Қазақстан Республикасындағы аграрлық салада қызмет атқарып жатқан «Қазагроқаржы» АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі

Тақырыптың өзектілігі: ҚР Президентінің Қазақстан халқына 2012 жылдың 12 желтоқсаныныда жариялаған «Қазақстан 2050» жолдауында «Кәсіпкерлікті ұлттық экономиканың жетекші күшін жан жақты қолдау керек . Отандық кәсіпкерлік жаңа экономикалық бағыттың қозғаушы күші болып табылады.Шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесі 2030 жылға қарай, ең аз дегенде, екі есе өсуге тиіс. Жаңа жағдайларды, соның ішінде біздің Еуразиялық экономикалық кеңістікке қатысуымызды, алда Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіретінімізді ескере отырып, отандық кәсіпкерлерді қолдау тетіктерін жетілдіру және олардың мүдделерін қорғау мен ілгерілету үшін қажетті барлық шараны қабылдау керек» - деп айтылған.[1] Кіші және орта бизнесті дамыту үшін лизингтік қатынастарды пайдаланған тиімдірек екенін айтып өтеді.Қазақстан экономикасының дамуы еліміздегі жүргізіліп жатқан экономикалық іс шараларға байланысты.Соның ішінде «Индустриялды -инновациялық Даму Стратегиясы» туралы айтқанда, ойымызға жоғары технологиялы техника,заманауи құрал –жабдықтар,қуатты машиналар бірден келеді. Егер біз АҚШ, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания секілді дамыған мемлекеттермен бір деңгейде болғымыз келсе,біз жаңа, мықты ғылымның дамуына ұмтылуымыз керек.
Іске асырудан оны сөзбен айту арине оңай. Бұл үлкен көлемдегі инвестицияны өте қымбат құрал- жабдық пен технологияны сатып алуға келгенде тіптен басқаша.
Біздің елімізде қаржы нарығы біршама тұрақты деп айтсақ болады.Бұл шетел және еліміздің инвесторларының дамып жатқан жаңа жобаларға инвестиция салып жатқанынан көруге болады. Бірақ шынайы көрініс басқаша. Қазіргі күні барлық орта және кіші бизнес өкілдерінің қымбат техника мен технологияны сатып алуға банктен нессие алуға мүмкіншілігі жоқ.
ҒТП әсерімен болып жатқан өзгерістер , өндіріс саласының дамуы, экономикадағы терең өзгерістер еліміздегі материалды техникалық базаның жаңаруына байланысты дәстүрлы емес қаржыландыру көзін тауып, ендіру қажеттігі туындап отыр.Осындай бір қаржыландыру көзіне лизинг жатады.
Қазақстандағы лизингтің дамуына еліміздегі құрал- жабдықтар паркінің жағдайының нашар болуы себеп болып отыр.Барлық техника ескірген,құралдардың басым көпшілігі моральды және физикалық тозуға ұшыраған ,қолданылу тиімділігі төмен,керекті бөлшектерінің болмауы негізгі себеп болып отыр.Осы проблеманы шешудің бір жолы лизинг- саудадан тыс несиелік және инвестициялық операциялардың барлық элементтерін ұштастырады.Осының барысында кәсіпорын несиеге қарағанда техника бағасынан 10% дейін үнемдей алады.Еліміздегі экономикалық жағдай сарапшылардың пікірі бойынша лизингті дамытуға оңтайлы.
Қазақстан кәсіпорындарының лизингтік операцияларын дамыту мәселелерін теориялық тұрғыдан оқып-білу, оның лизингтік қызмет көрсету нарығын дамытуға байланысты талаптарына қаншалықты жауап беретіндігі туралы өзекті мәселелер, өз кезегінде дипломдық жұмыстың мақсаты болып және оның басты міндеттерін анықтап отыр.
1. Қазақстан Републикасыы Президентінің Қазақстан халқына жолдаған «Қазақстан 2050» жолдауы 12.12.2012ж
2. Газман В.Д «Рынок лизинговых услуг» Оқу құралы, Москва: Экмос 2006 ж
3. Газман В.Д. «Лизинг: статистика развития» Оқу құралы,Москва: Издательский дом ГУ-ВШЭ, 2008
4. Мақыш С.Б «Банк ісі» Оқулық,Алматы: ИздатМаркет, 2007 ж
5. Тайбасаров Ж.Қ, Қасқатаев Н.М, Тайбасаров Ж.Ж «Лизинг негіздері» Оқу құралы, Астана: Дәуір, 2005 ж
6. Сагадиев К.А, Смағулов А.С, Мырзахметов А.И «Лизинг в Казахстане : теория и практика» Алматы: Агроуниверситет, 2000 ж
7. Түменбаев С. « ҚР заңдары бойынша лизингтік қатынастар» Оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2008 ж
8. Смағулов А.С «Лизинг и рейтинг» практикум, Алматы: Агроуниверситет, 2000 ж
9. Камали Қ.М «Сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік басқару» Оқу құралы, Алматы: Экономика, 2005 ж
10. Сейітқасымов Ғ.С «Ақша, несие, банктер»Оқулық, Алматы: Экономика, 2005 ж
11. Қазақстан Республикасының Салық Кодексі
12. Қазақстан Республикасының Кеден Кодексі
13. Қазақстан Республикасының Қаржылық лизинг туралы заңы 2000 ж
14. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
15. Туктарова М «Лизинг в эпоху индустриально-инновационного развития» мақала, ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №3(49), 2005 ж
16. «КазАгро» Ұлттық Басқарушы Холдингінің ресми сайты www.kazagro.kz
17. «КазАгроҚаржы» АҚ ресми сайты www.kaf.kz
18. Аскарова З.Б «Развития лизинга в РК: состояния, тенденции и перспективы» Автореферат, Алматы: Экономика,2005 ж
19. «Жас ғалым -2007» Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары, 3 том Тараз, 2007 ж
20. Сәбитов А.С «Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының дамуы» Автореферат,Алматы: ҚазЭУ, 2010 ж
21. Смағулов А «Лизинг: теория, практика, механизм регулирования и стимулирования» Автореферат, Алматы: Жибек жолы, 2010 ж
22. «Эксперт Ра Казахстан» рейтинг агенттігінің ұйымдастыруымен «Что мешает расти лизингу в Казахстане» тақырыбына өткен конференция материалдары, Алматы: 2010 ж
23. «Эксперт Ра Казахстан» рейтинг агенттігінің 2010, 2011, 2012 жылдардағы мәліметтері
24. «КазАгроҚаржы» АҚ 2010, 2011, 2012 жылғы мәліметтері
25. Батищева Т «Лизинговое финансирования в Казахстане» мақала,Эксперт Казахстан: №19 2011 ж
26. Мусина С.Т «Проблемы развития лизинга в Казахстане» мақала, Қарағанды: И.А.Букетов атындағы Ұлттық университеттің ғылыми жинағы, 2009 ж
27. ҚР Үкіметінің ресми сайты www.goverment.kz
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: ҚР Президентінің Қазақстан халқына 2012 ... 12 ... ... жолдауында - деп айтылған.[1] Кіші және орта ... ... үшін ... ... пайдаланған тиімдірек екенін айтып өтеді.Қазақстан экономикасының дамуы еліміздегі жүргізіліп ... ... іс ... ... ... ... ... ойымызға жоғары технологиялы техника,заманауи құрал - жабдықтар,қуатты ... ... ... Егер біз АҚШ, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания секілді дамыған мемлекеттермен бір деңгейде ... ... ... ... ... ... ұмтылуымыз керек.
Іске асырудан оны сөзбен айту арине оңай. Бұл үлкен көлемдегі ... өте ... ... жабдық пен технологияны сатып алуға келгенде тіптен ... ... ... ... ... ... деп ... болады.Бұл шетел және еліміздің инвесторларының дамып жатқан жаңа жобаларға инвестиция салып жатқанынан көруге болады. Бірақ шынайы көрініс басқаша. ... күні ... орта және кіші ... ... қымбат техника мен технологияны сатып алуға банктен нессие алуға мүмкіншілігі жоқ.
ҒТП ... ... ... өзгерістер , өндіріс саласының дамуы, экономикадағы терең өзгерістер еліміздегі материалды техникалық базаның жаңаруына байланысты ... емес ... ... ... ендіру қажеттігі туындап отыр.Осындай бір қаржыландыру көзіне лизинг жатады.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... нашар болуы себеп болып отыр.Барлық техника ескірген,құралдардың басым көпшілігі моральды және физикалық ... ... ... тиімділігі төмен,керекті бөлшектерінің болмауы негізгі себеп болып отыр.Осы проблеманы шешудің бір жолы лизинг- саудадан тыс несиелік және инвестициялық операциялардың барлық ... ... ... ... ... ... ... бағасынан 10% дейін үнемдей алады.Еліміздегі экономикалық жағдай сарапшылардың пікірі бойынша лизингті ... ... ... ... ... ... ... теориялық тұрғыдан оқып-білу, оның лизингтік қызмет көрсету нарығын дамытуға байланысты талаптарына ... ... ... ... ... ... өз ... дипломдық жұмыстың мақсаты болып және оның басты ... ... ... ... мақсаты және басты міндеттері:
Дипломдық жұмыстың мақсаты - лизингтік қызмет көрсету ... ... ... сай ... ... ... ... операцияларын дамытудың қажеттігі мен маңыздылығын теориялық және әдістемелік тұрғыдан негіздей отырып, кәсіпорынның лизингтік операцияларын талдау арқылы ... ... даму ... мен ... қарастыру, Қазақстан Республикасында жұмыс істейтін лизингтік компаниялардың рейтингісін анықтау және лизингтік операцияларды ... ... ... мақсатқа жетуде мынадай міндеттерді шешуді қажет етеді:
* Лизингтік операциялары ұғымын нақтылау;
* Қазақстандағы лизингтік қызмет көрсетулердің ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ҚР-ғы лизингтік қызметтер нарығындағы лизингті пайдаланатын кәсіпорынның қызметтерінің жағдайына талдау ... және ... ... Лизингтік операцияларын дамытудың механизмін жасау;
* Лизингтік нарықтың қазіргі ... ... ... ... ... ... аграрлық салада қызмет атқарып жатқан АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі жатады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. Дипломдық ... ... үш ... ... қолданылған әдебиеттер тізімінен құралған.
Кіріспеде тақырыптың өзектілігі, мақсаты мен міндеттері, объектісі мен пәні және зерттеу ... ... ... ... ... экономикалық теориялық аспектілері, лизинг операцияларының мәні мен функциялары, лизинг операцияларының пайда болуы, лизингтің түрлері мен Қазақстандағы лизинг ... мәні мен ... ... ... ... ... экономикасындағы АҚ алатын орны, Қазақстан Республикасындағы лизингтік операциялардың динамикасын талдау және АҚ -нің ... ... ... мен ... ... ... ... компанияның берген лизинг негізінде лизингтік төлемдерді есептеу механизмі қарастырылған.
Үшінші тарауда Қазақстан Республикасында лизингтік операцияларды дамытудың жолдары, ... ... ... кәсіпорында лизингтік операцияларды дамыту мәселелері және оларды жетілдіру механизмі , Қазақстан Республикасындағы лизингтік қатынастарды дамытудың жаңаша ... ... ... зерттеу нәтижелері қорытындыда жинақталған.
* ҚР КӘСІПОРЫНДАРЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Лизингтің экономикалық мәні және мазмұны
Лизингтің экономикалық мәнін, анықтамасын, ... ... ... ... ... лизингтік операциялардың тарихын білу керек екені анық. Лизингтік операциялар ежелден белгілі. Тарих көрсеткендей, олардың дамуы б.д.д. 2 мың жыл ... ... ... ... Біздің заманымызда лизинг ХХ ғасырдың 60-жылдары АҚШ, Ұлыбритания, ... ... және т.б. ... ... ... ... болып, кейін Шығыс Еуропаның көптеген елдерінде өз дамуын ... ... ... ... - ... ... ... құралдарын, өндірістік сипаттағы құрылғылардың ұзақ мерзімге жалға берілу ... ... ... Лизинг қажетті құрал-жабдықты көп ақшалай қаражат шығындарынсыз-ақ белгілі бір мерзімге жалға алуға мүмкіндік береді. Машиналарды, құрал-жабдықтарды, ЭЕМ-ді ... алу ... ... ... тозуымен байланысты жоғалтуларды болдырмайды.[2]
Аристотельдің өзі атты шығармасында, байлық меншік ... ... ... иелену емес, ал оны (мүлік) пайдалану деп атап өткен екен. Ағылшын авторы Т.Кларк лизинг Аристотель өмір ... ... ... ... ол лизинг туралы бірнеше ережені шамамен б.д.д.1760 жылы ... ... ... ... Рим ... да ... мәселесінен сырт қалған жоқ - ол өзінің көрінісін Юстианның Иституцияларынан тапты. Иелену ... мен ... ... бөлу мен ... ... табу ерте ... ... болған, ал қазіргі заманғы лизингтің тууы мен таратылуы, жаңа - бұл жақсы ұмытылған ескі екенін тағы да еске ... ... ... ... ... ... лизингтік операциялардың есептеу нүктесін шетелдік зерттеушілер 1877 жыл деп ... Онда ... ... ... ... ... ... бере бастады. Лизингтің дамуы, лизинг олар үшін тек сауда саясатының құралы ған емес, бірақ ... заты ... ... ... лизингтік компаниялардың құрылуына күшті жігер берді. Алғашқы лизингтік компания . Ол 1952 жылы Сан ... ... 60 ... ... ... кәсіпкерлер лизингті мұхит арқылы Еуропаға өткізді, онда алғашқы лизингтік ... 1962 жылы ... ... ... 1972 ... ... ... еуропалық нарығы бар.[2]
Басында АҚШ-та лизингтің кең тараған объектісі қоршаған ортаны қорғауға арналған мамандандырылған құрал-жабдық болды. Лизингтік қатынастардың ... ... ... алу және ... ... ... ... нақты шектеудің жоқтығы, оны пайдаланудағы төмен проценттік төлемдер, сонымен қоса оны алдын ала белгіленген бағамен ... алу ... ... ... ... уақытта АҚШ-та лизинг жұмыс істеп тұрған ... ... ... ... және ... ... жабдықталуының нақты құралдарының біріне айналды. Құрал-жабдыққа жұмсалатын қаражаттардың 20 пайызы лизинг есебінен өтеледі.
ХХ ... ... ... ... ... ... ... дамыған, ең алдымен Батыс Еуропа елдерінде кеңінен дами бастады. ... бұл ... ... кәсіпорындардың лизинг көмегімен құрал-жабдықты сатып алудағы қаржыландыру үлесі АҚШ - пен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды жалға беру салынып жатқан және жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды қамтамасыз етудің негізгі формасы болып табылады. Өнеркәсіпте қолданылатын құрал-жабдықтың ... ... ... ... ... ... 60 %-ға жетті. Францияда соңғы жылдары лизингтің ... ... ... ... елдеріндегі лизингтік операциялардың өсуі оның өндіріс пен өнімнің бәсеке қабілеттігін арттыру, салықтарды төлеудегі жеңілдік мүмкіндіктерімен байланысты. Сонымен ... ... ... ... ... фирмалар үшін де, жалға алушы фирмалар үшін де, әсіресе ол өндірістің техникалық дамуының жалғыз мүмкіндігі ... ... ... және шағын кәсіпорындар үшін аса тиімді болып табылады. Лизинг уақыты қолданылатын құралдарының қызмет атқару мерзімінің 40-90 пайызын құрайды және ... ... ... ... жыл ... ... ... өсу көлемі 30 пайызды құрайды. [2]
Барлық сала секілді лизинг нарығыда белгілі бір тәртіптер мен талаптарға бағынады. Лизинг ... ... ... заңдар бар. Лизинг туралы заңдардың алғашқыларының бірі - 1284 ... ... ... ... лизингті адал емес мақсаттарда да пайдаланылады, мәселен, несие берушілерді адастыру үшін бір нәрсенің нақты жағдайын - ... иесі кім, иесі кім, ... ... 1571 жылы ... мәмілелерді жасауға тиым салынды, нақты лизингті ғана пайдалануға рұқсат ... ... ... ХХ ... ... ... ... заманғы лизингтік шу тек деп аталатын, бірақ мәні жағынан көп пайда табу мен салық төлеуден жалтару ... ... ... ... болуына әкелді. Осы сала бойынша алғашқы заңдылық актілері әртүрлі өлшем мен ... ... ... және ... ... өзіне мақсат етіп қойды.[3]
лизинг біздің елмен, оның көршілерінің де тәжірибесінде кездеседі. Мәселен, Белоруссия банктері, лизингтің, несиелеудің, ... ... ... ... ... ... отырып, бір-бірінен банктік офистерді, байланыстың қазіргі заманғы құралдарын, қымбат автокөліктер мен инкассация үшін ... ... ... ... ... зор сома ... ... қаржы) ала алмаған, тек қана Белоруссия Республикасының Ұлттық банкі (Нацыянальны Банк Рэспублікі Белорусь).
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... нарықтан сапасы жоғары шетелдік тауарлар ығыстыруда. Отандық өнеркәсіп техникалық параметрлері бойынша өте ... ... ... 70 -- 90% тозған құрылғылар пайдаланылуда. Лизингтің маңыздылығы осыда көрінеді.
Белгілі ағылшын сөзі орысша сөздікте деп айтылады, аударғанда ... ... ... белгілі бір ақыға мүлікті уакытша иеленуге және пайдалануға ... деп ... ... ... ... ... мерзімді сияқты, ұзак мерзімді болып екі жакты ... ... ... ... түсіндірілген.[4]
ТМД елдерінде жаңа термині таяуда нарықтық қатынасқа өткенде колданыла бастады. Аренданың жаңа түрі - бұрын бізде колданылмаған ... ... ал ... ол жаңа инвестициялардың маңызды қайнар көзі больп кызмет етіп келеді.
Басқаша айтқанда, ... ... ... ... жаңартуын қамтамасыз ететін тәсілдердің бірі болып табылады, оның ішінде сәйкес алғашқы капиталдар көлемі болмаған АӨК-де.
Лизинг инвестиция ретінде, ... ... ... бірі ... ... Ол ... үлкен ақша каражаттары болмаса да негізгі қорды жаңартуға, қазіргі заманға сай жабдықтар алуға, оның моральдік тозу ... ... ... мүмкіндік береді. Инвестициялық құрал ретінде лизинг үлкен байланыстылық пен тиімділікті иемденеді. Бұл оның ... ... ... ... мен ... себеп болды. Өндіруші (дайындаушы-зауыттар) - жеткізушілер өз өнімдерін бөліп-бөліп өткізуге қосымша ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары және басқалар) көбірек табыстар табу үшін ... ақша ... ... ... пайдалануға мүмкіншілік алды. Өндірістік қызметтен табыс табу үшін қажетті жабдыктарды ... ... бар ... ... да ... қалған жоқ.
Әлемнің көптеген елдерінде лизинг кеңінен колданылады. ал ТМД елдері мен Қазақстанда оның даму түрлері мен жолдары әлі анықталуда.
Кез келген ... ... ... ... ... оның мазмұнын нақты түсінуге, әсіресе осы механизмді анық әрі ... ... ... ... ... мәнін түсінуге тырысамыз, яғни Қазақстан үшін аграрлық секторға неғұрлым жақын, оның табиғатын, ... ... мен ... ... іс ... ... ... үшін лизинг жүйесінде салынған экономикалық механизмдер артықшылығын жаксы білу қажет.
Іс жүзінде және ... ... ... ... рөлі мен мазмұны әртүрлі айтылады. Себебі, лизингте қалыптасқан қарым-қатынастар күрделілігі, егер анықтап қарасақ, түсінік ... ... ... мен ... ... ... ... меншікті маңызды орындауға бөлу мүмкіншілігі -- меншіктік құқықтың өзі (меншік объектісін иелену құқығы) мен мүлікті пайдалану (табысты ... ... және т.б. ... ) ... ... ... ... қарым-катынастармен өндіруші күштер жағдайымен өзара байланысты меншіктік қатынастарды өткізу тәсілі ретінде ... ... ... өндіруші-кәсіпорын (лизинг алушы) өз еңбегі мен каражатының негізгі ... ... және ... ... салады.
Мұндайда ол тек қана иесі емес, сонымен қатар алынған мүліктің ... иесі ... ... ... ... бұл ... ... меншік иесі, өндіруші ретінде де болады. Өйткені ол пайда табу мақсатындағы мүлікке ие ... ... және ... (лизинг берушінің рұқсатымен).
Басқа да экономикалық категориялар сиякты, лизинг та мазмұны мен ерекшелік түрі ... ... ... ... бір ... ... ... айтканда:
-Лизинг қуаттылықты өсіру құралы, өндіріс потенциалын жаңарту және өндіріс қаражаттары инвестициясын іс ... ... ... ... табылады.
-Өндіріс құралын сатып алу-сату есебінен уақытша пайдалануға берумен байланысты және ... ... ... және ... механизм негізін құрайтын мүліктік қарым-қатынастар кешені;
-Лизинг қарым-қатынастардың үш ... ... ... ... және ... функцияларды қамтиды.
-Лизингтік өндірістік функциясы - мүлікті ... ... ... ... ... ... ... сферасы - тұтынушылар аумағьн көбейту және өткізудің жаңа нарығын меңгеру;[5]
Көрініп тұрғандай, келісімнің ... ... үшін ... мен ... кеңейеді. Атап айтсақ, тауар өндіруші - өнімді қосымша өткізу, лизингке беруші - тиімді капитал салу, лизинг ... - ... ... үшін ... ... ... ... - бұл лизинг берушінің өзіне тиесілі құрал жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, ... ... және ... ... ... ... ... лизингтік төлем төлеу шартымен, белгіленген мерзімге пайдалануға беруін қарастыратын жалға беру ... - ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi қаржыландырудың есебiмен алуға мүм - кiндiк беретiн бiрегей инвестиция ... ... дәл ... ... ... аз ғана бiр ... ... және қалған бөлiгiн кейiнгi бiрнеше жылда бөлiп төлеу ... жаңа ... пен ... алу ... бар. ... қатар, банкiлерден алатын несиеден артықшылығы, лизингке берiлген құрал-жабдықтың меншiктiк құқығының өзi кепiл болып табылады. Лизинг мер - зiмiнiң соңында, ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтың меншiктiк құқығы лизинг берушi компаниядан лизинг ... ... ... ... ... ... ... жаңа нысаны ретінде күрделі салымдарды жүзеге асыру тәсілі негізінде қарастырылады. Егер ... ... ... және төлемділік шартымен мүліктерді уақытша пайдалануға жалдау ретінде түсінсек, онда оны негізгі қорға салынған тауарлық несие ретінде қарастыруға болады. Сондықтан, ... ... (фр. "credit - pail") деп ... ... лизинг банктік несиелеудің альтернативіболып табылатын күрделі қаржыны қаржыландырудың ерекше формасы.Ол өндірістi компанияларға көп шығын жұмсамай-ақ қажетті тауарлардыалуға және ... ... ... ... мүмкіндіктер береді. Яғни, лизинг -- уақытша пайдалануға негізделген мүліктік қатынастар кешенi. Бұл кешеннің құрамына жалға беру туралы ... ... ... ... алу-caтy туралы келісім-шарттардың лизинг үшін осы келісім-шарттардың күрделілігі тән. Лизинг операцияларының техникасы ... ... ... ... )
Лизинг беруші
( Лизнг компаниясы)
2
4 1 ... ... ...
1 - ... тапсырыс беру;
2 - құрал-жабдық үшін төлем;
3 - ... ...
4 - ... ... 1. ... операцияларының техникасы
Дерек көзі: Мақыш С.Б [4]
Кейде лизингтік компанияның лизинг операцияларын жүзеге ... үшін ... ... ... ... да болуы мүмкін, онда ол несие алады. Мұндай ... ... ... ... ... ... деп ... көрсеткендей, лизинг бойынша жасалатын мәмілелердің 85%-ға жуығы қаражат тарту лизингі операцияларының ... ... ... ... лизингке беретін активтер құнының 80%-дай мөлшерінде бір немесе бірнеше несие берушілерден ұзақ мерзімді несие ... ... ... төлемдер мен құрал-жабдықтың өзі несиені қамтамасыз ету ... ... ... ... мен ... ... айтатын болсақ. Лизингтің кеңінен таралуының басты себебі - оның ... ... ... ... ... ... Лизинг көмегімен кепілге беретін мүлкі жоқ ұсақ кәсіпорындарды несиелеуге болады. Бұл былай: лизингтік мәміле жасалған мерзім бойынша лизинг оъектісі лизингке ... ... ... да, ... ... ... ... жағдайда несиелік тәуекел деген болмайды;
* Лизинг 100% - ға дейін несиелеуді ұсынады, яғни кәсіпорынға қысқа мерзім ішінде өзінің ... ... ... - ақ, жаңа ... пайдалана отырып, өнеркәсіп өнім шығаруға және пайда табуға мүмкіндік береді;
* Кәсіпорынға мүлікті несиеге сатып алғаннан, лизинг бойынша алған ... ... бұл ... ол мүлік кепіл ретінде болады;
* Құрал-жабдықтың лизинг берушінің меншігінде болатындығына байланысты, өнімнің құнына ... ... ғана ... ... ... ... ... берушінің өзі төлейді. Сөйтіп, лизинг алушы салықтық жеңілдіктер ... ... ... ... ... несиенің мақсатты пайдалануына ешқандай да қадағалау болмайды.[6]
Қазақстан Республикасы экономикасының жағдайы инвестициялық саясатқа, жаңа бағыттар іздеу ... ... ел ... ... осы сферада болып жатқан үрдістерге мемлекеттің әсер ету түрін атап өткен жөн. Әрбір қатысушыға табыс әкелетін кәсіпкерліктің осындай түрі ... ... ... бірі ... ... ... лизинг саласының несие саласымен сабақтас екені анық. Несиемен салыстырғанда лизинг тиімді операция болып табылады. Кейбір мағына да тартымды. ... ... ... мен ... ... кейін, лизингтің негізгі тартымдылығы туралы қарастырамыз.
Кесте 1 ... ... ... ... ... ... төмендеуі, өйткені лизинг берушіде мүлікке деген меншіктік құқық сақталынады,ол кепілдік ретінде болады.
2.100% төлем мөлшері мен әртүрлі кезеңде несиелеу,өндірістік ... ... ... ... қымбат тұратын жабдықтар алу
-кепіл болып табылатын мүлікке деген меншіктік құқық сақталу есебінен төмендейді
-жағдай есебінен ... арту ... ... ... ... ... ... өйткені, төлемнің ыңғайлы сызбасын өңдеу мүмкіншілігі бар дәл ... баға және ... ... үшін ... ... және ... тозу тәуекелі тқмендейді,өйткені мүлік уақытша пайдалануға алынады.
Жоқ
4
Лизингтік мүлік лизингке ... ... ... ... салынатын салықтан босатылады
Жоқ
Кесте 1 жалғасы
5
Лизингтік төлемдер өндіріс шығыны мен ... ... ... ... салық салу пайдасы төмендейді
-
6
Салықтың жеңілдіктері мен амортизациялық жарналардың болуы, лизинг беруші үшін ... ... ... азайту жолымен лизинг алушымен бөлісе алады
-
7
Мүлікті өндіруші өз ... ... ... мүмкіншіліктер алады
-
8
Лизинг өндірістегі инвестицияға жатады
Жоқ
Дерек көзі: Тайбасаров Ж.Қ, Қасқатаев Н.М, Тайбасаров Ж.Ж [5]
Кестеде ... ... ... артықшылықтары басым. Бұл операцияны жүргізу барысында тәуекел ... жоқ деп айта ... ... ... ... және ... затпен қамтамасыз етілген.
Лизинг операцияларына тән кемшіліктер де бар. Олар ... ... ... ... құрал-жабдықтың қалдық құнының жоғарылауынан (әсіресе инфляциядан ) ... ... ... ... лизинг құны несиеге қарағанда жоғары, бірақ та ескірген құрал-жабдықтан туындайтын тәуекелдің лизинг берушінің басында болатынын ұмытпау қажет, сондықтан да ол ... ... ... ... үшін комиссияны көбірек алуға тырысады.
* лизинг берушіге ... ... ... және ... ... алуы ... ... лизинг алушы үшін лизингтің құны банктік несие немесе сатып алу ... көп ... ... ... ... ... және одан да көп субьектілердің қатысуы қарастырылады ... көп ... ... ... немесе соған теңеп жатады.Сырт көзге ұқсас көрінгенмен ... ... ... ... ... ... қажет.Іс жүзінде үш айырмашылығы:
* лизингте лизинг алушы белсендіроль алады, ал арендада жоқ;
* лизингте лизинг алушы сатып ... ... мен ... бөліседі;
* лизинг келісімшарт бойынша лизинг беруші лизинг алушы алдында берілген мүліктің жетіспеушілігі үшін жуап бермейді;
Лизингтің экономикалық мәні лизингтік ... ... ... ... ... қатынастардың ерекше сипатына негізделген.Мүлік лизинг келісімшартының заты лизинг берушінің меншігі болып табылады, ал лизинг алушы келісімшарттың белгілі бір ... ... етуі ... ... осы ... ... және ... құқығын алады.[7]
Лизингтік мәміле негізінде екі жақтың да ... ... ... ... ... ... ... береді. Жіне сыйақы алады,ал екіншісі мүлікті пайдалану ... ... ... ... ... ... шығындары теңдікпен көрсетіледі:
Лб = Бқ +Тк+ Ққ
Мұндағы: Бқ =мүліктің бастапқы құны -лизинг келісімінің заты,теңге
Тк - кредиттік ресурстарды пайдаланған үшін ... ... - ... қызмет көрсеткені үшін төлем, теңге
Лизингтік мәміле бойынша лизинг алушыының шығындары,яғни лизингтік төлемдер сомасы ... ... ... Кс+ Ққ+ ҚҚС- ... Ат - ағымдағы жылда лизинг берушіге есептелінген амортизациялық төлемдер шамасы,теңге
ҚҚС - қосымша құнға салық ... - баж ... ... кредиттік ресурстарды пайдаланғаны үшін төлем,теңге
Ққ - қосымша қызмет үшін төлем, ... ... ... ... ... ... ... арналған шығындары толығымен толтырылмауы мүмкін, ал компенсация сомасы келісімшартпен анықталады, яғни мүлік амортизациясы мерзімімен келісімшарт мерзімінің ... ... ... ... ... ... жабудың қайнар қөзі болып табылады,ол пайда көзі мен нақты мәмілеге байланысты емес болады.Лизинг беруші үшін лизингтік мәміле экономикалық пайдамен қамтамасыз ... ... ... ... ... үшін барлық жағдайда да мүлігін алу толығымен пайдалы болып келеді.[8]
Бүгінгі таңда біздің елімізде лизингтік бизнестің ... ... ... ... беру ... жабдықтарды сату үшін қажетті ақша қаражаттарын жинақтау мәселесіне келіп тірелуде. Лизингтің мәнін, мағынасын анықтап түсіну үшін лизингтік ... ... ... ... Бұл ... қарастырылған лизингтің экономикалық мәні және пайда болу тарихы. Сонымен қоса, лизингтің несиеден айырмашылығы, басқа қаржы операцияларынан ерекшелігі,лизингтік операциялардың тартымдылығы қарастырылды. ... ... ... қалыптасуы мен несие нарығы қалыптасты. Жалпы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... бағыттар бойынша әсер етеді. Ол шағын және орта кәсіпорындарға өз ... құру мен ... ... бере ... , ... және орта ... әрі қарай дамуына көмектеседі.Лизинг нарығындағы лизингтің техникасы мен төлем формуласы қалай ... ... ... ... Жалпы бұл бөлімше де лизингтің экономикалық негіздемесі баяндалады.
1.2 Қазақстандағы лизингтің басты формалары мен түрлерін жіктеу
Көптеген жағдайларда ... ... ... ... мен ... ... ұзақ ... арендаға беру немесе арендалау деп түсінеді. Ал шетелдік практикада, ... ... ... ... оның үш ... ... ... аренда-рентинг - бірнеше сағаттан бастап бір
жылға дейінгі мерзім;
2.Орта мерзімді аренда- хайринг - 1 ... 3 ... ... ... ... ... ... лизинг (қаржылық) 3 жылдан жоғары мерзім [5]
Кесте 2
Лизингтің ... ... ... ... ... ... мүшелерінің саны бойынша(субъектілері):
-екі жақты лизингтңк келісімдер (тікелей лизинг), мұнда мүлікті лизингке ... ... ... ... делдалы,лизинг компаниясы тапсырады.
-үш жақты лизингтік келісімдер-классикалықтүрі,варианты:
2
Мүліктің типі
Қозғалмалы және қозғалмайтын мүлік лизингісі
3
Нарық секторы
Ішкі (бір ... және ... ... және ... ... ... төлемдер формасы
Ақшалай, компенсациялы, аралас
5
Міндеттер көлемі (қызмет көрсету көлемі)
Қызмет көрсету көлемі бойынша лизинг және болып бөлінеді:
- таза ... - бұл , ... ... мүліктік қызмет көрсетуді өз мойнына алады, ал қызмет көрсету бойынша ... ... ... ... дымқыл лизинг - сервистік қызмет көрсетуді лизинг беруші өз ... ... ... ... және ... ... ... шарттары
- толық ақтаулы және толық амортизациялы лизинг, мұнда ... ... ... ... ... дымқыл лизинг сервизтік қызмет көрсетуді лизинг беруші өз мойнына алады
7
Келісімшарт мерзімі және ... ... және ... ... бөлудің негізгі критерийлерінің бірі
Дерек көзі: Тайбасаров Ж.Қ, Қасқатаев Н.М, Тайбасаров Ж.Ж ... 2 ... ... ... түрлері ажыратылады. Мұнда қатысатындар санына, нарық сегментіне,келісімшарт мерзіміне, мүлік типіне қарай лизинг формалары бөлінеді. Сонда да ... ... ... Отандық та, шетел мамандары қаржылық және оперативті (жедел) лизинг деп санайды.
Оперативті ... ... ... ... аз ... ... және ... беруші оны бірнеше рет тапсырады, бірақ сұраныстың жоқтығы мен қалдық құнды төлеу ... ... ... Оперативті лизинг белгілері:
* лизинг мерзімі (аренда)
* мүлікті арендаға көп дүркін тапсыру;
* лизингте арнайы алынған мүлік емес, лизингтік ... бар ... ... ... ... екі ... сипаталады;
* техникалық қызмет көрсету, жөндеу және сақтандыру міндеттері лизинггік компанияларға жүктеледі;
* күтпеген жағдайлардан мүлік жарамсыз болып қалса, лизинг алушы ... бұза ... ... ... ... ... ... жоғары (клиенттің жоқтығы, бұзылуы, жойылуы және т.б);
* ауылшаруашылық саласында, транспортта және ... ... ... немесе мерзімін ұзарту кеңінен тараған;
* мәмілелік қарым-катынастар ҚР ... ... ... - бұл ... және орта ... сипатқа ие мәміле, онда жалға алу төлемдері арқылы жабдықтар құнының бөлігі ғана амортизацияланады. Жедел лизинг бойынша жеткізілетін жабдық ... ... ... қойылмайды. Мұндай мәмілелер бойынша лизинг беруші, әдетте, техникалық ... ... ... ... төлеу және есепке алу мәселелерін өзіне алмайды, жедел лизинг санатына қаржы лизингі санатына сәйкес ... ... ... лизинг мынадай сипатқа ие.Лизинг алушы лизинг нысанасын, егер лизинг шартында лизинг ... ... ... өз ... ... алу қўқықтары мен мiндеттерi көзделмесе не ол лизинг нысанасын сатып алудың көзделген қўқығын пайдаланбаса не лизинг шарты сот ... ... ... ... ... ... шартында және Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген өзге де жағдайларда ... ... шарт ... ... ... ... жабдықты лизинг берушіге қайтару;
в) лизингті берушіден сатып алуға келісім ... ... ғана ... алу.[10]
Шарт жасау кезінде мәміле объектісінің қалдық құнын алдын ала дәл анықтау мүмкін болмағандықтан, бұл ереже лизинг фирмаларынан ұсталған нарық бағамын ... ... ... етеді.
Лизинг алушы жедел лизинг көмегімен мүлікті иелену тәуекелінен ... ... ... ... ... тозығымен, өтімділігінің төмендеуімен, жабдықтыі бұзылуымен, жөндеуді талап ететін тура және жаңама туынды емес шығындардың артуымен және ... ... ... және т.б. ... ... ... алушы мынадай жағдайларда жедел лизингті таңдайды:
1. Жалға алынған жабдықтарды пайдаланудан түсетін болжамды кіріс оның бастапқы ... ... ... ұзақ емес ... ... ... ... бір реттік пайдалану) талап етіледі;
3. Жабдықтау үшін арнайы техникалық қызмет ... ... ... ... болып тексерілмеген жабдық әрекет етеді.
Жедел лизингтің санамаланған ерекшеліктері ауыл шаруашылығы, көлік, тау-кен өндіру өнеркәсібі, құрылыс, ақпаратты ... ... ... ... оның қолданылуын алдын ала анықтады. Осылайша, біздің елде, оперативті лизинг ... ... ... ... ... нормативті және толык амортизацияға тең, уақытша, мерзімді пайдалануға берілетін, арнайы ... ... ... ... ... мүліктің барлык құнын кайтарады және лизингтік мәміледей пайда табады. Қаржы лизингісіне тән негізгі белгілері:
* мүлік сатушысы- қарым-катынастағы тағы бір ... ... ... ... беру үшін лизинг беруші мүлік алады;
* сатушы және мүлікті таңдау құқығы лизинг алушыға ... ... ... лизингке тапсыру үшін арнайы алғанын сатушы біледі;
* мүлік пайдаланушыға жеткізіліп беріледі және эксплуатацияга қабылданады;
* кепілдік ... ... ... және ... ... арыздардың барлығьн лизинг алушы мүлікті ... ... ... ... ... ... ... - қабылдаудан кейін лизинг алушыға өтеді.[12]
Қаржы лизингісі бірнеше әртүрлі түрлерге бөлінеді: (А)
Лизингтік төлемдер
Лизинг ... ... ... беруші (өндіруші)
Лизинг келісімшарт
Мүлікті жеткізу
Сурет 2. Тікелей лизинг сызбасы
Дерек көзі: Тайбасаров Ж.Қ, Қасқатаев Н.М, ... Ж.Ж ... ... ... лизингісі- үш жакты келісім- лизинг беруші құнын өтейді және пайда ... ... ... ... деп те ... ... қатысушылар лизинг алушы кәсіпорын және мүлікті лизингке беруші өндіруші тараптар болады. Классикалық қаржы ... ... ... ... ... ... ... мүлікті жеткізуші, мүлікті лизингкке беруші арасында лизинг келісімшарт негізінде жүзеге асады.[5]
Б) қайтымды ... ... ... ... сату және оны ... ... ... лизингке кайтару. Жеткізуші және лизинг алушы бір тұлғада. ҚР - сы ... үшін ... ... ... ... ... лизинг сызбасына ұқсаған мен кішкене басқаша механизм бойынша жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... сызбасын көре аламыз.[5]
Лизингтік төлемдер
Өндіруші (лизинг алушы кәсіпорын)
Лизинг беруші
Лизинг келісімшарт
Мүлікті сату
Сурет 3. Қайтымды лизинг ... ... ... Ж.Қ, ... Н.М, ... Ж.Ж [5]
В) (несиелік, пайлык, бөлшекті) лизингі- немесе қаражаттарды қосымша жұмылдыру лизингісі (ресейлік баспа әдебиеттерінде сөзі онша ... емес - ... ... ... ... ... келісім мүшелері үш субъекті, яғни, ұйымдар, қорлар, банктер және тағы басқалар жұмылдырылады, олар мүлік құнының бір бөлігін төлеуге ... ... ... ... ... құн есебінен барлық салыктық жеңілдіктерді пайдаланады немесе белгілі бір ... ... ... алады. Жанама левередж лизинг сызбасы басқаша, төмендегідей механизм бойынша орындалады.[5]
Әдеттегідей, лизинг беруші кредиторлар ... ... ... ... және оларға қарызды қайтару есебінен лизингтік төлемдердің бір бөлігін алу құқығына жол береді. Кредит берген тәуекелді болады, ал ... ... ... пен ... ... қайтаруды қамтамасыз етеді. Сатудағы қосымша көмек лизингісі -жеткізуші мен лизинг алушы арасындағы арнайы келісім негізінде ... ... ... ... ... ... ұшырған жағдайда, жеткізуші лизингтік компаниядан мүлікті сатып алуға міндетті. ... ... ... ... ... және ... лизингтік механизмді жүзеге асырады.
Лизингтік компания түрлі лизинг түрлерін түрлі механизмдер ... ... ... ... ... Әр лизинг операциясы үшін лизинг келісімшарты өзгеше шарттармен жасалады.[5]
Мүлікті сатып -алу сату
Мүлікті өндіруші (сатушы)
Лизингтік ... ... ... ... ... ... 4. Жанама леверенж лизингісінің сызбасы
Дерек көзі: Тайбасаров Ж.Қ, ... Н.М, ... Ж.Ж [5]
... ... 2000 жылғы5 шілдедегі № 78-ІІ Заңы бар. Осы Заң ... ... ... туындайтын қарым-қатынастарды реттейді және лизингтік қызмет негізінде ... ... ... ... мынадай ұғымдар пайдаланылған:
Қаржы лизингi - инвестициялық қызметтiң түрi, онда:
1. Лизинг беруші сатушыдан өз меншiгіне сатып алған және лизинг шартымен ... ... ... ... ... ... бiр төлемақысына және белгiлi бiр талаптармен уақытша иеленуге және кәсiпкерлiк мақсаттар үшiн кемiнде үш жыл мерзiмге ... ... ... Бұл ретте лизинг лизинг алушыға берілетін мерзім лизинг затының ... ... ... бөлігі құнының (80%-дан кем емес) амортизациясы мерзімінің ұзақтығымен тепе-тең өлшенеді ... одан асып ... ... ... - ... шартының талаптарына орай кәсiпкерлiк мақсаттар үшiн лизинг нысанасын қабылдайтын лизинг мәмiлесiне қатысушы. Лизинг мәмiлесi - ... ... ... ... мен ... белгiлеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған келiсiлген iс-қимылының жиынтығы; Бұл орайда ... ... ... нысанасына меншiк құқығының сақталуы кезiнде лизинг шартының мерзiмiнен бұрын бұзылуы лизинг мерзiмiн өзгертуге әкеп соқпайды.[13]
Бұдан басқа, мәміледе, әдетте, ... ... ... ... ... заттарды өндіруші кәсіпорын (алайда лизинг емес), сондай-ақ осы ... ... ... ... табылмайтын, тек лизингті жүзеге асыру үшін кредит ресурстарына мұқтаж ... ... үшін ... ... ... коммерциялық банк қатысады.
Лизинг мәмiлесi - лизингке қатысушылардың азаматтық құқықтар мен мiндеттердi белгiлеуге, өзгертуге немесе ... ... ... ... ... ... - лизинг берушiнiң лизинг шартының талаптарын орындау жөнiндегi қызметi;
Тұтынылмайтын заттар - пайдаланылған кезде тозатын, бiрақ пайдалану процесiнде табиғи қасиеттерiн жоғалтпайтын ... және ... ... - ... берушi лизинг нысанасын сатып алу - сату шарты немесе лизинг шарты негiзiнде лизинг нысанасын алатын лизинг мәмiлесiне қатысушы. Сатушы бiр ... ... ... ... ... ... лизинг) ретiнде iс-қимыл жасай алады;
Сублизинг - лизинг ... ... ... осы ... ... ... ... лизинг шарты бойынша лизинг берушiден алынған және лизинг нысанасын құрайтын мүлiктi төлемақысына және ... ... ... ... ... ... ... және кәсiпкерлiк мақсаттар үшiн үшiншi тұлғаларға (сублизинг берушiлерге) пайдалануға беретiн лизингтiң бiр түрi;[13]
Лизинг мәмiлесiне қатысушылар - жеке ... ... ... жеке ... мен ... ... және лизинг алушы ретiнде iс-әрекет жасайтын заңды тұлғалар, сондай-ақ лизинг нысанасын ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар;
Осы Заңмен лизингтiң мынадай ... ... мен ... ... ... Ішкi ... Iшкi ... жүзеге асырған кезде лизинг берушi мен лизинг алушы Қазақстан Республикасының резиденттерi болып табылады.
2. Халықаралық лизинг. Халықаралық лизингтi ... ... ... ... ... ... лизинг алушы Қазақстан Республикасының резидентi болып табылмайды.
Лизингтiң түрлерi:
1. Қайтару ... - ... бiр түрi, ол ... ... ... ... лизинг берушiге осы лизинг нысанасын лизинг алушы ретiнде лизингке алу талабымен сатады;
қайталама лизинг - лизинг берушiнiң өз ... ... ... ... ... ... тоқтатылған немесе бұзылған жағдайда, осы Заңның 2-бабына сәйкес басқа лизинг алушыға лизингке берiлетiн лизингтiң бiр түрi;
2. Банк ... - ... бiр түрi, ... ... ... банк болып табылады;
3. Толық лизинг - лизингтiң бiр түрi, ол бойынша лизинг нысанасына техникалық қызмет көрсетудi және оның ... ... ... берушi жүзеге асырады;
4. Таза лизинг - лизингтiң бiр түрi, ол ... ... ... ... ... ... және оның ағымдағы жөндеуiн лизинг алушы жүзеге асырады.[13]
Лизинг машиналарды, жабдықтарды, көлік құралдарын, ... ауыл ... ... теле және ... ... ... еесептеуіш техникасын, түрлі өндіріс қажеттелігі құралдарын, сондай-ақ жеке меншік құқығын - ... ... ... ... және т.б. орта және ұзақ мерзімге жалға беруді білдіреді.
Үйлер, ғимараттар, машиналар, ... ... ... ... жер ... және кез ... басқа да тұтынылмайтын заттар - лизинг нысанасы бола алады.[14]
Бағалы қағаздар мен табиғи ресурстар лизинг ... бола ... ... заттар мен жер учаскелерiнiң жекелеген санаттарын лизинг нысанасы ретiнде пайдалануға өзге де ... ... ... ... - ... шартын жасаған кездегi баға бойынша лизинг нысанасы құнының барлық немесе елеулi бөлiгiнiң өтелуiн ... ... ... тиiс және ... ... ... ... бойына жүзеге асырылатын, лизинг шарты қолданылуының бүкiл мерзiмi iшiнде лизинг шарты бойынша төлемдердiң жалпы сомасын бiлдiретiн мерзiмдiк төлемдер, оған мыналар ... ... ... ... ... ... ... нысанасын сатып алуға жұмсалған шығындарды және лизинг ... ... ... ... ... және нысаналы түрде пайдаланылуы үшiн оны жұмыс iстейтiн күйге келтiруге тiкелей байланысты кез келген басқа шығындарды өтеу;
2) ... ... ... ... ... есеп ... ... талаптарына сәйкес жүргiзiледi.[14]
Қаржы лизингі. Экономикалық мәні жағынан қаржы лизингі мүліктің өмір сүру ... ... ... ... көп ... ... ... пайдалануға алады; жалдау төлемдері толығымен лизинг берушіге аударылады (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... көрсету, салықтарды төлеу және жабдықтарды сақтандыру жауапкершілігі жатыр; лизингке ... ... ... өмірлік циклінде алатын жиынтық жалға алу төлемдері ... ... ... ... және ... ... кірісті қамтамасыз етеді.
Қаржы лизингі мынадай негізгі сипаттармен сипатталады:
1. Үшінші тараптың қатысуы (мәміле объектісінің өндірушісі ... ... ... ... ... негізгі мерзімі, яғни жалға берушінің шығыстарын өтеу үшін қажет мерзім ішінде шартты бұзудың мүмкін еместігі. Алайда іс жүзінде ... ... ... ... ... ... бұл ... операцияның құны едәуір өседі;
3. Лизинг келісімінің неғұрлым ұзақ кезеңі (әдетте қызмет көрсету мерзіміне жақын мәміле объектісінің);
4. Қаржы лизингі кезінде ... ... ... ... құнмен ерекшеленеді.
Өзінің таңдауы туралы лизинг алушы лизинг берушіге 6 айда немесе шарт ... ... ... ... ... ... Егер ... мәміле затын сатып алуға келісім (опцион) көзделсе, онда тараптар объектінің қалдық құнын алдын ала анықтайдыҚаржы лизингі экономикалық сипаттары ... ... ... ұзақ ... ... ... беруіне ұқсас болғандықтан, қаржы лизингінің нарығында банктер, қаржы компаниялары және ... ... ... ... лизинг компаниялары ерекше орын алады. Бірқатар елдерде банктерге ... ... ғана ... ... берілген. Оперативті және қаржы лизингінің арасындағы негізгі ... ... ... ... және қаржы лизингінің арасындағы негізгі ерекшеліктер
Оперативті лизинг
Қаржы лизингі
Қысқа- және ұзақ мерзімді ... ... - және ұзақ ... ... ... ... ... мерзіміндегі жабдықтың жартылай амортизациясы. Келісім-шарттың мерзімі аяқталғаннан кейін жабдық жалға берілуі ... ... ... жабдық құнының толық және көп бөлігінің амортизациясы.
Лизинг келісім-шарты әдетте лизинг берушінің ... ... ... ... жөндеуі мен сақтандыруында қатысуын көздейді.
Лизинг келісімі басымдықпен қаржыландыруға жақын келеді, әдетте лизинг берушінің техникалық қызмет көрсету және ... ... ... ... ... ... ... кез келген сәтте бұзу мүмкіндігі.
Шартты негізгі (базистік) мерзім ішінде бұза алмау мүмкіндігі.
Жабдық өндіруші компаниялар, олардың еншілес лизинг фирмалары мен сауда ... ... және ... ... ... компаниялары ұсынады.
Инвестициялауға ұқсас.
Капитал салымдарына ұзақ мерзімді кредит беруге ұқсас.
Лизинг беруші ... ... ... ... ... және тәуекел мәселелерін құқықтық реттеуді алады, жауапкершіліктер мен ... ... ... беру ... ... ...
Лизинг алушы өзіне жеке меншік құқықтарын байланысты міндеттердің бір бөлігін алады (аяқ асты апат ... ... ... көрсету), бұл көбіне сатып алу-сату шарттарының негізінде құқықтық реттеуге ұқсас.
Дерек көзі: Тайбасаров Ж.Қ, ... Н.М, ... Ж.Ж ... ... ... және қаржы лизингісі арасында осындай ерекшеліктерді қарастыруға болады.Келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан кейін келісім объектісі лизинг бepyшігe заттай формада ... ... ... ... ... да болуы мүмкін. Мұндай жағдайда лизингтік төлемдер жалға ... ... ... ... ... ... - ... жүргізілуі мүмкін.
Ғалымдардың пікірінше, оперативті және қаржы лизингі ғана лизинг операцияларының негізгі екі үлгісін ғана білдіреді, ал қалған барлығы осы екі ... ... ... ... ... ... бойынша елімізде басқада лизинг түрлері көрсетілген. Бірақ негізгі лизингтің түрлері қолданылады. Бұл бөлімшеде лизингтің негізгі түрлері қарастырылды және олардың жүзеге асу ... ... ... негізде лизинг келісімшарттардың базалық мәліметтері көрсетілген. Оперативті және ... ... ... ерекшеліктер баяндалды.
1.3 Лизинг шарттары және оның маңызды талаптары
Лизинг мүлікті пайдалануға берумен байланысты міндеттемелердің ерекше, жеке бір түрі болып табылады. Ол ... ... ... қорларына жататын қымбат, бағалы құрал-жабдықтарды ұзақ мерзімді жалға беру барысында туындайтын қатынастарды рәсімдейді. Бірақ, жай жалдау ... ... ... бұл ... тек ... ... мен жалға алушының ғана қатысуын қарастырмайды, сонымен қатар үшінші тараптың - жалға берушінің де, жалға алушының да ... ... ... ... ... ... сатушының да катысуын талап етеді. Мұндай шарттың мәні жалға ... үшін ... ... ... ... ... ... мүлікті, құрал-жабдықты оның толық құнын төлемей (яғни, мәні бойынша несиеге алу) алу болса, ал ... ... үшін ... ... толық құнын делдал жалға беруші (болашақта осы мүлік иесі болатын тұлға) есебінен ... алу ... ... ... да, бұл ... ... ... ретінде көбінесе өз қаражаттарын оңтайлы айналымға салу ... ... ... және басқа да несиелік ұйымдар түседі.[15]
Лизинг шартының негізгі мазмұнын ашып көрсететін анықтама Қазақстан Республикасының 1999 жылы 1 шілдеде кабылданған ... ... ... ... 565 бабында көрініс тапқан: "Лизинг шарты бойынша лизинг беруші лизинг алушы көрсеткен мүлікті сатушыдан ... ... ... және ... ... осы мүлікті ақы төлеп уақытша иеленуге және кәсіпкерлік мақсатта ... ... ... ... ... ... келесі белгілерін шығарып алуға болады:
1. Жалға беруші тұлғада қаржыландыру мақсатының болуы, яғни лизинг шартын кейін жалға берілетін мүлікке ақша қаражатын салу ... ... . ... отырғанымыздай жалға берілетін мүлік лизинг берушінің ол мүлікке мұқтаждығынан емес, керісінше, одан ... ... табу ... ... ... Бұл ... ... берушініңмүддесі оның меншігінде мүліктің болуымен қамтамасыз етіледі. Егер жалға алушы өз мідеттемелерін орындамаған жағдайда, ... ... ... ... ... етуі ... Жалға алушының лизингке берілетін мүлікті жалдау шартын жасасқаннан кейін алуы. Лизингке берілетін мүлік, тәртіп бойынша лизинг алушымен таңдалады және ол ... ... ... еркімен таңдалады. Мұндай жағдайда жалға беруші сатушыны және жалға берілетін мүлікті таңдауда жауапкершіліктен ... ... ... ... және сатып алынатын мүлікті таңдап алуды лизинг беруші жүзеге асырады деп көрсетілуі мүмкін.
3.Жалға алушының лизингке берілген мүлікті ... ... Бұл ... шарты бойынша жалға алушыәрқашан коммерциялық ұйым немесе жеке кәсіпкер болуы ... ... ... емес үйымдар өздеріне кәсіпкерлік қызметпен айналысу рұқсат етілген шегінде лизинг шартыбойынша жалға алушы ретінде түсе алады.
4.Лизинг шарты ... ... ... ... иеленуінежәне пайдалануына беруі.[7]
Лизингтік нысандағы қатынастарда екі тарап ... ... ... ... лизинг берушІ және лизинг алушы, - деп көрсетеді ресей ғалымы В.Д.Газман
Тараптар лизинг шартын жасасу кезінде шартга көрсетілетін талаптарды ... ... Бүл ... ... ... ... ... 542 бабында бекітілген:
* Мүлікті сатушының атауы, яғни лизинг объектісі болып табылатын мүлікті дайындаушы не ... ... ... ... ... ... ... мүлікті берудің талаптары мен мерзімі.Лизинг шартында пайдаланушыньң иелігіне мүлікті беру мерзімі және қандай ... ... ... ... ... бірақ та бұл мерзім лизингтің басталу мерзімімен әрдайым сәйкес келе бермейді.
* Төлемдердің мөлшері мен мерзімділігі. Лизинг шартына сәйкес лизинг алушы шарт ... ... ... пайдаланғаныүшін лизингтік төлемдер төлеуі тиіс. Бұл төлемдер ай сайын, үш ... ... ... жыл сайын төленіп тұруы мүмкін, сондай-ақтөленуге тиісті мерзімділік төлемдердің мөлшері мүліктің шартжасасқан кездегі баға ... ... ... ... елеулібөлігінің қальпты тозуы ескеріле отырыльп анықталады.
* Шарт мерзімі. Лизинг шарты белгілі бір мерзімге немесе мерзімі көрсетілмей ... ... Егер ... ... көрсетілмей жасалса ол белгісіз бір мерзімге жасалған деп ... ... бұл үш ... бөлуге болатын, күрделі қаржылай келісім: дайындық және негіздеу;заңды түрде ... ... ... келесі құжаттарды реттеуден тұрады:
* Лизинг алушыдан лизинг берушіге өтініш
* Лизингтік үрдіс ... және ... ... ... қабілеті туралы шешім
* Лизинг берушіден жабдықты жеткізушіге өтініш-наряд
* Лизингтік келісім үшін ... ... ... ... беру ... ... кезең келесі этаптардан тұрады:
* Лизингтік келісім үшін болашақ лизинг беруші мен банк арасының қарыз беру ... ... ... ... объектісін сатып алу- сату келісімшарты
* Лизинг объектісін эксплуатацияға ... ... ... ... ...
* Егер ... көрсетуді лизинг беруші өзі іс жүзіне асырса, мүлікті техникалық қызмет көрсету шарты;
* Лизинг объектісін сақтандыру ... ... ... үшін осындай екі бөлімнің құрылымы
дұрыс деңгейде жүзеге ... ... ... ... ...
III ... ... құжаттарды реттеуден тұрады:
* Жеткізілген мүлік эксплуатациясы
* Лизинг алушы мүлікті бүтін ... ... ... ... жағдайында оны қолдау жұмыстарын орындайды
* Лизинг берушіге төлемдер жасайды
* Бухгалтерлік есеп беруде лизингтік операциялар өз орнын ... ... ... ... соң, жабдықты кейін де пайдалану қатынастары жасалынады;[7]
Лизинг шарты белгілі бір мерзімге ... ... бір ... ... ... Егер ... мерзімі көрсетілмей жасалса ол белгісіз мерзімге жасалған деп есептеледі. Қозғалмайтын мүлікті жалдаған жағдайда, егер заң актілерінде ... ... ... ... ... ... ... тарапқа үш ай бүрын ескертіп, мұндай шарттан кез-келген уақытта және өзге мүлікті жалдаған жағдайда, бір ай ішінде бас ... ... Заң ... ... ... ... түрлері үшін шарттың барьнша ұзақ (шекті) мерзімі белгіленуі мүмкін. ... ... егер ... ... ... ... және заң актілерінде белгіленген шекті мерзім біткенге дейін тараптардың әрқайсысы шарттан бас ... шарт ... ... ... ... тоқтатылады. Бұл жағдайда заң актілерінде белгіленген шекті мерзімнен асатын шарт барьнша ұзақ ... ... тең етіп ... деп есептеледі.
Лизинг алушының негізгі міндеті болып лизингтік төлемдерді өз уақытында төлеп тұру, лизингке берілген мүлікті ... ... ... ... ... ... алушы лизинг объектісін шарт талаптарына сай, егер шартта көзделмесе мүлікті өз ... ... ... Егер ... ... ... шарт талаптарына сай немесе мүлікті өз мақсатында пайдаланбаса, лизинг беруші лизинг шартын бүзуды немесе келген шығын орнын толтыруды ... ... ... ... лизинг шартында өзгеше көзделмесе, лизинг алушы мүлікке күнделікті жөндеу жүмыстарьгн жүргізіп тұруы қажет. Күнделікті жөндеу ... деп ... ... ... ... ауыстырумен байланысты емес мүліктің кемшіліктерін жоюға бағытталған жұмыстарды айтамыз. Бұл ереже мүлікке күнделікті жөндеу жұмыстарын өткізбегендіктен мүлікті өз мақсатында ... ... ... ... ... отыр.Міндеттемелерді орындамағаны немесе тиісті негізде орындамағаны үшін жауаптылық міндеттемелік құқықтың негізгі институттарының бірі болып табылады. Оның ішінде шарт негізінде туындайтын ... ... орын ... және ... ... шарт туралы күшті идея қалыптасқан. Оған сәйкес шарт - бұл орындалуы құқықпен қамтамасыз етілетін уәде, яғни өзіне міндеттемелерді алатын тараптың ... ... ... ... табылады. Тиісінше, уәде беретін тұлға өзіне оның орындалуына қатысты толық жауапкершілікті алады. Егер де ол қандай да бір ... ... ... ... ... онда оған ешқандай да мән-жайлар кедергі болмауы керек. Сондықтан да, уәде бере түрып, адам барлық ... ... ... ... ... ... ... несие берушіге келтірілген шығьндардың орнын толтыруы тиіс.
Лизинг шарты бойынша зиян ... ... ... қорғау мәселесі де қазіргі кезде шешілуде. Жауапкершілік жөніндегі ережелер кез-келген шарт үшін ... ... ... ... лизинг шарты үшін. Жауапкершіліктің туындауына негіз болатын мән-жайлар ретінде төмендегілер қарастырылады: мерзімді төлемдердің 10 күннен асатын уақытқа дейін ... ... ... шарт ... өзге де ... ... ... дәрменсіздік жағдайға ұшырауы, берілген мәліметтердің жарамсыздығы немесе шындыққа сәйкес болмауы және т.б
Кез-келген жағдайда да шарт оның ... ... ... ... ... ... тек сот ... тоқтатылады.Лизинг беруші шартты мерзімінен бұрын бұзуды талап етуге лизинг ... өз ... ... мерзімде орындау қажеттігі туралы жазбаша ескерту жібергеннен кейін ғана құқылы, ал лизинг алушы үшін мүндай ескерту ... ... ... ... бітіп тоқтауы лизинг алушыға жаңа мерзімге жасасуға артықшылықты құқық береді. Егер ... ... ... ... көзделмесе, өз міндетін лайыкты түрде атқарған жалға алушының шарт мерзімі біткеннен кейін баска тұлғалардың алдында мүлік жалдау шартын жаңа мерзімге ... үшін ... тең ... ... ... болады. Ол үшін лизинг алушы мүлікті жалға алу шартында көрсетілген мерзімде, ал егер шартта осындай ... ... ... ... ... ... ... осындай шартты жасағысы келетіндігі туралы жал берушіге жазбаша түрде хабарлауға міндетті. Егер жалға беруші шартты жаңа ... ... ... ... алушыдан бас тартса, бірак шарт мерзімі біткен күннен бастап бір жылдың ішінде басқа ... ... ... ... ... ... ... өз таңдауы бойынша сотта осы жасалған шарт бойынша құқықтар мен міндеттерді өзіне ауыстыруды және өзімен шарт жасасуды ... бас ... ... келтірілген залалды өтеуді не тек залалды өтеуді талап етуге құқылы.[7]
Лизинг берушінің тағы бір ... ... ... ... ... ... құқықтары (сервитут, кепіл құқығы және т.б.)мүлікке үшінщі тұлғалардың құқықтарын тоқтату ... ... үшін ... ... ... Мұндай құқықтар шарт жасалғаннан кейін де сақталады. Лизинг ... ... ... ... ету міндетін орындамаған жағдайда лизин алушы төлем мөлшерін төмендетуге немесе шартты бұзуға және келген шығын орның толтыруға талап етуге ... ... ... ... ... оны ... ... және ішінара кедергі жасайтын кемшіліктері үшін,шарт жасалған кезде бұл ... ... ... де, ... ... шартының бүкіл мерзімі ішінде мүліктің меншік иесі лизинг беруші болғанына қарамастан, лизинг алушы ... ... ... ... ... ... ... лизинг берушінің барлық қүқықтарын иеленеді және лизинг берушіні мүлікке байланысты барлық шығындардан босатады. Бұл бөлімде лизинг келісімшартының ... ... ... ... ... ... қарастырылды.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫНА ТАЛДАУ ЖАСАУ ( АҚ МЫСАЛЫНДА)
2.1 Лизингтік компанияның ... ... ... ... АҚ ... ... ... 1999 жылғы 24 қарашадағы №1777 ... ... 1999 жылы 28 ... ауыл шаруашылығындағы басты мәселелердің бірі - техника паркін жаңарту мәселесін шешуде көмек көрсету мақсатында құрылған. ... ... ... холдинг құрамына енеді.
Негізгі мақсаты - ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің қаржы қаражаттарына, сондай-ақ, лизинг негізінде технологиялық жабдықтарға ... қол ... ... ету ... республиканың аграрлық секторының дамуына қолдау жасау.
АҚ миссиясы ауыл шаруашылығы тауар ... ... ... ... ... ... лизинг негізінде ауыл шаруашылығы техникаларымен және технологиялық жабдықтармен қамтамасыз ету арқылы агроөнеркәсіптік кешенді техникалық және технологиялық жағынан жаңарту ... ... ... 2020 ... ... ... - бизнес жүргізудің жоғарғы стандарттары мен сенімділігі негізінде қолайлы қаржы қызметтерін көрсету әрі техникалық және технологиялық жағынан жаңарту ... ... ... ... ... ... ... аграрлық секторын дамытуға қолдау жасау мақсатында меншікті өз активтерімен тиімді басқарылуын қамтамасыз ететін Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніндегі негізгі қаржы-инвестициялық ұйым. ... ... ... кезеңі бар жетекші әлемдік өндірушілердің технологиялық жабдықтарымен ... үшін ... ... жаңа өндірістердің іске асырылуын қаржыландырады.
Қызмет түрлері. Жарғылық мақсаттарды іске асыру үшін Қоғам келесі ... ... ... ... ... кешендегі лизингілік қызмет;
* агороөнеркәсіптік кешен субъектілерін несиелендіру және ... ... ... және ... да қызмет көрсету;
* агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға бағытталған республикалық бюджеттік және басқа бағдарламаларды іске асыруға ... ... ... ... 9 ... және 4 өкілдігі бар. [16]
Компанияның рейтингісі: халықаралық рейтингілік агенттігі 2012 жылғы 21 ... АҚ ... және ... ... ... ... ұзақ мерзімдік рейтингін (ЭДР) болжам тұрақты деңгейге дейін жоғарылатты; ұлттық рейтинг АА-(kaz) болжам тұрақты деңгейге дейін жоғарылатылды.
АҚ даму ... жыл - АҚ құру ... ... Үкіметінің қаулысы.
2000 жыл - шетелдік ауыл ... ... ... ... ... ...
2003-2005 жыл - Алғашқы машина-трактор бекеттерін құру. Компанияның ауқымды Мемлекеттік бағдарламасына белсенді қатысуы, ... ... ... ... бастауы. АҚ желісі бойынша АӨК дамытуға 27,2 млрд. ... ... ... ... жыл - АҚ ... ... ұлттық басқарушы холдингі>> АҚ құрылымына енді, компания мәртебесін алды.
2007 жыл - ... ... үшін асыл ... мал ... ... өнеркәсіптік типтегі жоғары технологиялы жылыжайлар құру бойынша жобалардың іске асырыла басталуы.
2008 жыл - ... ... ... ... ... қайта өңдеу зауыттарын тұрғызу.
2009 жыл - Ірі ... ... ... жылы.
2011 жыл - Алғашқы рет асыл тұқымды репродукторлар үшін іріктеліп алынған ... ... ... ... ... ... ... қатысушысы болды.
2012 жыл - АҚ Индустриаландыру ... ... ... ... қаржы операторы болып табылады. Ықтимал инвестиция көлемі - 64,3 ... ... ауыл ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін Компания теңгемен банк операцияларының түрлерін жүзеге асырады.
Компания 2006 ... ... жаңа ... ... Suite ... ... бастады, ол жүйеге келесі: келісім-шарттар, қызметкерлерді басқару, дебиторлар, кредиторлар, сатып алу, қорлар, тіркелген ... ақша ... бас ... ... ... кіреді. Аталған жүйе Компанияның негізгі қызметін автоматтандыруға ғана мүмкіндік беріп қана қойған жоқ, сонымен қатар деректерді өңдеу жылдамдығын арттыруға, көптеген ... ... ... ... қауіпсіздік проблемаларын шешуге мүмкіндік берді.
Қазіргі уақытта АҚ негізгі қызметі Оrасlе Аррlісаtіоns бағдарламалық өнімінде жүргізіледі, компанияның барлық өкілдіктері мен ... ... ... ... істейді. Сisсо, D-Ііnк компаниялары өндірісінің жабдықтары, желі аралық экрандар рөлін атқаратын Unіх базасындағы бірқатар серверлер кіретін бағдарламалық және ... ... ... технологиялық кешені барлық жүйе қауіпсіздігінің және оның қабылдамауға төзімділігінің жоғарғы деңгейін қамтамасыз етеді.
АҚ сайты ... және ... ... ... ... Компанияның ақпараттық жүйелерін бұдан әрі дамыту және жетілдіру жұмыстары жүргізілуде.
Өткен жыл өз алдына сирек кездесетін жыл болды, себебі АҚ ... дами түсу ... ... ... тура ... ... ... жетістіктері АҚ дамыту жөніндегі саясаты мен ... ... ... ... ... дәлелдейді.[17]
Лизингтік мәмілелерді қаржыландыру үшін қорларды тиімді түрде қатыстыру - бұл лизингтік компаниялар табыстарының бастапқы факторы. Банктердің жанынан ... ... ... өз қызметтерін жүзеге асыру үшін осы банктердің тартқан ресурстарын пайдаланады, нәтижесінде ... ... ... ... ... банктің өзінің сыйақысын және лизингтік компанияның сыйақысын есепке алумен тартылған банк ресурстарының құнынан құралады.
АҚ 2011 жылғы ... ... ... еліміздің аграрлық секторына 17,8 миллиард теңге инвестицияланды;
- Компанияның Жарғы капиталы 7,0 миллиард теңге сомасына ... 30,0 ... ... сомасына облигациялық бағдарлама және 3,0 миллиард теңге сомасына облигациялардың бірінші шығарылымының проспектісі тіркелді. Компанияның ... ... қор ... ... ... ... ... Service рейтингтік агенттігі шетел және ұлттық валютада эмитенттің ұзақ мерзімді Ваа2 (болжам тұрақты) рейтингін ... ІSО ... сапа ... жүйесін сертификаттау мен процестік басқаруды енгізу кезеңі басталды;
- жаңа бағдарламалық қамтамасыз етуге Огасlе Е-Вusіnеss Suite ЕRР ... көшу ... ... ... ... ... ... еш шүбәсіз оң қорытындысы алынды;[17]
Біз мысалға алып отырған ... осы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының лизингтік компаниялары түрлі құқықтық негізде құрылады. Компанияның жалпы сипаттамасын білу арқылы олардың толық құрылымын ... ... ... акционерлік қоғам ретінде құрылған компанияның жалпы сипаттаасын төмендегі ... ... ... және басқару құрылымын көре аламыз:
Кесте 4
Лизингтік компаниялардың жалпы сипаттамасы (АҚ)

Көрсеткіштер
АҚ ... ... ... ... бөлінген,коммерциялық ұйым
1
Мүшелері
1.Келісімшарт негізінде бір немесе бірнеше азаматтық және заңды тұлғалар
2.Қатысушылар саны шектеусіз,бірақ акция санынан көп ... ... ... 4 ... ... саудадан алынған табыстар.жарғылық капитал 50000 АЕК кем емес
4
меншіктік құқығы
1.мүлік АҚға тиесілі
2.акционерлер ... ... ... ... тұлғаға бере алады.
3.акция төлемі шотына енгізілген салымды ... ... ... ... ... ... ... жиналысы.елу адамнан көп акционерлер саны бар АҚ директорлар кеңесі құрылады. Орындаушы орган- коллегиальды және бір тұлғалы. ... ... - ... ... ... бойынша акционерлер жауап бермейді және өз акцияларының құнымен ғана тәуекел етеді, құрылтайшылар АҚ ... ... ... жүре ... ... АҚ ... көлемінде
* Үшінші тұлғаның АҚ қамтамасыз ету шамасынан кем емес облигациялар шығару
8
пайданы тарату
Артықшылығы бар акциялар ... ... ... және ... ... ... ... пайыздар. Жарғылық капиталдың 10% кем емес резервтік қор
9
мүшелердің өзара ... ... ... тәуелсіз бір дауыс беруші акция бір дауыс
10
ерекше ... ... ... ... ... және ... кооперативке
11
мүлікті пайдалану
Заңмен тыйым салынбаған, оның ішінде лицензияланған кез келген шаруашылық қызметті іске асыру үшін
12
мүшелер саны
Бір ... ... ... ... ... С. > [7]
Лизингтік компания құрылымында бас директордан басқа, қаржы директоры, коммерциялық сұрақтар бойынша директор және жалпы сұрақтар бойынша директор ... ... ... ... ... ... көбінесе оның ішкі ұйымдастырушылық құрылымын құруға және басқару органдарының адекватты жүйесіне байланысты болады.
Бірақ лизингтік ... ... ... ... ... ... да ... лизингтік қатынастардың қалыптасу кезеңіндегі маңыздылығы өте жоғары.Экономикалық қатынастардың ... түрі ... ... ... да кажеттілігі мен мақсаттылығы маңызды категориялардың бірі
- оны жүзеге асырудың тиімділігіне негізделеді. ... ... ... ... ... ... және ... екі кезеңге
бөліп қарастырылған:
* лизингтік қатынастардың жалпы ... ... және ... ... оны одан әрі ... ... ... анықтау;
* лизингтік қатынасқа қатысушы әрбір субъектілердің оған қатысу тиімділігін нақты бағалау.[7]
Енді отандық лизингтік қатынастардың қалыптасуы мен даму кезеңдеріне сипаттама берейін. 2003 ... ... ... ... ... тәжірибе, мәселелер және даму болашағы" деген тақырыпта болып өткен халықаралық "дөңгелек столда" болған пікір ... ... ... ... бизнестің қалыптасу және дамуының 15 жылдық тарихының кезендері ... ... ... ... ... ... елімізде нарықтық қатынастардың қалыптасып, дамуымен байланысты экономикалық тәжірибеге жаңа қаржылық құралдар ене бастады. Сол ... ... бірі ... 1989 ... ... Қазақстанда экономикалық келісімдердің бір формасы ретінде пайдаланыла бастағаны белгілі. 1990 жылы Қазак ... ... ... ... және ... ... ... мақсатында "Прокат және лизинг -- 95" деп аталатын 6 жылдық бағдарлама жасады, ... орай бұл ... өз ... іске асырылмады. Бірақ осы бағдарлама қабылданнан кейін "Крамдс-Лизинг", "Казтехлизинг", "ТуранЛизинг, "Алма-Ата Техлизинг", "Агролизинг" және т.б. ... ... ... ... құрала бастады.[18]
Қазақстандағы лизингтің дамуы көп қырымен Еуропадағы лизингтің қалыптасуына ұқсас. Қазақстандағы алғашқы лизингтік компаниялар да ... ... ... ... бар банк ... пайда болды. Лизингтік компаниялардың негізгі клиенттері даму сатысында банктің корпоративтік ... ... ... таңда Қазақстанда 20 лизинг компанияларының реті ... ... ... ... ... банктердің компаниялары болып табылады және олардың үлесіне лизингтің жалпы үлесінің 51% ... де, АҚ ... ... алдыңғы қатарында көрінеді. тиеді. Лизингтік ... ... ... кеңейту шаралары бойынша әдетте, заңды тұлға құқығымен тәуелді және кішігірім қоғамдар құрады. Компанияның құрылымын көре отырып онда бас ... ... ең ... және ... ... екенін байқауға болады. Оған бағынатын директорлар кеңесі менревизиялық ... бар. Бұл ... ... ... ... бас директорлардан бастауға болады.Лизингтік компанияда қызмет ... сай ... бас ... бар. ... ... ... басты орган болып табылады.Оған директорлар кеңесі бағынады.[19]
Лизинг нарығын қарастырғанда лизингтік компанияларының құрылымын және басқарылу негіздерін қарастырған жөн.Олардың басқарылу ... оның ... рөл ... Қазіргі таңда Қазақстан Республикасындағы акционерлік қоғам түрінде құрылған компаниялардың құрылымы бір - біріне ұқсас болып келеді. Бірақ ... ... ... ... өзгешелік бар екені байқалады. Компаниялардың жұмыс істеу механизмі мен нарықтағы орны маңызды ерекшелік ретінде қаралады.
Осы мысалға сай ... АҚ ... ... құрылымы төмендегідей:
Құрылтайшылардың жалпы жиналысы
Сервистік қызмет көрсету бөлімі
Жарнама бөлімі
Шаруашылық басқару
бухгалтерия
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қызмет
Ревизиялық комиссия
канцелярия
Директорлар кеңесі
Коммерциялық қызмет
Жалпы қызмет
Бас директор
Басқарма
Ққұ
Отандық лизинг нарығынмаркет-г бөлімі
Сурет 5. Лизингтік компаниялардың ... ... ... ... ... С. > ... жалпы жиналысына бас директор есеп береді. Құрылым коммерциялық қызмет, қаржылық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... бағынышты бөлімшелер де қызмет етеді. Комммерциялық қызмет бөлімге Отандық лизинг нарығын маркетинг бөлімі, шетел ... ... ... ... ... ... ... жарнама бөлімі, шаруашылық басқару, сервистік қызмет көрсету бөлімі құрамына кіреді. Қаржылық құқықтық қызмет бөліміне лизинг келісімшарты бөлімі, ... ... ... топтастырылған. Барлығы бас директормен басқарылады.
ҚР Статистика агенттігінің мәліметі бойынша елімізде 46 ... ... ... ал ... ... бойынша 20 нақты жұмыс істейтін лизингтік компания бар. Сонғы мәліметтер бойынша лизинг нарығындағы негізгі үш компания ... ... ... алып отыр. Қазіргі таңда Қазақстанда лизинг компанияларының біршамасы жұмыс істейді, олардың сегізі ... ... ... ... ... және олардың үлесіне лизингтің жалпы үлесінің көп ... ... ... ... ... ... ... белгілеріне қарай жіктеуге болады.
Қазақстандағы лизингтік компаниялардың құрылымы
Тәуелсіз лизингтік компаниялар
Сауда ... ... ... ... лизин компаниялар
Дистрибьютерлік лизингтік компаниялар
Банктермен құрылған лизингтік компаниялар
Мемлекеттің қатысуымен ... ... 6 ... ... компаниялар құрылымы
Сурет 6. Лизингтік компанияларың құрылымдары бойынша жіктелуі
Дерек көзі: Сәбитов А.С [20]
Мұндағы мемлекеттік ... ... АҚ және ... ... Бұл ... ... табу мақсатында құрылмаған. Негізгі қызметі мемекетке стратегиялық ... бар ... ( ... және т.б ) Ірі ... ... құрылады.
Екінші деңгейдегі банктердің еншілес компаниялары ретінде құралған лизингтік компаниялар: АҚ; АҚ; АҚ; ЖШС; ЖШС; АҚ; АҚ; ... ... ... ... ... тікелей банк нұсқамасына байланысты.Егер банк тарапынан қаржыландыру аз мөлшерде болатын болса, ... ... ... соған байланысты болады.[20]
Дистрибьютерлік компаниялар құрамына мына лизингтік компанияларды атап өтуге болады: ЖШС, ЖШС, ... ... ... сату көзі ретінде қарастырылады.
Сауда өнеркәсіптік палаталарының құрамына кіретін лизин компанияларға: АҚ, АҚ ... ... ... ұйымдарын лизинг арқылы қаржыландырады.
Тәуелсіз лизингтік компанияларға Қазақстан нарығында мына екі ... ... АҚ және . ... ... ... ... 2% көлемінде.
Қазақстандағы лизингтік нарықтың даму негізі 2000 жылы заңның қабылдануымен байланысты болды. Лизинг нарығы қаржы нарығының ең бір тез ... ... ... біріне жатады.Лизингтік нарықтың мұндай қарқынмен дамуы өндірістің негізгі құралдарының ... ... ... жаңа ... ... ... ... қарқынды құрылыстың дамуымен, сондай-ақ мемлекеттің қолдауымен тікелей байланысты.[20]
Қазақстан үшін экономикалық ... ... үш ... ... ... ... ... құру мен инвестиция тартудың негізгі механизмінің бірі ... болу ... ... оның ... ... бар. Лизинг дамуының оптималды шарты Қазақстанда жергілікті өнеркәсіп пен инвестиция көлемін ... ... ... ... ... әкелді. Алайда Қазақстандағы лизинг секторының өсуі бүгінгі күні оның потенциалымен саластыруға келмейді. Оның ... - ... ... ... ... бірге лизинг механизмі арқылы кіші және орта кәсіпкерлікті қаржыландыру көп инвестиция қажет етеді.
Осы айтылғандардан, Қазақстанда лизингтік нарық жұмыс істейді және ... ... ... әлі ... ... яғни ... ... келісім- шарт мерзімі аяқталғаннан кейін лизинг объектілерін қалдық құны бойынша сатып алатын және келісім-шартта ... ... оның күші бар ... ... өзгеріссіз қалатын қаржылық лизингтің даму кезеңінде деген қорытынды шығаруға болады. Сонымен бірге, кез- келген ... ... ... ... ... да дамуы экономиканың жалпы жағдайымен, нарықтық инфрақұрылымның дамуымен және ... ... ... ... Ал ... қазіргі кезде жұмыс жасап жатқан лизингтік компаниялар бірлесе отырып белгілі-бір жобаларды іске асыруға қатысып ... жоқ, ... ... көбінесе, елдегі лизингтік бизнесті дамытумен байланысты заңдардың ... әсер ... ... ... ... ... көрсету нарығы қазақстандық экономика салаларындағы негізгі қорлардың ескіруі 50 %-ға, ал ауыл ... 80 % ... ... ... Бұл ... лизингтік қызмет көрсетудің отандық нарығын дамыту есебінен шешуге болады. Әйтсе де, ... ... ... ... базасы құрылды, салық жүйесі әрекет етеді және саланы мемлекеттік қолдау жүзеге асырылуда, нарықта пайда болған жағдай негізгі ойыншыларға толығымен ұнай ... ... ... ... Республикасының Заңы күшіне енген күннен бастап, соңғы 7 жыл ішінде белсенді түрде дами бастады. Осы уақыт ішінде ... ... ... ... ... Компанияның өндірістік қорларын жаңарту үшін ең тиімді қаржы құралы болып танылды.[21]
Бұл жағдайда жыл сайын АҚ ... ... ... бағытталған және Компания лизингтік мәмілелерді бұдан әрі ... үшін ... ... ... ... ... ... басты бәсеке ерекшелігі болып табылады, себебі АҚ лизингтік қызметін аграрлық сектордың шаруашылық ... ... ... үшін аса қол ... ... мүмкіндік береді.
Қолайлы салық режимі пайыздық мөлшерлемені төмендету арқылы қазақстандық лизингтік компаниялардың ... ... ... ... берді. Алайда, АҚ ұсынған жеңілдікті лизинг ... ... күні ауыл ... ... ... үшін ең тиімді болып табылады. Төмендегі кестеде Қазақстанның лизингтік ... ... ... ... ... ... ... кестесі

Лизинг компаниялар
Лизинг мерзімі
Аванс көлемі
Пайыздық қойылым
1
АҚ
5жылға дейін
Лизинг затының 20%
15%-17.5%
2
ЖШС
37 ай- 7жыл ... ... 30%-на ... ... айға дейін
Лизинг затының 0-50%арасында.өтімділік пен амортизациялық аударымға байланысты
Қаржыландыру мерзімімен несие тәуекелінің жәрежесіне байланысты
4
АҚ (бұрынғы БТА Орикс ... ... ... на ... ...
> ... ... 15-30% -на дейін
Ауыспалы пайыздық ставка
6
АҚ
3-5жыл арасы
Лизинг затының 15%-нан жоғары
19%
7
АҚ
( Альянс лизинг)
1 жылдан ... ... ... ... ... жыл ... затының 30%-на дейін
Проектінің тәуекел дәрежесіне қарай
9

5 жыл дейін
Лизинг затының 20%-на ... және ... ... ... АҚ
3 5 жыл арасы
15%- дан бастап
12%
Кесте 5 ... ... жыл ... ... дан 11.5% ... ... автормен құрастырылған
Бұл кестеден көріп отырғанымыздай лизингтік компаниялардың ішінен ұсынған шарттар лизинг алушылар үшін тиімді, әрі ... ... ... да ... ... ... төмен. Бұл қарапайым лизинг алушылар үшін қолжетімді. Осылайша, соңғы жылдары жеткілікті түрде дамыған лизингтік қызмет көрсету нарығы Қазақстанда болған ... және ... ... ... көрсететін оның кептеген қатысушылары болған жағдайда, компанияның қызмет саласының республиканың барлық секторымен шектелгендігін есепке ала ... ... ... ... ... тек қана сұраныстағы ғана емес сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... даму негізі заңның қабылдануымен байланысты болды. Лизинг нарығы қаржы нарығының ең бір тез дамып отырған нарығының біріне ... ... ... ... соң ... лизинг нарығының дамуы бәсеңдеп қалды. Дағдарыстың әсерінен негізгі құралдарға салынатын шетелдік инвестиция көлемі ... ... ... компаниялар жұмыстарын тоқтатқан жоқ.Ал енді нарықтағы көшбасшы лизингтік компанияларға ҚР Эксперт РА эксперттік агенттігі мына компанияларды жатқызады: АҚ, , ЖШС. Бұл ... ... ... көлемі бойынша жасалған.
1. АҚ - 31 %;
2. АҚ - 19 %
3. БРК - ... -10 %
4. ... - 40 % ... жылы ... компаниялардың рейтингісі өзгеріп отырады. Сонда да нарықта қарқынды орын алатын компаниялар осылар. Бұл көрсеткіштер негізінде АҚ ... ... ... орындалып жатқандығын көруге болады. Мемлекеттің ауылшаруашылығына арналған бағдарламасын сәтті жүзеге асырып жатыр. Осы орайда, ауылшаруашылығының ... ... ... ... орны ... ... ... Әрбір саланың өз ерекшіліктеріне және нарықтағы қызығушылыққа қарай инвестиция ... де әр ... ... сегменттерін негізге алып қарастыратын болсақ, мұнда ауылшаруашылығына ... ... ... көш ... отырғанын көруге болады. Транспорт саласына берілген лизинг ... аз ... ... ... мемлекеттің жүргізіп отырған саясаты,салалардың ерекшеліктері негізгі әсер етуші фактор болып табылады. Әр жыл қорытындысы бойынша әр салаға салынған лизингтік ... ... әр ... және ... 7. ... ... ... сегменті
Дерек көзі: мәліметтері [23]
Бұл диаграммадан көріп тұрғанымыздай еліміздің ауылшаруашылығына ... өте көп және ... даму ... да ... тікелей байланысты. Елдегі ауылшаруашылығының даму процесін көрсетеді. Транспорт саласы ең лизинг аз тартылатын сала ... ... ... ... ... ... мен ... жол саласын дамытуға белсене қатысқан.80% өте үлкен көрсеткіш.Өндірістік құралдар, ... және ... ... және ... ... ... тарту 3% -дан аспай отыр.
Қазақстан Республикасының лизинг нарығының қазіргі жағдайын талдасақ, оның соңғы он жылда даму үстінде екенін көруге ... ... ішкі өнім ... ... ... келеді. Бұл көрсеткіш мемлекет бюджетіне оң ықпалын көрсетуде. Ал,соңғы жылдары қазақстандық лизинг нарығын зерттеу деректері бойынша АҚ ... ... ... ... ... ... ... арасында алдыңғы орын алады.[23]
1.Лизингтік компаниялардың жаңа бизнесінің көлемі артып келеді.Жаңа бизнес бойынша ... ... ... ... ... Лизингтік нарықты зерттеген уақытта басты назар жаңа бизнес көлеміне, жаңа келісімшарттар санына аударылады.Зерттеулер бойынша, лизингтік қарыз портфелінің орташа жылдық өсуі 60% ... ... ... Оған ... ... ... базалық көрсеткіштер болып отыр. Осыған қарамастан лизингтік бизнестің несие портфелі ЖІӨ көлемінде 1,5% теңесіп, 1700 млн. ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш. Бірақ, басқа дамыған мемлекеттерде бұл үлес 30% жуық. Еліміздің даму ... ... ... ... жақын онжылдықтажетуге болады. [23]
Кесте 6
Лизингтік компаниялардың жаңа бизнес көлемі (млн.долл.)
Бизнес портфель,жыл
2010
2011
2012
Жаңа бизнес ... ... ... ... ... ... ... кестеден лизингтік компаниялардың жаңа бизнес көлемінің өсуі 2010-2012 жылдар аралығында болғанын анықтауға болады.Осы ... ... ... ... ... ... өскен. Лизингтегі жаңа бизнес көлемінің қарқынды дамуына бірнеше себептер бар. Екі түрлі себеп қарастыруға болады: екніші деңгейлі банктерді қаржыландыруды 30% ға ... және ... ... ... Мұнда өзгерістердің болуы екі жағдаймен түсіндіріледі. Қазақстанның ... ... ... бір емес ... траншпен жұмыс істеу кездеседі.Транш мерзімі календарлық жылдан асып кетеді. Бұл жағдай бірнеше жыл көлемінде ... ... ... ... ... жаңа бизнес көлемінің аз ғана мөлшерде болуы, осы бірнеше жылға ... ... ... ... ... ... ... себепке лизингтік компанияның менеджмент жұмыстарына тікелей байлансты. Компания тәуекелге қатысты менеджментке де ... ... ... 8. ... ... жаңа ... % бойынша көлемі
Дерек көзі: мәліметтері [23]
Жүргізілген зерттеулер деректері бойынша алдыңғы қатарлы лизингтік компаниялардың жаңа ... ... ... 2011 жылы 106,5 млн. АҚШ долларынан асты. АҚ ... ... ... 23,9 млн. АҚШ ... ... 22,4 % аса ... ... суреттен компаниялардың жаңа бизнесінің % бойынша ... ... ... ... ... ... ... портфелі көлемі бойынша АҚ сөзсіз ... ... ... Бұл ... ұйымдарының лизингтік портфелінде бұл мекеме алдыңғы орынды алып отыр.Соңғы жылдардағы мәліметтер бойынша портфель көлемі жыл сайын 9% өскен. ... ... ... ... орны ... ... АҚ - 19 % . ... портфелі бойынша рейтинг құрастырған да, жыл сайын портфель көлемінің өсу және төмендеу көрсеткіштерін көруге болады. Зерттеу қорытындылары бойынша компаниялардың ... ... ... ... әр жылда әр түрлі көрсеткіштерді көрсетіп отыр.[23]
Кесте 7
Қазақстандағы лизингтік компаниялардың лизинг портфелінің рэнкингі

Портфель,млн.тг
Компания
2010 жыл
2011 ... ... ... ... ... ЖШС
11581
11323
12546
5
АҚ
10774
8820
8700
6
АҚ
2844
1932
2390
Дерек көзі: мәліметтері [23]
Мұнда үш жыл ... ... ... ... Алдыңғы үш компания өз орнынан қозғалмай тұр.Жыл сайын лизингтік компаниялардың портфелі өсіп келеді. Шетелдік лизингтік компания төртінші ... ... ... ... ... ... ... компаниялардың портфельдерінің динамикасы өзгермелі. 2010 жылы АҚ портфель көлемі жоғары болғанмен , ... жылы банк ... аз ... ... ... ... ... ЖШС портфелінде де сондай өзгерістер. Бұл нарықта көшбасшы ... ... ... ... ... ... зиянын тигізуде. Бұл компаниялардың жұмысы тікелей банк жұмысына байланысты. Төмендегі суреттен 2012 жылғы компаниялардың ... ... ... ... 9. ... ... лизинг портфелі
Дерек көзі: кесте 7 негізінде автормен құрастырылған
3.Лизингтік компаниялардың қаржыландыру көздеріде әр түрлі. рейтинг агенттігінің ... ... ... ... бизнесті қаржыландыру көздері арақатынасы анықталды. Лизингтік компаниялардың анкеталық мәліметтері бойынша түрлі көздерден алынған қарыз қаражаттар ... өмір ... ... ... ... ... 81%. Бұл өте ... көрсеткіш. Зерттеу барысында лизинг нарығы шетел инвестицияларысыз да даму үстінде ... ... ... 10. Лизингтік компаниялардың қаржыландыру көздері
Дерек көзі: мәліметтері [23]
Жоғарыдағы сызбада Қазақстан лизинг ... ... етіп ... ... қаржыландыру көздері көрсетілген. Қаржыландыру көздері пайыздық негізде талданып көрсетілген. ... 2011 ... Бұл ... ... барлық лизингтік компанияларының қаржыландыру көздері жиынтық ретінде алынған.
Өз қаржысы есебінен лизинг беру 9% ... ... ... ... өз қаржысы есебінен қаржыландыруы 50% дейін жетеді. Ал басқа компаниялар үшін ол ... ... ... ... ... ... ... төмен дәрежеде болғанымен, мемлекеттік мекемелерде үлес салмағы ... ... ... ... ... ... көрініс осындай. Компанияларды үлкен екі топқа бөлгенде ( мемлекеттік және ... ... ... ... түрлілігімен ерекшеленеді. Сәйкесінше мемлекеттік лизинг ұйымдарда республикалық бюджеттің үлесі жоғары.Жергілікті ... ... ... жоқ десе де ... лизингтің әр облыста түрлі дамуын көрсетеді.Жалпы айтқанда, лизингтік компаниялардың қаржыландыру көздері түрлі және олар лизинг ... ... ... ... ... инвестициялары көлемі 6% мөлшерінде, 2% жергілікті бюджетке тиесілі, 9% өз қаражаты есебінен ... ... ... ... қаржыландыру көздері бойынша, қаржыландыру аумағы бойынша, қаржыны жұмылдыру көздері бойынша да елімізде лизинг қаржысы жіктеледі.Осылайша, еліміздегі лизинг ... ... ... даму динамикасына көз жүгірттік.Қызметтің аталған бағыттағы басымдылықтары деп АҚ несие операцияларының алушылардың тиімді ... ... ... қамтамасыз етушілігін және өтімділігін атайды.[23]
Қазақстанның лизинг нарығын талдай отырып, АҚ лизинг нарығында алатын орны ... ... ету ... бұл ... нарықта жетекші орынды иеленуде. Қазақстанның лизинг нарығының даму дәрежесін жасалынған жаңа бизнес ... ... ... ... ... елімізде жаңа бизнес көлемі ЖІӨ көлемінде 1,5% иеленуде.Қаржыландыру көздеріне келетін болсақ, мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылған лизингтік операциялар саны көп. Бұл ... ... және орта ... дамытудың мемлекеттік бағдарламаларының күшеюіне байланысты деп ойлаймын. Қарыз қаражаты ... ... 81% алып ... Бұл ... көп ... ... ... мөлшері артып жатқанын көрсетеді. Қазақстан нарығында акционерлік қоғамы бүкіл ... 31% ... ... Бұл ... жыл санап артып келеді. Басқа компаниялардың үлесі біршама төмен. Лизинг нарығында 46 - дан ... ... ... ... 20-ға ... жұмыс жасауда.Рейтингке қатысатындар саны мүлдем аз. Лизингке сұраныс көп нарық сегментіне ауылшарашылығы жатады. Басқа нарықтар үлес салмағы аз ... ... ... ... кіші және орта ... ... ... назардағы мәселе. Бұл мәселені шешуде лизингтің рөлі орасан деген ойдамын.
2.2 АҚ ... ... ... талдау жүргізу
Мысал ретінде АҚ - ң ... ... ... ... қарастыруды және оның лизинг операцияларын, лизингті ... ... ... жөн көрдім.
Лизинг бағдарламасы 1995 жылдан ескірген техникалық базаны жаңарту ... ... ... ... жылдары лизингпен ауылшаруашылығын қаржылай қолдау қоры айналысқан болатын, 1999 жылы АҚ ... ... соң ... сол ... ... Компания мемлекет бюджетінен, қарыз қаражатынан, өз қаржысынан лизингтік операцияларды қаржыландырады. Лизинг затын шетелден тасымалдайды. Көбінесе Гермеания,Ресей, Канада,Украина және АҚШ ... ... ... ... жасайтын компаниялармен жұмыс жасайды. 2000 жылдын ортасынан бастап АҚ ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілергеде лизинг береді. 2007 жылдан бастап АҚ ... ... ... ... ... Қара малды лизингке беру 2010 жылдан бастап ... ... Асыл ... ірі қара ... ... беру 2011 ... ... барысында бұл компания ірі қара малды шетелден тасымалдап, лизинг арқылы шаруа қожалықтарына беруде. Лизингті беру бірнеше ... ... ... ... ... сай. ... қаржыландыру көзі мемлекет бюджеті болғандықтан, мемлекеттің төмендетілген пайыз бойынша ... ... ... ... ... ... 8
АҚ ... төмендетілген пайыз бойынша берілген лизинг
2010
2011
2012
Барлық қаржыландыру
млн.тг ағымдағы баға
34 169
29 924
36 632
млн.доллар ағымдағы ... ... ... ... ... өңдеуге лизинг
-
-
12%
МТБ құру
2%
5%
1%
Қаржыландыру көздері
Республикалық бюджет
4%
20%
28%
Ұлттық қор
34%
33%
32%
Қарыз қаражаты
33%
39%
31%
Өз қаржысы
29%
8%
8%
Дерек көзі: www.kaf.kz [17]
Соңғы үш жыл көлеміндегі мәліметтер бойынша лизингтің қаржыландыру ... ... ... ... ... ... көзі бойынша негізгі басымдықты Ұлттық қор және Республикалық бюджет алады. Республикалық бюджет қаржыландыру көзі 4% - 28% ... ... ... күшейгендігі. Соңғы жыл көрсеткіші бойынша АҚ - ның өз есебінен лизинг операцияларын қаржыландыру төмендеп келеді.Бұл ... ... ... қалыптылы жағдай екенін және мемлекеттің қолдауының көптігін көрсетеді. Қаржыландыруға нақты келетін болсақ, мұнда бірқалыпты ... ... ... ... ... ... Ал енді ... структурасына келсек, техника лизингі соңғы жылдары 62%-49% дейін төмендеп, қысқа ... займ 2-7% ... ... ... ... ... себеп: 2012 салық жеңілдіктерінің жойылуы. [17]
Лизинг келісімшарт бойынша лизинг алушы лизингке алынған техниканы сақтандырады және 15-25% ... ... ... ... ... 5-7 жыл. 2011 жылы ... ... үшін шарт біршама өзгертілді. Бюджеттік қаржыландыру бойынша лизинг 4%-ға төмендетілді, өз қаражатынан қаржыландыру 9% ... ... ... ... компания шарттарымен салыстырғанда бұл төмен көрсеткіш.Сонымен қоса, лизингтің қосымша құн салығынан босатылуы лизингтің басқа қаржыландыру ... ... ... АҚ ... ... ... 205 инвестициялық бағдарлама жүзеге асырылды.2007-2011жылға жоспарланған бағдарламалар қаржыландырылып, жұмыс істеді. 2012-2016 жылдарға арналған бағдарламалар кешені ... ... Бұл ... бағдарлама құрамына ауылшаруашылығы объектілерін реконструкциялау және құрылыс ... ... ... 90% жуығын мынандай бес негізгі сектор иеленеді:[16]
* Бидай шарушылығы
* Сүт өнімдері
* Құс еті
* Ірі қара мал шаруашылығы
* Бақша шаруашылығы
Осы аталған ... ... 3/4 ... Ұлттық қор мен Республикалық бюджеттің үлесінде. Ал қалған бөлігі жергілікті қаржыландыру есебінен. Жалпы алғанда ... ... ... ... болғандықтан қаржы көзінің басым көпшілігі мемлекет бюджеті мен Ұлттық қор болып табылады. Аталған секторларды қаржыландыру тікелей ... ... ... ... ... ... өз ... қаржыландыруда арттыру басты мәселеге айналып отыр. Бірақ, компанния тікелей еліміздің басты стратегиялық жобалары мен бағдарламаларына қатысуына байланысты Ұлттық қор ... ... ... ... ... ... байланысты саясатында компания табысты жүзеге асыруда. Компанияда ... ... ... ... ... ... өз ... есебінен жүргізіледі.Олардың құрамы әр түрлі.Ал енді лизингтік
Компанияның несие портфелінің құрамына және ... ... ... болсақ:
Сурет 11. Компанияның несие портфелі құрамы мен жиынтығы (мың.тг)
Дерек көзі: www.kazagro.kz [16]
Мәліметтер 2013 жылдың 1 қаңтарында алынған.Бұл ... ... ... ... ... өз ... ... екенін көрсетіп отыр. Ұлттық қор қаржысы да біршама маңызды орын иеленеді. Бірақ ... жылы ... ... ... ... ... кеткен. Бұл тек компанияға емес лизинг саласына да ... ... ... ... қарастырғанда лизингтік компанияның өз қаражаты қаржыландырудың негізгі көзі ... ... ... 47 101 798 ... ... өз ... ... инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға мүіндік береді.Бюджет қаржысына қарағанда Ұлттық қор қаржысының 7 ... ... ... ... Өз ... көзі 1.5% ... қор қаражатынан көп. Мұнда соңғы жылдары компанияны Холдинг есебінен қаржыландырудың жоқтығын көруге болады. Тартылған қаражат есебі негізгі ... ... ... ... ... ... алғанда лизингтік компанияның қаржы портфелінің 131 939 294 мың.тг жеткенін көріп ... Бұл ... ел үшін және он төрт жыл ... бар ... ... үшін ... жетістік. Статистиканы алып қарасақ өз қаражаты қаржы портфель құрамында ең жоғарғы үлес 35.7% , ... ... ... 0% , ... да ... ... ... немесе инвестиция көлемі 12.7% , бюджет қаржысы 23% , Ұлттық қор ... 28.5% ... ... ... ... ... қаражатынан Ұлттық қор қаражаты 5% жуық көп мөлшерді көрсетіп тұр. Байқағанымыздай негізгі қаржы портфелінің басым көп ... ... қор ... мен ... өз ... ... кесте бойынша компанияның несие портфелінің жұмылдыру көздерін және ақшалай суммасын көруге болады:
Кесте 9
Компанияның несие портфелінің жұмылдыру ... ... ж. ... ... 939 ... қаражаты
47 101 798
1.1.
Іс-шара 1. Өз қаражаты есебінен айналым қаражатын толықтыруға қаражат
15 078 324
1.2.
Іс-шара 2. Өз қаражаты ... ... ... беру ... ... техниканы,ауылшаруашылығы техникасын қаржыландыру
31 311 584
1.3.
Іс-шара 3. МТП қаржыландыру
711 890
2.
Тартылған қаражат (Холдинг)
0
2.1.
Іс-шара 1. ... ... ... ... лизингке беру мақсатында арнайы техниканы,ауылшаруашылығы техникасын қаржыландыру
0
3.
Тартылған қаражат (басқа көздерден)
16 765 ... 1. ... ... ... айналым қаражатын толықтыру
3 323 515
3.2.
Іс-шара 2. Тартылған қаражат есебінен болашақта лизингке беру мақсатында арнайы ... ... ... 442 ... ... 388 528
4.1.
Іс-шара 1.Бюджет қаражаты есебінен айналым қаражатын толықтыру
1 334 232
4.2.
Іс-шара 2. ... ... ... ... ... беру ... арнайы техниканы,ауылшаруашылығы техникасын қаржыландыру
18 250 300
4.3.
Іс-шара 3. Бюджет қаражаты есебінен болашақта лизингке беру мақсатымен асыл тұқымды шаруашылықты қаржыландыру
7 421 ... 4. МТП ... 382 ... қор қаржысы
37 683 183
5.1.
Іс-шара 1. Ұлттық қор ... ... ... ... ... ... 614 797
5.2.
Іс-шара 2. Ұлттық қор қаражаты есебінен басымдығы жоғары инвест.жобаларды лизингке беру ... ... 068 ... көзі ... [17]
Кесте 9 бойынша несие портфелінің жұмылдыру көздері көрсетілген. Компания үшін қаржыландырудың негізгі бес көзі қарастырылған. Өз қаражаты ... ... ... ... және ... беру мақсатында сатып алынған техника үшін 47 101 789 ... ... ... ... қор ... 37 683 183 млн.тг бөлінген. Оның ішінде Ұлттық қор қаражаты есебінен басымдығы ... ... ... 13 614 797 млн.тг бөлінді. Ұлттық қор қаражаты есебінен басымдығы ... ... ... беру ... ... үшін 24 068 386 млн.тг бекітілген. Соңғы жылдары Ұлттық қор компанияның басты инвесторы болып отыр. Ал бюджет есебінен бөлінген ... ... ... 30 388 528 ... ... ... жатқан бағдарламаларын жүзеге асырушы мекемелердің бірі. Холдинг есебінен бөлінген қаражат ... жоқ. ... ... ұйым ... ... ... болу ... және холдингке қарасты АҚ қаржылық жағдайы төмендеді. Соның барысында ... ... ... ... ... АҚ ... ... да көздерден тартылған қаражат ( инвестиция) 16 765 785 млн.тг. Бұл қаражаттың басым көпшілігі лизингке берілетін ... ... ... жұмсалған. Бірақ, жалпы алған да компанияның жоспарланған барлық қаражаты игерілмеуде. [17]
Экономиканың барлық саласын алып ... ... ақша ... ... ... Лизинг саласында да ақша қозғалысы болып жатыр. Бірі инвестициялық жобаны жүзеге асыруға жұмсалып жатса, бірі осы жоба ... ... ... ... ... ... қоғамына бөлінген қаражат көлемі жыл санап артып келеді. Бірақ бөлінген қаражаттың барлығы өз ... ... ... жоқ. ... ... ... бөлінген қаражаттың барлығы іске асырылып жатқан жоқ. Келесі суретте соңғы үш ... ... ... ... ... ... ... туралы мәлімет аламыз:
Сурет 12. Мемлекет бюджеті есебінен бөлінген қаражаттың игерілуі
Дерек көзі: www.kaf.kz [17]
Сурет ... ... ... ... бөлінген қаражат бюджеті атқарылмайды. 2012 жылды мысалға алатын болсақ, мемлекет бюджетінен бөлінген 30 млрд.теңгенің 8,303 млрд.теңгесі ғана атқарылған. Бұл ... ... ... 32% ... ғана ... және ... жобаларға жұмсалған. Себебі, жоспарланған жобалардың барлығының жүзеге аспауы.[17]
компаниясы өз әрекеттерін жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасы ұсынған ... ... ... ол ... компанияның лизингтік қызметтерін шаруашылық субъектілерінің барлығының алуына мүмкіндік етеді. Қазір қоғам марапаттау ставкасы 4 %, ... 7 ... және ... ... 15-20% ... құрайтын лизингтік қызметтерді ұсынуда. Марапаттаудың бұл ставкасы негізделген және туынды есептеулер арқылы жүзеге асады. Бұл компанияның толыққанды ... әрі десе ... ... ... ... ... ... марапаттау ставкасының минималды өлшемі.Осыған байланысты лизингтік компанияның лизинг беру көлемінің артқанын жасалған ... ... көре ... Соңғы үш жылда келісімшарттар динамикасы әр түрлі және өсу үстінде:
Кесте ... ... ... ... ... ... ... [24]
Лизингтік компанияның 2010 жылғы жаңа келісімшарт көлемі 695 ... ал ... жылы жаңа ... 59,5%ға өсіп 1167 келісімшартты құраған. 2012 жыл мөлшері 1 946 болды. Бұл көрсеткіш бойынша соңғы екі ... жаңа ... ... 81,75% ... 2011 жылы 2010 ... ... 472-ге артып, 12%- ға жуық жоғарылаған. Келесі жылы 2012 келісімшарттар көлемі бірден 19% -ға ... 1946 ... ... ешбір шектеусіз ауылшаруашылығы техникасының барлық түрлеріне қабылданады. Өтініштердің жалпы ... ... ... ... ... құрылымдалып, қаржылық лизинг келісім - ... ... ... ... арналып, лизинг алушылардың жеке өмірлері қаралады, бюджеттен бөлінетін ақша көлеміне қарай сатып ... ... ... ... ... 13. ... лизинг келісімшарттарының динамикасы
Дерек көзі: Кесте 10 негізінде автормен құрастырылған
Әрине компания лизинг ... ... мен өз ... сақтап қалу үшін әкелінетін техникасына кепілдемелік қызмет көрсету мерзімі бар және қызмет көрсету орталықтары салынған одақтастарды мақұл ... жаңа ... ... ... ... ... арнайы техника мен ауылшаруашылығы техникалары шетелдік және отандық компаниялардан сатылып алынды. Техникалардың басым көпшілігі шетел компанияларынан сатып ... ... ... ... ... ... ... отырған саясаты барысында, әлемнің көптеген жоғарғы технологиялы компанияларымен, холдингтерімен серіктестікте. Келесі суретте АҚ - ның ... ... ... ... ... 11
АҚ - ның ... ... берген техникалар ... ... ... да ... 228
1 280
Өнімді өңдеу техникалары
12
16
-
Барлығы
1 377
2 555
3 048
Дерек көзі: АҚ ... ... ... ... үш ... ... ... берген техникалар көлемі. Мұнда түрлі салалар бойынша техникалар түрі лизингкке берілген. 2012 жылда жалпы көлемде ... 1.8%, ... 22.8% , ... 29.3% , дән сепкіштер 4.1% , басқа да ... 41.9% , ... ... ... 0% орын алады. Бұл көрсеткіштер жыл сайын өзгерістерге ... ... ... үш ... ... ... беру ... 19,72%- дан 43,66%-ға дейін өскен.[24]
Соңғы жылдары дестелегіштер мен өнімді өңдеу техникаларына сұраныс төмендеу ... ... беру ... төмендеп келеді. Комбайндар, тракторлар, дән сепкіштерге сұраныс жоғарылап, лизинг саны жыл санап ... ... Бұл ... ... ... дамып келе жатқандығының бір көрінісі. Ал өнім өңдеу саласы дамымай отыр.
Енді 2012 жылғы ... ... ... ... ... қарастырсақ, мұнда әр техникаға сұраныс түрлі екенін байқауға болады. Елімізде жүргізіліп отырған саясат және ауылшаруашылығын дамыту шараларына байланысты 2012 жылы ... ... ... ... 2010 ... ... техникалар саны 1671 ... ... Екі ... ... саны 54% жуық өскен. Әр техника түрін жеке дара алатын болсақта ... өсу ... ... ... 2012 жылы өнім өңдеу техникасы мүлде лизинг негізінде берілмеген, бұл техникаға сұраныстың жоқтығын көрсетеді. Дән ... саны 104 дана дан 125-ке ... ... ... екі ... 58% -ға өскенін көруге болады. Комбайндар 258 данаға артқан. 2011 -2012 жыл аралығында комбайндарға сұраныс тез жоғарылап 206 дана ... ... Тағы да айта ... жайт компаниясына 2013-2015жылдары республикалық бюджеттен 35млрд.теңге ауылшаруашылығы техникасының импорты үшін ... ... ... ... негізінде берілген техникалар санын төмендегі диаграммадан көруге болады.Мұнда техникалардың барлық жиынтық ішінде қаншалықты көлемді орын ... ... [24] ... 14. 2012 ... ... ... ... техникалардың жиынтық көлемі
Дерек көзі: Кесте 11 негізінде автормен ... ... себу ... ... ... сұраныс жоғары: бұл техника Қазақстанда бірнеше жыл қатарынан қолданып келе жатқандықтан сервистік қызмет ... ... да ... ... тұқым себушілік кешендері мен жұмыс істеуде тәжірибесі бар - 2011 жылы ол 7 кешенді ... ... (, , , ... тұқым сепкіштер , , , ). Жыл сайын секілді атақты маркалы комбайндарға деген сұраныс жоғарлап келеді. Бұл ... аса ... ... ал ... ... ... ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілердің жоғары жағдайы мен ауылдықтардың лизингтік келісім - ... ... ... жоғарлығын білдіреді. Бір сөзбен айтқанда, аталған техника өз атына сай. Техниканы жеткізушілер Компанияның жыл сайын ... ... ... ... қатарлы әлемдік өндірушілердің импорт өндірісінің өнімділігі жоғары ауыл ... ... мен ... ... жабдықтары ірі, сондай-ақ орта агроқұрылымдар арасында үлкен сұранысқа ие болатынын көрсетеді.[24]
акционерлік қоғамының басқа мекемелерден айырмашылығы лизинг негізінде тек қана ... емес ... үшін ірі қара мал ... ... ... елдегі экспорт мөлшерін көбейту негізінде асыл ... мал ... ... ... ... ... ... алынды. бағытында асыл тұқымды ірі қара малдарды қаржыландыру қолға алынды. Бұл бағдарламаны жүзеге асыратын ЖШС, ЖШС. Осы екі ... ... ... АҚШ, ... және ... асыл ... ірі қара малдарын лизинг негізінде сатып алды. ЖШС ангус асыл тұқымының 289 ірі қарасын, герефорд асыл тұқымын 150 ірі ... ... ... ... ... ... құны 5396 АҚШ доллары, өгіздері 6300 АҚШ доллары тұрады. Асыл тұқымды ірі қара ... елге алып келу ... сиыр ... ... ... ... ... берген бағдарламасы 2010 жылы жасалып, 2011 жылдан бастап жүзеге асырылды.Бұл экспорт көлемін ... ... ... ... бар. ... ... 2011-2012 жылдарда репродуктивті асыл тұқымды мал шаруашылығын дамыту арысында берген лизинг көлемі. Бағдарлама қазіргі таңда проблемалы лизинг ... ... 2013 жылы асыл ... малды лизингке беруде проблемалы нәтижелер көрсетуде. Дау- дамай өгізшелердің ауруға шалдығуына байланысты пайда болған. ... ... ... ... асыл ... ... мен өгізшелердің ауруға шалдыққаны анықталған. Бұл бағдарлама барысында тексерістің дұрыс жүргізілмегендігін анықтап отыр.Лизинг төлеушілер үшін ... ... ... ... 2011 ... ... ... осы күнге дейін жалғасып келеді. Лизинг беру мөлшерін төмендегі суреттен ... ... ... ірі қара малды лизингке беру мөлшері 2011-2012 ... ... АҚ ... ... 2011 ... ... жүзеге асырылады. Екі жыл ішінде лизинг бойынша қаржыландыру 5 143 949, 4 мың.тг мөлшерінен 8 432 546,5 ... ... ... ... ... көрсеткіш репродуктивті асыл тұқымды ауылшаруашылығының дамуының 24,1% көрсетеді. Бірақ, 2013 ... ... бұл ... ... ... анық ... ... келген асыл тұқымды мал ауру болып шықты. Негізгі тексерулердің дұрыс еместігін көрсетті. Бұл жануарлардың денсаулығын жоғарғы дәрежеде тексерілмегендігін көрсетеді. Көп ... ... ... ... ... ... өз ... көріп отырмыз.Басқа да қызмет түрлері сияқты лизингте де қаржылық тәуекелдік бар. Тәуекелдіктерді басқару АҚ қызметінде маңызды рөл ... ... ... ... ... негізгі тәуекелдіктер қатарына несие, пайыздық, валюталық және операциялық тәуекелдіктерді жатқызуға болады.[24]
Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан Компанияның ... мен ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісінің ерекшеліктеріне байланысты Компанияның несие қоржынының құрылымында аз үлес салмағын алады. Атап ... саны өте көп ... және ... ... ... ... және аз ... және қормен жарақтандырылған болып табылатын ұсақ шаруашылықтар бар. Қазақстанның барлық өңірлерінде ауылшаруашылығын мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... үшін арнайы лизингтік инвестициялық жобалар жасалынып , қолға алынуда.Несие ... ... ... ... ... АҚ ... қоржынының аймақтық құрылымын көруге болады:
Сурет 16. АҚ несие қоржынының аймақтық құрылымы
Дерек көзі: www.kaf.kz [17]
Сурет ... ... ... ... және ... өңірлердің үлес салмағы басқа аудандармен салыстырғанда төмен. Несие қоржынының басым бөлігі солтүстік аймақтарға келеді. Ең көп бөлік Ақмола облысына ... 25% ... ... ... да 13% ... орынды алып отыр. Солтүстік аудандарда асыл тұқымды мал шаруашылығын, машина техника паркін, бидай терең ... және ... ... ... ... техникаға деген сұраныс жоғары. Ал оңтүстік өңірлерде тек тамшылатып суғару бойынша ғана техника лизингкке алынып ... ... ... жобаларды іске асыруды қолға алынуы керек.[17]
Клиенттік базасы бойынша АҚ қызметінің ... ... ... ... ... ... болып табылатындар отандық ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері (агроқұрылымдар), сондай-ақ республиканың аграрлық секторында қызметін жүзеге асыратын және машина-тракторлық парктерін ... ... ... ... да ... Соңғы кезде лизингтік компанияның клиенттері тұрақты болып келеді .Бұл заңды тұлғалар есебінен,себебі ... ... ... ... ... АҚ ... ірі клиенттеріне келесі лизинг алушыларды жатқызуға болады: ЖШС, АҚ, ЖШС, АҚ, ЖШС, ЖШС, ЖШС, ЖШС, ЖШС, ЖШС, ... ... ... ... де ... ... кәсіпорындарында лизинг қызметінің дамуы шектеліп отыр. Бастапқы кезеңде экономиканың барлық салаларына, әсіресе агро-өнеркәсіп кешенін мемлекеттік қолдау ... ... ... мемлекеттік бағдарламаларын әзірлеп елдің барлық аумағында немесе жеке аймақтарында, салаларында енгізу қажет:
1) кәсіпорындарда қаржы лизингі операцияларын пайдаланатын тиімділігі жоғары ... ... ... ... ... ... ... Яғни егер инвестициялық жоба болашақта экспорттық бағытқа ие болса және ... ... ... құнының бөлігін төлей алатындай дүние жүзілік нарықта маңызды рөл атқарса;
2) ... ... ... ... ... үшін ... тауарларды әкелуге тапсырма беру;
3) лизинг мәмілесінің қатысушыларының құқықтық және ... ... ... ... ... ... базаны жетілдіру, дамыту, қалыптастыру;
4) лизинг субъектілері үшін салық жеңілдіктерін әзірлеу және енгізу. ... ... - бұл ... ... лизингтің дамуына мүмкіндік берген негізгі қаржылық тәсіл. Бұл жерде жеңілдік көбірек берілген сайын лизинг тезірек дами берді;
5) агро-өнеркәсіп кешеніне көмек ... ... ... техниканың және жабдықтың лизингтік жеткізілуін ұйымдастыру, ауылды лизинг қатынастарын дамыту негізінде техникалық қайта қаруландыру;
* ауыл шарушылық кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... даму бағдарламаларына қызығушылық артуда.Бұл олардың қаржы нарығында бәсекелестігін арттыруға көмектеседі. Лизингтік компанияларды көбінесе банктер қаржыландырады және ... ... ... ... Бұл проблеманы шешуге пайыздық ставканы субсидиялау көмектеседі. Мемлекеттік бағдарламалар басты қаржыландыру көзі болып табылады және ... ... ... басты проблема.Нарықтағы проблемалардың бірі тартылған қаражаттардың қымбат болуы. Егер де арзан қаржыландыру көзі болса, тұтынушыларға берілетін лизингтің ... төен ... еді. ... таңда бизнесті қаржыландыру үшін компаниялар тартылған қаражаттар пайдаланылады бұл әрине ... ... ... ... үшін ... ... жоғары және ұзақ мерзімді жоба. Ал мемлекеттің қаржыландыруындағы лизингтік компаниялардың қаржыландыру көзі мемлекет бюджеті мен Ұлттық қор қаражаты. Ұлттық банктің ... мен ... ... ... үшін исламдық қаржыландырулар туралы заң жасалып жатыр. Заң араб елдері мен ... ... ... ... ... ... бағытталған. Мұндай негіздегі құжат елдегі жетілмеген заңнаманы жетілдіруге бағытталған.
Тағы бір айта кететін жайт ... ... ... үшін ... статистикалық мәліметтер керек. ҚР Статистика агенттігінің мәліметтері нақты әрі толық болмай отыр. Әрдайым нарықта қатысушылардың жұмысын ... ... ... ... ... ... үшін ең басты ақпараттың ашықтығы керек. Ол компаниялардың маркетингтік анализі мен сала ... даму ... ... ... Лизингтік мекемелердің Ассоциациясын құру артықшылық етпейді.
Мемлекеттік лизингтік компаниялар басқа компаниялармен салыстырғанда дамып келеді. Басымдықты бизнесті дамытуға ... ... ... ... ... ... жеке ... лизингтік компаниялар мемлекеттік бағдарламаларға қатысуға өз ұсыныстарын білдіруде. Мемлекеттік бағдарламалар нәтижесінде ... ... даму ... ... ... нарығының құрылымыда өзгеріде.
Жалпы, лизингіге салық салу бойынша бұрынғы ... ... ... сондай - ақ, жоғарыда айтылған өзгерістер ... ... ... үшін ... ... ... дұрыс бәсекелестіктің дамуына жәрдем береді. және, осыдан лизинг қызметінің сапасы көтеріледі, сыйақы ... ... ... ... ... лизинг дамуы жолында туындаған тосқауылды аймақта бірінші болып ... ... жеңе ... ... ... айтып дәлелдейді. Бірақ, лизинг тұралы заңның оң өзгерістеріне қарамастан, мүдделі жақтан (лизингтік компаниялар, банктер, инвесторлар) басқа тоқтатушы ... жою ... заң ... ... ... жоспарлайды. Бірінші кезекте, жедетілген амартизация нормаларын енгізу қажеттігіне қатысты. Бұдан басқа, қазіргі ... ... ... талап ететін, тағыда бір проблема (қиыншылық) туындады. Оның мәні мынада: бос банктер бүгінде өздерінің еншілес лизингтік компаниялар қарапайым ... - ... ... тым ... ... ... болып отыр. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болашақта банктің еншілес құрылымы бола тұрып, лизингтік компаниялар елеулі ... ... ... ... алатын еді. Бұл белгіленген пайыздық мөлшерлерде көрінуі мүмкін. Негізінде, осы айырмашылықта лизингтік компаниялардың маржасы ... ... ... үшін лизингке оңай қол жеткізуші құрал болуға көмектесер еді. Яғни, жоғарыда көрсетілген ... оның ... ... ... секторларын несиелеу мәселелерін аз уақыт аралығында тек қана лизинг арқылы шешуге болады. Ceбeбi, қaзipгi кезде елімізде жұмыс icтеп ... ... ... ... көрстеліген мәселелерді шешуге әлі дайын емес.
Сонымен, қорыта келе ... ... ... ... ... екі жақтың да мүдделерін қорғауға бағытталған. Елдегі лизинг дамуы үшін құрылған қолайлы заң базасы ... ... ... дамуына дем беруші қозғалыс болады. Сондай-ақ, қосымша ... ... ... ... және ... салық түсімін ұлғайтқаннан басқа, республиканың шикізат экспортына деген тәуелділікті едәуір ... ... ... және ... әрі ... ... себепкер болады. Лизинг нарығының дамуы нарықтағы түрлі проблемаларға байланысты, осы проблемалар лизингтің дұрыс ... кері ... ... ... ... ... ... жаңа тенденциялар мен жетілдіру механизмі
Нарықтың дамуына тұрақты әрі нақты лизингке байланысты барлық сұрақтар,лизинг беруші мен ... ... ... ... қатынасты реттейтін құқықтық қолдау керек. Лизинг саласына байланысты барлық сұрақтар талқылануы тиіс.ҚР - да лизингке қатысты заң бар ... ол ... ... Бұл ... ... ... тұлғалардың қарым қатынасын тұрақтандыратын кепіл жоқ.
Лизингтің дамуына ... ... да ... шешу керек. Мысалға халықаралық лизинг үшін кедендік режим. Мұнда кедендік заң бойынша лизингке қатысатын ... ... ... ... ... ... ойымша , заң бойынша бекітілген кедендік алымдарды тауарды сатып алған соң оның ... құны ... ... ... ... ... мүлік лизингінің даму перспективасы бар. Мұндай лизинг түрі қазіргі практика да жоқ. Бірақ та жылжымайтын мүлік лизингісі ... ... ... алып ... ... оны ... ... лизинг нарығының дамуына жаңаша серпіліс беретін еді.
Сонымен қатар лизингті дамыту үшін мемлекеттік қолдаудың белсендірек болғаны дұрыс. Шағын және кіші бизнесті ... үшін ... ... ... ... ... алу қолға алынса. Мемлекет лизинг операцияларын дамытуға және лизинг ... ... ... ... ... керек. Үкіметтің басты міндеті лизинг операцияларын дамытуды қолға алу үшін даму ... ... ... ... да ... ... мән ... тиіс. Өйткені білікті әрі нақты даму стратегиясы болғанмен қаржыландырусыз жүзеге аспайды. Мемлекет жаңа кәсіпорындарды қолдау үшін ... ... бере ... саясат және оны іске асыру схемасын жасай алады.
Мемлекеттік бағдарламаны салық ... ... ... ... етіп ... және ... мүмкіншілігі бар. Осылайша, Қазақстан Республикасы лизингтік нарықты дамыту үшін мүмкіншіліктер баршылық. Бірақ , ел Үкметіне экономикалық ... , ... ... ... ... ... керек.
Қазақстан Республикасының кәсіпорындарында лизинг қызметінің дамуы шектеліп отыр. Бастапқы кезеңде экономиканың барлық салаларына, әсіресе агро-өнеркәсіп ... ... ... ... ... дамытудың мемлекеттік бағдарламаларын әзірлеп елдің барлық аумағында немесе жеке аймақтарында, салаларында ... ... ... қаржы лизингі операцияларын пайдаланатын тиімділігі жоғары инвестициялық жобаларды қаржыландыруға мемлекеттік бюджеттен қаражат бөлу. Яғни егер инвестициялық жоба ... ... ... ие болса және мемлекет лизинг мүлкі құнының ... ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарса;
2) лизингпен айналысатын тұлғаларға мемлекеттік ... үшін ... ... ... ... ... лизинг мәмілесінің қатысушыларының құқықтық және мүліктік мүдделерін қорғауды қамтамасыз ететін нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру, дамыту, қалыптастыру;
4) ... ... үшін ... ... ... және енгізу. Салық жеңілдіктері - бұл шетел мемлекеттерінде лизингтің дамуына мүмкіндік берген негізгі қаржылық тәсіл. Бұл жерде жеңілдік ... ... ... ... тезірек дами берді;
5) агро-өнеркәсіп кешеніне көмек көрсету, әсіресе:
* Кәсіпорынға техниканың және жабдықтың лизингтік жеткізілуін ... ... ... ... ... ... ... қайта қаруландыру;
* ауыл шарушылық кәсіпкерлердің ақпараттық маркетингтік жүйесін құру.
Бірыңғай экономикалық кеңістік
ҚР 2014-2017 жылға арналған Үдемелі индустралды- инновациялық стратегиясы
Кеден ... ... 23. ... ... механизмі
Дерек көзі: автормен құрастырылған
Менің ойымша, жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... ... болады. ҚР 2014-2017 жылға арналған Үдемелі индустралды- ... ... ... ... ... ... жол саласын және техника мен технологияны модернизациялау үшіни лизингтік операцияларды қарқынды дамыту керек . ... мега ... ... ... ... ... қолдану дәрежесін жоғарылатуда. Кедендік Одақ лизинг тауарларын тасымалдауда жеңілдіктер ұсынады. Кеден Одағына мүше ... ... ... ... ... алымдары және салықсыз тасымалданады. ҚР 2014-2017 жылға арналған Үдемелі ... ... ... ... ... жаңарту мен EXPO- 2017 халықаралық көрмесіне баса ... ... ... жасалатын жобалар лизинг негізінде қаржыландыру көзделір отыр. Осылайша Қазақстандағы лизинг секторын дамыту қолға алынып отыр.Осының барлығы еліміздегі лизинг нарығының ... ... ... әсер ... еді. ҚР 2014-2017 жылға арналған Үдемелі индустралды- инновациялық стратегиясы жүзеге асырылу барысында лизингтік нарықтың дамуына ... ... ... ж.ж ... ... болжам (лизинг нарығына арналған)[27]
* Жаңа келісімшарттар көлемінің 30%-ға ... ... ... ... компаниялар санын 25 -ке жеткізу
* Ағымдағы портфель көлемін 12%-ға дейін ... ... ж.ж ... ... ... ... нарығына арналған)
* Жаңа келісімшарттар көлемінің 60%-ға дейін өсуі
* Нарықтағы белсенді компаниялар санын 50 -ге жеткізу
* Ағымдағы ... ... 25 %-ға ... ... ... ... бойынша лизинг нарығының қарқынды дамуына болжамдар жасалған.Стратегияны жүзеге асыру үшін ... ... ... ... орын ... ... белсенді компания санын көбейту арқылы бәсекелестікті арттыруға негіз болады.Жаңа келісімшарттар көлемінің арту көрсеткіші лизингтің дамуының көрсеткішін көрсетіп ... ... ... ... консервативті болжам орындалса, нарықтың дамуы нақты көрінеді. Ал оптимистік болжам орындалса лизинг нарығының қарқынды ... ... ішкі өнім ... лизинг операцияларының үлесі жоғарылайды. Лизинг нарығының мұндай дамуы жүйесі ел экономикасының дамуында өз үлесін тигізетіні анық. Болжамдар бойынша менің ойымша ... ... ... ... өзі ... ... ... Елдегі лизинг нарығында бәсекелестік артып, жұмыс сапасы артады. Болжамдардың орындалуы ел экономикасының дамуын көрсеткіштерін көрсеткіші ретінде. ... көп ... ... ... ... соны ... әрі ... пайдалана білу қажет.
Инновациялық гранттарды көптеп бөлуҚадағалаушы мемлекеттік орган құруБәсекеге қабілетті ортаны қалыптастырулизингтік операцияларды жетілдіру механизміЖоғары ... ... ... 24. ... ... жетілдіру механизмі
Дерек көзі: автормен құрастырылған
Барлық мүмкіншілікті пайдаланып, нарықты дамытудың осындай механизмдерін қарастырдым.
Бұл лизингтік операцияларды жетілдіру механизмі ... ... ... ... ... ... ... бөлу, жоғары дәрежелі мамандар дайындау, бәсекеге қабілетті ортаны қалыптастыру басты болыр табылады. Әрбір элементтің дамуы жаплы ... үшін ... рөл ... ... ... ... ... мыналарға мүмкіншілік береді:
* Нарықтағы заңсыз ойыншылар үшін тосқауылдар қойылады.
* Орнатылған нормативтер негізінде шетел және Отандық инвесторлар үшін тәукел ... ... ... ... ... жоғарылайды .Бұл нарықтағы компаниялар мен лизинг алушылар үшін тиімді болатын еді.
* PR-рейтинг алға шығады.
Осы мәселелерді жою және лизингтің даму ... ... үшін ... ... ... ... ұйымдастыру арқылы кең масштабты жарнама кампанияларын өткізу арқылы болады.
Жалпы, лизингіге ... салу ... ... ... ... сондай - ақ, жоғарыда айтылған ... ... ... ... үшін ... ... ... дұрыс бәсекелестіктің дамуына жәрдем береді. және, осыдан лизинг қызметінің сапасы көтеріледі, ... ... ... ... ... ... ... дамуы жолында туындаған тосқауылды аймақта бірінші болып Қазақстан Республикасы жеңе білгендігі тұралы фактыны ... ... ... ... заңның оң өзгерістеріне қарамастан, мүдделі жақтан (лизингтік компаниялар, банктер, ... ... ... ... жою мақсатында заң органдарымен жұмысты жалғастыруды жоспарлайды. Бірінші кезекте, жедетілген амартизация нормаларын енгізу қажеттігіне қатысты. Бұдан басқа, қазіргі лизингтік компанияларда ... ... ... ... бір ... ... ... Оның мәні мынада: бос банктер бүгінде өздерінің еншілес лизингтік компаниялар қарапайым клиенттер - борышкерлерге ... тым ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі болашақта банктің еншілес құрылымы бола тұрып, лизингтік компаниялар елеулі түрде ... ... ... ... еді. Бұл ... пайыздық мөлшерлерде көрінуі мүмкін. Негізінде, осы айырмашылықта лизингтік компаниялардың ... ... ... ... үшін ... оңай қол ... құрал болуға көмектесер еді. Осылайша, Ұлттық Банк ... ... ... компанияларға қатысты кейбір шектеулерді алып тастайды деп үміттенемін .
Сонымен, қорыта келе лизинг туралы заңдардағы соңғы өзгерістер екі ... да ... ... бағытталған. Елдегі лизинг дамуы үшін құрылған қолайлы заң базасы барлық өндірістік сектордың дамуына дем беруші қозғалыс болады. ... ... ... ... құрғаннан басқа және бюджетке салық түсімін ұлғайтқаннан басқа, республиканың шикізат экспортына ... ... ... төмендетуге мүмкіндік береді және өндірістің әрі қарай өсуіне себепкер болады. ... ... ... нарықта мемлекеттік бағдарламалардың маңыздылығы жоғарылады. Бұл тенденциялар бірінші ден мына бағдарламаларға байланысты: , , , жобалары.
Ауылшаруашылығы басым ... ... ... сүйенеді. , жобаларын басты жүзеге асырушы АҚ. Ауылшаруашылығы нарығында бұл техниканы модернизациялаудың негізгі ... ... ... және ... ... мен ... ... нарығында бірінші орынды иеленеді.Агробизнесті дамытуға арналған мемлекеттік бағдарлама ауылшаруашылығы техникаларын пайыздық мөлшерлемені субсидиялауға баса мән береді. Ал, ... ... ... ... ... ... ол компаниясы.Мемлекеттік бағдарламалар бойынша арнайы техникаларды жеңілдікпен алуға мүмкіншішілтер көбеюде. Есептеулер бойынша ... мен ... ... ету ... ... ... 13-14 жыл. Ал елімізде бұл арнайы техникалардығ қызмет ету мерзімі одан жоғары.
Жалпы еліміздегі кәсіпорындар негізгі құралдарды жаңарту, жаңа ... ... алу үшін ... ... ... қаражат есебінен алады. Банктерден алынған несиенің пайыздық мөлшерлемесі жоғары болып табылады. Бұл құнның жоғарылауына алып келеді.
Мемлекеттік бағдарламалардың басты ... ... ... және ... ... ... ... жоғарылату.Бағдарламалардың авторларының айтуынша, еліміздегі физикалық және моральды тозған техникалар жоғары өнімділік пен ... ... ... ... ... ... үшін ... жетілдіру мен өнім өндіру потенциалын бұрынғы деңгейде ұстап тұру. Сонда да мемлекеттік бағдарламалар кіші және орта бизнесті дамытуға баса ... ... ... ... жетілдіріп, жаңарту арқылы дамытып елдегі экспорт мөлшерін көбейту болып табылады.
бағдарламасын айтпай кетпеу мүмкін ... ... ... ... ... тұрақты дамыту және даму деңгейін баланста ұстау. Мемлекеттік бағдарламаның үшінші және төртінші бағыты бойынша лизингтің пайыздық мөлшерлемесін ... ... ... ... ... бағытталған. Бағдарлама бойынша кіші және орта бизнесті өкілдерінің төлем ... ... ... ... ... ... қоры бағдарламаға лизингтік келісімшартты қаржыландыруға көмек беруде. Жаңа ... ... ... ... ... лизинг алушылар саны көбейді. Арнайы мамандандырылған техника мен жүк ... ... беру ... ... ... ... лизингтік келісімшарттарды қаржыландыруы лизинг нарығының жандануынаалып келді. Қордың сайтында он лизингтік компанияның ... бар. ... қор ... жол ... ... ... пайыздық мөлшерлемені субсидиялайды.
Елбасының бастауымен Үдемелі индустриялды - инновациялық бағдарламасында ескірген негізгі құралдарды жаңалау және ... ... ... ... ... Бұл ... символы ретінде, Қазақстанда жаңа техника мен технологиялық аумақтар құруға бағытталған. Осыған орай лизинг нарығы дамуы күтілуде. Қазіргі ... ... ... ... ... тартымды болып отыр.Қазақстан экономикасында лизинг нарығы жыл өткен сайын өсу дикамикасын тұрақтандыруда. Елдегі нарықтың дамуына мүмкіншіліктер көбейіп келеді, ... ... ... өз ... ...
Эксперттердің ойынша алдында айтылып кеткен тенденциялар лизинг нарығының дамуына әсер етеді. Мемлекеттік бағдарламаның жұмыс істеуі барысында жеке ... ... ... ... ... ... мәліметтер біле бастады. Мемлекеттік лизингтік компаниялар жеке компанияларға қызық емес секторға назар ... ... ... ... ... өз портфельдерін көбейтуге, бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатуға мүмкіншіліктер көп. Мұндай ... ел ... ... ... Бұл ... дағдарыстан кейінгі жылдары маңызды болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... оның ... жағы да бар. ... ... мемлекттік саясат негізінде ғана жұмыс істеп одан аса алмай қалады деген ойдамын. Себебі, мемлекет ... ... ... компаниялар капитал тартуға байланысты сұрақтарды шеше алмай қалады. Монополия жайлап, нарықтың диверсификациясы орын ... ... ... арттыру үшін:негізгі қорларды жаңғырту үшін даму институттарына жеңілдікті шарттар ... ... ... ... ... бөлінетін болады; басым бағыттар бойынша инновацияларды енгізу үшін жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... өндіруде сабақтас салалар қалдықтарын пайдалану мүмкіндіктерін зерделеу, тез салынатын, және үйлер технологияларының трансферті). ... ... ... мақсатында тұрғын үй құрылысы саласында жаңа технологияларды ... ... ... ... ... ... етілетін болады.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы техникалары мен жабдықтарының лизингі бойынша сыйақы ставкасын субсидиялау жолымен ауыл шаруашылығы техникалары мен ... ... ... кәсіпорындарды мемлекеттік қолдау тетігі іске асырылатын болады.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді қолдау, сондай-ақ ... ... беру және ... ... ... ауыл ... техникасының, арнайы техниканың және технологиялық жабдықтың лизингін дамыту, агроөнеркәсіптік кешенде сақтандыру ... ... ... ... ету, ... ... алудағы қазақстандық қамту үлесін ұлғайту жолымен де жүзеге асырылатын болады. Негізгі қорларды жаңарту үшін отандық кәсіпорындарға жеңілдікпен кредит беру және ... Жыл ... ... Даму ... кәсіпкерлікті дамыту қоры>> АҚ (бұдан әрі - КДҚ АҚ) ... ... ... жеңілдікпен кредит беруге кредиттер бойынша ставкаларды субсидиялау және жеңілдікті жағдайлармен жабдықтар лизингін беру үшін ... ... ... ... өнімнің және технологиялық үдерістердің сапасын көтеруге ынталандыру. Прогрессивті стандарттар мен техникалық регламенттер енгізілетін болады, оларды сақтау үшін ... ... ... ... оның ... ... ғылыми ұйымдардың көмегімен белсенді түрде іздестіретін, әзірлейтін және ... ... ... үшін ... ... ... қазіргі басты лизингті дамыту тармағы болып табылады.Лизингтік компанияларға өндірісті қаржыландыру кезінде ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілердің өтінімдерді болмаса да, лизингке одан әрі беру үшін ауыл ... ... ... ... ... алуды жүзеге асыруға мүмкіндік беру.
Осы саланың дамуын қолдау жер ... ... ... ... және мемлекеттік органдардың сала кәсіпорындарының тауарларын, жұмыстарын және қызметтерін басымдықпен сатып алуы жолымен жүзеге асырылатын болады.Ауыл шаруашылығы ... ішкі ... АҚ ... ... ... ... ... шартпен лизингке сатып алу есебінен қамтамасыз етіледі. Отандық машина жасау өніміне ішкі сұраныс отандық машина ... ... ... ... ... кредиттер бойынша сыйақының бір бөлігін өтеу тетігін ... ... ... ... машинасын жасау өніміне атқарушы биліктің мемлекеттік органдары, олардың аумақтық органдары мен ведомстволық бағыныстағы мекемелер үшін ... ... ... алу ... ... ... ... жұмыстарды жүйелеу үшін лизинггік компанияларда лизингке берілуі мүмкін әртүрлі құрылғылардың ... ... ... ... ... қажет.Сонымен бірге құрылғыларды сатып алу - сату туралы бекітілген келісімдерде көрсетілген шарттарды дұрыс бағалау, ... ... ... ... шешімдер қабылдау және лизингтік компания үшін оның шарттарын жақсарту мүмкіндіктерін қарастыру қажет.Осындай жұмыстар толық ... ... ... ... ... ... екінші кезеңі басталады.
Лизингтік компаниялардың лизинг операцияларын жетілдіру механизмі жоғарыда көрсетілгендей болса, бұл ... ... ... ... ... ... жақсы деңгейде дамиды деген ойдамын. Қазақстанның лизинг операцияларын ... үшін ... ... ... интеграциялық процестерді ескере отырып масштабы үлкен механизм жасалынған. Екінші жасалған механизм лизингтік операциялардың ішкі ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстанның кәсіпорындары үшін арнайы жасалынған. Жалпы алғанда, еліміздегі лизинг ... даму ... ... ... шешу ... ... ... қарқынды дамытуға мүмкіншіліктер бар.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасында жүргізіліп жатқан жұмыстар ішкі нарықта лизингтік операциялардың болашақта дамуына мүмкіншілік тудырып отыр. Ескірген ... ... ... және ... ... ... ... асыру, өндірістің төмендеу кезеңінен шығу, көшпелі кезеңде экономиканы тұрақтандыру қажеттілгі лизингтік қызметтердің жылдам өсуіне жағдай жасайды. ... ... ... АҚ ... беру мен ... ... орны ... төлемдер сомасы есептелді. АҚ лизинг нарығында көшбасшы компания екені талдау барысында анықталды.Тиімді шарттары арқылы еліміздің ауылшаруашылығын дамытудың ... ... ... ... ... инвестициялық құрал ретінде қолайлы саясатты заңдастырып, соңғы жылдарда толық нормативті базаны дайындады. Өкінішке орай, заңмен айқындалған жеңілдіктер жергілікті ... ... ... ... ... ... ... құралдарын жаңартудың перспективті әрі қажетті құралы лизинг нарықтық экономикағы орны:
* Негізгі құралдар базасының ескіргендігі;
* Банк несиесі алдындағы ... ;
* ... даму ... ... алынуы;
* Ресей және Белоруссия елдерімен интеграция процесінің жалғасуы;
* > жобасының құрылысы.
Еліміздегі лизинг нарығының қарқынды дамуына ... ... ... ... ... жылдың қорытындысы бойынша мемлекеттік ойыншылардың нарықтан шығып қалуы ;
* ... ... ... ... базаның жетілмегендігі;
* нарықта қадағалаушы органның болмауы;
Тағы бір айта кету керек, лизинг несиенің арзан ауыстырмасы деп ... ... ... ... ... қаржыландырудың айқын артықшылықтарды бар, бірақ несиелеу дағдылары және қаржылық ағымдарды бағалау қамтамасыз етілмеген несиеде сияқты ... ... ... ... ... үшін ең тартымды кезең жойылып барады (көбінесе кіші бизнес үшін), бұл келесіде тұжырымдалған, жеткілікті құралдарсыз іс ... ... аса ... ... ... ... ... банктер кепілдік беруді талап етеді (банк шығындарын өтеуге ... ... аз ... ие болса да лизинг келісімінің объектісі жоба үшін құнды болуы мүмкін).
Сайып ... ... ... ... инвестициялық жобаларына қызмет етудің тиімді құралы болды. Бірақ Қазақстандағы лизингтің потенциал өте зор, мемлекетпен де және ... ... де ... жұмыс жасалған, сонымен қатар алда көп жұмыс бар.
Қазақстанда қаржылық лизингтік қызметті жедел дамыту үшін ... ... ... ... ... ... оның ... экономиканың нақты секторларын несиелеу мәселелерін аз уақыт аралығында тек қана ... ... ... болады. Ceбeбi, қaзipгi кезде елімізде жұмыс icтеп тұрған қаржылық ... ... ... ... ... әлі ... емес. Дегенмен Қазақстанда қаржылық лизинг нарығында қызметінің үлкен даму потенциялын байқауға ... ... ... ... ... ... ... даму бағдарламаласы жетіспейді, бұның аумағында келесі элементтердің бірі болған:
* ұсынылатын қызметтердің ... ... ... мамандандырылған кадрларды қосатын, лизингтік қызмет көрсетулер нарығының инфраструктурасының дамуы ойластырылған;
* ұзақ мерзімді лизингтік келісімдерде банк тарапынан кең спектрлі ... ... (3 ... ... ... жүйесінің дамуы, мысалы, лизинг кезінде 100% кепілдіктен құтылу үшін кепіл болу керек;
* қабылданған шаралармен қатар (халықаралық лизинг ... ... ... жоқ ... ... шегінде шетел инвестицияларды тартудағы кешенді шараларды күшейту.
Лизингтік нарықтың дамуына мемлекеттік бағдарламалар өз үлесін ... ... ... ... ... өз қаржысымен қамтамасыз етіп, бағдарламаларды жүзеге асырады. Ал, мемлекеттік емес лизингтік компаниялар мемлекеттік ... ... ала ... Бірақ, мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыруға атсалыса алады. Банк негізінде құрылған компаниялар лизинг дамуына өз үлестерін қосуда. Еліміздің экономикасы дамуы үшін ... ... ... ерекше орын алады. Жоғарыда аталған ұсыныстар мен автор ұсынған лизингті жетілдіру механизмі арқылы жалпы лизинг нарығын дамытуға болады деп ... ... ... барсында мен мұндай ұсыныстар жасар едім:
* Нарықта қадағалаушы органның ... ... ... мамандарды дайындау;
* Бәсекеге қабілетті ортаны қалыптастыру;
* Салық жеңілдіктерін ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағдарламаларды тиімді пайдалану;
* Лизингтік компаниялардың жүйелі жұмыс істеу механизмін қайта қарау;
Соңғы кезеңдерде жүргізілетін жұмыстарды жүйелеу үшін ... ... ... берілуі мүмкін әртүрлі құрылғылардың түрлері бойынша мәліметтер ... ... ... ... ... сатып алу - сату туралы бекітілген келісімдерде көрсетілген шарттарды ... ... ... ... ... ... ... қабылдау және лизингтік компания үшін оның шарттарын жақсарту мүмкіндіктерін қарастыру керек. ... ... ... ... ... ... ... жолдаған жолдауы 12.12.2012ж
* Газман В.Д Оқу құралы, Москва: Экмос 2006 ж
* Газман В.Д. Оқу ... ... дом ... 2008
* Мақыш С.Б Оқулық,Алматы: ИздатМаркет, 2007 ж
* Тайбасаров Ж.Қ, Қасқатаев Н.М, Тайбасаров Ж.Ж Оқу құралы, Астана: Дәуір, 2005 ж
* ... К.А, ... А.С, ... А.И ... ... 2000 ж
* ... С. > Оқу ... Алматы: Қазақ университеті, 2008 ж
* Смағулов А.С практикум, Алматы: Агроуниверситет, 2000 ж
* Камали Қ.М Оқу ... ... ... 2005 ж
* ... Ғ.С ... Алматы: Экономика, 2005 ж
* Қазақстан Республикасының Салық Кодексі
* Қазақстан Республикасының Кеден Кодексі
* Қазақстан ... ... ... туралы заңы 2000 ж
* Қазақстан Республикасының ... ... ... М мақала, ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №3(49), 2005 ж
* ... ... ... ... ... ... АҚ ... сайты www.kaf.kz
* Аскарова З.Б Автореферат, Алматы: Экономика,2005 ж
* Халықаралық ... ... ... 3 том ... 2007 ж
* Сәбитов А.С Автореферат,Алматы: ҚазЭУ, 2010 ж
* Смағулов А Автореферат, Алматы: Жибек жолы, 2010 ж
* ... ... ... ... өткен конференция материалдары, Алматы: 2010 ж
* рейтинг агенттігінің 2010, 2011, 2012 жылдардағы мәліметтері
* АҚ 2010, 2011, 2012 ... ... ... Т мақала,Эксперт Казахстан: №19 2011 ж
* Мусина С.Т мақала, Қарағанды: ... ... ... ... ... ... 2009 ж
* ҚР ... ресми сайты www.goverment.kz

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лизингтің отандық нарықтағы даму жолдары31 бет
ҚР лизингтің мәселелері мен дамуы49 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Қазақстан ауыл шаруашылығы18 бет
Қазақстан ауыл шаруашылығында меншік түрлерінің дамуы11 бет
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь