Бастауыш сынып жасындағылардың ерекшеліктері мен дамуы

Адамның белгілі сипаты мен сапасын қалыптастырудағы тәрбиешілердің мақсат тәрбиесі белгілі бір жас мөлшеріндегі топқа бағытталған, осы арқылы сол топта тәрбиенің мүмкіндіктері мен міндеттері, әдістемелері қолданылады. Адам өмірінің мектепке дейінгі кезіңде, есейген шақ кезендеріндегі, жасөспірім шақта, әлеуметтік ортада, мектепте қалыптасқан мінез-құлқы ерекшеленеді.
Жас мөлшерінің психологиясы курсында оқылатын жоғарыда айтылған жас мөлшерлік топтардың әрқайсысының сипаттамасын бұл тұста нақтылап карастырмай-ақ, педагогтың әрбір жас мөлшері тобымен жүргізетін
оку-тәрбие жұмысында ескерілуі тиісті кейбір тәрбие ерекшеліктеріне тоқталамыз.
Жастарды өмірге және ұжымдық еңбекке тәрбиелеудің, әрбір жас адамның жеке тұлғасының өмірлік бағыт-бағдарын аныктайтын дүниетанымын қалыптастырудың қоғам алдыңдағы зор міндеттері мектепке жүктелген. Тәрбие, шын мәніңде, жеке тұлғаның дамуы мен жалпы қоғамның негізгі мақсаты болып табылады және ол қоғамның әрбір мүшесінің жан-жақты дамуына жағдай жасауға бағытталтан.
Белгілі бір жастағы балалардың жас мөлшері дегеңце олардың көпшілігіне тән ерекшеліктер мен сипаттарды айтамыз. Бұл ерекшеліктерді педагогикалық процесте ескеру қажет және соған сәйхес оқыту, тәрбие берудің тиісті түрін, әдістемесін және тәсілін пайдалану керек.
Бастауыш сынып жасындағы баланын салмағы бір жылда 2-2,7 кг өседі. 6 жастан 12 жаска дейінгі аралықта бала денесінің салмағы екі есе артып, 18 килограммнан 36 килограмға дейін артады. Осы жаста бала миының көлемі де ұлғаяды, яғни, ол 5 жаста үлкен адам миының 90 пайызындай болса, 10 жаста 95 пайызына тең болады.
Жүйке жүйесінін жетілуі де жалғасады. Жүйке жасаушалары арасында жаңа байланыстар түзіліп, мидың жарты шарында икемділік күшейеді.
7-8 жаста жарты шарды жалғап тұрған нерв талшықгары жетіле түседі және олардың өзара қарым-қатынасының арта түсуін қамтамасыз етеді. Жүйке жүйесіндегі бұл өзгешеліктер баланың ақыл-ойы дамуының келесі кезеңінің ірге тасы қалануына негіз болады.
Баланың білім алудағы іс-әрекеті де, бұған дейінгі барлық іс-әрекеттер (манипулияцилық, пәңдік, ойын арқылы) сияқгы, оған ену тәжірибесі арқылы бірте-бірте дамиды.
Білім алу іс-әрекеті окушы баланың өзіне бағытталған іс-әрекеттен тұрады. Бала тек білім алуды ғана емес, сонымен бірге оны қалай меңгеруді де үйренеді. Жазу, есептеу, оқу және тағы баскдларына үйрену арқылы бала өзін – өзі өзгертуге қарай бағыттай алады, яғни, ол іс-әрекеттік және ақыл-ойлық қажетті әдістерді (оны қоршап тұрған мәдениетке тән) меңгереді. Рефлексиялы түрде, яғни, өз санасы арқылы өзінің психологиялық күйіне ой жұгіртіп, ол өзін бүрынғы және бүгінгі қалпымен салыстыра алады. Өзіндік өзгерістері өз бойындағы жетістіктері арқылы қадағаланады және айқындалады.
Білім алу іс-әрекетіндегі баланың маңызды әрекеті – бұл онын өз-өзіне деген рефлекциясы, жаңа жетістіктерін және болған өзгерістерді қадағалай алуы. «Бұған дейін қолымнан келмеді — енді келеді» , «Бұған дейін жасай алмадым — енді жасаймын», «Бұрын қандай боддым – қазір қандаймын», – міне, бұлар қол жеткізілгендер мен өзгерістердің терең рефлекциясы қорытындысына берілген негізгі бағалар. Баланың өзін-өзі үшін өзгеріс мәні және осы өзгерістерді өзі үшін жүзеге асыратын субъекті бола алуы өте маңызды. Егер бала өзінің өрлеуіндегі оқу іс-әрекетінің, өзін-өзі дамытудың жетілген түрінің рефлекциясынан қанағат алса, демек, бала оқу іс-әрекетіне психологиялық жағьшан толықтай кірісті деген сөз.
Бала мектеп табалдырығын аттағаннан кейін, оның әлеуметтік жағдайы өзгереді, бірақ ішкі әлемі, психологиясы әлі мектепке дейінгі калыпта болады. Баланың ең негізгі іс-әрекеті әлі де ойын, сурет салу, ойыншықтарды құрастыру болып қала береді. Оку іс-әрекеті әлі де дамуды кажет ететін деңгейде болады. Оқу іс-әрекетіндегі, тәртіп сақтаудағы қажетті іс-әрекетке еріктілік беру алғашкы кездерде ғана мүмкін болады, бұл кезде балаға жақын арада істелінуі тиіс мақсаттар және оның күш салуын қажет ететін тапсырмалардың мөлшерінің аздығы түсінікті болады. Оқу іс-әрекетіне ерікті түрде назар аударту ол балаға жеңіл тиеді.
Мектеп табалдырығын аттаған сәттен бастап, баланың алдына оқу іс-әрекетінің шарттарын қойса, бұл баланың шын мәнінде оку іс-әрекетіне тез араласып кетуіне (бұл жағдайда ол білімді алуға қалыптасқан) себеп болады немесе өзінің шамасы келмейтін оқу тапсырмаларының алдында сасқалақтап, бірте-бірте өзіне деген сенімін жоғалтады, мектепті және оқуды ұнатпаушылық сезімін оятып, бұл тіпті баланың бойындағы әдетке айналады. Тәжірибеде бұл екі вариант та типтік болып табылады: білім алуға дайын тұрған балалардың саны да, бұл жағдаймен оқуға шамасы жетпейтін балалардың саны да өте жоғары.
        
        Бастауыш сынып жасындағылардың ерекшеліктері мен дамуы
Адамның белгілі сипаты мен сапасын қалыптастырудағы тәрбиешілердің мақсат тәрбиесі белгілі бір жас мөлшеріндегі топқа бағытталған, осы ... сол ... ... ... мен ... ... ... Адам өмірінің мектепке дейінгі кезіңде, есейген шақ кезендеріндегі, жасөспірім шақта, әлеуметтік ортада, мектепте қалыптасқан мінез-құлқы ерекшеленеді.
Жас мөлшерінің психологиясы курсында оқылатын ... ... жас ... ... ... ... бұл тұста нақтылап карастырмай-ақ, педагогтың әрбір жас мөлшері тобымен жүргізетін
оку-тәрбие жұмысында ... ... ... ... ерекшеліктеріне тоқталамыз.
Жастарды өмірге және ұжымдық еңбекке тәрбиелеудің, әрбір жас адамның жеке тұлғасының өмірлік бағыт-бағдарын аныктайтын ... ... ... ... зор міндеттері мектепке жүктелген. Тәрбие, шын мәніңде, жеке тұлғаның дамуы мен жалпы қоғамның негізгі мақсаты болып табылады және ол ... ... ... ... дамуына жағдай жасауға бағытталтан.
Белгілі бір жастағы балалардың жас мөлшері дегеңце олардың көпшілігіне тән ерекшеліктер мен сипаттарды айтамыз. Бұл ерекшеліктерді педагогикалық ... ... ... және ... ... оқыту, тәрбие берудің тиісті түрін, әдістемесін және тәсілін пайдалану керек.
Бастауыш сынып жасындағы баланын салмағы бір ... 2-2,7 кг ... 6 ... 12 ... ... аралықта бала денесінің салмағы екі есе артып, 18 килограммнан 36 килограмға дейін артады. Осы жаста бала миының көлемі де ұлғаяды, ... ол 5 ... ... адам ... 90 пайызындай болса, 10 жаста 95 пайызына тең болады.
Жүйке жүйесінін жетілуі де жалғасады. Жүйке жасаушалары арасында жаңа байланыстар түзіліп, ... ... ... ... ... ... жарты шарды жалғап тұрған нерв талшықгары жетіле түседі және олардың өзара қарым-қатынасының арта түсуін ... ... ... ... бұл ... ... ... дамуының келесі кезеңінің ірге тасы қалануына негіз болады.
Баланың ... ... ... де, ... дейінгі барлық іс-әрекеттер (манипулияцилық, пәңдік, ойын арқылы) сияқгы, оған ену ... ... ... ... алу ... ... ... өзіне бағытталған іс-әрекеттен тұрады. Бала тек білім алуды ғана емес, сонымен бірге оны қалай меңгеруді де үйренеді. Жазу, ... оқу және тағы ... ... ... бала өзін - өзі өзгертуге қарай бағыттай алады, яғни, ол іс-әрекеттік және ... ... ... (оны қоршап тұрған мәдениетке тән) меңгереді. Рефлексиялы түрде, яғни, өз санасы арқылы өзінің психологиялық ... ой ... ол өзін ... және ... ... ... алады. Өзіндік өзгерістері өз бойындағы жетістіктері арқылы ... және ... алу ... ... ... ... - бұл онын ... деген рефлекциясы, жаңа жетістіктерін және болған өзгерістерді қадағалай алуы. , , , - ... ... қол ... мен ... терең рефлекциясы қорытындысына берілген негізгі бағалар. Баланың өзін-өзі үшін өзгеріс мәні және осы өзгерістерді өзі үшін ... ... ... бола алуы өте маңызды. Егер бала өзінің өрлеуіндегі оқу іс-әрекетінің, өзін-өзі дамытудың жетілген түрінің ... ... ... ... бала оқу ... ... жағьшан толықтай кірісті деген сөз.
Бала мектеп табалдырығын аттағаннан кейін, оның әлеуметтік жағдайы өзгереді, бірақ ішкі әлемі, психологиясы әлі ... ... ... ... ... ең негізгі іс-әрекеті әлі де ойын, сурет салу, ойыншықтарды құрастыру болып қала береді. Оку іс-әрекеті әлі де дамуды кажет ... ... ... Оқу ... ... ... ... іс-әрекетке еріктілік беру алғашкы кездерде ғана мүмкін болады, бұл кезде балаға ... ... ... тиіс ... және оның күш ... ... ... тапсырмалардың мөлшерінің аздығы түсінікті болады. Оқу іс-әрекетіне ерікті түрде назар ... ол ... ... ... табалдырығын аттаған сәттен бастап, баланың алдына оқу ... ... ... бұл ... шын ... оку ... тез ... кетуіне (бұл жағдайда ол білімді алуға қалыптасқан) себеп болады немесе өзінің шамасы келмейтін оқу тапсырмаларының алдында ... ... ... ... ... ... мектепті және оқуды ұнатпаушылық сезімін оятып, бұл тіпті баланың бойындағы әдетке айналады. Тәжірибеде бұл екі вариант та типтік ... ... ... ... ... тұрған балалардың саны да, бұл жағдаймен оқуға шамасы жетпейтін балалардың саны да өте жоғары.
Оқу іс-әрекетінің жағдайында балаға оның ойын емес ... ... ... ... сонда ғана ол оқуға ат үстілікпен емес, ынтамен, шьш көңілмен ... ... ... ... ... үйренеді. Балалар ойынға құрылған тапсырмалар мен оку тапсырмаларын айыра біліп, оқу тапсырмаларына құлқы болса да, болмаса да оны қалайда орындауы ... ... ... ... Әрине, ойын баланың белсенді өмірінің аясынан шығып ... ... ... оның енді ... кішкентай балалар сияқгы ойьшшықгармен ойнап отыру ұят деген сияқгы сөздерді айтуға болмайды. Ойын тек қана ... ғана ... ... ол ... жастағы адамдардың бос уақыттарында айналасып, көңіл көтеретін құралы. Әдетте бала адамдардың әлеуметтік қарым-қатынасы жүйесіндегі өзінің жаңа ... ... ... ... ... ... әрі ойнағанда да аса бір қүштарлықпен ойнайтын болады. Ойнай жүріп бала өзіне аса маңызды әлеуметтік дағды калыптастырады. рөлі мен ... ... ... ... ... ... білуіне мүмкіндік жасайды. Ойын үстінде ынтымактастық пен бәсекелестік сезімі қалыптасады. Ал ... пен ... көз ... ... ... ... адалдық, саткьіндық әрекеттері баланың бойындағы жеке тұлғалық қасиеттерді қалыптастырады.
Баланың дұрыс психикасының ерекшелігі -- танып-білуге ... ... ... ... өзін ... ... тануға және осы әлемнің құрылысын өзінше бейнелеуге бағытталған. Бала ... ... ... ... себеп-салдарлық байланыстар мен тәуелділіктің себебін ашуға тырысады. Ол мысалы, қандай заттардың суға батып кететінін, қандай заттардың калқып жүретінін біле ... ... Бала ... ... неғұрлым белсенді болса, ол соғұрлым сұрақгы көп қояды және әр түрлі сұрақтар қоятын болады. ... бәрі ... ... ... ... ... Су астындағы жәндіктер калай тыныс алады? Жер шарының көлемі неше мың километр болады? Бала білуге ... ал сол ... ... , , , ... ... ... игеріледі. Ол білімге сүйенге, жағдайды бағамдауға және өз сұрағына жауап табудың ... ... ... мәжбүр болады. Кейбір мәселелер туа қалған жағдайда бала оны өзі шешуте тырысады, әрине, ол оны тек ойша ғана шеше ... Бала ... ... ... ... және оған өзі ойша ... іс-әрекет жасайды. Сол жағдайды шешу үшін образдармен іштей әрекеттесуден ... ... ... деп ... ... ... -- бастауыш сынып жасындағы баланың негізгі ойлау түрі болып табылады.
Мектепте оқыта ... ... ... ... ... эгоцентризмімен, белгілі бір мәселелерді дұрыс шешуге қажет болатын білімінің жоқтығынан ... ... ... ... ... аудартады. Мысалы, бала өзінің білімдік тәжірибесінде заттардың ұзындығы, көлемі, салмағы сияқты ерекшеліктерін онша ... ... ... ... ... ... түрде даму дәрежесіне жетпегендігінен ойлау жүйесінде көріністі тек қана қабылдау логикасы басым ... ... ... ... ... және т.б. бірдей мөлшерін ыдысқа салғанда, ол заттардың сол ыдыстың қалыбын алғанын көріп тұрып, бірақ оны ... ... ... ... ... ол ... ... өзгерісін көрген сәтіндегі әр жағдайға тәуелділікте болады. Алайда бала төменгі сыныптардың өзінде-ақ кейбір деректерді ... ... ... ... ... көре алатын, тіпті өз деңгейіңде тікелей көздерден алыс жатқан абстрактылы білім қалыптастыруға қабілеті жететін дәрежеде болады.
Бала қоршаған ... ... ... танымдық белсеңділігімен өзі зерттей бастаған объектісінен ұзақ уақыт бойы назарын алмайды, бұл әрекеті ол оған қызықсыз ... ... ... ... ... Егер 6-7 ... бала өзі үшін аса маңызды ойъш ойнап жатса, ол одан екі немесе үш сағат бойы бас ... ... ... ол ... жұмыс жасауда да, мысалы, сурет салуға, ойыншықтарды құрастыруға, өзіне қажетті әлденелерді жасауға да осындай ынтамен кірісе алады. Балалар назарының бір ... ұзақ ... оның сол өзі ... ... іс-әрекетіне деген ерекше ынтасымен көрсетеді. Егер бала өзіне ... ... ... ... ұзақ ... ... ... отыруға мәжбүр болса, ол шаршайды, көңілі басқа жакқа алаңдай береді, тіпті ол өзін ... ... ... адам ... айту ... ... ... белгілі бір нәрсеге бұрып, ұйымдастыра алады. Ол оған ... ... ... ... түсіндіреді және оны қалай жасау керектігінің әдісін де айтады /Балалар, альбомдарынды ашындар.
Қызыл қарындашты алындар да қағаздьщ сол ... ... ... мына ... ... ... және ... сынып жасындағы бала белгілі деңгейде өзінін атқаратын жұмысын өзі де ... ... ... ... ол не ... ... екендігін және неден кейін нені орындау керек екендігін өзіне-өзі күбірлеп айтатынын да ... ... ... сөз жоқ, ... ... жүйелеп, ұйымдастырады.
Алайда, бала төменгі сыныпта жүрген кезінде-ақ өзінін мінез-құлқын өзі үйлестіре алады десек те, оның назарынын өз ... тыс ... ... тез ауып кету ... көбірек болады. Балаларды біртектес, тез жалықтыратын немесе қызғьшықты болса да, бірақ ойлануды ... ... ... тез ... Ал бала ... ... ... жаққа ауып отыруы оны тез шаршаудан сақтайды. Бұл ерекшелік' ... ... ... ... ... маңызды элемент екендігін көрсетеді және іс-әрекетті онымен жиі ... ... ... ... ... ... ... оқитын балалар интеллектуальды тапсырмаларды назарында ұстауға қабілетті, алайда бұл ерекше ерік-жігерді және үлкен ұйымдастырушылықгы қажет етеді.
Бастауыш сынып ... бала ... ... өз ... ... алады. Ойын үстіндегі бір затты екінші затпен алмастырып көру арылы баланың ... ... ... ... ... Оқу іс-әрекетінің жағдайында бала қиялына арнайы талаптар қойылады, олар бала қиялын өз күшімен әрекет етуге ұмтылады. ... ... ... ... бейнелердің, белгілердің қайта пайда болу жағдайын көз ... ... ... ... ... береді. Бұл оқу талаптары бала қиялының дамуына мүмкіндік береді, алайда оны арнайы құралдармен пысықтап отыруға тура келеді, ... ... өз ... өз күшімен ілгері жылжытуы қиын болады. Ол кұралдар заттар, схемалар, макеттер, белгілер, графикалық бейнелер және т.б. болуы мүмкін.
Әртүрлі оқиғалар, ... ... ... табу, түрлі кейіпкерлерді бейнелеу арқыл бала өзіне белгілі оқиғаларды, өлең ... ... ... өзі де ... айта бастауы мүмкін. Баланың өзіне белгілі оқиғаларды әдейі бір-біріне қосып, өз ... ... ... арқылы жаңа бейнелер жасауы да жиі кездеседі. Егер баланың сөйлеу және қиялдай алу кабілеті жетілген ... егер ол ... мәні мен ... ... болғ ан ... көңілі қанағаттанса, онда ол кәдімгідей мәні бар мазмұндағы оқиғаларды ... ... ... ... ... ... шабыт алып, басқа адамдарды да қосып жаңасын ойлап тауып, оны ... бере ... ... Бала өз ... ... де ... ... да тудыра алады. Ең бастысы -- тапсырманы орындаудағы қиындықгы жеңу, дос табу, жарыкқа шығу, қуанышты сәтті бастан ... ... ... ... және оны ... ... ... түсетін салмақ, мазмұнды баскару, кейіпкерлердін әрекетін тоқтату және оған кайтып оралу әрекеттері бала қиялын ерікті шығармашылық қызмет ретінде ... ... қиял әсер ... ... ретінде көрініс табады. Бала шынайы өмірдегі қиылдықтарды бастан кешіріп, өз басындағы жағдайды тығырыкқа тірелгендік деп түсінген шақта, ол өз қиялындағы ... ... қала ... Мысалы, әкесі жоқ болса, бұл баланың жанын жаралайды, ал ол қатты қиналған кезінде өз қиялыңда ең керемет, мейірімді де ер ... ... ие бола ... Киял өз мазмұны бойынша кандай да бір адам сенгісіз нәрсе сияқгы болып көрінгенімен, шынайы әлеуметтік кеңістіктің нормативтеріне сүйенеді. Бала өз ... ... ... ... көруі арқылы, ол болашақтағы өз іс-әрекеттеріне мазмұн болатын жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... өмірінде үлкен рөл аткарады, қиялдьщ жиі көрініс беруі арқылы ол шынайы өмірде көбірек қателеседі. Қиялдың ... ... ... баланың қоршаған ортаны тануға және игеруге мүмкіндік беретін, өзінің өмірлік тәжірибесінің шеңберінен шығып кетуте жағдай жасайтын ... жолы ... ... ол ... қабілеттің дамуының маңызды психологиялық алғы шарты және әлеуметтік кеңістіктің нормативін игерудің тәсілі. Соңғысы қиялдың жеке тұлғаның өзіндік ерекше ... ... ... ... істеуте мәжбүр етеді.
Ақыл-ойдың дамуына оку іс-әрекеті ерекше әсер етеді. Әсіресе оку жүйесінде сөйлеу кабілетін ... және ... ... ... бар. ... ... ... бойынша дамыту мақсатында баланы оқытудың және дамытудың мынадай түрлері болады; ... ... ... ... ... меңгеру, екіншіден, оқи және жаза алу. Оқи білу де, жаза білу де -- тіл жүйесіне, оның ... ... ... ... орфографиясына сүйенетін сөйлеу дағдылары. Үшіншіден, оқушылардьщ сөйлеу мәдениетінің белгілі бір талап деңгейіне сәйкес келуі, яғни, ол оқушы ... атқа ие ... да сол ... төмен болмауы тиіс.
Бастауыш сьшып жасындағы бала үлкендердің сөзін бірте-бірте толық және дәл қабылдау, өз бетінше оқып, радио ... ... ... болады. Ол сөз әлеміне қиындықсыз араласып, онын мазмұнын бағамдай алатын ... ... ... не хуралы болып жатқанын ұғынып, сөздің негізгі тақырыбының дамуын қадағалап, соған сәйкес сұрақтар беруге және диалог ... ... ... болады. Бала өзінің сөздік қорын ынталы түрде кенейтуте ұмтылып, өзі үйренген сөздер мен сөз ... жиі ... ... грамматикалық түрлер мен құрылымдарды менгеруте тырысады. Мұның бәрі баланың сөйлеу қабілетінің және ақыл-ой ... ... ... ... ... жаңа әлеуметтік қатынастар пайда болады, олар баланың ойлау жүйесін байытып және ... қана ... ... ... оны жеке ... ретінде қалыптастырады. Бала мектепке барған кезден бастап, оның сезімталдық дамуы оны қоршаған сырт ... және оның ... ... ... қатысты болады.
Баланың үрейленуі өзін қоршаған ортаны қабылдауының санада ... ... ... ал ... орта бала үшін ... ... береді. Үрейдің негізгі бөлігі отбасындағы, мектептегі және өз құрбылары арасындағы жағдайлардан құралады. Өткен ... адам ... бере ... және ... ... қорқыныштары бірте-бірте күнделікті тіршіліктің толып жаткан саналы мәселелерімен алмасады. Ал баланың үрейленуіне негіз болатын алда тұрған сабақ немесе укол, ... ... ... ... ... ... ... болуы да мүмкін.
Бұл жастағы балаларда бірте-бірте оларға тән; ... ... ... ... ... болады, оған жаңа өзіміз айтқан үрей қосылады. Осындай жағдайға тап болған балада бас ауруы пайда болады, құсады, басы айналады. ... бәрі құр ... ... ... да оған ... ... бөлу керек. Әдетте мұндай балалар жақсы оқиды, ал олардың қорқыныштары жаман баға алып қаламын дегендіктен емес, негізінен ата-аналары үшін, әсіресе ... үшін ... ... ... ... үшін олардың мұңға батып, қайғы-қасіретте қалуы оны қатты аландатады. Ата-аналар баланың көзінше өз аландаушылықтарын, күдіктері мен толқыныстарын айтады, сол ... ... ... өз ... үшін ... ... ... әсіресе олардың мектеп алдындағы жағдайын ойлап, бала үрейлену сезіміне беріледі, сөйтіп бәріне ата-ананың өздері себеп болады. ... ... онша ... емес ата-аналар баланың үнемі өз қастарында болуын қалайды. Олардың саналы түрде баладан ... ... ... ... деген ынтасын жояды.
Сабақ алдында үрейлену әдеті пайда болған баланы тезірек мектепке ... ... ... Басы ... ... немесе басқа да сәл нәрсені сылтау еткеніне ерекше ... ... сол ... ... кетуіне әкеліп соқтыруы мүмкін. Кейде тіпті баланың көңіл-күйінің жоқтығы мен шағымына көңіл аудармау керек ... ... ... отырғаннан да, оны мектепке баруға достық ниетпен қалай да ... ... ... жасындағы балалардың ішіндегі ер балалардың 5-8 пайызының, қыз ... 1 ... ... ... ... ... бұл ... психикалық ауытқу емес. Алайда бұл жағдай баланың эмоционалдық, ақыл-ой, ... ... ... ... ... Мұндай мінез-құлық жүйкеге күш түсуінен пайда болуы да мүмкін және ол ... ... ... ... ... Аса белсенді балалар берілген тапсырмаларды орындауда қатты ... ... ... өз назарын бір жерге аударып, тыныш отыру өте қиын. Мұндай ... ... ... мен ... ... ... ... керек.
Мектеп оқушыларында болатын ерекше белсенділіктің себебі әлі күнге дейін толық анықталған жоқ, бірақ көптеген жағдайларға байланысты белгілі бір ... ... жүр. ... ... мұндай жағдайды орталық нерв жүйесінің генетикалық әсерімен ... ... ... оның ... ... ішіп жүрген тағамнан, баланың өзінің ерік-жігерінен, оның өрескел қылықгарына ... ... ... Бүтінгі танда мұндай келеңсіз жайттардың алдын алу мен ... ... ... ... жүр. ... ... белсенді балаларды тыныштандырады. Сондай-ақ кең таралған әдістің бірі-тағамның құрамынан қантты, жасанды дәмдеуіштер мен тағамға қосылатын заттарды алып тастау арқылы диета ... ... ... ... мен ... ... ... және табанды бақылаудың жасалуы және сыртқы әсерді, мысалы, қоғамдық орындарда көңілді тыныштандыратын көгілдір жарықтың түсірілуі жақсы нәтиже береді.
Осы және ... ... ... да ... ... ... ерекше белсенділікті бәсендетуге мүмкіндік береді, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... ... көшедегі мінез-құлқының жақсаруына себеп болады. Әрине, емдеудің ... ... жоқ. Бұл ... ... оны ... бірнеше тәсілін бір мезгілде қолданады, бәлкім, оған жүйелі түрде қарау керек ... ... ... ... ... әлі де үлкендер тарапынан қамқорлықты қажет етіп ... да, ... ... ... ... ... Балалардың ата-аналарымен қарым-қатынасы, отбасының құрылымы және ата-аналардын өзара қарым-қатынасы ... ... ... ... ... ... ... ортамен араласының кенеюіне байланысты енді оларға үйден тыс жердегі ықпал етуі күшейе бастайды.
Бастауыш сынып жасындағы бала үшін ең ... ... ... ... жылы ... ... аса ... әсері туралы И.М.Юсупов былай дейді: .
Үлкендердің баламен әр түрлі қарым-қатынасы және олардың балаға беретін бағасының сипаттамасы оның бойындағы өзіне баға бере алу ... ... Бір ... оның ... ... ... ... артса, басқа бір жағдайларда өзінің көріксіз немесе қателігін мойындайдьі. Үлкендердің тікелей әсер етуімен баланың ... ... ... осындай өзіне өзі баға берушілігінен оның басқа адамдарға да баға беруінің ... ... ... өз ... ... ... өзгеріп отырады. Баланың 3 жастан 6 жасқа дейінгі аралықтағы қарым-қатынастары негізінен ата-аналардың бақылауында болатын болса, 6 жастан 12 жасқа дейінгі ... ... ... көп ... ... ... тыс ... Бастауыш сынып жасындағы балалардың достық қарым-қатынастары негізінен қыз бала мен қыз ... ер бала мен ер ... ... ... ... Ата-аналарымен арасындағы байланыстын бұрынғыға қарағанда босаңсығаны себепті бала енді өзінің жора-жолдастарының қолдауына көбірек сүйенетін болады. Сонымен бірге оған енді ... ... ... де ... етуіне тура келеді. Демек бала үшін өз құрбы-құрдастары өзіндік бір рөл атқара бастайды, яғни, ол ... ... ... ... әрі ... ата-анасы көрсеткен жолдың ішінен қайсысын алуы керек, ал қайсысынан бас тарту ... ... ... ... жасындағы балалар әдетте жынысына, өз отбасының әлеуметтік-экономикалық мәртебесіне қарай өзіндік топтарға бірігеді. Осылайша бастауыш сынып жасы ... ... ... баланың мектепке баруымен айқындалады. Мектептегі жаңа әлеуметтік жағдай бала өмірінін бұрынғы өзі үйренген қалыбынан гөрі тереңдеу әсер береді әрі ... ... ... ... сынып жасы-бұл айналадағы өзге әлемді баланың өз бойына сіңіре бастау, білім жинақтау, осыларды басымдылықпен игеру ... ... ... Осы бір аса маңызды өмірлік функцияны табысты орындау баланың өзіне тән ... осы ... ... ... ... ... яғни, ол мынадай бейімділіктер: адамның беделіне зор сеніммен қарауы, кездесетін барлық жағдайларды тез қабылдап, оған тез ... ... да ойын ... қарым-қатынасы. Бастауыш сынып жасындағы балалардың бойындағы осы аталған бейімділіктердің ... тек ... ... ғана ... ... ал ол осы жастағы балаларға ғана тән қайталанбас ерекшеліктер болып табылады.
Бастауыш ... ... ... ... ерекшеліктері жылдар сайын жойылып отырады, кейбір ерекшеліктерінің ... ... ... жағдайдың балалардың бойында көрініс табуы олардың жас ерекшеліктеріне қарай әртүрлі деңгейде болатынын атап көрсету ... ... ... ... ... өзіміз қарастырған осы ерекшеліктер зор ықпал етеді және ол баланың жалпы дамуының келешегінің алғы шрты болып ... ... ... ... және онын ... ... ... оқушының танымдық іс-әрекетінін, әсерленушілігінің, ерік-жігерінің, мінезінің, жүріс-тұрысының тек өзіне ғана тән ... ... ... жеке ... - бұл, ... өз ... ... бір-бірімен сәйкестікпен түйісуі, оның басқа адамдардан өзгешелігі осы қасиеттері арқылы көрініс табады. Әркім өзінің жеке даму жолын бастан ... ал ол оның ... ... ... қасиеттерге және тіршілігінің жағдайына байланысты болады. Мектеп оқушыларын олардын қабілеттеріне қарай топтарға біріктіруге ... ... ... ... ... ... ... типтердің көмегімен объектілерді біріктіру/.
Балалар типологиясында екі ерекше бағытты атауға болады:
- қыз балалар мен ер балалардың даму ерекшеліктері,
- ... ... мен ... ... қараусыз қалған балалар.
Дарындылық - адамның интеллектуалдык мүмкіндігімен байланысты ... ... ... оның ... деңгейі мен өзіндік ерекшелігі. Қабілеттілік - бұл ... күш пен ... ... ... бір ... басқа адамдарға қарағанда жоғары көрсеткіштерге ие болуын ... ... ... ... ... ... ... сөз ортаның келенсіз ықпалынан және педагогикалық процестің жеткіліксіздігінен рухани көзқарасының ... ... ... ... ... ... дағдысының жоқтығы айқын әрі үнемі байқалып тұруын айтады. ... ... ... деп ... ... жеке ... ... - оның жас мөлшеріне, жыныстық және рухани дамуына, жан-жақты тұтас жетілген жеке ... ... ... ... ... ... ... тән ерекшелігі. Осыған орай олармен жеке жұмыс жүргізу педагогикалық процестің маңызды бөлігі болып табылады. Жеке жұмыс - бұл ... ... бос ... жеңу және оның алдын ала іс-әрекет ұйымдастыру.
Жеке ерекшеліктерді есепке алу - бұл әрбір жеке тұлғаның қызығушы-лығын, бейімділігін, ... ... ... және ... ... ... өскелең ұрпақтың әлеуметтік қалыптасу процесінде сәтсіздіктер мен қателіктерді барынша кеміте отырып тәрбиелеуде педагогиқалық құралдардың, әдістемелердің және ... ... ... ... ... жеке ерекшеліктерін есепке алуда нерв жүйесінің қызметі, адамның темпераменті көп ... ... ... ... - бұл ... психикалық қызметі мен мінез-құлқының қуатын анықтайтын жеке ерекшелігі. /Сангвинник - еті тірі; флегматик -жәй, ... ... - ... ... ... - ойлы, терең толғанысты/.
Жеке ерекшеліктерді есепке алу маңызды жағдай. ... бұл ... ... ... кетпеуі керек, яғни, баланың мүмкіншілігін артық бағалау да, ескермеуі де баланың жеке дамуына зиянын тигізеді.
Міне, осылайша тәрбие беруде де, оқытуда да әр ... жеке ... ... маңызды, себебі әр балада оның рухани қажеттілігінің, өзіндік қызығушылығының көрінісі ретіндегі жеке ерекшелігі айқын ... ... ал ол әр ... ... ... үшін ... ... негізінде туындайды. Жеке қарым-катынас әр баланың бейімділіктері мен қабілеттерінің ашыла түсуіне жақсы жағдай жасау үшін аса маңызды, сондай-ақ ол оқу ... ... ... қиыншьшықтарды жеңуде де зор рөл атқарады.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп оқушысының жеке тұлғалық дамуының жас мөлшерлік кезеңдері18 бет
Мектептегі оқу процесінің нәтижелі болуына танымдық әрекеттердің психологиялық әсерін зерттеу80 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Оқу іс-әрекеті дамытуды эскпериментаиды зерттеу71 бет
Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің психологиялық ерекшеліктері59 бет
Мектеп жасына дейінгі кезеңнің психологиялық ерекшеліктері54 бет
Оқушыларының қарым-қатынасты зерттеу мен қалыптастыру83 бет
Қарым – қатынастың құрылымы мен психологиялық функциялары.67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь