуге бағытталған кәсіпкерлік қызметі.[1]
Бизнесті бағалау - иесінің табыс көруін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... Бизнестің бағасын анықтау барысында корпорация барлық активтерінің: жылжымайтын мүлігінің, машиналары мен құрал-жабдықтарының, қойма ... ... ... ... емес ... ... есептеледі. Сондай-ақ, компания жұмысының тиімділігі, оның бұрыңғы, бүгінгі және келешек табыстары, нарықтағы даму жоспарлары мен бәсекеге қабілетті ортасы бөлек бағаланады. ... ... ... ... ... ... бағасы мен оның табыс әкелу қабілеті анықталады.
ҚР Мемлекеттік стандарттарында кәсіпорынды мүлік кешені ретінде бағалау материалдық және материалдық емес активтерді, ... ... ... бар ... бағалау ретінде анықталады.
Кәсіпорынды мүлік кешені ретінде бағалау келесі мақсаттарда пайдаланыла алады:
* сатып алу-сату;
* кепілдікке несие алу;
* бухгалтерлік есеп ... ... ... жарғылық капиталға енгізу;
* кәсіпорынды қайта құру немесе жою және т.б.
Кәсіпорынды мүлік кешені ретінде бағалау ... ... ... ... 2002 ... 21 қарашадағы №171 және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2002 жылғы 2 желтоқсандағы №597 бірлескен бұйрығының негізінде жүзеге ... ... ... ... ... сол ... қандай қаржылық жағдайда болуына және оның келешегінің қандай болуына байланысты болады. Қаржылық талдау бизнесті бағалауда үлкен рөл ... ... ... мәліметтерінің негізінде бағалаушы корпорацияның сол сәттегі жағдайы жөнінде тұжырымдар жасап, негізгі көрсеткіштердің өзгеру себептерін талдай алады және өндірістік немесе коммерциялық ... ... ... оны ... құрылымын өзгерту бойынша шара қолдана алады. Қаржы есептерінің рөлі бағалаушыларға ... ... ... ... мен болашағына қатысты білікті пікірлер қалыптастыруға көмек ... ... ... ... ... шеңберіндегі қаржылық талдаудың нәтижелері ерекше мәнге ие болады.
Бизнесті бағалауға ... ... мен ... ... ... ... көшірмелері (Жарғы, Құрылтай шарты, Тіркелу туралы куәлігі);
* Эмиссия проспектілерінің, құнды қағаздарды шығару қорытындылары жөнінде есептердің (акционерлік қоғамдар үшін) көшірмелері.
Корпорация ... ... мен ... ... ... 3-5 жыл ... ... есеп мәліметтері (немесе алдыңғы кезеңдердің ықтимал саны):
* бухгалтерлік баланс;
* табыс пен шығындар туралы есеп.
* Аудиторлық тексеру өткізілген жағдайда, ... ... ... ... ... ... Мүліктің инвентарлық тізімдері.
* Барлық активтер туралы мәліметтер (жылжымайтын мүлік, қорлар, бөгде ... ... ... ... емес ... және ... ... қарыздың шифрін ашу;
* Дебиторлық қарыздың шифрін ашу:
* қалыптасу мерзімдері бойынша;
* дебиторлық қарыз ... ... ... ... ... ... компанияларының, холдингілерінің болуы жөнінде ақпарат (бар болса), оларға қатысты қаржылық құжаттама.
* Корпорацияның тауар/қызмет бойынша жоспарланатын жалпы ... ... ... ... таза ... ... ... көрсетілген жуырдағы 3-5 жылға даму жоспары.
* Аталған құжаттар тізімі алдын ала сипатта болады және бағалаушының ... ... ... ... кейін қысқартылуы немесе кеңейтілуі мүмкін.
Қазіргі кезде Қазақстанда жылжымайтын мүлік нарығының қалыптасуы жүріп жатыр. ... ... ... ... ... ... мәселелерге тіреледі, соның ішінде бөлек сегменттерінің әркелкі ... ... ... ... және ... ... мен ... инвестициялық өтімділігінің аздығы.
Жылжымайтын мүлік дегеніміз - бұл ... ... ... кеңістіктегі белгілі орны болады және соған қатысты заттардың жиынтығы.
Бағалау туралы заң Қазақстан ... ... ... әр ... ... заң шығаратын нормасы құжаттардан тұрады және де оларды бірнеше топтарға бөлуге болады:
* бірінші топ - ҚР Азаматтық ...
* ... топ - ... күйі бар ҚР-ң ... және ҚР ел ... ... Осы топқа 30 қараша 2000 жылғы № 109 - І ҚР-ғы жатады, содан кейінгі заң;
* үшінші топ - ҚР ... ... ... топ - ҚР ... ... ...
* бесінші топ - министрлік және қабылданған бұйрықтар;
* алтыншы топ - бағалау ... ... топ - ... ... ... ... бағалаудың нарықтық немесе басқа обьектілердің құндарын орнату мақсаты мен пайда болған бағалау қызметінің орындалу қатынастарын қалыптастыратын субьектілердің ... мен ... және ... ... анықтайды.
Заңда айтылғандай, бағалаушы көмегі мен орындалатын бағалау қызметінде ... ... ... ... ... ... ... басқа құнды бағалану обьектілер қатынасын орнатуға жіберілген, егер басқалары заңмен ... ... ... ... субьектілері - бағалаушылар, тапсырыс берушілер және үшінші тұлғалар болады. Обьектілердің бағалануына: жеке ... ... ... ... ... ... тұлғалардың мүлігін құрайтын заттар жиынтығы; сонымен қатар мүліктің белгілі бір түрі ... және ... жеке ... ... және мүлікке басқа затты құқығы немесе мүлік құрамындағы ... ... ... ... ... ету құқығы; жұмыстар, қызмет көрсетулер, ақпараттар, интеллектуалды жеке меншік обьектісінің заңы немесе басқа обьектілердің азаматтық құқығы.
Бағалаудың нысанына келер болсақ, онда ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Заңға сәйкесті міндетті бағалау жеке тұлғалардың жылжымай-тын мүлігіне салық салу үшін жүргізіледі және кәсіпкерлік қызметте ... ... ... беру ... ... ... ... несиелендіру; мемлекеттік қажеттілік үшін мүлікті сатып алу және алып тасталу; соттың атқарушысымен жүргізілген ... ... ... ... ... қарсы болғанда және басқа жағдайларда мүліктің саны анықталады. Осыдан ... орын ... ... ... және мүлікті бағалау сұрақтарын салық орындарымен әдістемелік және ... ... ... ҚР Мемлекеттік Мүлік комитеті және оның аймақты комитеті, банктер, сот шешімін қабылдайтын органдар ... ... ... қажет.
Бағалауды құқықты түрде орындау сөзсіз оңай болғандықтан ... ... ... жағынан арнайы шешімді талап етпегендіктен, талапты бағалауды қолдану сферасы айтарлықтай ... ... ... ... байланысты, жер учаскелерін бағалаудағы аумақ мөлшері де өседі. ... және баж ... ... негізгі мән болады және апаттық зіл зала және ... ... ... ... анықталады. Мемлекеттік қазына, қоғамдық азықтық қалыптасуы және ұлттық пайданың, жер қойнауы мен өндірілетін жерлердің, инвестицияның тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Бұл уәкілетті мүшелердің керекті қарым - қатынасын бақылаудағы бағалау ... ... ... ... және ... ... қатар жергілікті атқарушы өкілетті органдармен келіседі.
Бағалауды жүргізу негізгі сәйкесті, бағалаушы мен тапсырыс беруші ... ... ... ... ... ... ... актісін қарастырғанда, обьектінің бағалануы, сонымен қатар, қайталануы сот шешімі негізінде немесе мемлекеттік мүше уәкілеті негізінде жүргізілуі керек сот және ... мүше ... ... өз ... ... ...
Жүргізілген бағалау нәтижесімен есеп беруі екі дана болуы керек, біреуі тапсырыс берушіде, екіншісі - ... ... ... ... есеп беру мәні және ... ... талаптарға бағалау қызметінің аймағындаға нормалы заңды актіде қойылады.
Заңды бағалаушы арасында бағалаушы ... ... өз ... ... қызмет аймағында қолдана алады; құжаттамаға толық көлемде ... ... ... етуін тапсырыс берушіден талап ету, бағалауды іске асыру үшін керек; келісім негізінде бағалауды жүргізгенде басқа бағалаушылардан немесе басқа ... ... ... ... бөлдіру; егер тапсырыс беруші келісім шартын бұзса, бағалау ... ... ... ... етпесе, мемлекеттік құпиясын құрайтын мәліметтерден басқа коммерциялық немесе басқа заңды жүздегі құпияларды қорғау осы жағдайларда бағалауды жүргізбеуге болады. ... ... ... ... бағалаушылармен және басқа коммерциялық емес мекемелермен қосылуларына болады.
Заңды тұлға бағалаушы нысаны түрінде құрылған коммерциялды емес кәсіби өзі қаржыланатын бағалаушы ... ... ... ... ... сақтау және оның мүшерелінің назары үшін өз ерікті негізінде құрылады, сонымен ... ... ... ... ... ... ... бағалаушылар талабы сақталуы үшін жәрдем береді. Бағалаушылардың қызмет палатасы заң шығаратын актілермен ұйымдастырушы келісімімен, немесе ... ... ... палаталары мемлекеттік тіркеу реттелуі заң шығаратын мемлекеттік заңгер тұлғасының тіркеуімен палата бағалаушылар бөліміне мойындалған мекеме келісімі және ... ... ... ... ... ... кірісуінің шартын орындалса бағалаушыға бас тартуға болмайды. Бағалаушы палатасы бөліміне кіруіне бас тарту сот ісіне қаралады, бағалаушы палатасы ассоциация нормасындағы ... ... ... бірігуіне немесе халықаралық бағалаушылар бірлігіне кіруге болады.
12 бабына байланысты бағалаушы: бағалық қызметінің орындалуында заң шартын орындау; ... ... ... ... ... ... орындау керек; бағалау жүргізілгенде кейбір жағдайлар туғалы көлкемде өзінің қатыса алмайтындығын тапсырыс берушіге айтуы кере; тапсырыс беруші және ... ... ... ... ... ... құпиялығын және сақталуын қамтамасыз ету; мүлікті бағалау; қызметті орындауда сенімді уәкілдік органы және тапсырыс берушіге ... ... ... және ... ... ... жүргізілу кезінде алынған құпиялы мәліметтерді таратуға болады, қарастырылған заң шығаратын акті жағдайларын басқа, обьектіні тікелейсіз зерттеу және ... ... ... ... есеп ... ... ретте бағалау жүргізуге, келісім белгілену көрсетілген бағалау жүргізудегі есеп беру кітабын енгізу; жүргізілген ... ... бес жыл ... заң шығаратын акт қарастырылған жағдайда бағалау жөніндегі есеп беру көшірмесін көрсету немесе заңты талабы бойынша мемлекетті ... ... беру ... ... ... қызметі аймағында нормалы құқық актілерінің талаптарының ... ... ... ... ... ... мәліметтердің бағалаудың нақты еместігіне; бағалау жүргізуі үшін құжаттардың сақталуы мен ... ... және ... ... ... есеп беру. Тапсырушының құқығы бар бағалаушының бағалауға байланысты құқықтандыру ... ... ... ... бағалауы туралы есебі мен қорытындысына негізделген нормативтік құқық актілерімен танысуға; ... ... ... ... туралы қажетті ақпаратты алуға; қойылған келісім талабы бұзылған жағдайда бағалаушы қызметінен бас тартуға.
Тапсырушы міндеті: ... ... ... үшін ... ... және ... баға жасауға; бағалаушыға бағалау үшін толық мәліметтерді және ақпаратты сондай - ақ қажетті талдауларды беруге, бағалаушының ... ... ... ... етуге; бағалаушы қызметіне егер қарсы әсер ететін жағдайда араласпауға; бағалаушы талабына сай бағалау үшін ... ... алу үшін ... ... ... түрде өз атынан сұраныс жіберуге.
17 бабына сәйкес бағалаушымен тапсырушы арасында бағалау қызметі тек соттық ретте рұқсат етілген ... іске ... ... ҚР жеке және компонентті жекеменшіктерін бағалауына 19 ст. сәйкес сөзсіз ... ... ... ... ... мемлекеттік ұйым кепілдік беру қажет, талдап айтсақ:
* ... ... ... мемлекеттік реттеу және тексеу;
* нормативтік құықтық актілерді ... және өз ... ... ... ... ... мен оның жетістіктеріне жаңа ұсыныстар енгізу туралы ҚР құқықтандыруын өндірісте ... ... өз ... ... қатысуы, сондай - ақ бағалау стандартын келістіру (метрология, стандарттау және сертификаттаудың мемлекеттік ұйымдарымен толық ...
* ... ... ... ... үшін ... жағдай жасау жолымен мүлікті бағалау нарық қызметінде конкуренцияның өсуіне әкелді;
* ... ... ... ... ... ... ... дайындыққа және қайта дайындауға қатысу;
* бағалау қызметіне ... ... ... субьектілеріне консультативті көмек көрсету;
ҚР құқықтандырылуына сәйкес басқада қызметтері:
Заңға сәйкес және ҚР ... ... ҚР ... мен 2001 ... 2 қарашасында №1389 қойылым ретінде қабылданды, онда ҚР және лицензия беретін өкілетті ұйым ... ҚР ... ... тіркеу қызметі анықталған, ары қарай комитет жоғарыда көрсетілгендей 19 бабына құқық комитетке сәйкес көрсетілген.
Капитал құны әртүрлі қайнар көздерді тарту ... ... ... бағасы болып табылады.
Осындай баға концепциясы капитал өндіріс факторының ең маңыздысы болып табылғандықтан шығады. Яғни, ... ... ... белгілі бір құны бар, кәсіпорынның операционды және инвестиционды шығындарының қалыптастыра алады. Осы концепция кәсіпорынның қаржылық қызметті басқару жүйесіндегі басты база ... ... ... ... ол тек ғана капитал құнын тарту емес, сондай-ақ толығымен кәсіпорынның шаруашылық қызметіне бағытталған толық ... ... ... ... ... ... ... маңызды сферадағы көрсеткіштерін қарастырайық:
1. Кәсіпорын капитал құны операциондық қызметтегі табыс шамасында қызмет етеді. Капитал құны пайданың бір ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету үшін жаңа капиталды тарту немесе қалыптастыру арқасында қолдануға міндетті түрде төленуі тиіс. Бұл көрсеткіш кәсіпорынның ... ... ... ... ... болып табылады. Осылайша оның мөлшерінің жоспарлануы кезіндегі төменгі шекарасы.
2. ... ... ... ... ... жүзеге асыру процесінде критериалды секілді қолданылады. Алдымен, нақты кәсіпорынның капитал құнының дәрежесі дисконтты ставка ретінде болады. Бөлек нақты ... ... ... прцесінде таза қаржы ағымының самасы қазіргі құнға ... ... ... ... ... ... ішкі табыс ставкасымен теңестіру базасы болып қызмет етеді. Егер ол төмен болса, онда кәсіпорынның капитал ... ... ... инвестициялық жоба кері қайтарылуы тиіс.
3. Кәсіпорынның капитал құны қаржылық инвестициялау тиімділігін қалыптастыруының базалық ... ... ... ... Бүл ... ... ... өзімен жасалғандықтан, жекелеген қаржылық инструменттердің табыстылығын бағалау кезінде салыстыру базасы болып ... ... ... ... Бұл көрсеткіш нақты нарықтың бағасын емес немесе жеке қаржылық ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді. Бірақта неғұрлым тиімді бағытты қалыптастыруға және осы инвестициялау түрлерінің инвестициялық портфелін қалыптастырудың алғашқы сатыларына рұқсат етеліді. ... да, бұл ... ... ... - ... ... табыстылық баға шамасында қызмет етеді.
4. Кәсіпорынның капитал құнының көрсеткіші ... ... ... ... негізгі өндірістік қаражаттарды меншігіне иемденуге қатысты басқару шешімдерін қабылдау критериі болып табылады. Егер қарожылық лизингтің қолданылған ( ... ... құны ... ... ... асып түссе, онда кәсіпорын үшін өндірілген негізгі қаражаттарды қалыптастыру ... ... ...
5. Капитал құнының көрсеткіші элементтерінің бөлек бөлігінде қаржылық леверидж ... ... ... ... ... прцесінде қолданылады. Қаржылық левериджді қолдану іскерлігі қарыз капиталы құнының бір бөлігі болып табылатын капиталдың ... ... ... қорытындылады. Осыны құрайтын минимизация капитал құнын бағалау процесінде қамтамасыз етіледі. Яғни, қарыз қайнар көздерінен тартылған және кәсіпорынмен қолданылған қайнар көздерінің ... ... ... болып табылады.
6. Кәсіпорынның капитал құнының деңгейі осы кәсіпорынның нарықтық деңгейін маңызды өлшеуіші болып табылады. Капитал құнының деңгейін төмендету сәйкесінше ... ... ... ... ... және керісінше. Әсіресе оперативті тәуекел әсер етеді. Яғни, капитал ... өсуі ... ... ... көтеріліп немесе түсіп тұратын акция бағасы. Демек, капитал құнын басқару өздігімен бағытталған, ... ... ... өсуі ... ... ... құнының көрсеткіші кәсіпорынның өз активтерін қаржы саясаты түріне ... ... және ... ... ... ... біріншіден айналым). Қолданылған нақты капиатал құны және кәсіпорынның алдағы бағалау өзгерістері нәтижесінде агрессивті, бірқалыпты (компромиссті) немесе ... ... түрі ... ... ...
Сонымен, компанияның капиталының құрамына қалыптасу көздеріне байланысты менші капиталы мен қарыз капиталы жатады, ал жұмсалу бағытына қарай негізгі ... және ... ... ... бөлінеді. Құрылымы деп осы аталған капиталдардың қосынды сомасындағы жеке үлестерін айтамыз. ... ... ... ... меншік қаражаттарына қалыптасады, ол жарғы капиталы мен пайда, екінші кезекте қарыз ... орта ... ... = kd (1 - tc) wd + kp w p+k s w ... kd - ... капиталды тарту құны;
tc - корпорацияның табысына салық мөлшерлемесі;
wd - ... ... ... ... ... ... - акционерлік капиталды тарту құны ... ... - ... ... құрылымындағы артықшылықты акцияларды үлесі;
ks − акционерлік капиталды ... құны (жай ... s − ... ... ... жай акциялардың үлесі.
WACC- ты қолдану жағдайлары. Мысалыға, сатып алушы корпорацияны сатып алғаннан кейін барлық акционерлік пен ... ... ... ... ... ... төлеп корпорацияны өздігінше рефинанстағысы келген жағдайды қарастыралық. Маңыздысы - ... бен ... ... ... ... әр ... ... емес нарықтық құндарына негізделуі керектігі.
Бағаланатын қызмет сұрақтары бойынша басқа мемлекеттік ұйымдармен өзара әрекет етуі комитет талап ... ... ... етуі ... көрсетілгендей, аталған түрдегі қызмет етуде көптеген нарықтық ... баға ... ... ... ... ... ... салықтық, соттық органдар, соттың шешімін орын-дайтын ұйымдар, ... ... ... ... және ... жергілікті ұйым билігі. Біздің көзқарасымызша, ҚР бағалы қызметін ... ... ... ... құру ... ... оның құрамына министерство және ведомства өкілдері кіруі мүмкін, оның компетенциясына сұрақтарды реттеуді ... ... ... ... байланысты, әкімдік облысты, қоғамдық біріктіруі және бағалы өзіндік реттеу ұйымын, оқу мекемелерін және т.б ... ... ... ... ... сайыстық әдет негізінде құрылған, мемлекеттік тапсырыс бағасы талап етіледі немесе оның қолдану мемлекеттік ... ... ... ... келе, бұл жұмыс тақырыбының үлкен практикалық маңызы бар ... атап ... ... ... ... ... ... субьектілер қорларын қалытастыру меншік нысандарына байланысты ерекшеліктері бар. Компания қаржыларын ұйымдастыру, үлестік ... ... ... ... ... және ... әр қатысушының мүлік бөлігіндегі алынған табысын бөлуді анықтайды. Осы кәсіпорынның құрылтайшылары мен қатысушылары өз жарналарын әр түрлі ақша қаражаттары ... ... ... ... ... ... ... көздеріне байланысты менші капиталы мен қарыз капиталы жатады, ал жұмсалу бағытына қарай негізгі капитал және айналым капиталы болып ... ... деп Осы ... ... ... ... жеке үлестерін айтамыз. Қалыптасу көздері бірінші кезекте меншік қаражаттарына қалыптасады, ол жарғы капиталы мен ... ... ... ... қаражаттары.
Нарықтық экономика жағдайларында кез-келген кәсіпорын үшін өзінің шаруашылық-қаржылық қызметін қажетті қаражаттармен (қаржы ресурстарымен) қамтамасыз ету мәселесі маңызды ... ... ... ... ... ... дегеніміз, жалпы алғанда, - бұл кәсіпорынның қарамағындағы және оның қаржылық міндеттемелерін орындауға, өндірісті қаржыландыруға ... ақша ... ... болып табылады. Қаржы ресурстары өндіріс барысын дамытуға, өндірістік емес сала ... ... және ... ... ... қорларды қалыптастыруға бағытталады.
Кәсіпорынның өндірістік процесті дамытуға бағытталған қаржы ресурстары оның ақшалай нысанындағы ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарының жиынтығы болса, капитал - осы қаражаттардың өндіріс ... ... ... ... келе, кәсіпорын капиталы дегеніміз - бұл кәсіпорынның өндірістік айналымына салынған және осы айналымнан ... алып ... ақша ... ... ... ... құрудың және дамытудың басты экономикалық базасы болып табылады, өйткені ол кәсіпорын активтеріне инвестицияланған материалдық, материалдық емес және ... ... ... ... сипаттайды. Өндіріс барысында қызмет етуі арқылы капитал кәсіпорын иелерінің, басшыларының, жұмысшыларының, сондай-ақ мемлекеттің мүдделерін ... ... Сол ... де ол ... ... ... объектісі болып табылады, ал оны барынша тиімді қолдану қаржы менеджментінің ең маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.
Капитал ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіш кәсіпорын қызметін ұзақ мерзімді перспективасы тұрғысынан сипаттайды. Мәселен, меншікті капиталдың құны потенциалды ... үшін ... ... тартымдылығын көрсетеді; қарыз қаражаттардың құны кәсіпорынның ұзақ ... ... ... ... анықтап береді.
Екіншіден, капиталдың жалпы (орташа салмақталған) құны капитал салымдарының бюджетін әзірлеу барысында шешуші көрсеткіштердің бірі болып ... ... ... құны ... инвестициялардың тиімділін қалыптастыруда базалық көрсеткіш ретінде қарастырылады. Инвестициялардың тиімділік өлшемін кәсіпорын өзі белгілейтіндіктен, жекелеген қаржы ... ... ... ... ... базасы ретінде капитал құнының көрсеткіші қолданылады.
Төртіншіден, кәсіпорын капиталының құны қаржылық леверидж механизмін қолдану арқылы ... ... ... ... ... ... ... деңгейі қарызға тартылған қаражаттардың көлемі мен олардың құнынан тәуелді. Қаржылық леверидж кәсіпорынның қаржылық тәуекелін арттырады, сәйкесінше акциялар ... ... ... алып ... Сол ... ... ... жағдайын барынша арттыруды мақсат ете отырып, осы мақсатқа қол жеткізетін капитал құрылымын қалыптастыру керек. Сәйкесінше, капитал құрылымын кәсіпорын ... әсер етуі ... ... қажет. Оңтайлы капитал құрылымы оның құны барынша төмен болған жағдайда қалыптасады.
Кәсіпорынның капиталының құрылымы екі тұрғыдан қарастырылады: ... ... ... ... және оның ... көздері тұрғысынан (меншікті капитал және міндеттемелер).
Кәсіпорын капиталының құрылымын талдау барысында активтер олардың өтімділік деңгейіне қарай топтастырылады, ал ... ... мен ... олардың төлем мерзімдерінің деңгейіне қарай топастырылады.
Аталған көрсеткіштерді ... ... ... (көлденең, немесе деңгейлес, талдау) кәсіпорын капиталының өсуін ... ... және өсу ... ... ... береді. Мысалға, активтер құнының динамикасы кәсіпорынның өндірістік қуаты туралы ақпараттар береді.
Кәсіпорын капиталын құрылымдық талдау ... ... ... ... да ерекше маңызды. Бұл кәсіпорын қызметінің өндірістік бағыты туралы мәліметтерді түйіндеуге ... ... ... жалпы құны оның орташа салмақтлған құнының көрсеткішімен сипатталады. Капиталдың құнын салмақтаудың бастапқы, мақсатты және ... ... ... ... ... ... салмақтау кәсіпорынның қолданыстағы капитал құрылымына негізделеді және капиталдың осы құрылымы оңтайлы, яғни келешекте қоданылуы тиіс, деп ... ... ... ... ... ... екі түрі кездеседі - баланстық құн бойынша және нарықтық құн бойыша салмақтау.
Маржиналды салмақтау капиталдың ... ... ... ... ... қажет етеді. Бұл әдіс кәсіпорынның орташа салмақталған капитал ... ... үшін ... ... ... оның бір ... бар. Әрбір капитал көздері бойынша капитал құны кәсіпорынның ... ... ... қаржылық тәуекелдерден тәуелді болады. Егер кәсіпорын өзінің қолданыстағы капитал құрылымын өзгертетін болса, кәсіпорынның ... ... ... есептеу, нәтижесінде капиталдың жалпы салмақталған құнын есептеу өте ... ... ... ... ... ... ... мына шараларда қолдану керек
1. Бизнесті бағалау - ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі компанияның бағасын анықтау. Бизнестің бағасын анықтау барысында компанияның барлық активтерінің: жылжымайтын ... ... мен ... қойма қорларының, қаржы салымдарының, материалдық емес активтерінің бағасы есептеледі. Сондай-ақ, компания жұмысының тиімділігі, оның бұрыңғы, бүгінгі және келешек табыстары, нарықтағы даму ... мен ... ... ... ... бағаланады. Осындай кешенді қарастыру нәтижесінде бизнестің шынайы бағасы мен оның ... ... ... анықталады.
2. Табыстылық көрсеткіштерін бағалау
Табыстылық көрсеткіштерін бағалау міндеттеріне мыналар жатады:
- табыстылықтың ... ... ... ... ... таза ... қалыптасуының құрамдас элементтерін зерттеу;
- табысқа әсер ететін факторлардың ... ... және ... ... ... бөлу ... ... және тенденцияларын зерттеу;
- табыстың өсу резервтерін анықтау;
- кәсіпорынның даму ... ... ... ... тиімді пайдалану жөнінде ұсыныстар жасау;
- табыстылықтың (рентабельділіктің) әр түрлі коэффициенттерін және олардың деңгейлеріне әсер етуші ... ... ... табыстылығымен компанияның құнын уақытылы бағалап отыру капиталды оңтайлы қолданудың нәтижесін көрсетіп ... ... ... ... ... Л.Е. Экономическая теория: Учебное пособие / Л.Е. Басовский, Е.Н. Басовская. - М.: ИНФРА-М, 2013. - 375 c.
* ... А.Г., ... В.М. ... теория: учебное пособие - М.: Кнорус, 2014. - 464 с.
* Көпешова Б.Қ. ... ... ... ... ... ... В.К., ... В.В., Шмидт О.И.. . Алматы, 1998.
* Жуйриков ... С.Р. ... ... ... ... ... и ... 2004г.
* Есенгельдин Б.С., Ақбаев Е.Т. Қаржылық менеджмент: Оқулық. - ... ЖШС РПБК , 2011. - 298 ... ... З.М. ... есепке әдістемелік жинағы. Оқу тәжірибелік құрал. Қарағанды қ. 2013 ж. 350 ... ... А.М., ... Е.Ж., ... Қ., Алиева Г.Д.. Қаржы.- Түркістан, Тұран 2012 ж. 197 ... ... Л.Н., , М. ... ... , ... ... С., ... С.Ж., Мельников В.Д. Қаржы: Оқулық. - Алматы 2010 - 670 бет
* ... С., ... Ж.Қ. ... ... Оқу ... - ... ЭБФ, ОЛ 2007
* ... С.Е. Қаржы менеджменті [Электронный ресурс]: оқу құралы. Қазақ экономика, қаржы және халықаралық ... ... ... ... БПО, 2011.- 272 б.
* Тургулова, А. К. Финансовый менеджмент: учебное пособие. - Алматы: ТОО Издательство LЕМ, 2010. - 324 с
* ... А.А. ... ... ... ... компании − условие роста ее инвестиционной привлекательности //Проблемы современной экономики, N 2 (22), ... ... К.Ш. ... ... ... ... ... пособие. Алматы: Экономика, 2009 г.
* Джаксыбекова Г.Н. Ключевые факторы, ... ... ... // ... ... Исследования // Ежеквартальный экономический журнал АО и Министерства экономики и бюджетного планирования РК, 2012. - №1 (9).
* ... А. С. ... ... управления ликвидностью компании // Финансовый менеджмент. - 2013. - N 3. - С. 16-29.
* Коптева Е.П. Теоретические и методологические ... ... ... ... ... предприятия. // Российское предпринимательство. № 11 Вып. 1 (195) 2013 год, cтр. 86-90
* Ермекбаева Б.Ж., Купешова Б.К. Корпоративные ... ... ... - ... Қазақ университеті, 2007. - 80 с.
* Джаксыбекова Г.Н. Финансовый мониторинг. Оценка стоимости компании: Учеб.пособие.- Алматы: , 2009. - 339 с.
* ... Е.М. ... ... ... учетно-аналитического обеспечения управления собственным капиталом коммерческих организаций / Евстафьева Е.М.// Международный бухгалтерский учет.- 2011.-№ 36
* Өмірбаева З.М. Бухгалтерлік есепке ... ... Оқу ... ... ... қ. 2008 ж. 350 ... Асқарова Ж.А. Бизнесті бағалау. Оқу құралы. Алматы: Заң әдебиеті - 2009.
* Финансовый менеджмент: ... и ... ... / Под ... С. Стояновой. - 5-е изд., перераб. и доп. - М.: Изд-во 2009. -656 с.
* Павлова Л.Б. ... ... ... денежными оборотами предприятия. - М. Банки и биржи, ЮНИТИ, 2013. - ... ... В.В. ... ... ... ... ... инвестиций. Анализ отчетности . -М. : Финансы и статистика, 2012. - 512 с.
* Кусаинов К.К. и др. Финансовый ... ... ... в ... ... ... ... пособие: Кокшетау 2011 г.
* Кандинская О.А. Управление финансовыми рисками: поиск ... ... - М.: ... 2013
* ... Н.Н. Корпоративные финансы Издательство: Алматы: Экономика, 2008
* Михель, Э. Э. Корпоративные ... ... ... / Э. Э. Михель и др. - Алматы : ... 2010. - 400 с
* ... Б. С. ... ... : ... НИИ Финансово-банковского менеджмента при КазЭУ им. Т. Рыскулова. - Алматы : ... 2010. - 462 с.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпорация капиталының құны мен құрылымы10 бет
Корпорацияның меншікті капиталының рөлі36 бет
Акция және Облигация15 бет
Валюта қатынастары және валюта жүйесі25 бет
Корпорация қаржыларын ұйымдастыру98 бет
Корпорациялардың қаржысы: мәні мен мазмұны, атқаратын функциялары және қаржы механизмі10 бет
Корпорацияны қаржыландырудың қарыз капиталы10 бет
Корпорацияның айналым капиталы туралы11 бет
Кәсіпорындардың ұйымдарға бөлінуі, бірігуі. Түрлері7 бет
Кәсіпорынның айналым активтерін басқару6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь