Өнім сапасын жоғарылатудың қажеттілігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3.4

1 БӨЛІМ. ӨНІМ САПАСЫ
1.1 ӨНІМ САПАСЫ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОҒАН ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.9
1.2 САПА ЭКОНОМИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯ МЕН БАСҚАРУ НЫСАНЫ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10.13
1.3 ӨНІМ САПАСЫ. САПА ЖОҒАРЫЛАТУДЫҢ МӘНІ ... ... ... ... ... 13.16

2 БӨЛІМ. ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ
2.1 ЖАЛПЫ МЕНЕДЖМЕНТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ САПА БАСҚАРУ ... ... . 17.19
2.2 САПА БАСҚАРУДЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ МЕН ФУНКЦИЯЛАРЫ ... . 20.22
2.3 САПА БАСҚАРУ ӘДІСТЕРІНІҢ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ ... ... ... . 23.26

3 БӨЛІМ. САПА БАСҚАРУДЫҢ СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІ
3.1 СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРДІҢ САПА БАСҚАРУДАҒЫ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27.29
3.2 СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРДІҢ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ ... ... ... 30.36
3.3 СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ ЖӘНЕ ИГЕРУ ... ... ... 37.40

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 41.42

ГЛОССАРИЙ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43.44

ҚЫСҚАРТУЛАР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 46
Келген XXI ғасыр, өзінің барлық жақтарынан көрініс тапқан жоғары сапаның – еңбек сапасының, өнім мен қызмет көрсету сапасының, қоршаған орта сапасының ғасыры болуы керек, яғни бұл ғасыр өркениетті дамудың заманауи парадигмасын іске асыруға арналған.
Кез келген ұйымдар мен кәсіпорындардағы нарықтық қарым-қатынастар жағдайларында сапа басқарудың өзектілігі – сапаның, өнім мен қызмет көрсетулердің тұтынушы талаптарын толық қанағаттандыра алатын сапа деңгейін қамтамасыз етуге бағытталғанымен анықталады. Өнім мен қызмет көрсетулердің жоғары сапасы, олардың бәсекегеқабілеттілігін анықтайтын салмақтық құрастырушысы болып табылады.
Бәсекелестік – ұйымдардың жаңа нарықтық жағдайларға бейімділігін ынталандыратын кез келген нарықтық жағдайлардың өзгерістеріне шағылысатын жіңішке механизм. Өнім өндіру мен қызмет көрсетудегі ең жоғары көрсеткіштерге бағдар Қазақстан экономикасының барлық субъектілер қызметінің стратегиялық бағытына айналу керек.
Қазірде мемлекетте ел мен аймақ басқарушыларының, өнім өндірушілері мен жеткізушілерінің халықтың өнім мен қызмет көрсетулер сапасын, сонымен бірге өмір сапасын жоғарылатуда ортақ қызығушылық бар. Одан да көп қазақстандық кәсіпорындар сапа жүйесіне сертификат алуға тырысады, себебі онсыз бизнесте ұзақмерзімді табыстың болуы мүмкін емес.
Тұтынушылар талаптарына сәйкес болатын тұрақты сапаны қамтамасыз етусіз, ұлттық экономиканы әлемдік шаруашылыққа рационалды интеграциялап, сонда лайықты орынға иелендіру мүмкін емес. Интеграция процестері әлемдік қауымдастықтың дамуының қазіргі заманғы жағдайларында объективті түрде қайтымсыз болып келеді, сол себепті өнім мен қызмет көрсету сапасын басқарудың қазіргі заманғы концепциясы, кәсіпорындар мен ұйымдар жұмысының барлық мақсаттары мен міндеттерін орындау кезінде, басқарудың басқа бағыттары арасындағы оның міндетті басымдылығын болжамдайды.
Сапа мен өндіріс тиімділігі арасында тура тәуелділік бар. Сапаның жоғарылауы, шығындардың төмендеуіне және нарық үлесінің артуына әкеле отырып, өндіріс тиімділігінің жоғарылауына жағдай жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда өнім мен қызмет көрсетулер сапасы, олардың қауіпсіздігі мемлекет экономикасында үлкен рөл ойнайды. Мамандар мен саясаткерлердің едәуір бөлігі, өндірістің дағдарыстық күйден шығу, бәсекелес өнімді тез игеру, шығарылатын өнімнің техникалық параметрлерін қатал сақтау жолында жатыр.
Өнеркәсіптің нарықтық қарым-қатынасқа көшуі, кәсіпорындардың өздігінен халықаралық нарыққа шығуы өнім сапасын жоғарылату бойынша үздіксіз жұмыс істеуді қажет етеді. Кәсіпкерліктің стратегиясы, сапа, бір мезгілде, қажеттіліктерді қанағаттандырудың ең тиімді құралы да, өндіріс шығындарын төмендетудің құралы да болып саналады, дегенге негізделеді.
1. Окрепилов В.В. Управление качеством: Учебник для ВУЗов. / М.: Экономика, 2000. – 912 с.
2. Бородушко И.В. Основы менеджмента. М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2007. – 272 с.
3. Мишин В.М. Управление качеством. М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2005. – 463 с.
4. Леонов И.Г., Аристов О.В. Управление качеством продукции: Учебное пособие. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Издательство стандартов, 1990. – 223 с.
5. Русак Е.С. Экономика предприятия: ответы на экзамеционные вопросы / Е.С.Русак, Е.И.Сапелкина. – издательство «ТетраСистемс», 2009. – 144 с.
6. Мухамедьяров Д.З. Статистические методы управления качеством продукции: Учебное пособие. – Караганда: КарГТУ, 2003. – 75 с.
7. Василевская И.В. Управление качеством: Учебное пособие. М.: РИОР, 2005. – 79 с.
8. Салимова Т.А. Управление качеством: учебник по специальности «Менеджмент организации» / Т.А.Салимова. – 2-е изд. – М.: Издательство «Омега-Л», 2008. – 414 с.
9. Ефимов В.В. Статистические методы в управлении качеством: Учебное пособие / В.В.Ефимов – Ульяновск: УлГТУ, 2003.- 134 с.
10. Мхитарян В.С. Статистические методы в управлении качеством продукции. – М.: Финансы и статистика, 1982. – 119 с.
11. Клячкин Н.В. Статистические методы в управлении качеством: компьютерные технологии: учеб. Пособие / В.Н.Клячкин. – М.: Финансы и статистика, ИНФРА-М, 2009. – 304 с.
12. http://www.isosert.ru/isosert_rus_ISO_9000_2005.pdf
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................... 3-4
1 БӨЛІМ. ӨНІМ САПАСЫ
1.1 ӨНІМ САПАСЫ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОҒАН ӘСЕР ... ... ... САПА ... ... МЕН ... ... ... ... ӨНІМ ... САПА ... ... 13-16
2 БӨЛІМ. ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ
2.1 ЖАЛПЫ МЕНЕДЖМЕНТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ САПА БАСҚАРУ......... 17-19
2.2 САПА БАСҚАРУДЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ МЕН ... ... САПА ... ... КЛАССИФИКАЦИЯСЫ............. 23-26
3 БӨЛІМ. САПА БАСҚАРУДЫҢ СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІ
3.1 ... ... САПА ... ... ... ... ӘДІСТЕРДІҢ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ........... 30-36
3.3 СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ ЖӘНЕ ИГЕРУ........... 37-40
ҚОРЫТЫНДЫ......................................................................... 41-42
ГЛОССАРИЙ............................................................................ 43-44
ҚЫСҚАРТУЛАР ТІЗІМІ............................................................... 45
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... XXI ... ... ... ... ... тапқан жоғары сапаның - еңбек сапасының, өнім мен қызмет көрсету ... ... орта ... ... болуы керек, яғни бұл ғасыр өркениетті дамудың заманауи парадигмасын іске асыруға арналған.
Кез келген ұйымдар мен кәсіпорындардағы ... ... ... сапа ... өзектілігі - сапаның, өнім мен қызмет көрсетулердің тұтынушы талаптарын толық қанағаттандыра ... сапа ... ... ... ... ... Өнім мен ... көрсетулердің жоғары сапасы, олардың бәсекегеқабілеттілігін анықтайтын салмақтық құрастырушысы болып табылады.
Бәсекелестік - ұйымдардың жаңа ... ... ... ... кез ... ... жағдайлардың өзгерістеріне шағылысатын жіңішке механизм. Өнім өндіру мен қызмет көрсетудегі ең жоғары көрсеткіштерге бағдар Қазақстан экономикасының барлық субъектілер ... ... ... ... керек.
Қазірде мемлекетте ел мен аймақ басқарушыларының, өнім ... мен ... ... өнім мен қызмет көрсетулер сапасын, сонымен бірге өмір сапасын жоғарылатуда ортақ қызығушылық бар. Одан да көп ... ... сапа ... ... ... ... ... онсыз бизнесте ұзақмерзімді табыстың болуы мүмкін емес.
Тұтынушылар талаптарына ... ... ... ... қамтамасыз етусіз, ұлттық экономиканы әлемдік шаруашылыққа рационалды ... ... ... ... иелендіру мүмкін емес. Интеграция процестері әлемдік қауымдастықтың дамуының қазіргі заманғы жағдайларында объективті түрде қайтымсыз болып келеді, сол себепті өнім мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар жұмысының барлық мақсаттары мен міндеттерін орындау кезінде, басқарудың басқа бағыттары арасындағы оның міндетті басымдылығын болжамдайды.
Сапа мен ... ... ... тура ... бар. Сапаның жоғарылауы, шығындардың төмендеуіне және нарық ... ... ... ... ... ... жоғарылауына жағдай жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда өнім мен қызмет көрсетулер сапасы, олардың ... ... ... ... рөл ... Мамандар мен саясаткерлердің едәуір бөлігі, өндірістің дағдарыстық күйден шығу, бәсекелес өнімді тез игеру, шығарылатын өнімнің техникалық параметрлерін қатал сақтау жолында ... ... ... қарым-қатынасқа көшуі, кәсіпорындардың өздігінен халықаралық нарыққа шығуы өнім сапасын жоғарылату ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерліктің стратегиясы, сапа, бір мезгілде, қажеттіліктерді қанағаттандырудың ең тиімді құралы да, өндіріс шығындарын төмендетудің құралы да болып саналады, ... ... ... ... сапа - экономикалық дағдарыстан шығудың маңызды факторы, екенін ... ... Сапа ... ... бәсекелестік күресте табысқа жетуге болмайды. Қазіргі таңда қазақстандық кәсіпорындар үшін күрделі мәселелердің бірі, бәсекегеқабілетті өнім өндіруді қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін сапа ... ... ... ... табылады. Туындаған жағдай, өндірістік объектілер қызметінің сапасын жетілдіру бойынша шаралар қолдануды және сапа ... яғни сапа ... ... ... ... Өндірілетін өнім сапасын жоғарылату, қазіргі кезде, ішкі және ... ... оның ... ... ... ретінде бағаланады. Өнімнің бәсекегеқабілеттілігі, көп ретте, кәсіпорынның беделдігін анықтайды және оның көркеюінің және ... ... ... ... ... ... табылады.
Әрбір кәсіпорынның басты міндеті, шығарылатын өнім мен көрсетілетін қызмет сапасын жоғарылату болып табылады. Кәсіпорынның табысты қызметі, ... ... ... қолдану аясына немесе тағайындалуына жауап беретін; тұтынушы талаптарын ... ... ... мен ... ... сәйкес келетін; жұмыс істейтін заңнамаға және қоғамның басқа да талаптарына ... ... ... ... баға ... ... пайда алуға бағытталған өнім немесе қызмет көрсетуді өндірумен қамтамасыз ... ... ... сапа ... ... ... тұтынушының өзгеріп отыратын талаптары мен сұрақтарына сәйкес болатын, нормативті-техникалық талаптарға жауап беретін, өнімнің функционалды ... оның ... ... ... мен ... қамтамасыз ететін өнім сапасын үздіксіз жақсарту болып табылады. Сапа жүйелерінің құрамы мен маңызы өнім сапасын ... ... ... ... ... ... ... үшін, өнім өндірушілерде мұндай жүйелердің бар болуы, оларға келісімдерге (контрактілерге) толық сәйкес келетін қажетті ... өнім ... ... ... саналады. Сондықтан көп ретте тұтынушы келісім шарт жасау ... ... бар ... ... ету ... оның халықаралық стандарттар талаптарына сәйкестігіне тексеруді қажет етеді. Дайындалған және ... ... өнім ... басқару жүйелері бар кәсіпорындар, халықаралық стандарттар талаптарын қанағаттандыратын өнім сапасын қамтамасыз ету жүйелерін жасау мен ендіру үшін ... ... ... ие ... Бұл ... өнім ... ... тиімді құралы болып, оның бәсекегеқабілеттілігін қамтамасыз етеді.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі - өндіруші кәсіпорын, ... мен ... ... ... үшін зор мәнге ие болатын өнім сапасын жоғарылатудың қажеттілігімен келісілген. Сапалы өнім шығару, қаржының жұмсалуы мен рентабелділігінің көлемін арттыруға, кәсіпорын ... ... әсер ... ... ... және тұтынушылық құны жоғары өнімді пайдалану, пайдаланушының меншік шығындарын азайтып, ... ... ... қамтамасыз етеді.
* БӨЛІМ. ӨНІМ САПАСЫ
+ Өнім сапасы түсінігі және оған әсер ... ... ... ... бері ... мен ғалымдардың, түрлі ғылыми бағыттар өкілдерінің көңілін алған.
Сапа - бұл ... ... Сапа ең ... ... ... ... ІІІ ... ұшыраған деп саналады. Мысалы, Гегельмен берілген сапаның философиялық анықтамасы бар: [1].
Сапа - объектінің бекітілген және ... ... ... қабілеттілігіне жататын сипаттамалардың жиынтығы [2].
анықтамасында түсіндіруді қажет ететін тағы екі ... бар: және . ... ... ... ... ... үшін ... қанағаттандырылмағандығынан туындайды және бұны жоюға бағытталған. Қанағаттандыру үшін экономикалық қызмет ... ... ... ... бір бөлігі экономикалық қажеттілік делінеді. Экономикалық қажеттіліктердің қанағаттандырылуының әлеуметтік формалары қоғамдық ... ... ... ... жай ғана ... ... ғана емес, сонымен бірге, сатып алушылардың қажеттіліктерінен туындайтын ... да ... ... пен ... сапа ... ... ... бар. ИСО-9000 халықаралық стандарты сапаны, өнім мен қызмет көрсетудің ... ... ... қанағаттандыруға қабілетті қасиеттері мен сипаттамаларының жиынтығы ретінде анықтайды. Бұл стандарт , , сияқты ... ... ... пирамида түрінде көрсетуге болады (сурет 1):
Сурет 1 - Сапа ... ... ... ... ... сапасына жету үшін барлық жұмыстың жоғары сапасына жетуге бағытталған, жалпылама сапа басқару (TQM) ... Ең ... бұл ... ... ... ... етумен байланысты болатын, еңбектің сапалы жағдайларын талап ... ... ... ... Өнім ... (технологиялық процестер сапасын бақылау, ақауларды уақытымен айқындау) тікелей байланысты болатын жұмыстың сапасы ерекше мәнге ие. Өнім сапасы жұмыс сапасының ... мен ... ... ... Бұл ... дайын өнімнің сапасы, тұтынушылар көзқарасы бағаланады, рекламация талданады.
Нарық пен бәсекелестік жағдайында әлемнің дамыған елдері жоғары сапаны, стратегиялық коммерциялық ... деп, ... ... ең ... көзі деп ... Сапа, көп ретте, мемлекет беделін анықтайды, әр адамның және жалпы қоғамның қажеттіліктерін ... үшін ... ... ... етеді, бәсекегеқабілеттіліктің маңызды құраушысы болып табылады. Тек соның негізінде ғана кәсіпорын бәсекелестік жағдайында өмір сүріп, қажетті табыстарға ... ... ... нарықтық қарым қатынастардағы сапаны жоғарылату мен қамтамасыз ету ... ... ... ие болу керек екендігі объективті.
Сапаны жоғарылату мен қамтамасыз ... ... ... басты себептер:
* Жеке, өндірістік және қоғамдық қажеттіліктердің үздіксіз артуы;
* Ғылым, техника, өндіріс, экономика мен бүкіл әлемдік ... ... ... прогрестің рөлі мен қарқындылығының өсуі;
* Қызмет көрсетулердің, шығарылатын өнім конструкцияларының жетілдірілуі және орындалатын функциялар маңыздылығының ... Өнім мен ... ... ... ... және, соның салдарынан, ақаулар мен рекламациялар өсуінің мүмкіндігі;
* Тұтынушылардың салыстырмалы түрде ... ... өнім мен ... көрсетулерді қабылдамауы;
* Өндіріс идентификациясы мен кәсіпорынның қолайлы өмір сүруінің қажетті факторы ретінде, оның ... ... ... талаптар қатаңдығының күшеюі.
Жоғарыда аталған себептермен қоса, сонымен ... ... ... ... ... атап кеткен жөн. Бәсекелестік, тек сыртқы нарықта ғана емес, біздің елімізде де ақиқат болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қорларының үлкен бөлігі сапаның төмен деңгейіне ие, моральды түрде ескірген және ... ... ... тозу ... тұр ... ... ... басқару, сапаға әсер ететін, қалыптастырушы, қамтамасыз етуші, ынталандырушы, ішкі, сыртқы, функционалдық және жүйелік деп бөлінетін, экономикалық, құқықтық, ұйымдық және ... ... ... ... көрсетеді.
Өнім сапасын қалыптастырушы факторларға: бастапқы шикізат, материаолдар мен құраушы ... ... ... конструкциясы, технологиялық процестер сапасы жатады.
Сапаның сақталуын қамтамасыз етуші факторларға: ... ... ... жеткізудің, сақтаудың рационалды шарттары, экплуатация процесіндегі профилактика мен күту жатады. ... ... ... өнім өндіруді ынталандырушы факторларға: еңбек, демалыс, тұрмыс, медициналық қызмет көрсетудің әлеуметтік экономикалық жағдайларын, қызметкерлерге жеңілдіктер ұсыну ... ... әсер ... факторлардың келесі тобы объективті және субъективті факторларға бөлінеді.
Объективті факторларға ... ... ... ... ендіру;
* Жобалық және нормативті-техникалық құжаттаманың сапасы;
* Жабдықтар мен құралдардың тоқтаусыз жұмыс істеуі;
* Стандарттау, унификациялау ... ... ... ... ... ... ... шеберлігі мен тәжірибесі;
* Еңбек пен өндіріс мәдениеті;
* Еңбектің санитарлық-гигиеналық жағдайлары;
* Еңбектің психофизикалық жағдайлары;
* Еңбектің материалдық және ... ... мен ... ... пен технологиялық тәртіпті сақтау.
Өнім сапасы факторларын анықтау үшін оларды ішкі және ... деп бөлу ... ... саналады.
Ішкі факторларға кәсіпорын қызметіне тәуелді факторлар жатады. ... ... ... ... ... техникалық, ұйымдық, экономикалық және әлеуметтік-психологиялық.
Өнім сапасын қалыптастырушы сыртқы факторларға мыналар жатады:
* Нарық талаптары;
* Нормтивтік ... ... ... ... ... ... ... беделдігі.
Функционалдық факторларға сапа басқару функциялары міндеттерінің бірін қозғайтын және басқару жүйесінің ... ... ... қажет етпейтін факторлар жатады.
Жүйелік факторларға сапа басқарудың бірнеге функцияларын қозғайтын және ... ... мен жүйе ... мазмұнына өзгерістер енгізудің талап ететін факторлар жатады. Жүйелік және ... ... ... мен ... ... әсер ету ... бағалауға мүмкіндік береді.
Барлық айтылған факторлар бір-бірімен тығыз байланысты, бірақ олардың ... әсер ету ... ... ... ... ... әсер ету ... бағалау кезінде, өнім сапасына ең көп дәрежеде әсер ететін ... ... ... жөн. ... бөлу, ең төмен шығындармен өнім сапасын ұтымды әрі ... ... ... ...
... ... және ... қажеттіліктерді жүзеге асыруға қабілеттілігіне жататын өнім немес қызметтің ... мен ... ... ... ... Сапа ... сәйкес образы негізінде техника көмегімен қалыптасады. Бұл жалпылама сапа басқару ... сапа ... ... ... ... басқа тұжырымдалуы, бұл түсініктің бүкіл көпаспектілігін көрсетуге көмектесетін бірнеше басқа көзқарастарға негізделеді.
* Өнім қасиеттерін объективті бағалау ... ... сапа дәл ... ... ... ... ... белгілі сипаттамалары көмегімен сандық сипатталуы мүмкін.
* Сатып алушы көзқарасы жағынан, өнім ... көп ... ... ... ... бағасымен және аз шамада өнім сипаттамаларымен анықталады. Жеке сатып алушылар әр ... ... ие ... бұл ... толықтай қанағаттандыратын тауарлар жоғарысапаға ие болатын тауарлар ретінде қарастырылады.
* Өндірістік процесс жағынан, сапа спецификацияларды сақтау ... ... және ... ... ... ... төмендеуіне әкеледі.
Сапаны қамтамасыз ету қазіргі заманғы ... ... ... ... себептерін белгілейді:
* Сапа ең басымды сатып алушылар үшін сатып алуды жүзеге асыру үшін басты критерий болып табылады. Тапсырысты сапаның жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... да ...
* Сапа ауқымды болып табылады. Кәсіпорын, бәсекелестікке ... беру ... ... жеке ... ... ... Сапа мен сапа басқару жүйелері, кәсіпорын нарықта ұтымды қызмет көрсету үшін, өндірістік процестің барлық кезеңдерін: өнімдік саясат, жоспарлау, маркетинг, қызметкерлер, ... мен ... ... ... кешенін ұсынады.
* Сапа шығындарды төмендетудің негізгі құралы болып табылады.
* Сапа фирманың нарықтағы орнын тұрақтандыруға әкеледі. Ашық нарықтар жағдайларында тауарлар мен ... ... одан да ... ... ... Тауарлар сапасының деңгейі шешуші болып келеді.
Сапа түсінігін екідеңгейлі деп қарастыруға болады. Бірінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... мен өндіру кезеңдерінде қалыптасады. Бұл кезеңде сапа ... ... ... ... және ... ... ... минимумын сақтау бойынша шаралардан тұрады. Екінші деңгейлі сапа, немесе коммуникативті сапа, сату ... мен ... ... ... ... ... қалыптасады. Бұл кезеңдерінде сапаны қамтамасыз ету үшін, клиенттер талаптарын жан жақты қамтамасыз етуге бағытталғаг шаралар жүзеге ... [8].
+ Сапа ... ... мен ... ... ретінде
XX мыңжылдықтың екінші жартысында әлем, сандық көрсеткіштер өмірдің көптеген ... ... ... орын ... ... ... ... бағалау кезеңіне өтті. Негізінен, өндірілетін өнім санынан оның сапасына деген акценттің жылжуы байқалады. Көп ретте бұл ... ... ... ... және ... ... ... өндіріс қалдықтарымен ластануынан экологиялық апаттың мүмкіндігінен де, тұрақты жоғары сапалы өнім шығаруға мүмкіндік ... ... ... ең ... және ең ... ... қолданумен түсіндіріледі. Бүкіл әлемде өнім сапасы жеке ұйымдар мен жалпы мемлекеттердің экономикалық дамуының негізгі рычагына айналды. ... ... ... ... ... ... ... жоғары сапасына қол жеткізу, экономикалық стратегияның басты элементі мен ... және ... ... маңызды факторы болды.
Экономикалық реформалардың дамуына қарай, Қазақстанда сапаға одан да көп ... ... ... ... ... ... ... үшін күрделі мәселелердің бірі, бәсекегеқабілетті өнім өндіруді қамтамасыз ете алатын сапа жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... өнім сапасына принципиалды түрде басқа талаптар қояды. Қазір кез келген фирманың ... оның ... мен ... ... ... ... орны, бәсекегеқабілеттіліктің деңгейімен анықталады.
Бәсекегеқабілеттілік болса, екі көрсеткішпен байланысты: өнім ... ... және өнім ... ... ... ... біртіндеп бірінші орынға шығып келеді. Кәсіпорындардың бәсекелестікті күресі бүгін жиірірек олардың сапа жүйелері ... ... ... ... Көп ... ... сапа ... ие болатын жеткізуші жоғары бағаланады, ал сыртқы нарықта табысты қызмет үшін мұндай сертификаттың бар ... ... шарт ... ... Қазақстанның өнім мен қызмет көрсетулер саласындағы ұлттық саясатының концепциясы әділетті түрде былай тұжырымдайды: XXI ғасырда ... ... ... міндеті - сапаның жоғарылауының есебінен бәсекегеқабілеттіліктің артуы болып табылады.
Нарықтық экономика ... ... ... бар ... сапа ... зор ... ... міндеттейді. Соңғы кездері, көптеген кәсіпорындар басшылығы, бәсекегеқабілеттілікке қол жеткізудің, тұтынушының өнімге деген сенімін жаулап алудың құралы ретінде, сапаны басқарудың ... тап ... Сапа ... ... сапа ... және осы жүйеге, беделді сертификаттаушы органмен берілетін, сертификаттың бар болуын міндетті деп ... ... ... ... ... ... ... маңызды. Сапа жүйесі кәсіпорын ерекшеліктерін есепке алып, өнім өндіру мен оны ... ... ... ... қамтамасыз ету керек. Тұтынушы, жеткізілетін өнім сапасы тұрақты болатынына ... болу ... ... - бұл ... ... ... жоғарылауы, өнімділіктің артуы, сондықтан фирма сапасын басқару бойынша жұмыс, бүкіл персонал үшін, басқарушыдан нақты ... ... ... маңызды түрі болып табылады.
Қазіргі заманғы сапа басқару, сапа басқару бойынша қызмет, өнім өндірілгеннен кейін тиімді бола ... бұл ... өнім ... ... жүзеге асырылу керек дегеннен шығады. Сонымен бірге, сапаны қамтамасыз ету бойынша қызмет те маңызды.
Өнім сапасы - кәсіпорын қызметінің ... ... Өнім ... ... көп ... ... ... жағдайларында өміршеңдігін, ғылыми-техникалық прогрестің темпін, өндіріс тиімділігінің өсуін, ... ... ... ... ... ... ... Өнім сапасының жоғарылауы - әлемнің алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... ... өндіруші мен тұтынушы жағынан оқшаулап қарастыруға болмайды. ... ... ... ... ... ... және басқа параметрлерін қамтамасыз етуінсіз, өнімнің сертификациясы, яғни оның ... ... ... ... асырылуы мүмкін емес.
түсінігінің экономикалық мазмұны, өнімнің сапасы оны дайындау процесінде жасалатынына негізделеді. Сондықтан, экономикалық категория ... өнім ... ... өндірістік қызметінің заттық нәтижесі ретінде қарастырылады. Кез келген заттар адам мен жалпы ... ... ... қанағаттандыру үшін жасалады. Заттардың бұл тағайындаулары толығымен олардың сапасына жатады. Өнім сапасының бұл әлеуметтік мәнін есепке ала ... оны ... ... ... ... болады. Нақты заттың жеке және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру дәрежесі оның қасиеттерімен ... Ал ... ... оның ... ... ... Сапаны бағалау үшін маңызды әр түрлі физикалық қасиеттер тұтынушылық бағаға жинақталған. Сапаны бағалау үшін маңызды қасиеттер мыналар: ... ... ... ... ... ... ... түйсіктер мен көзқарастармен байланысты қасиеттердің комплексімен сипатталатын эстетикалық деңгей; өнімді пайдаланудың техникалық жағымен (бұйымға қарау, ... және т.б.) ... ... деңгей; техникалық сапа - бұйымды эксплуатациялаудағы мүмкін және фактылы тұтынушылық қасиеттердің (функционалдық дәлдік, сенімділік, қызмет көрсету мерзімінің ... ... ... ... ... ... отырып, оған келесі анықтама береміз: .
Қазіргі заманғы әлемдік өндірістің басты бөлігі тауар өндірумен ... ... ... да бір бұйымды дайындау өзінде тұтынушылық бағаны да, тауар бағасын да іске асырады. Сәйкесінше, сапа, фирма қызметінің барлық жақтарының эффективтілігін ... ... ұғым ... ... Бәсекелестіктің күшеюі барлық дәрежелі басшылардан өнім мен оны жобалау, өндіру және шығару процестерінің сапасын жоғарылату мәселелерін мақсатқа бағытталған ... ... ... Бұл ... жету ... ИСО 9000 ... халықаралық стандарттардың идеологиясы мен жағдайлары кең қолданылады. Мұндай қараудың басты аргументтері мыналар болып табылады: бұл ... ... ... бағытталған; алдыңғы қатарлы индустриялды ірі мемлекеттердің өнеркәсібінде басқаруды (менеджментті) ұйымдастырудың оң жағынан шоғырлайды; өнеркәсіптің әр түрлі салаларының кәсіпорындарының ... үшін және ... әр ... ... қолданысына әмбебап; барлық дерлік дамушы елдермен кәсіпорындардың өзара ... ... ... үшін ... ... мойындалды.
ИСО 9000 сериялы стандарттарды енгізу, өз кезегінде, өнім сапасының сәйкес ... ... ... және оның ... ... анықтайтын өнімнің еркін сертификациясы үшін негіз құрайды. Мұндай қызметті тиімді жүзеге асыру үшін, өнімнің тұтынушылық қасиеттерін қалай бағалау керектігін, оған ... ... мен ... және қандай шамада әсер ететінін, адамдарды қалай ... ... және ... жағдайлар жасау бойынша жұмыстарды қалай басқару керектігін білу қажет.
Сапаны қамтамасыз ету ... ... ... ... ... кез ... ... қолданылу керек дегенге негізделген, себебі, өнім сапасы - жұмыстардың барлық ... ... ... ... Сапа - ... ... емес, ол - әр адамға сезілетін, кез ... ... ... целесообразности мен тиімділігін нақты өлшегіш. Сапаны жоғарылату, міндетті түрде, өнімнің өмірлік циклының барлық кезеңдеріндегі шығындардың төмендеуіне, ... ... ... ... ... ... және адамдардың өмірлік деңгейінің жоғарылауына әкеледі. Мысалы, жапондық маман К.Исикава ... ... ... тұжырымдаған: өнім сапасының жоғарылауы кезінде құнның артуы жөнінде айту азғындық, себебі сапаның жоғарылауы өндірістің тұрақтылығына, ақаулықтың төмендеуіне, шығындардың төмендеуіне, соған ... ... құн мен ... ... ... ... онымен бірге, бағаның өсуі жөнінде, тек, тұтынушы принципиалды түрде жаңа техникалық ... өнім ... ... ғана сөз ... ... деп тұжырымдаған. Бұл жағдайда да, өндірістік процестің отладкасы, тұрақтануы мен доводкасы және тізбегіндегі қызметті реттеу есебінен, өзіндік ... одан әрі ... ... ... ...
+ Өнім ... Сапа ... мәні
Мемлекетіміздің әлеуметтік-экономикалық дамуын жеделдету есебі, ең алдымен, адамзат қызметінің шешуші аумағында - экономикада терең өзгерістерді қажет етеді. ... ... ... ... ... әр кәсіпорынды, әр саланы экономикалық өсімнің сапалы факторларын толық және ... ... ... ... ... ...
Нарықтың жоғары техникалық деңгейлі бұйымдармен және сапалы тұтынушылық тауарлармен ... - бұл ... ... ... ... белгісі. Және, керісінше, төмен сапа, нашар қараниетті жұмыс - бұл қоғамдық еңбектің де, ... ... да, ... ... ... ... дүние шашқықтығының қауіпті түрі.
Өнім сапасын жоғарылату - ... ... одан арғы ... объективті талабы болып табылады, себебі халықтың өсіп келе жатқан материалдық және мәдениетті қажеттіліктері тек жоғарысапалы өніммен және қызмет көрсетудің өте ... ... ... ... мүмкін.
Жоғары сапалы өнім сатып алу отбасы бюджетін тиімді пайдалануды білдіреді, адамның көңіл күйіне жағымды әсер ... ... өнім ... ... ... де ... ... қолайлы әсер етеді.
Өнім сапасы экспорттың кеңеюіне және оның ... ... ... ... Өнім ... ... сатушылар мемлекеттің техникалық мүмкіндіктері мен өндірісті ұйымдастыру деңгейі жөнінде баға береді. ... өнім ... ... ... өнім ... конструкциясы мен орындалуының жетілгендігімен ерекшелену керек.
Ғылыми-техникалық прогресс ұлттық шаруашылықтың тиімділігін жоғарылатудың басты факторы. Ғылыми-техникалық прогресс, еңбек өнімділігін ... ... ... ... ... өндірістік процестерді жетілдіруге мүмкіндік береді. Жаңа технологиялық шешімдер мен ... ... ... ... ... ... ... сапалы өзгерістерге әкеледі, өнім сапасын жоғарылатады. Өнім сапасын жақсарту, өз кезегінде, еңбек өнімділігін жоғарылатады, яғни өнім ... ... ... ... ... ... ... есебінен қоғамдық еңбекті үнемдеу өнімнің өмірлік циклының әр түрлі деңгейлерінде: өндірісте, ... және ... ... ... 1).
Кесте 1 - Өнім сапасын жоғарылатудың әсері
Өнім сапасын ... ... ... үшін
Халық шаруашылығы үшін
Қорларды ұтымды пайдалану, ақаулардан кеткен шығындарды қысқарту
Еңбек өнімділігінің артуы
Қоғамдық ... ... ... ... ... өнімнің аз санымен қамтамасыз ету
Халық сұранысы мен халық шарушылығы қажеттіліктерін ... ... ... ... өсуі
Адамдар еңбегінің, тұрмысы мен демалысының жағдайларын жақсарту
Ғылыми-техникалық процесті жеделдету
Жаңа өнім сапасын ... ... ... және ... кеткен шығындарды төмендету
Материалдар шикізатының ресурстарын үнемдеу
Жоғары сапалы өнім экспортын кеңейту
Өндірісте өнім сапасын жоғарылату - ... ... ... ... ... тиімділігін ұтымды пайдалануды білдіреді. Сонымен қатар, өндіруші кәсіпорын үшін өнім ... ... ... өткізілуін жылдамдатуды, рекламацияларды төмендетуді, ақаулар шығындарын қысқартуды және т.б. ... ... ... ... еңбектің қоғамдық өнімділігіне әсері, өнімді өткізуге және сақтауға кеткен шығындарды төмендетуде, көліктік шығындарды төмендетуде және т.б. ... ... ... өнім ... мен ... ұзақ ... Оның жылдам өткізілуі, өңдеу шығындарын төмендетеді, демек, материалдық техникалық жабдықтау ұйымдары мен саудада еңбек өнімділігінің өсуіне жағдай ... ... ... ... ... ... ... эксплуатациялау кезеңінде аса қатты байқалады. Өте жақсы өнім ... ... ... ... эксплуатациялық шығындарды, жөндеу жұмыстарын қысқартады.
Өнім сапасын жоғарылату мәселесі әлеуметтік, саяси, ғылыми-техникалық және ... ... ие. ... ... ... әлеуметтік мәні,адамдардың өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыру, жай ғана ... көп ... ... ... ... өніммен жүзеге асырылуы керектігін білдіреді.
Жоғары сапалы өнімді ... ... ... ... ... ... ... табыстарды білдіреді.
Өнім сапасын жоғарылатудың ғылыми-техникалық мәні: ғылыми-техникалық прогресс өнім сапасын жоғарылату мүмкіндігін анықтайды, ал өнім сапасын ... ... ... ... ... тигізетін үлес болып табылады.
Экономикалық мәні мынада: өнім сапасын жоғарылату, қоғамдық өндіріс тиімділігін жоғарылатудың негізі болып ... ... ол ... ... пен халықтың қажеттіліктерін толықтай қанағаттандыруға; қоғамдық еңбек өнімділігін жоғарылатуға; негізгі өндіріс қорларының қайтарып берулерін жақсартуға; өнімнің материалсыйымдылығын төмендетуге; шикізат пен отын ... ... ... ... ... жоғарылатуға мүмкіндік береді [4].
Белгіленген шектерге жету көп ... ... ... ... ... ... ... тез аяқталатынына, ғылым мен техника ең жаңа жетістіктерінің негізінде ... ... ... құру ... ... толық жүзеге асырылатынына тәуелді. Жаңа басқару құралдарының пайда болуы ғылыми-техникалық прогрестің ең маңызды құраушысы - автоматтандырумен ... ... ... ... бұйымның бүкіл өмірлік циклында оның сапасын сипаттайтын көрсеткіштер болып табылады. Көрсеткіштер өнім сапасын жақсарту бойынша тапсырмаларда, өнім шығару, кәсіпорынның ... ... ... ... ғылыми зерттеу және тәжірибелік конструкциялық жұмыстарында, мамандар дайындауда және т.б. көрініс табады.
Кәсіпорын үшін жоспарланатын келесі ... ... ... сапа деңгейі - жоғары сапалы өнім шығару үлесі; халық қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін ең ... ... ие ... ... өнім ... өнім дайындау процесінің сипаттамалары - ... ... ... өткізу пайызы, сапа коэффициенті, ақау пайызын, рекламациялар санын төмендету; эксплуатациялық көрсеткіштер өнімнің өнімділігі, жылдамдығы, сенімділігі, өміршеңдігі, үнемділігі және т.б. ... ... ... ... сапа ... ... мақсаттарға жету үшін орындау қажет нақты процедураларды, ресурстарды, жауапты орындаушыларды анықтайтын ұйымдастырушылық құжаттама болып табылады. ... ... - ұйым үшін де, ... үшін де ... алу үшін ... пен процестер тиімділігін және нәтижелілігін жоғарылату мақсатымен алдын алынатын шаралар. ... ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
* Техникалық деңгей мен ... және ... ... сапасына қол жеткізу мен жоғарылату;
* Ескірген бұйымдарды уақытымен ауыстыру және өндірістен алып тастау;
* Стандарттар, техникалық ... мен ... ... ... ... қатал сақтауды қамтамасыз ету;
* Жоғары сапалы өнім дайындау; бұйымдардың материалсыйымдылығын төмендету;
* ... ... ... мен өміршеңдігінің өсуі.
Өнім сапасын жоғарылатуды жоспарлаудың негізгі кезеңдерінің бірі бұйымдарды сертификаттауға дайындау ... ... ... ... табылады. Бұл үшін кәсіпорын, сапалы өнімның тұрақты ... ... ... ... ... мен ... ие болуы керек.
Кәсіпорын басшылығы ресурстар пайдалануға қатысты талаптарды анықтап, сапаны жоғарылату саласында шараларды ... ... ету үшін ... ... көлемде бөлу керек. Мұндай ресурстар мыналардан тұруы мүмкін:
* Адам ресурстары мен мамандырылған қызметкерлер;
* Жобалық конструкторлық ... үшін ... ... ... ... Бақылау, сынау мен сенімдеу құрылғылары;
* Бақылау қлшегіш аппаратура мен ЭЕМ бағдарламалық жабдықтау.
Кәсіпорын басшылығы қызметкерлердің мүмкіндігі, мамандығы мен дайындығының қажетті ... ... ... ... ... ... бөлігі кәсіпорындар мен нақты орындаушылардың жоғарысапалы өнім шығару үшін ... және ... ... ... ...
* ... ӨНІМ ... БАСҚАРУ
2.1 Жалпы менеджмент жүйесіндегі сапа басқару
Көптеген қазақстандық кәсіпорындардың қызмет көрсетуін ... ... ... ... ... ... механизмдерінің нарықтық экономикаға бейімсіздігі екенін көрсетті. Мұндай кәсіпорындар өнімдерінің едәуір бөлігі сұранысқа ие болмайды, соның салдарынан кәсіпорындардың өздігінен ... ... ... ... ... жағдайға қойған көптеген объективті себептерге: орталықтандырылған басқару жүйесінің, экономикалық байланыстардың бұзылуы, олардың кооперациясының бұзылуы мен салалар ... ... ... ... жөн. ... кәсіпорындар тиімділігі мен кірістілігінің төмен деңгейінің объективті себептерінен ... ... ... себептер, соның ішінде нарықтың күрделі жағдайларында кәсіпорынды басқару қызметкерлерінің жұмысқа дайынсыздығы, орын алады. Басқару қызметкерлеріне белгілі жоспарлы экономиканың модельдері ... ... ... ал ... ... үшін ... модельдері көптеген қазақстандық кәсіпорындарында игерілмеген.
Басқару моделі деп басқарудың келесі процестері түсіндіріледі:
* Шешім қабылдау, көптеген қарастырылған нұсқалардан ең ... ... ... ... ... ... ... қоя білу, мақсаттың қолжетімділігі бағалау;
* Мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... ... бұрын қабылданған шешімдерді реттеу;
* Шаруашылық қызмет күйін жүйелі бақылау;
* Шешімдер салдарларын болжау және қызмет жағдайларын өзгерту, жоспарларды ... мен бар ... ... бөлу ... ... қиыншылықтарға өз уақытында төтеп беру.
Көптеген берілген басқару процестері қалыптасып, өндірістің негізгі элементтері (өнім өндіру көлемі, қаржылық ресурстар, шығындар, бағалар, ... ... ... ... дәл көрсететін қарапайым аналитикалық формулалар, графиктер түрінде көрсетілуі мүмкін.
Кәсіпорынды басқару деңгейі мен сапасы, қызметкерлердің ... ең ... ... ... ... ... мерзімде орындауды ұйымдастыру қабілеттілігімен, ал басқару қызметкерлері жұмысының нәтижелілігі, шығындарды өнім өткізуден ... ... яғни ... ... ... ... ... тиімділікпен, салыстыру жолымен анықталуы керек.
Шешімдер дайындау мен қабылдау тиімділігі шешімдерді таңдау мен қабылддау ... ... ... ... мен ... ... ... қолданусыз кәсіпорынды басқару үшін дәйектелген сандық шешім қабылдау қиын. Модельдерді қолдану, бастапқы ... ... ... ... дәл сандық шешім дайындауға, ал белгісіз жағдайда мүмкін ... ... ... және кәсіпорынды басқару кезінде зор қателіктерді болдыртпауға мүмкіндік береді.
Осыған орай, аналитикалық және графикалық модельдер, ... мен ... кез ... формасын басқару бойынша шешімдер дайындау мен қабылдаудың міндетті құралы болуы ... ... ... ... мен ... ие болу, қазіргі таңда кәсіпорынды басқару қызметкерлерінің басты міндеттерінің біріне айналу керек. Кәсіпорынды басқару ... ... ... ... ету үшін арналған тәсілдер мен әдістер құрамына ... ... ... ... экономикалық элементтерінің арасында ұзақмерзімді заңнамалы өзарабайланыстарды көрсететін типтік модельдерді енгізу керек:
* Өндірістің жоспарлы көлемінің қаржылық жұмыс істеуі мен ... ... ... және оның ... ... құнымен, көтерме бағамен, өнім өткізу қарқындылығымен, пайда түсу динамикасымен, кіріспен, жалақымен, несиелермен, төлемдермен және т.б. байланысы;
* Өнім өндіру, ... ... мен ... ... ету модельдері;
* Шығарылатын өнімнің бағасын қалыптастыру, қарастырылған уақыт мерзімінде пайда құру мен табысты бағалау модельдері;
* Өндірістің дамуы мен ... ... ... қаржыландырылуын қамтамасыз ету үшін кірісті бөлу тәсілдері;
* Өнім ... ... мен ... өнім ... ... ... ... тәсілдері;
* Кәсіпорындарды және тұрақты өндіріс пен әркелкі өндіріс жағдайларында шешім қабылдау ерекшеліктерін басқару технологияларын қолдану бойынша нұсқаулар.
Нарықтық экономиканың ... ... ... ... технологиясына ерекше талаптар қояды. Кәсіпорындарды басқару ерекшеліктері нарық жағдайында кәсіпорын басқару ерекшеліктерін баянадауға дифференциалдық жағынан қарауды ... ... ... бұл мәселені келесі реттілікпен қарастырған жөн:
* Нарық жағдайында ... ... ... ... ... мен ... ... тұрақты жұмыс істеуі кезінде оларды басқару әдістері мен технологиясы;
* Әркелкі өндіріс мен өтім ... ... ... ... мен технологиясы;
* Өнім сапасын басқару әдістері;
* Өнеркәсіптік өнімнің жаңартылуын басқару ... ... ... ... күрделі жағдайлар, конъюнктураның жиі өзгеруі, шетел тауарларының интервенциясы, шикізат, материалдар, құрастырушылар, энергия тасушыларға ... ... ... ... жоғары деңгейін қалыптастырады, өндірістің ұзақмерзімді жоспарлануын қиындатады. ... ... пен ... ... қызметкерлері алдында қабылданған шешімдердің қайта қарастыруға, кәсіпорын өміршеңдігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... орай, қазақстан нарығындағы күрделі жағдайларында, көптеген экономикалық факторлардың өңдеу ... ... ... ауытқуларды үздіксіз қадағалауды жүзеге асыру, бұл ауытқулардың салдарларын бағалау мен қалыптасқан жағдайлар есебімен жаңа шешімдер қабылдау қажет. ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды дағдарысты жағдайға ұшырауы мүмкін.
Кәсіпорында туындайтын ... қиын ... саны ... өсіп ... ал ... ... өте ... дайындықты және кәсіпорынды басқару бойынша шешімдер қабылдау кезіндегі дәйектілікті қажет етеді.
Кәсіпорын ... және ... ... ... ... мен ... үшін не қажет?
Бұл сұраққа жауап қарапайым да, күрделі де болып келеді. Қарапайым, себебі оқырман өзі жауап бере ... ... ... ... ... ... ауытқулардың туындауының себептері және т.б. жөніндегі ақпарат. Күрделі, себебі себептер ... ... көп ... ... ... қоса, себептерді де табу керек. Қанағаттанбаған жұмыс істеудің себептерін табу үшін, арнайы талдау әдістері, ал бұл үшін басты себептерді анықтау үшін ... ... ... Себептер белгілі болып, дұрыс диагноз қойылғаннан кейін ғана ... ... ... ... ... ... ... реттеу бойынша қажетті шешімдер қабылдануы мүмкін.
Кәсіпорынды басқару бойынша шешімдер дайындау мен ... ... ... тұлғаның дәрежесімен, кәсіпорынның белгілі функциялары үшін оның жауапкершілік ауқымымен, оның ресурстар мен олардың қолданылуына әсер ету мүмкіндігімен, ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі жағдайларда өтуі мүмкін. Бірақ, берілген шектеулер мен қабылданатын шешімдер арасындағы ерекшеліктерге қарамастар, басқару персоналының әрбір ... ... ... ... ... тиімділігіне кепілдік беретін шешімдер дайындау мен қабылдаудың жалпы принциптері бекітілу ...
2.2 Сапа ... ... мен ... сапасын жоғарылату өнеркәсіптің әр түрлі салаларына жататын кәсіпорындар жұмысын, сонымен бірге көптеген ғылыми зерттеу, тәжірибелі конструкциялық және басқа да ... өнім ... ... ... ... мен эксплуатациялаудың барлық кезеңдеріндегі қызметтерін үйлестіру қажеттілігімен байланысты. Мұндай жағдайларда жүйелілік қажет болды, бұл, жаңа терминінің пайда болуына әкелді. Өнім ... ... өнім ... ... деңгейін белгілеу, қамтамасыз ету мен сақтау мақсатында, өнімді жасау, ... мен ... ... ... ... ...
терминінен өнім сапасының қажетті деңгейі бекітілу, қамтамасыз етілу мен сақталу ... ... ... ... 2): ... 2 - Өнімнің өмірлік циклы
Сапаның қажетті деңгейі, зерттеу мен жобалау кезеңінде, ұлттық шаруашылық қажеттіліктерін аз ... ... ету ... ... ... және шет елдеріндегі ең жақсы ғылыми техникалық жетістіктерін талдау негізінде бекітіледі. Бұл кезеңдегі сапа ... өте ... ... ие, ... бұл ... ... техникалық құжаттамада берілетін болашақ өнімнің негізгі техника экономикалық және эксплуатациялық көрсеткіштері қалыптасады және есептеледі.
Өнім сапасы дайындау кезеңінде қамтамасыз ... Өнім ... ... ... мен аспаптар, алынатын шикізат, материал мен жинақтаушы бұйымдар дайындауға арналған нормативтік әдістемелік құжаттаманың ... ... ... ... өнім сапасын бағалаудың критерийі болып, дайындалған бұйымның нақты техника экономикалық параметрлерінің, оның ... ... ... ... параметрлеріне сәйкестігінің дәрежесі қызмет атқарады.
Жасалған өнімнің сапасын сақтау, өңдеу мен өткізу, эксплуатациялау мен пайдалану кезеңдерінде ... ... ... ... мен ... сапасы сақтау мен тасымалдау сапасынан тұрады. Мұнда, өндірісте қамтамасыз ... сапа ... ... қалу ... ... ... өнім сапасының нақты деңгейінің соңғы және ең толық бағасы орындалады. Эксплуатацияда дайын өнімнің барлық артықшылықтары мен кемшіліктеріне тек тұтынушы ғана ... және ... баға бере ... ... сапа ... ... ... өнім сапасы көрсеткіштерінің техникалық құжаттамада бекітілген көрсеткіштерге, яғни ... ... ... ... ...
Сапаны белгілеу, қамтамасыз ету және сақтаудың басты кезеңдері (қосымша А):
* Қажеттіліктерді, техникалық деңгей мен өнім ... ... ... ең ... ... ... келетін сапа деңгейін қалыптастыру. Нормативті-техникалық құжаттама дайындау.
* ... ... ... ... материалдармен, жинақтаушы бұйымдармен материалдық техникалық жабдықтау.
* Өндірістің техникалық дайындығы. Технологиялық процестерді өңдеу.
* Нормативті-техникалық құжаттамаға ... өнім ... ... ... және сынау. Өндіріс сапасын бағалау.
* Дайын өнімді сату. Өнімді сақтау, тасымалдау, өткізу процесінде өнім ... ... ... ... ... мен ... Қызмет көрсету мен жөндеу жұмыстары сапасын қамтамасыз ету. Тұтынушының өнім сапасымен қанағаттану деңгейін бағалау.
* Утилизациялау. Утилизацияланатын заттарды барынша көп ... ... ... өнеркәсіптік өнім қасиеттерінің жиынтығы ретінде, ғылыми іздеулер, конструкторлық және технологиялық зерттемелер кезінде қалыптасады, өндіру кезінде жасалады, бірақ тек ... ... ... және ... ... тұтынылушы өнімге қатысты талаптардың жоғарылауы, сонымен бірге өндірісте болатын процестердің күрделенуі кәсіпорындарды сапа мәселесіне басқа ... ... ... етті [4]. ... келген басқарудың мәні, басқару шешімдері мен бұл шешімдермен қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... сапасын басқару кезінде, тікелей басқару объектілері процестер болып табылады. Басқару шешімдерінің өңделуі, басқарылатын процестің ... ... ... бағдарламасымен берілген оның нәтижесінің сипаттамаларымен салыстыру негізінде жасалады.
Өнім сапасының параметрлері немесе көрсеткіштерінің мәндерін ... ... ... өнім ... ... ... ... пайдалану процестеріне қатысты талаптарды белгілейтін техникалық құжаттаманы өнім сапасын ... ... ... ... жөн. ... ... басқарылатын процестердің нақты күйін сақтауға немесе бұл күйді қалыпқа ... ... ... Өнім ... басқару жүйесі - басқаратын органдар мен өнім сапасын басқару кезінде материалды-техникалық және ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе өнім сапасын басқару мақсаттарын қамтамасыз ету бойынша өзара байланысты ұйымдық, техникалық, экономикалық және әлеуметтік ... ... алу ... ... мақсаты, өнім сапасының қажетті деңгейіне жету болып табылады.
Өнім сапасын басқару жүйесі адамдар ұжымдарын, техникалық ... ... ... және ... ... қамтиды. Өнім сапасын басқару, басқару циклының мынадай типтік элементтерінен тұрады: болжамдау мен жоспарлау; ... ... ... мен реттеу;активизация мен ынталандыру; бақылау, есеп және ... ... ... ... ... жалпы басқару теориясына сәйкес, келесі операциялардан тұрады:
* ... ... ... өнім ... ... ... Өнім ... әсер ететін кез келген объектінің (бұйымның, процестің)жағдайы жөніндегі ақпарат алу және талдау;
* Сапаны басқару бойынша шешім қабылдау және объектіге әсер ... ... ... ... беру;
* Басқаратын әсерлерден туындайтын объектінің сапасындағы өзгерістер жөніндегі ақпарат алу және талдау. ... ... ... ... ... әр ... шығу көздерінен алынатын өнімнің тағайындалуы, халық шаруашылығы қажеттіліктері жөніндегі ақпарат қажет. Бұл ақпарат ғылыми зерттеу мен ... ... ... ... көлемі мен өнім сапасы деңгейін болжамдау мен жоспарлау үшін ... ... ...
Өнім жасау үшін, ұқсас бұйымдардың сапасын, оларды өндіру, ... мен ... ... ... ... ... Өнім ... кәсіпорында сапа басқару бойынша жедел жұмыстары үшін, ... ... ... мен ... ... ... процестердің дәлдігі мен тұрақтылығы, ақаулар себептері және т.б. жөніндегі мәліметтер ... ... ... ... ... үшін ... болып саналады. Басқару органы, шешім қабылдай отырып, сәйкес басқару әсерін белгілейді.
2.3 Сапа ... ... ... басқару принциптерін іске асыру мен функцияларын орындау сапа басқару әдістері көмегімен жүзеге ... Сапа ... ... сапа саласында қойылған мақсаттарға жету үшін, басқару қызметін жүзеге асыру мен басқарылатын объектілерге әсер ету әдістері мен тәсілдерін ... Бұл ... ... болып келеді, соған байланысты олардың әр түрлі классификациясы қолданылады. Сапа басқару әдістерінің ең таралған классификациясына сәйкес, бұл әдістер жалпығылыми және ... ... ... ... ... 3 - Сапа ... ... классификациясы
Жалпығылыми әдістер талдау мен синтезден, сонымен бірге ғылыми абстракциядан тұрады, олар сапа басқару саласындағы белгілі бір мәселелерді ... ... ... Нақты әдістер мен тәсілдер ерекше мәнге ие болады. Сапа басқарудың нақты әдістерін, қолдану мақсаттары мен ... ... ... ... ... топтарға бөлуге болады ( қосымша Б):
* Ұйымдық әдістер;
* Экономикалық әдістер;
* Әлеуметтік-психологиялық әдістер;
* ... ... ... ... ... ... жоғарылатуға және сапаның қажетті деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған. Ұйымдық әдістер, негізінен, ұйымдар қызметінің сапасын ... ... ... ... ... ... ... зерттеу мен орындау үшін қолданылады. Ұйымдық әдістер тұрақтандырушы, басқарушы және тәртіптік әдістерден тұрады. Тұрақтандырушы әдістер ұйым ... ... ... ... ... сапа ... ... негіз болатын құжаттар мазмұнымен түсіндіру, оқыту мен кеңес беру жолымен танысумен тікелей байланысты. Басқарушы әдістер сапа басқару саласындағы нақты мәселелерді ... ... ... ... нұсқаулар жасау, шығару мен орындауды білдіреді. Тәртіптік әдістерді қолдану қандай да бір ... үшін ... ... ... ... ... жұмыстағы жетістіктері үшін марапаттау формасын анықтаумен келісілген [5].
Ұйымдық әдістер тобына мыналар жатады:
* Регламенттеу (жалпыұйымдық, функционалдық, лауазымдық, ... ... (әр ... ... және әр ... ... ... негізінде);
* Нормалау (уақыт, сан, салыстыру нормалары, сандық шамалар ...
* ... беру ... ... кеңес беру, сақтау, айқындау);
* Басқарушы әсер ету (бұйрықтар, нұсқаулар, жарлықтар, қаулылар және т.с.с негізінде). ... ... ... ... жөн: ... ... бекітілетін сапа саласындағы саясатты жасау мен іске асыру; кәсіпорындар стандарттары, басшылықтар, процедуралар мен сапа басқару бойынша басқа нормативті-техникалық құжаттар мен ... ... ... мен іске ... сапа ... ... алдыңғы тәжірибені ендіру; сапа бойынша мақсаттық бағдарламалар орындауды қамтамасыз ету.
* Сапаны жоғарылату бойынша бұйрықтар мен ... ... ... ГОСТ пен техникалық шарттар талаптарын орындауды қамтамасыз ету; нормативті-техникалық құжаттар, нормативті-әдістемелік ... және ... ... мен ... ету ... ... талаптарын орындауды бақылау.
Ұйымдық әдістерді қолдану жоспарлау мен ... ... ... орындау процесінде маңызды рөл атқарады.
Сапа басқарудың ұйымдық әдістерін қолдану, әр ... ... ... ... құруды ескереді. Әр құжаттың мазмұнының сапасына ең қатал талаптар қойған жөн, қарсы жағдайда, сапа басқарудың бұл әдістері басқару тәжірибесінде толығымен іске ... ... ... ... сапа ... ... құжаттарға: логикалық жүйелілік пен ақпарат берудің айқындылығы; ықшамдық, нақтылық, қарапайымдылық мен қалыптастыру ... ... ... ... ... ... пен ... аз көлемділік; тұрақтылық; сапалы маңыздылық сияқты талаптар қою керек.
Сапа басқарудың экономикалық әдістері, қызметшілердің өз жұмысын, жеке жұмысшы, топ және ... ұйым ... ... ... ... ... мотивациялау функциясын іске асыруға тікелей бағытталған (қосымша В).
Сапаны жоғарылатудың экономикалық әдістері, жұмысшыларды, бөлімшелер мен ұйымдардың ұжымдарын сапаның қажетті ... ... ... жоғарылатуға және қамтамасыз етуге түрткі болатын экономикалық ... ... ... іске ... ... әдіс кезінде өнім сапасын жоғарылату бойынша келесі шаралар ... Сапа ... ... қызметті қаржыландыру (жаңартулар зерттемелерін, өнімнің жаңа және модернизацияланған түрлерін несиелеу; қарыздар, бағаны анықтау, калькуляция, шығындар мен нәтижелерді өлшемдеу);
* Сапа ... ... ... ... ... ... экономикалық ынталандыру, тұтынушыларға талаптарға сәйкес өнімдер мен қызмет көрсетулерді бөлу мен ұсыну;
* Өнім мен қызмет көрсетулердің жаңа және ... ... ... ... ... сонымен бірге соларға сәйкес сапа жүйелерінің халықаралық стандарттарының талаптарын құрастыру;
* Өнім мен қызмет көрсетулерге, сапасының деңгейі есебінен, бағақұрастыру;
* Сапаның ... ... ... ... ... сапа үшін көтермелер мен сыйлық беру, өнім ... мен ... ... мен технология қорларын, құру;
* Жеткізушілерге әсер етудің экономикалық ... ... ... ... және ... ... сапасына қарай қолдану.
Экономикалық әдісті іске асыру, соңында кең масштабта сұраныс пен сатып алушылық қабілеттерді ... ... бұл, ... өнім ... ... жалпы табыс пен кәсіпорындардың пайда көлемін арттырады. Сатылым көлемі, өнім ... ... ғана ... ... бірге өзіндік құнның төмендеуі есебінен де жоғарылайды.
Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... саласындағы мақсаттарға жету үшін, еңбек ұжымдарында ағып жатқан әлеуметтік-психологиялық процестерге әсер ететін факторлар тобын қолдануға ... ... ... арасында келесілерді атап кеткен жөн:
* Ұжымның, сонымен бірге сапаны жақсарту мен сапа басқаруды жетілдіру бойынша ұжымдар мен бөлімшелердің әр ... ... ... ... ... мен шығармашылық белсенділігін жоғарылату әдістері;
* Еңбек нәтижелерінің ... ... ... ынталандыру формалары;
* Жанжалдарды жоюдың, сапа басқарудың рационалды стилінің, қызметкерлерді таңдау мен олардың психологиялық сыйысушылығын қамтамасыз етудің әдістерінен тұратын ... ... ... ... ... Сапаны қамтамасыз ету кезінде, еңбек ұжымдары мүшелерінің психологиялық ерекшеліктерін есепке алу әдістері;
* Қажетті сапаға ... ... ... ... ... ... ... (мотив) құру тәсілдері;
* Кәсіпорынның, қажетті сапаны қамтамасыз ету бойынша, дәстүрлерін сақтау мен дамыту әдістері;
* Еңбек ұжымдары мүшелерін сапа ... ... ... ... ... ... әдістері тәртіптік сипаттағы әдістерден, сонымен бірге ұйым қызметкерлеріне психологиялық әсер ету ... ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің ұйым қызметін жетілдіруге қатыстыру принципін орындауда ерекше рөл атқарады. Бұл әдістерді қолданудың ... ... бірі - ... ... ... ... ... үшін мүмкіндіктер құру жолымен мотивациялау болып табылады.
Тәртіптік сипаттағы әдістерді қолдану мыналарға бағытталған:
* Жоғарысапалы еңбекке ... ... ... ... ... қатысты патриоттық сезімге тәрбиелеу;
* Тәртіптілік пен жауапкершілікті тәрбиелеу;
* Жұмысшылырдың жоғары сапаға мотивациялау және ... ... ... әдістерді қолдану келесі міндеттерді шешумен байланысты:
* Заңсыз ұжымдарға әсер ету және ... ... ... жөнінде қоғамдық пікір қалыптастыру;
* Ұжымда оң психологиялық климат орнату;
* Даулы жағдайлар ... ... ... ... ... ... мен техниканың қазіргі заманғы күй жағдайы, өнім сапасын жоғарылатуды әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... және оларды нақты таңдалуы, көп ретте, басқарылатын объект қасиеттеріне байланысты.
Сапа басқарудың технологиялық әдістері:
* Сапа бақылау әдістері;
* ... әсер ету ... деп ... ... ... технологиялық әдістерін, автоматты, автоматтандырылған, механикаландырылған және қолдық деп бөлуге болады.
Технологиялық әдістермен қоса, сапа басқару ... ... ... де ...
* ... САПА ... ... ӘДІСТЕРІ
3.1 Статистикалық әдістердің сапа басқарудағы рөлі
Болжамдарды тексеретін тәжірибелерді бірдей ... қою ... ... ... ... кең ... статистикаға негізделген заңдар ретінде қарастырылуы мүмкін.
Статистикалық әдістер дәл білімдер алу үшін, нақты табиғи заңдарды анықтау үшін және ... ... ... сай ... үшін ... ...
Егер зерттеу объектілері табиғи құбылыстарды емес, өндіріс процестерін көрсетсе, онда ... ... ... іске аса ма? ... ... мен ... статистикалық бақылауы арасында айырмашылық жоқ деуге болады, себебі екі жағдайда да ... ... ... ... ... Бірақ, егер нақты ғылымдар заңдарды түсіндірумен шектелсе, онда сапаның статистикалық бақылауы көмегімен бұл заңдарды жаңа ... ... ... үшін ... ... жасалады. Бұдан, тұтынушылар талаптарына сәйкес келетін өнімді экономикалық жолмен өндіру деген түсінік туындайды. Мұндай мақсатпен әр ... ... ... ... Сапа ... ... ... объектілерін түсіну үшін ғана емес, сонымен бірге сапаны жоғарылату ... ... ... үшін де ... ... ... ...
Статистика әдістері - сапа басқаруды ендіру үшін зерттелуі міндетті құрал. Олар - ... ... Сапа ... (TQM) ... ... ең маңызды құрамдас бөлігі.
Әрбір қызметкер, процестерді талдау мен ... үшін ... ... ... отырып, сапаның жоғарылауына, өндірістің тиімділігіне және шығындардың төмендеуіне жағдай жасайды [6].
ИСО 9000:2005. Сапа менеджмент ... ... ... мен ... (ISO ... Quality ... systems -- Fundamentals and vocabulary) халықаралық стандартында статистикалық әдістердің сапа ... рөлі ... ... ... ... ... ... соған сәйкес, ұйымдарға мәселелер шешуде және тиімділік пен ... ... ... ... Бұл ... ... бірге бар мәліметтерді шешімдер қабылдау үшін толықтай қолдануға көмектеседі.
Айнымалылықты қызмет көрсетудің көптеген түрлерінде және ... ... ... тұрақтылық жағдайында да байқауға болады. Мұндай айнымалылықты өнім мен ... ... ... ... бірге өнімнің өмірлік циклының әр түрлі кезеңдерінде анықтауға болады.
Статистикалық әдістер мұндай айнымалылықты өлшеу, сипаттау, талдау, ... мен ... ... ... ... ... саны бар болғанда көмектесе алады. Мәліметтерді статистикалық талдау айнымалылықтың табиғатын, ауқымдылығы мен себептерін жақсы түсінуге, сол ... ... ... бола ... ... шешу мен алдын алуға көмектеседі [12].
Сапа басқару бойынша 9000 сериялы ИСО ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жоғарыэффективті құралдардың бірі ретінде қарастырылады және ... ... тану мен ... ... үшін ... ... табылады. Олар өнімнің өмірлік циклының барлық кезеңдерінде, нарықтың өнім сапасына қойылатын талаптарды зерттеуден ... ... ... оның ... ... ... ... жасауға бағдарланған. Статистикалық әдістерді ендіру, тұтынушы талаптарына сәйкес, сапаны қамтамасыз ету ... ... ... ... ... Бұл ... көп шығындарды талап етпей қолдану, берілген дәлдікпен және сенімділікпен сапа жүйесіндегі зерттелетін құбылыстар (объектілер, процестер) жөнінде айтуға, ... ... ... ... кезеңдерінде мәселелерді болжауға және реттеуге және соның ... ... ... ... ... ... береді. Статистикалық әдістерді қолдану - жаңа технология жасау мен өндірістік процестер сапасын бақылаудың едәуір әсерлі жол. ... ... ... ... ... - ... ... өнім өндіруді және аз шығындармен пайдалы қызмет көрсетуді қамтамасыз ету болып ... ... ... ... ... ... ... принциптерінің бірі - өндірістік процестің әр түрлі кезеңдерінде бақылауды жұзеге асыра ... өнім ... ... ... болып табылады.
Барлық статистикалық әдістер шашырау түсінігіне негізделеді. Жұмыс орнында, жасалатын бұйым параметрлерінің шашырауын бақылау үшін статистикалық әдістерді қолдану, шашырауды сипаттайтын, ... үшін ... ... ... ... көрінісі болып табылады. Мәліметтердің шашырауын бағалау, әдетте, процес сипатын түсінуге мүмкіндік береді. Егер ... ... аз ... ... жеңілдетуге болады, ал егер үлкен болса - процес ... ... ... ... материалдар сапасын жоғарылату үшін, процесті реттеудің қажеттігіне сигнал ретінде қабылдау керек. Жиналған мәліметтер, оларды алу мен талдау мезетінде шешімдер қабылдау үшін ғана ... ... ... ... ... ... үшін де ...
Қазақстан экономикасының жоғарғы және тұрақты даму қарқыны қазіргі таңда әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Бұл ретті ең басты мақсат, сапаны басқарудың жаңа ... ... ... қаланың инновациялық дамуына назар аудару болып табылады.
Сапаны басқару әдістерінің инновациялық процеске тигізетін ықпалы мен ... ... ... мәселелерді шешудегі алатын орны ерекше. Халықтың әл ... ... ... ... ұдайы өндірістің тиімділігі мен өндірісті үлгілендіру, өңірдің инвестициялық тартымдылығын ... мен ... ... нарықтық механизмдерін әрі қарай дамыту, бәсекелестікке қабілеттілікті нығайту, тұрғындар өмірінің сапасын көтеру инновациялық тәсілдер мен әдістерінің ... ғана ... ... ... ... ... ... объектілерінің өлшемдері мен сипаттамаларының жаңа сапалы деңгейге өтуін ... яғни жаңа сапа ... те ... (жаңа өнім, жаңа технология, шикізаттың жаңа түрі және т.б.). Бұл, әсіресе, нанотехнология, информатика және ... ... жаңа ... мен ... ... ... дамуымен сипатталатын қазіргі замандағы кезеңде өте маңызды.
Инновациялар белгілі бір тиімді де пайдалы нәтиже алуға мүмкіндік береді. Еліміздің инновациялық ... ... ... төмендегідей қазіргі заманғы әдістерін пайдаланудың арқасында инновациялық процестің ... ... ... және сол ... ... ... оңтайландыруға болатындығын көрсетеді:
* Менеджмент жүйелері;
* Бизнестегі жетілгендік үлгісінің ерекшеліктері;
* Өмір сүру және өмір сапасы стандарттарының ... ... ... ... ... ... талаптарының, басқарудың жалпы принциптерінде негізделген, және кез келген басқару объектісі ... ... ... ... механизмі болып табылады және экономиканың түрлі салаларында пайдаланыла алады.
3.2 Статистикалық әдістердің ... ... ... белгісі бойынша үш негізгі топқа классификацияланады:
1. Графикалық әдістер. Графикалық әдістер ... ... ... ... ... ... ... орындарында қолданыла алады. Дербес немесе басқа әдістермен қатар қолданылады. Бұл әдістерге, негізінен, жатады. Сапа менеджменті құралдары ... ... ... жеті ең ... әрі тиімді статистикалық әдістерді таңдап, оларды деп атап кетті:
* Бақылау парағы;
* ... ... ... диаграммасы;
* Гистограмма;
* Шашырау диаграммасы;
* Бақылау картасы;
* Стратификация әдісі.
1) Бақылау қағазы - ... ... ... ... ... жинау мен реттеу құралы (сурет 4). Зерттелетін оқиғаның (белгілі бір ақаудың) туындауының жиілігін ... үшін ... ... ... ... келтіріледі:
* Зерттеу объектісі;
* Бақыланатын параметр жөніндегі мәліметтерді тіркеу кестесі;
* ... ... ... ... ... жүргізген қызметкердің лауазымы мен аты-жөні;
* Бақылау ұзақтығы мен бақылаушы-өлшегіш құралдың аты [7].
Әрбір ауыстырылған бөлшекті сызықпен белгілеңіз
Уақыты: 20-27 мамыр, 2012 ... ... ... ... ... 4 - Бақылау кағазы
2) Парето диаграммасы (сурет 5) - бағандық диаграмма, қарастырылатын факторларды, ... ... ... ... үшін қолданылады.
Парето принципіне сәйкес, жүйеде элементтердің кіші бөлігі 20:80 ... ... ... ие болады (жүйенің 20% элементі 80% мәнділікке ие). Парето диаграммасының мақсаты сапаға едәуір көп әсер ететін факторларды ... ... ... құру ... ... жүзеге асырылады:
* Сапаға әсер ететін факторлар анықталады;
* Әр фактордың салыстырмалы маңыздылығы бағаланады;
* Әр ... ... ... ... ... ... ... Кумулятивті қисык құрылады (әр келесі мән, берілген мән мен алдыңғы ... ... ... ... Диаграмма анализі жасалады, бұның негізінде факторлар маңызды және маңызды емес деп топталады [7].
Сурет 5 - ... ... ... ... ... ... ... 6) - талдау объектісіне әсер ететін факторлардың графикалық түрдегі реттілігі. Бұл диаграмма объект ... ... мен ... ... ... ... ... байланысын көрсетеді.
Бұл диаграмма жапон ғалымы Каору Исикавамен ұсынылды. Исикава ... ... ... ... ... ... ... бойынша айқындалады.
Исикава диаграммаларын қолдану, өнім сапасын қамтамасыз ету мәселелерін шешуде, еңбек өнімділігін арттыруды, рационализаторлық ұсыныстар жасауда, жабдықтарды қолданудың ... ... ... ... арналған стандарттарды жасау мен ендіруде өте тиімді болып саналады.
Сурет 6 - Себеп-салдар диаграммасы
* Гистограммалар (сурет 7) - ... бір ... ... ... ... үшін ... бағандық диаграмма. Гистограмма параметрлер шашырауын және технологиялық процесс тұрақтылығының деңгейін бағалауға мүмкіндік береді. ... 7 - ... ... диаграммалары шамалардың бір-бірінен тәуелділігін анықтау үшін қолданылады. Әр түрлі көрсеткіштердің өзаратәуелділігі корреляциялық ... ... ... ... ... сапа көрсеткіштерінің және әсер етуші факторлардың себеп салдар байланыстарын Исикава диаграммасын талдау кезінде анықтауға мүмкіндік береді. Шашырау диаграммасы екі х пен у ... ... ... ... ... құрылады (сурет 8):
Сурет 8 - партиялық ... ... (х, ... ... ... ... (у) ... көрсететін шашырау диаграммасы
* Бақылау карталары (сурет 9) берілген параметрдің уақыт бойынша өзгерісін ... үшін ... ... ... технологиялық процесс тұрақтылығына байланысты. Бақылау карталары технологиялық процестің уақыт бойынша сипаттамаларын талдап, мүмкін ауытқуларды анықтауға мүмкіндік береді.
Бақылау ... ... ... ... оған ... ... ... горизонталь бойынша - уақыт, вертикаль бойынша - ... ... ... ... ... ... реттелетін параметр қателіктерінің жоғарғы және төменгі шектерін анықтайтын горизонталь сызықтар мен параметрдің тиімді мәніне сәйкес келетін орталық горизонталь сызықтар белгіленеді. ... ... ... ... ... бақылауының мәндері және өндіріс шарттары түсіріледі. Мәндердің белгілі бір уақыт ішінде өзгерісін зерттеп, график ... ... ... ... қадағалап отырады. Егер бір немесе бірнеше нүктелердің бақылау шектерінен алып тасталуы байқалса, параметрлердің немесе процесс шарттарының берілген нормадан ауытқуы ... ... ... ... ... 9 - Бақылау карталары
* Стратификация (қабаттасу) әдісі (сурет 10) негізінде мәліметтер оларды алу жағдайларына ... ... Әр ... топын зерттеу бөлек жасалады. Егер қабаттар арасында ... ... ... қабаттасу ақаулар туындауының себептерін анықтауға мүмкіндік береді.
Сурет 10 - Мәліметтер стратификациясы
2. Статистикалық ... ... ... Бұл ... ... параметрдің өзгеруі кездейсоқ сипатқа ие болғандағы ақпаратты зерттеу үшін қолданылады. ... ... түрі ... ... ...
* Дисперсияларды салыстыру;
* Талдаудың регрессивті түрі;
* Талдаудың дисперсиялық түрі;
* Талдаудың ... ... ... ... ... ... әдістер. Бұл әдістер экономикалық, математикалық және кибернетикалық әдістердің үйлесуін көрсетеді. Бұл әдістер тобының орталық түсінігі ықшамдау ... яғни ... ... ... ... ... көптеген мүмкін нұсқалардан ең тиімдісін табу процесі, болып табылады.Оларға жататындар:
* Математикалық бағдарламалау;
* Тәжірибені жоспарлау;
* ... ... ... рискілері мен салдарларын бағалау әдісі (FMEA);
* Жалпылай қызмет көрсету теориясы;
* Кестелер теориясы;
* Функционалдық-құндық талдау;
* Тагути әдістері;
* Сапа функциясын құрастыру.
Сапа ... ... ... ... статистикалық әдістердің сапа басқарудағы рөлі үздіксіз өсіп жататынын атап кеткен жөн. Өндірісте статистикалық ... кең ... сапа үшін ... ең ... ... (50-шы жылдары) жапондық кәсіпорындарға әлемдік экономиканың алдыңғы қатарына өте жылдам шығуға мүмкіндік берді. Қазақстандық кәсіпорындардың бәсекегеқабілеттілігі де, көп жағдайда, қызметкерлерді сапа ... ... ... және оларды тәжірибеде жүйелі түрде қолдануға оқытудың ауқымдылығына байланысты болады.
3 БӨЛІМ. САПА БАСҚАРУДЫҢ СТАТИСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІ
+ ... ... ... және ... 2 - Өнімнің өмірлік циклының ... ... ... ... ... ... кезеңдері
Сапа жүйесінде шешілетін міндеттер
Статистикалық әдістер
Маркетинг және нарықты зерттеу
Нарықтық сұранысты зерттеу мен бағалау, оның ... ... ... ... ... ... ... сапасы мен бағаларына қатысты тұтынушылар талаптарын талдау
Экономика-математикалық әдістер
Бағаларды, шығарылым көлемін, ... ... ... ... мен өнім ...
Өнім сапасына қатысты талаптарды қалыптастыру. Сенімділік саласында техникалық талаптарды анықтау. Өнім сапасы көрсеткіштерінің мәндерін ықшамдау. Өнімнің техникалық деңгейін бағалау
Графикалық ... ... ... ... ... экономика-математикалық әдістер
Жаңа өнімнің тәжірибелік үлгілерін немесе партияларын сынау
Графикалық әдістер; статистикалық жиынтықтарды талдау ... ... ... ... ... ... әдістер
Сатып алу
Кәсіпорынды қажетті сапалы материалды техникалық ресурстармен қамтамасыз ету жоспарларын қалыптастыру
Экономика-математикалық әдістер
Жеткізушілер мүмкіндіктерін бағалау
Экономика-математикалық әдістер
Материалды ... ... ... мерзімді қамтамасыз ету
Экономика-математикалық әдістер
Өнім сапасын материалды техникалық қамтамасыз ету шығындарын төмендету
Экономика-математикалық әдістер
Өндіру
Технологиялық процестерді зерттеу
Экономика-математикалық әдістер; ... ... ... ... ... дәлдігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету
Технологиялық процестер дәлдігі мен тұрақтылығын статистикалық бағалау әдістері ... ... ... ... ... ... өнім ... тұрақтылығын қамтамасыз ету
Технологиялық процестерді статистикалық реттеу әдістері (дәлдік диаграммасы, бақылау карталары)
Бақылау және сынаулар
Сынау нәтижелерін дайындау, орындау мен өңдеу кезінде ... ... мен ... сақтау
Графикалық әдістер; статистикалық жиынтықтарды талдау әдістері
Сапасы бекітілген талаптарға сәйкес келмейтін ... ... ... ... ... ... әдістер; экономика-математикалық әдістер
Сақтау
Кәсіпорында өнімнің сақталуына қойылатын талаптарды сақтауды талдау ... ... ... ... ... ... және бөлу
Өнім тасымалдау сапасын қамтамасыз ету
Экономика-математикалық әдістер
Эксплуатациялауға енгізу
Монтаж бен эксплуатациялауға енгізу процесінде өнім сапасын талдау
Графикалық әдістер; ... ... ... әдістері
Өнім пайдалану кезіндегі тұтынушылар шығындарын талдау
Экономика-математикалық әдістер
Қызмет көрсетудегі ... ... ... ... ... ... ... кейінгі қызмет
Өнімнің сәйкессіздіктерін талдау
Графикалық әдістер
Қолданудан кейінгі утилизациялау
Сәйкес емес сапалы өнімді қолдану мүмкіндіктерін зерттеу
Экономика-математикалық әдістер
Сапа жүйесінде нақты ... ... ... ... мен ... ... және ... сипаттағы күрделі әрі ұзақ жұмыс болып табылады. Осыған орай, берілген жұмысты, ұйымдастырушылық шаралардың келесі кешенінен тұратын, арнайы бағдарлама негізінде жүргізген жөн ... ... 11 - ... ... ... ... ... игеруді жай әрі қолайлы әдістерді қолданудан бастау керек және одан кейін ғана күрделі әдістерге көшу керек. Өндірістік практикада ... ... ... ... ... ... бұл әдістерді жай және күрделі деп екі топқа бөлген жөн.
Статистикалық әдістерді таңдауда, олардың өндірістік процесс ... ... ... бар ... және ... ... өңделуіне сәйкес келуіне ұмтылады. Белгілі бір өндірістік мәселені шешу үшін бірнеше әр түрлі статистикалық ... ... ... олардың арасынан ең жақсы нәтижеге аз шығындарда жетуді қамтамасыз ететін әдіс таңдалады.
Қажетті статистикалық есептеулер орындау үшін, әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... Салыстырмалы түрде қарапайым техникалық құралдар, мысалы, статистикалық индикаторлар, мәліметтерді бақылау-өлшегіш аспаптар шкалаларынан, журналдар мен ... ... ... ... ... ... ... статистикалық сипаттамаларды есептеуді қамтамасыз етеді. Электронды есептеуіш машиналарды қолдану ... ... ... ... параметрлерін бақылауға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда статистикалық сапа басқарудың стандартты бағдарламаларын қолдануға болады. ... ... ... пен өнім сапасын басқара және бақылай отырып, өндірістің ең ... ... ... қол ... болады. Бұл, нарықтағы одан да үлкен бәсекелестікке жағдай тудырады. Өндірістік қызметтің барлық салаларында сапалы түбірлі өзгерістерге ... ... ... талаптары жоғарылағандықтан, өнім қасиеттері мен сипаттамаларына (сенімділік, өміршеңдік, эстетикалылық, экономикалылық және т.б.) қойылатын талаптар да қатайды. Дайын өнім ... ... өз ... ... материалдар, жинақтаушы бұйымдар сапасының жоғарылауын, жаңа прогрессивті технологияларды және өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру ... ... ... ... Сол ... өнім сапасын жоғарылату міндеті комплексті сипатқа ие бола бастады.
Өнім сапасын жоғарылатудан болатын әсер әр түрлі формада анықталады: материалдар мен ... ... ... ... ... өнімнің көп санын алу, өзіндік құнның төмендеуі мен табыстың жоғарылауы, айналмалы құралдардың ... ... ... ... және ... ... ...
Өнім сапасының үйлесімді мәні, оны жасау мен эксплуатациялауға кеткен бекітілген шығындар ... ... ... ... ең пайдалы әсері болып табылады. Жұмысты қорытындылай отырып, өнім сапасы кәсіпорынның бәсекегеқабілеттілігінің ең маңызды құраушысы болып табылатынын ... ... ... ... өнім сапасын қамтамасыз ету саласындағы саясаты тұтынушының сапа мәселелеріндегі басымдылығын анықтап, өндірістің барлық қатысушыларының жоғарысапалы өнім ... ... және ... ... ... ... ету керек.
Сапаны басқару жүйелілік принциптерінде жүзеге асыру қажет.
Сапаны қамтамасыз ету жүйесі жалпы басқару теориясы принциптерінің негізінде құрылу керек. ... ... ... ол ... ... ... оның ... элементтері: сапа деңгейін жоспарлау, ақпаратты жинау, өңдеу, оның негізінде сапаның нақты деңгейін бағалау және берілген деңгеймен салыстыру, берілген ... ... ... ... ... ... ... басқару, сапаға әсер ететін экономикалық, құқықтық, ұйымдық және басқа да факторлардың үйлесуі болып ... ... мен ... ... ... тура байланыс бар болғандықтан, сапаны жоғарылату, шығындардың төмендеуі мен нарық үлесінің жоғарылауына әкеле отырып, өндіріс тиімділігін жоғарылатуға ... ... ... ... ... үшін, ұйымдық құжаттар болып саналатын сапаны жоғарылату бойынша арнайы жоспарлар жасалады. Олар, сапа ... ... ... жету үшін ... ... ... процедураларды, оларды жүзеге асыру үшін бөлінетін ресурстарды анықтайды.
Өнім ... ... ... ... бірлікпен өндірілетін өнімнің бәсекегеқабілеттілігінің нақты жүйеқұрастырушы факторы болатын нарық экономикасы жағдайында, сапа менеджмент ... ... ... ... ретінде, сапа шығындарын басқаруды жетілдірудің нарықтық маңыздылығын ұғыну келеді. Сапаға кеткен шығындар, сапа менеджмент жүйесінде қабылданатын кез келген басқару ... ... ... анықтауға мүмкіндік беретін сапа жүйесінің ішкі экономикалық ... ... ... ... ... ... мен практиктері, ерекше бәсекелес артықшылықтарды қамтамасыз етудің әдісі ретінде жалпылама сапа ... ... пен ... ... ... ... бірыңғай пікірге келді. Басшылар, сапаға кеткен шығындарды жоспарлауға, есептеуге, аудит пен талдауға негізделген өнім ... ... ... - бұл ... ... ... ғана ... екенін түсінеді. Қазіргі таңда экономикалық ғылымда сапа ... ... ... ... мен ... ... ... әлі нақты анықталмады, сапа шығындарын басқару технологиялары жеткіліксіз жасалған, сапа шығындарын есептеудің әдістемелік қамтамасыз етілуі жоқ, сапа ... ... ... көрсеткіштерінің жүйесі жетілдіруді қажет етеді.
ГЛОССАРИЙ

Ұғымдар
Мазмұны
1
Жалпылама сапа басқару (TQM)
сапаны, ... ... цикл ... ... асырылатын және технологиялық процесс, экономикалық және әлеуметтік салаларды қамтитын шаралар мен операциялар нәтижесі ретінде қарастыратын сапаның қазіргі заманғы ... ... ... ... тауар жасау үшін кететін барлық шығындар
3
Сапа
өнімнің, оның ... ... ... ... ... ... көрсететін өнім қаситтерінің жиынтығы
4
Сапа бақылау
сапаға қатысты талаптардың орындалуын қамтамасыз ету бойынша қызмет
5
Сапа менеджменті
ұйымды басқару бойынша сапаға қатысты ... ... ... ... ... ... қажетті сапаға сәйкес екеніне кепілдікті қамтамасыз ету бойынша шаралар ... ... ... ... қосатын тауардың өмір сүру циклының кезеңдері
8
Сапа бағдарламасы
Сапа менеджмент жүйесінің элементтері мен ... бір ... ... ... сипаттайтын құжат
9
Сертификаттау
Өнімнің (процестің, жүйелердің) бекітілген талаптарға сәйкестігін растау жөніндегі қызмет
10
Стандарттау
Өнім (процесс, жүйе) сәйкес ... тиіс ... ... мен сипаттамалар бекіту жөніндегі қызмет
11
Сапа басқару
Сапаға қатысты талаптарды қанағаттандырумен байланысты сапа менеджмент бөлігі
ҚЫСҚАРТУЛАР ТІЗІМІ
ИСО (International Organization for ... ISO) - ... ... Халықаралық ұйым
TQM (Total Quality Management) - Жалпылама Сапа Басқару
FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) - ... ... мен ... ... - ... ... Машина
Б.з.д - біздің заманымызға дейін
Т.б. - тағы басқа
Т.с.с. - тағы сондай сияқты
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... В.В. ... ... ... для ВУЗов. / М.: Экономика, 2000. - 912 с.
* ... И.В. ... ... М.: ... 2007. - 272 ... Мишин В.М. Управление качеством. М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2005. - 463 с.
* ... И.Г., ... О.В. ... ... ... Учебное пособие. - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: ... ... 1990. - 223 ... ... Е.С. ... предприятия: ответы на экзамеционные вопросы / Е.С.Русак, Е.И.Сапелкина. - издательство , 2009. - 144 ... ... Д.З. ... ... ... ... продукции: Учебное пособие. - Караганда: ... 2003. - 75 ... ... И.В. ... ... ... пособие. М.: РИОР, 2005. - 79 ... ... Т.А. ... качеством: учебник по специальности / Т.А.Салимова. - 2-е изд. - М.: Издательство , 2008. - 414 ... ... В.В. ... ... в ... качеством: Учебное пособие / В.В.Ефимов - ... ... 2003.- 134 ... ... В.С. Статистические методы в управлении качеством продукции. - М.: Финансы и статистика, 1982. - 119 ... ... Н.В. ... ... в ... качеством: компьютерные технологии: учеб. Пособие / В.Н.Клячкин. - М.: ... и ... ... 2009. - 304 ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниежүзілік сауда ұйымына ену жағдайында банктердің бәсекеге қабілеттілігін бағалау және жоғарылатудың теориялық негіздері81 бет
Сервистік қызмет көрсету67 бет
Қазандық қондырғылардағы тарту және үрлеуші қондырғыларды автоматтандыру жүйесін жобалау47 бет
Өнім сапасы және оны жоғарылатудың маңызы,негізгі жолдары33 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
Автожолдар54 бет
Ауа әгі4 бет
Бастапқы мәліметтер сапасын реттеу3 бет
Биоиндикация экожүйенің ақпараттық компоненттерін іздеу ретінде6 бет
Ерекше балаға – ерекше мектеп15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь