Диспетчердің теміржолдық вокзалдардағы жолдық билеттерді шапшаң дайындауға арналған АЖ жетілдіру

КІРІСПЕ 8
1. ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ 10
1.1 Қазақстандық теміржолды құру жүйесі 10
1.2 Қазақстан теміржолының даму стратегиясы 11
1.3 Теміржол кассаларындағы ақпараттық технологиялар 12
1.4 Электрондық билеттерді сату жүйесі 13
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ 14
2.1 Деректер қоры негізіндегі автоматтандырылған жұмыс орны нұсқаларын таңдау. 14
2.2 АЖО.ның тілдік құралдары. 17
2.3 Автоматтанған жұмыс орнын сұрыптау. 20
2.4 Жұмыс орнын автоматтандыруда деректер қорын пайдалану 22
2.5 MS Access деректер қорын басқару жүйесі 26
2.6 Деректер қорының үлгісі 28
3. ТЕХНИКАЛЫҚ БӨЛІМ 30
3.1 «Теміржол кассасы» деректер қорын жобалау және құру 30
3.2 «Теміржол кассасы» деректер қорының құрылымы 31
3.3 «Теміржол кассасы» деректер қорының негізгі формалары 33
3.4 Сұраныстар мен есептер 37
4. ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ 39
4.1 Жоба жайлы жалпы ақпарат 39
4.2 Деректер қорын құруға кеткен шығындарды есептеу 39
4.3 Табысты анықтау және программалық өнімнің бағасы 42
4.4 Эксплуатациялау кезінде шығындардың есептелуі 43
4.5 Шығындарды өтеу мерзімі продукт 44
5. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ 45
5.1. Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың талдауы 45
5.2. Теміржол кассасы операторының жұмыс орнын ұйымдастыру 45
5.3 Жұмыс орнындағы техника қауіпсіздігі 47
5.5 Өндірістік жарықтандыру 51
5.6 Электр қауіпсіздігі 53
ҚОРЫТЫНДЫ 54
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 55
ҚОСЫМШАЛАР
Қазіргі таңда әртүрлі салада жұмыс істейтін (қаржы, өнеркәсіп) және әртүрлі көлемдегі (қызметкерлер саны бірнеше ондаған адаммен есептелетін шағын мекемелерден бастап, ондаған мың қызметкерлері бар үлкен корпорацияларға дейін) кәсіпорындар мен ұйымдарды автоматтандырудың кешенді кіріктірілген жүйелерінің нарығы қарыштап даму үстінде. Мұндай жүйелер мекеменің қызметін толығымен, сонымен қатар, бөлімшелер деңгейінде де автоматтандыра алады.
Диплом тақырыбының өзектілігі. Қазіргі кезде кешенді автоматтандыру әрбір мекеме үшін өзекті мәселеге айналуы келесідей себептермен түсіндіріледі [4]:
- ұйымдастырушылық және қаржылық тәуелсіздік деңгейінің жоғарылауы;
- шет елдік нарыққа шығу;
- бірқатар батыстық компаниялардың өз өнімдерін біздің мемлекетте өндіруге талпынуы;
- мекемелердің бизнес-процестерге бағдарлануы;
- нарықта шет елдік және отандық автоматтандыру жүйелерінің, оларды қолдану тәжірибесінің пайда болуы.
Мекемелерді автоматтандырудың қазіргі қарқынын есепке алсақ, ақпараттық технологиялар жолаушыларды тасымалдау сияқты адамның күрделі, әрі көпқырлы қызмет саласына да енгізілуі шартты құбылыс.
Көлік – Қазақстан өндіріс инфражүйесінің ең маңызды бөлімі. Оның тұрақты және нәтижелі жұмыс жасауы, экономиканы көтерудің және қайта құрулардың, бүтіндік қамтамасыз етуінің, ұлттық қауіпсіздіктің және ел қорғаныс қабілетінің, халық жағдайының деңгейінің жақсаруы және өмір сүруге қажетті тұрақтану шартымен келеді.
Экономиканы реформалаудың түбегейлі шарттарына және Қазақстанның геосаясаттық өзгертулеріне жақсы ойластырылған көліктік жүйе керек. Нәтижелі жұмыс жасау көліктік жүйелерде жолаушыларды тасуға автоматтандырылған есептер жүйелері жоспарланып енгізуде, вагондардың және контейнерлердің, локомотивтердің дислокация бақылауының, қолдану талдауының және вагондық бақтардың жөнге салулары, басқаруды компьютеризациялау тасымал процеспен замандас ақпараттық құралдардың негізінде жасалады.
Дипломдық жұмыс мақсатым - автоматтандырылған жұмысшы орындағы диспетчердің теміржолдық вокзалдардағы жолдық билеттерді шапшаң дайындауға және жолаушыларды тасулармен басқарумен өңделіп келеді.
Тап осы автоматтандырылған жүйе өңдеуіне арналған мақсаттарды шешуде шеңбер келесіге қажетті:
− Қазақстан Республикасының теміржолдық көлігі туралы, теміржолдық тасулардың облысында заң шығару туралы, жолаушы тасулардың ұйымы туралы қажетті мәлімет жинау және теміржолдық көлік сауда жұмысына.
1. Б.Бөрібаев, Б.Нақысбеков, Г.Мадиярова: «Информатика және есептеуіш техникасы негіздері», Алматы, 2005ж.
2. Майер Д. Теория реляционных баз данных. М., Мир, 1987.
3. Бойко В.В, Савинков В.М. Проектирование баз данных и информационных систем. – М.: Финансы и статистика, 1989.
4. Mіcrosoft Corporatіon/ Mіcrosoft Access. Руководство пользователя. СУБД для Wіndows, версии 2.0.
5. Access for Wіndows- для «чайниковң. Киев, Диалектика, 1996.
6. Тихомиров Ю., Мешков Л. Mіcrosoft для Wіndows –95 одним взглядом. Санкт-Петербург, BHV, 1996. Р. Джеммингс. Access в подлиннике. 1,2 том, Санкт-Петербург, BHV, 1997.
7. В.Манс. Mіcrosoft Access 2.0 М., Бинон, 1996. Информатика: учебник//Под ред. проф. Н.В.Макаровой. – М.: Финансы и статистика, 2000
8. Мартин Д. Организация баз данных в вычислительных системах. М., Мир, 1987
9. Дейт К. Введение в системы баз данных. М., Наука, Главное изд-во физ-мат. литературы, 1980.
10. Крамм Р. Системы управления қорыми данных dBaseІІ и dBaseІІІ для персональных компьютеров. М., Финансы и статистика, 1988.
11. Озкарахан Э. Машины баз данных и управление қорыми данных. М., Наука, 1989.
12. Т.Д. Куправа. Создание и программирование баз данных средствами СУБД. Издательство «Мир», Москва 2001г. Гради Буч. Объектно-ориентированный анализ и проектирование. М.: “Бином”, 2000.
13. Архангельский А. Я. Программирование в среде Delphi6. М.: “Бином”, 2001г.
14. Гайдамакин Н.А. Автоматизированные информационные системы, банки и базы данных. Вводный курс: учебное пособие. - М: Гелиос АРВ, 2009.- 368 с.
15. Голицына О.Л. и др. Языки программирования: учеб. пособие для ссузов / О.Л.Голицына, Т.Л.Партыка , И.И.Попов . - М: Форум; Инфра-М, 2010.
16. Дарахвелидзе П.Г., Марков Е.П. Программирование в Delphi 7. – СПб.: БХВ-Петербург, 2008. – 784с: ил.
17. Емельянова Н.З., Партыка Т.А., Попов И. Основы построения автоматизированных информационных систем: учебное пособие для студ. СПО. - М: Форум; Инфра-М, 2011.- 416 с.
18. Карпова Т. Базы данных. Модели, разработка, реализация: учеб. пособие. - СПб: Питер, 2008.- 304 с.
19. Моисеенко С. SQL : задачи и решения. - СПб: Питер, 2009.-256 с.
20. Основы автоматизированных информационных систем: Автоматизированные информационные системы (АИС): учеб. пособ. для вузов / разраб. В.Н.Кузубовым. - М: Совр. Гум. Ун-т, 2010.
21. Основы автоматизированных информационных систем. Обеспечение автоматизированных информационных систем: учеб. пособ. для вузов / разраб. В.Н.Кузубовым. - М: Совр. Гум. Ун-т, 2011.
22. Принципы построения автоматизированных информационных систем (АИС). Техническое и рабочеее пректирование АИС: учеб. пособие для вузов / разраб. В.Н.Кузубовым. - М: Совр.Гум.Ун-т, 2008.-102 с.
23. Бройдо В.Л. Архитектура ЭВМ и систем. СПб.: Питер, 2006. – 717 с
24. Грекул В.И. Проектирование информационных систем. М.: Интернет-Университет Информационных Технологий, 2005. – 299 с.
25. Кустов В.Н., Мусин К.А., Джумабеков Б.Д. Охрана труда в дипломных проектах. Алматы: КазНТУ, 1995г.
26. ГОСТ 12.1.004-91. Еңбекті қорғаудың стандарттар жүйесі. Өрт қауіпсіздігі. Қауіпсіздіктің жалпы талаптары.
27. ГОСТ 12.1.005-88. Еңбекті қорғаудың стандарттар жүйесі. Жұмыс зонасының ауасына жалпы санитарлы- гигиеналық талаптар.
28. ГОСТ 12.1.006-84. Еңбекті қорғаудың стандарттар жүйесі. Радиожиіліктің электромагниттік өрістер. Жұмыс орындардағы рұқсатылған деңгейлер және контроль жасауға талаптар.
29. Долин П.А. Справочник по технике безопасности. М: Энергия, 1985г.
30. О промышленной безопасности на опасных производственных объектах. Закон РК Алматы «Юрист» 2003г, 12 стр.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 8
1. ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ 10
1.1 Қазақстандық теміржолды құру жүйесі 10
1.2 Қазақстан теміржолының даму стратегиясы 11
1.3 Теміржол ... ... ... ... сату жүйесі 13
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ 14
2.1 Деректер қоры негізіндегі автоматтандырылған жұмыс орны нұсқаларын таңдау. 14
2.2 АЖО-ның тілдік құралдары. 17
2.3 Автоматтанған жұмыс орнын ... ... ... ... ... пайдалану 22
2.5 MS Access деректер қорын басқару жүйесі 26
2.6 Деректер қорының үлгісі 28
3. ТЕХНИКАЛЫҚ БӨЛІМ 30
3.1 деректер ... ... және ... ... қорының құрылымы 31
3.3 деректер қорының негізгі формалары 33
3.4 Сұраныстар мен есептер 37
4. ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ 39
4.1 Жоба жайлы жалпы ақпарат 39
4.2 Деректер қорын құруға кеткен шығындарды есептеу 39
4.3 Табысты анықтау және программалық ... ... ... ... ... өтеу ... продукт 44
5. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ 45
5.1. Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың талдауы 45
5.2. Теміржол кассасы операторының жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 55
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Қазіргі таңда әртүрлі салада жұмыс істейтін (қаржы, өнеркәсіп) және әртүрлі көлемдегі (қызметкерлер саны бірнеше ондаған адаммен есептелетін ... ... ... ... мың ... бар ... ... дейін) кәсіпорындар мен ұйымдарды автоматтандырудың кешенді кіріктірілген жүйелерінің нарығы қарыштап даму үстінде. Мұндай жүйелер мекеменің қызметін ... ... ... ... ... де ... ...
Диплом тақырыбының өзектілігі. Қазіргі кезде кешенді автоматтандыру әрбір мекеме үшін өзекті мәселеге айналуы келесідей ... ... ... ... және ... тәуелсіздік деңгейінің жоғарылауы;
* шет елдік нарыққа шығу;
* бірқатар батыстық компаниялардың өз өнімдерін біздің мемлекетте өндіруге талпынуы;
* ... ... ... ... шет ... және отандық автоматтандыру жүйелерінің, оларды қолдану тәжірибесінің пайда ... ... ... ... ... ... алсақ, ақпараттық технологиялар жолаушыларды тасымалдау сияқты адамның күрделі, әрі көпқырлы қызмет саласына да енгізілуі шартты құбылыс.
Көлік - ... ... ... ең ... ... Оның тұрақты және нәтижелі жұмыс жасауы, экономиканы көтерудің және қайта ... ... ... ... ... ... және ел қорғаныс қабілетінің, халық жағдайының деңгейінің жақсаруы және өмір ... ... ... ... ... ... түбегейлі шарттарына және Қазақстанның геосаясаттық өзгертулеріне жақсы ойластырылған көліктік жүйе керек. Нәтижелі жұмыс жасау көліктік жүйелерде ... ... ... ... ... ... ... вагондардың және контейнерлердің, локомотивтердің дислокация бақылауының, қолдану талдауының және вагондық бақтардың жөнге салулары, басқаруды компьютеризациялау ... ... ... ... құралдардың негізінде жасалады.
Дипломдық жұмыс мақсатым - автоматтандырылған жұмысшы орындағы диспетчердің теміржолдық вокзалдардағы жолдық билеттерді шапшаң дайындауға және ... ... ... ... ... осы ... жүйе ... арналған мақсаттарды шешуде шеңбер келесіге қажетті:
* Қазақстан Республикасының теміржолдық ... ... ... ... ... заң ... туралы, жолаушы тасулардың ұйымы туралы қажетті мәлімет жинау және ... ... ... ... Жолаушы тасулардың ұйымы жалпы негіздерін зерттеу, станциялардың жұмыс ұйымындағы жолаушы ... ... тасу ... ... жүйенің моделін құру.
* Физикалық деректер қорысының моделін құру.
* Жоба таңдалған түрін іске ... ... ... ... ... талабы жұмыс ыңғайлылығы болып келеді, кассир ... ... ... ... ... минимумын шығын қылу, не билеттік кассалар алдында кезектерді жоюға мүмкіндік береді.
Зерттеу объектісіне Алматы қаласындағы ... ... ... ... сонымен қатар жолаушы тасумен айналысатын ұйым жатады.
Бірінші, теориялық тарауда Қазақстандық ... құру ... ... ... ... ... ... заңында қаралған, тасушылар арасында қоғамдық қатынастар реттеуші және тасымал ... ... ... ... айналысатын ұйым, станциялардың жұмыс ұйымы және қолданылатын теміржолдық билеттердің осы шақ сатылу жүйесіне экспресс қаралады.
Екінші, негізгі бөлімде жалпы автоматтандырылған жұмыс орны ... ... ... қоры және ... ... ... жүйесі туралы түсінік, олардың қолданылу аймақтары, деректердің құрылымы, үлгілері, MS Access ДҚБЖ жайлы сөз болады
Үшінші, техникалық тарауда тарауда ... ... ... ... ... ... құрылған деректер қоры жобаланады, суреттеледі және түсіндіріледі.
* ... ... ... ... құру ... ... жолы өз ... ел экономикасы мен тұрғындардың тасымалдауға сұранысын толығымен қамтамасыз етіп келеді. 90-шы жылдардың өзіндегі экономиканың құлдыраған шағында да темір жол ... ... ... ... ... ... ... көтеріле бастаған 2000-2008 жылдары компания жылдық тасымалдау үдерісі көрсеткішін жеті ... өсім ... ... ... таңда Ұлттық темір жол компаниясы 1991 жылдары жасақталған өндірістік активтердің тозығы жетуіне байланысты едәуір қиындықтарға кезігіп отыр. 2020 жылдарға дейін ... ... жүк ... 54 ... ... локомотивтердің 68 пайызының, маневрлік локомотивтердің 82 пайызының пайдалану уақыты аяқталады. Бұл компания үшін ерекше ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементі болып табылады. Сондықтан, аталмыш проблеманы стратегиялық тұрғыда шешу ... ғана емес ... ... ... ... ... үйлестір моделі мен тарифті көтермей қалыпты ұстап тұру сұраныс иелерінің ұзақ жылдарғы талаптарына жауап бере алмайды. Қазақстан Республикасын стратегиялық дамытудың 2020 ... ... ... ... ... ... индустриялық инновациялық дамытудың 2010-2014 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасына, ҚР көлік инфрақұрылымын дамытудың 2010-2014 жылдрға арналған ... ... ... жол көлігін дамытуды ойдағыдай аяқтау қажет. Темір жол саласының атқаратын қызметі мемлекет және қоғам үшін барынша қолайлы әрі ... ... ... Сондықтан саланы реформалаудағы корпоративтік құрылыс мақсаты мен міндеті бір ғана ... ... ... ... 7-сінде ҰК>> АҚ Директорлар Кеңесінің шешімімен (№3 хаттама) ҰК>> АҚ стратегиялық ... 2020 ... ... ... ... ҰК>> АҚ миссиясы: .
Біз өзімізді тиімділігі аса жоғары, бизнес жүргізудегі әлемдік ... ... ... ... Бір ғана ... талабына жауап бере алатын Қазақстанның ұлттық көлік корпорациясы ретінде көреміз.
Компания қызметкерлері барынша ... қол ... ... инвестициялық ресурстарды өсіру маңызды екендігін ұғынуы тиіс. Осыған орай пайдалану қызметінде сапалық көрсеткіштерді түбегейлі ... : ... ... ... іске аз тартылатын телімдерді оңтайландыру, шикізатты және ... ... ... ... ... т. т.
Компания бәсекелестікті қамтамасыз ету мақсатында саланың құрылымдық жаңғыртылуында мынадай стратегиялық мақсаттар бар:
* жаңа басқару жүйесі ... сай ... ... құрылымдау,
* өндірісті және портфел активін оңтайландыру;
* өндірісті жаңғырту және еңбек өнімділігін кешенді жақсарту;
* компания сұранысына сай ... ... ... ... стратегиялық тапсырманы орындау;
* инвестициялық бағдарламаны тиімді жүзеге асыру;
* Стратегияны жүзеге асыру ұлттық экономиканың инфрақұрылымдық тұрақты өсу негізін ... ... ... сай және инвестициялық тартымдылығын арттырады.
+ Қазақстан теміржолының даму стратегиясы
Қазақстан темір жолы өз тарихында ел ... мен ... ... сұранысын толығымен қамтамасыз етіп келеді. 90-шы жылдардың өзіндегі экономиканың құлдыраған шағында да ... жол ... ... міндетін тоқталыссыз атқарды. Экономиканың тұрақтанып, көтеріле бастаған 2000-2008 жылдары компания жылдық тасымалдау үдерісі көрсеткішін жеті пайыздық өсім ... ... ... ... Ұлттық темір жол компаниясы 1991 жылдары жасақталған өндірістік активтердің тозығы ... ... ... ... ... ... 2020 жылдарға дейін компания паркіндегі жүк вагондарының 54 пайызының, магистральдық ... 68 ... ... локомотивтердің 82 пайызының пайдалану уақыты аяқталады. Бұл компания үшін ... ... ... ... ... отанымыздың көліктік инфрақұрылымының негізгі элементі болып табылады. Сондықтан, аталмыш проблеманы стратегиялық тұрғыда шешу компанияның ғана емес мемлекеттік деңгейдегі маңызды ... ... ... ... мен ... көтермей қалыпты ұстап тұру сұраныс иелерінің ұзақ жылдарғы талаптарына жауап бере алмайды. Қазақстан Республикасын стратегиялық дамытудың 2020 ... ... ... ... ... үдемелі индустриялық инновациялық дамытудың 2010-2014 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасына, ҚР көлік инфрақұрылымын дамытудың 2010-2014 жылдрға арналған ... ... ... жол ... ... ойдағыдай аяқтау қажет. Темір жол саласының атқаратын қызметі ... және ... үшін ... қолайлы әрі қолжетімді болуы тиіс. Сондықтан саланы реформалаудағы корпоративтік құрылыс ... мен ... бір ғана ... ... ... мамырдың 7-сінде ҰК>> АҚ Директорлар Кеңесінің шешімімен (№3 хаттама) ҰК>> АҚ стратегиялық дамытудың 2020 жылдарға ... ... ... ҰК>> АҚ ... .
Біз өзімізді тиімділігі аса жоғары, бизнес жүргізудегі әлемдік үздік тәжірибедегі үздіктердің қатарында Бір ғана акционердің ... ... бере ... ... ... ... корпорациясы ретінде көреміз.
Компания қызметкерлері барынша үнемділікке қол жеткізе отырып, инвестициялық ресурстарды өсіру маңызды екендігін ұғынуы тиіс. Осыған орай ... ... ... ... ... ... : ... локомотив өнімділігі, іске аз тартылатын телімдерді оңтайландыру, шикізатты және ... ... ... ... ... т. т. ... бәсекелестікті қамтамасыз ету мақсатында саланың құрылымдық жаңғыртылуында мынадай стратегиялық ... ... жаңа ... ... ... сай ... ... құрылымдау,
* өндірісті және портфел активін оңтайландыру;
* өндірісті жаңғырту және еңбек өнімділігін кешенді жақсарту;
* компания сұранысына сай машина құрылысы ... ... ... тапсырманы орындау;
* инвестициялық бағдарламаны тиімді жүзеге асыру;
* Стратегияны ... ... ... ... ... ... өсу ... қалыптастыру Қазақстанның бәсекелестікке сай және инвестициялық тартымдылығын арттырады.
+ Теміржол кассаларындағы ақпараттық технологиялар
ҰК>> АҚ ... ... АҚ 2010 ... 20 ... ... жаңа ақылы қызмет түрін, яғни интернет арқылы ... ... жол ... ... ... беру ... ... Аталған жоба бастапқы болып табылады, сондықтан ол үнемі жетілдіріліп отыратын болады. Алғашқы кезде жол жүру билеттерін қолма-қол жеткізіп беру қызметі ... мен ... ... жүзеге асырылатын болады, ал кейін осы қызметтерді Қазақстан Республикасының басқа да қалаларында көрсету жоспарлануда.
Темір жол ... ... ... және қонақ үйлерге қала ішінде жеткізіп беру қызметін курьер жүзеге ... Жаңа ... ... тек ... ... ғана көрсетілетін болады.
Билеттерді интернет арқылы рәсімдеу тәулік бойы, ал оларды жеткізу дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 11.00-ден 19.00-ге дейін жүзеге ... күн ... ... ... ... дейін поезд жөнелтілгенге дейін бір тәулік бұрын қабылданады, ал билет 6 сағаттан аспайтын уақытта жеткізіледі.
Курьер билетті талап етілген ... ... ... ... ... ... ... сомаға қолма-қол төлем жүргізіліп, қол қойылғаннан кейін береді.
+ Электрондық билеттерді сату жүйесі
Электрондық ... ... жаңа ... ... және ... жобасы АҚ қызмет сапасын арттыру бағытындағы шараларының жалғасы ... ... ... ... 2013 ... ... Астана вокзалында билеттерді электрондық сату орталығы жобасы пилоттық түрде іске қосылады. ... кем ... 450 мың ... ... ... деп жоспарланған.
Теміржол вокзалындағы электрондық сатылым орталығында тиісті ... ... ... ... кассалар орнатылады. Мұнда жолаушы өзіне қажетті билетті қолма қол ақшаға немесе банк карточкасы арқылы сатып ала алады.
Сонымен ... ... ... ... e-Tenge, ... Yandex ақша ... электрондық ақшамен билет сатып алу мүмкіндігі қарастырылады.
Билеттер қазіргідей чек түрінде басылып шығады. Автоматтандырылған бір касса арқылы тәулігіне 250 билет ... АҚ ... ... сату ... ... ... ... жол билеттері сатылымын арттырып, жолаушыларға қызмет көрсету сапасының жақсаруына ықпал ететінін айтады.
1.1-сурет. ... ... сату ... ... ... ... қоры ... автоматтандырылған жұмыс орны нұсқаларын таңдау.
Автоматтанған жұмыс орны (АЖО) не болмаса шетел терминологиясында ... ... ... маманның жұмыс орны, бұл жер тұлға мен арнайы қызметті орындауды автоматтандырылған түрде жүзеге асыруға арналған құралдар мен қамтамасыз ... ... ... ... ДК ... ол қажет етілген жағдай да басқа қосымша электрондық құрылғылармен қамсыздандырылады: дискілік сақтағыштар, басып шығару құрылғылары, оптикалық оқу құрылғылары немесе штрихтік ... ... ... ... ... АЖО және ... ... желілерімен байланысқан құралдар және т.б.
Дүние жүзінде IBM PС ... бар ... ДК ... АЖО ең көп ... ... есептегіш техниканы пайдалану бойынша арнайы дайындығы жоқ пайдаланушыға бағытталған. АЖО-ның маңызды ... ... ... ... ... ... АЖО және ДК локальдік желіге ал кейде қуатты ЭЕМ-мі бар есептегіш желілерге бірдей уақыт ішінде ену мүмкінлігі кезінде тиісті ... ... ... ... болады.
Қазіргі уақытта көптеген кәсіпорындарда ауыл шаруашылығын басқарудың таратылған жүйе концепциясы жасалуда. Оларда иерархияның ... ... ... ... және көп ... ... ... көзделеді. Бұл жүйелерде төменнен жоғарыға мәліметті жоғары деңгейде қажет етілгендерін жіберу ұйымдастырылады. Сонымен қатар мәліметті өңдеу ... ... ... және ... ... ... ... банктерінде сақталу керек.
Таратылған басқару ойларын жүзеге асыру үшін басқарудың әрбір деңгейіне және ... ... ... маманданған персоналды компьютер негізінде автоматтанған жұмыс орнын құру талап етілді. Мысалы, экономика саласында осындай АЖО да ... ... ... және аптимизациялауға, әртүрлі мәліметтік жүйеде және шешімдердің әртүрлі ... үшін ... ... ... ... ... объектісі үшін оларға сәйкес келетін АЖО-ны қарастыру керек. Бірақ кез-келген АЖО-ны құру ұстанымдары жалпы болу ... ... ... ... ... ... ... түсіндірейік.
Жүйелілік. АЖО-ны құрылымы функционалды белгіленуі бойынша анықталатын жүйе ретінде қарастырайық.
Икемділік. Барлық жүйелердің құру ... ... ... үлгі ... арқасында мүкін болатын қайта құрушылыққа негізделген жүйе.
Тұрақтылық.Оның ұстанамы АЖО жүйесі негізгі қызметінің ауытқушы ішкі және ... ... ... қарамастан күштілігіне сүйенеді. Бұл оның бөлек бөліктеріндегі ол қылықтар дұрысталған болу керек, ал жүйе ... ... тез ... қайта қалыптасуы керек деген сөз.
Нәтижелік. АЖО нәтижелілігін жүйені құру мен ... ... ... ... көрсетілген ұстанымдардың тарату деңгейінің интегралдық көрсеткіші ретінде қарастыруы керек.
АЖО қызметі күткен нәтижені қызметті дұрыс таратылуы кезінде және ұйтқысы компьютер болып ... ... ... ... құрылымы мен адам арасындағы қысымы кезінде бере алады.
Қазіргі ... ... ... құру өте ... мәселе. Бірақ АЖО-ны ұйымдастыру мен қызметі кезіндегі осы енгізілімнің таратылымы жақсы нәтижелерді әкеле алады. АЖО тек ... ... және ... ... өсу құралы ғана емес, сондай-ақ мамандардың сайлануы ыңғайлылық құралы да болады. Осы ... адам АЖО ... ... буын ... қала береді.
Өндірістік кәсіпорындарда АЖО мәліметті жоспарлау, басқару, өңдеу және шешімді қабылдаудың өзіндік құрылымы ретінде Автоматтандыру Жүйесін Басқару (АЖБ) ... АСУ ... ... ... ... ... АЖО - бұл әр ... арнайы жүйе, техникалық құрылғы мен бағдарламалық қамтамасыздандыру тобы және ол нақты ... ... ... ... ... ... ... дизайнер, дәрігер, кітапханашы, ұйымдастырушы, зерттеуші мұражай қызметкері.
Сонымен қатар бұл жерде АЖО-ның ... ... оның ... ... қамтамасыз етілуі тиіс жалпы талаптар тізімін беруге болады, ал нақты айтсақ:
* Мәліметті ... ... ... бар ... ... ... ... істеу мүмкіндігі;
* Эргоэкономиканың негізгі талаптарын орындау; оператор,
* АЖО кешенінің элементтері мен қоршаған орта арасындағы қызметті рационалды таратуды; ... ... ... ... АЖО құрамының ыңғайлылығы; адам - операторының психологиялық факторларын ескеру; АЖО формалары мен ... ... ... және ... АЖО жүйесінде жұмыс жасайтын ДК жоғары өнімділігі мен ... ... ... санатына программалық қамсыздандырудың парапарлығы;
* Күрделі процесстердің максимальді автоматты деңгейі;
* ... АЖО ... ... ... қамтамасыз етуіне ыңғайлы талаптары;
* АЖО-ны жұмыс құралы ретінде пайдаланатын маманның максимальді жайлылығын және қамсыздығын қамтамасыз ететін басқа ... ... жүйе ... ... ... мәліметтік бағдарламалық және ұйымдастырушылық.
Техникалық жүйе туралы жоғарыда аталған еді. Алдында көрсетілген АЖО-ны құратын техникалық жүйе тобына объектінің жады ... ... ... басқа АЖО мен байланысы құралдары мен байланыстың басқа құралдарын (телефон, телекс, телефакс) қосу керек. Мәліметтік жүйеге, негізінен ... ... ... ... ... қорында сақталып мәліметтер массивтері жатады. Сондай-ақ бұған мәліметтер қорын басқару жүйесіде енгізілген.
Бағдарламалық қамтамасыздануда операциялық жүйелер, сервисті бағдарламалар, АЖО тағайындалуы ... ... ... ... ... шешуге бағытталған және локальдік ұстаным бойынша жасалған қолданбалы бағдарламалар мен пайдаланушының үлгі қалыпты бағдарламалары болады. ... ... ... ... ... графикалық мәлімет пен жұмыс істеуге арналған бағдарлама пакеті қосылады.
АЖО-ның ұйымдастырушылық ... ... ... ... ұйымдастыру, дамыту, кадрді даярлау және әкімшіліктендіру. Соңғысына жұмысты жоспарлау, жіктеу, бақылау, талдау, реттеу, АЖО-ны пайдаланушының ... мен ... ... ... ... АЖО ... өте қиын болса, ол пайдаланушы да арнайы дағдысы болмаса, онда пайдаланушыны оның негізгі автоматтанған жұмыс ... ... ... ... ... оқу ... ... мүмкін. АЖО қызметін жүзеге асырғанда (бұл оның функционалдануы деген сөз) ағымдағы ... ... ... ... оның ... процесстерін бейнелейтін әртүрлі шараларын анықтау тәсілдері қажет.
АЖО-ны жоспарлау тәсілдері оның ... ету ... ... алмайды, өйткені АЖО-ның қызметінің дамуы пайдаланушылардың өзі мен оның даму ... ... ... ... құралдары ақырғы (соңғы) пайдаланушы көз қарасы жағынан тәсілдік құралдарын тарату болып табылады, ол ... ... ... құралдарын таратуды және ақырғы пайдаланушыға барлық қажет ... ... ... ... береді.
+ АЖО-ның тілдік құралдары.
АЖО-ның тілдік құралдары пайдаланушы ... ДЭЕМ ... бір ... ... үшін ... Оларсыз оқу процессі, диалогты жасау, қатені табу мен дұрыстау мүмкін емес. ... ... ... ... олар ... ... емес болу керектігіне негізделеді. Егер процедуралық тіл берілген әрекет орындалуын көрсетсе, процедуралық емес-бөлшектенусіз бұған қажет етілген әрекетті ... ... ... Ақырғы пайдаланушылар мәліметтік қамтамасыздықты тарату процессін толық білмеу керек болғандықтан, АЖО интеллектуалдығының жоғарылығына ... оның ... ... ... ... ... болуы керек.
АЖО тілдері пайдаланушылық - ... және ... - ... ... ... Бұл пайдаланушылардың сұрыпталу ерекшеліктеріне байланысты олар тек маманданған жарамдылық бойынша ғана емес, сондай-ақ қызмет жағдайының иерархтясына оқылғандығына, шешуші мәліметтер түрі ... ... ... ... ... қарамастан, қарапайым тілді пайдалану клавиатура арқылы күрделі емес нәтижелерді алу үшін алып құрлымды енгізу ... үшін ... да ... ... ... бере ... ... керек.
Кез-келген тілде сияқты АЖО тілдерінің негізін алдын-ала анықталған терминдер және ... ... ... арқылы терминдерді ауыстырып немесе толықтырып жаңа түрлерін белгілейді) құрайды. Бұл АЖО-ны жоспарлаған кезде АЖО-ның терминологиялық негізін арнайы түрмен сұрыптау қажеттілігіне ... ... ... синтаксистік құрылымын және терминдер мен бірлескен түрлері аралығындағы семантикалық қатынасын анықтау). Осыған байланысты АЖО-ның қарапайым сұрыпталу қажеттілігі туындайды, ... ... ... кейбір пайдаланушылық режимдерінде көрсету мүмкіндіктері бойынша: сандық, мәтіндік, аралас. Ал өте күрделі ... АЖО ... ... ... ұйымдастырылуымен анықталады. Тіл мүмкіндіктері көп жағдайларда пайдаланушы мәліметтік қамтамасыздықты таратуға сәйкес келетін формальді құрылымды құра алатын ережелер тізімін анықтай ... ... ... ... ... ... мен құрылымдар кесте түрінде (кестелік АЖО) немесе арнайы түрдегі операторлар болып бекітіледі.
Пайдаланушының тілі АЖО-ны диалог түрлері бойынша да ... ... ... құралдары ақыр соңында пайдаланушыға қажет білімнің тілдік құрылымын ... АЖО ... бір ... ... ... ... болатын түрлері оқу немесе жұмыс процессі кезінде пайдаланушының белсенділігін, сондай-ақ пайдаланушы құралдарымен АЖО-ны дамыту қажеттілігі арқасында көзделуі мүмкін. АЖО-ны жасау ... бар ... ... ең көп ... ... ... ... диалог, форманы толтыру диалогы, гибридті диалог, үйренбеген пайдаланушы диалогы, мәліметтің бекітілген кадр көмегіндегі диалог. ПЭЕМ-мен ... ... ... АЖО ... ... түрде тіл құрылысын үйренуден басталады. Бұл тәсілдің өзгертілімінің бірі меню ... ... ... Ол ... берілген ПЭЕМ нұсқаларының біреуі немесе бірнешеуі таңдалады.
ПЭЕМ-мен сол түрде ынталандыратын форманы пайдалану диалогы ... ... ... ... ... формаларды толтырады, содан кейін талдайды және өңдейді.
Гибридті диалог пайдаланушымен де, ПЭЕМ-мен де ынталандырылады. Үйренбеген пайдаланушы диалогы кезінде ПЭЕМ жауаптарына ... ... ... ... ... Олар пайдаланушыда оған не істеу керектігі туралы күмәнділікті қалдырмайды.
Мәліметтің ... ... ... ... ... ПЭЕМ жауапты бар болатын тізімнен таңдайды. Бұл жағдайда пайдаланушы өте қысқа жауаптарды енгізеді, ол негізгі ... ... ... ... түрі АЖО ... да анықтай алады, мысалы,үйренбеген пайдаланушының диалогтық құралдары бар АЖО. АЖО-ның бұнда белгі бойынша сұрыпталуы пайдаланушының ... түрі ... ... ... Мысалы, меню тәсілі бойынша диалогы бар АЖО басқарушы персоналына жатқызылатын пайдаланушы-экономистке орынды емес, өйткені ... ... ... ... ... ... болады.
АЖО-ны тарататын бағдарламалық құралдар көз қарасы жағынан қарастыратын ... онда ... өте кең ... мүмкін. Олар программалау тілдері бойынша, пайдаланушыға программалаудың процедуралық құралдарды беру мүмкіндіктері бойынша, пайдалану процессі кезінде бағдарламалық жүйенің ... ... ... ... мәліметтер қорын басқару жүйесінің бар болуы, пайдаланушы тілдерінен трансляторы мен интерпретаторы бойынша, қатені табу мен жою құралдары және т.б ... ... ... ... ... ... бағдарламалар пакеті (ҚБП) нақты қосымшаға жүйенің байланысын қамтамасыз ету үшін ... бола ... ... ... ... ... ... құрамына диалогты құру мен негізгі есептік функцияларды қамтамасыз ететін әртүрлі бағдарламалық компоненттер, сондай-ақ ... ... ... ... ... анықтама жүйелері, мәліметтер қорының өзі құрамында, мысалы, негізгі мәліметтер, диалог сценорит, ережелер, басқарушы шектері, қате тізімі және т.б ... ... ... ... ... ... оның құрамын анықтайды және АЖО-ны әртүрлі белгілері бойынша сұрыпталу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
АЖО шектерінде ... ... ... ... қамтамасыз ететін құралдарды қолдануы бойынша оны екі үлкен класқа бөледі: қамтамасыз ететін және интеллектуалды. Екеуі де әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушысы бола алмайтындығы туралы алдын-ала айта алатын пайдаланушылар да болды. Мысалы, қызмет ... ... ... жұмыс ерекшелігіне қарай интеллектуалды АЖО-ны талап етпейді (өзінің тікелей қызметінде).
Ұйымдастырушылық басқару саласындағы АЖО-ға қызмет ететіндер төмендегідей бөлінеді:
* Мәліметті;
* Анықтамалық;
* Есептегіш;
* ... ... ... ... ... ... және ... бағытталған (даталогиялық және фактологиялық) бөлінеді.
Мәліметті-анықтамалар АЖО-лар қандай да болмасын басқару процессіне қызмет етеді. Есептегіш АЖО-лар құрамы бойынша әртүрлі және ... ... ... ... ... Олардың көмегімен бір-бірімен байланысқан және байланыспаған ұйымдастырушылық-экономикалық мәселелерді құруға және шешуге болады немесе АЖО қызмет ету кезінде ... ... ... ... ... ... ... мәтіндік мәліметтерді өңдеу мен генерациялануына және мәтін семантикалық түрде талдау туралы ұсыныстарды өңдеу генерациясына арналады.
Даталогиялық түрдегі интеллектуалды ... ... ... және ... ... кең ... негізделеді. Сондай-ақ осы жағдайда пайдаланушы мәлімет қоры мен тілін өз бетінше өзгерте алады және диалогтың мүмкіндіктерімен құбылта алады. Бұл АЖО-ларда ... қоры жоқ. Бұл ... ... ... да ... ... ... беретін ережелерді жинақтау мүмкін емес деген сөз. Құрама компонент түрлеріндегі білім қоры АЖО-ның ... ... ... ... ... АЖО ... жұмыс жиналған тәжірибемен оның негізіндегі логикалық нәтиже көмегімен басым түрде анықталады.
Ұйымдастырушылық басқарудың автоматтану түрінде таратылатын негізгі бірнеше ... ... ... ... ... мәліметтер мен факті арасындағы байланыс пен жүйені анықтау үшін оларға талдаумен бейнесін ... ... ... ... ... ... ... және бейнелеу);
* Мониторинг (АЖО қызметін тұрақты бақылау мен алынған нәтижені бекіту);
* Жоспарлау (әрекеттің берілген келісімін қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... ету);
+ Автоматтанған жұмыс орнын сұрыптау.
АЖО индивидуальді, толық және ұжымдық болады. ЭЕМ жүйесінің нәтижелі ... етуі үшін ... және ... ... ... ... ... АЖО жұмысын ұйымдастыруға талапты қатаңдату керек және бұндай жүйедегі әкімшіліктендіру функцияларын нақты анықтау керек. ... ... АЖО ... ... ... тұрақты даму мен жетілдіруге икемдену керек. Ондай жүйеде мыналар қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... құралдарына максималды жақындығы;
* Диалогты режимде жұмыс істеуі;
* Эргономика талаптарына сәйкес АЖО-ның ... ... ... ... ... процесстерді максималды автоматтандыру;
* Мамандардың шығармашылық белсенділігін ынталандыратын еңбек талаптарының моральді қанағаттануы;
* ... өз ... оқу ... шешілетін мәселелерді мәліметті және есептегіш деп бөлуге болады. Мәліметтік мәселелерге кодтау, сұрыпталу, жинау, құрылымдық ұйым, дұрыстау, сақтау, ... және ... ... ... ... мәселелерде арифметикалық және мәтіндік сипат пен қатынастың оңай есепті және логикалық ... ... Олар ... ... ... және ... жұмыс уақытының үлкен бөлігін алады.
Есептегіш мәселелерді қалаптастырылатын және қалыптаспайтын болып екіге ажыратылады. Қалыптастырылатын ... ... ... ... ... және екі ... бөлінеді: тікелей есептеу мәселелері және математикалық үлгі негізіндегі мәселелер. Тікелей есептеу мәселелері ... ... ... ... Ал ... ... ... математикалық есептерді пайдалану керек.
Соңғы уақытта толық түрде қалыптастырылмайтын мәселелерді шешу құралдарын жасауға үлкен көңіл бөлінген. Олар семантикалық деп аталады. Бұндай ... ... ... ... ... кезінде және көбінесе толық емес мәлімет шарттарында шешім қабылдау кезінде ... ... ... ... ... ... ... техникалық, мәліметтік, программалық және ұйымдастырушылық. Сонымен қатар кіші жүйе түрлері де бар.
Техникалық қамтамасыздық, маманның делдалдарсыз жұмысын (программисттер, операторлар және т.б) ... ... ... компьютер негіз болатын техникалық құралдар қасиетін бейнелейді. Толық АЖО-ларда оңай компьютерлермен 4-6 адам ... ... ... ... ... кешеніне процессор, дисплей, пернелік тақта, мәліметтің магниттік жинағыштары, басып шығару құрылғылары және графо құрылғыштар кіреді.
Техникалық құралдар ... ... ... АЖО ... үшін ... ... және ... байланысының құралдарын жатқызады.
Мәліметтік қамсыздандыру - бұл локальді мәліметтер қорында сақталатын мәліметтер массиві. Мәліметтер, негізінен магниттік жадыларда ұйымдастырылады және ... ... ... ... ... ... бағдарламалық жүйесімен жүзеге асырылады. Ол мәліметті жазады, мәліметтік мәселелерді іздейді, есептейді, реттейді және шешімін табады. ... ... ... қоры бола ... қамтамасыздандыру АЖО-ның қызмет ету, жетілдіру және дамуын ұйымдастыратын, сондай-ақ кадрлар мамандығын даярлау және ... ... мен ... ... ... ... АЖО пайдаланушыларының құқықтары мен міндеттерін анықтаумен құжаттық рәсімдеуді көздейді. Бағдарламамен қамтамасыздандыру жүйелік бағдарламалық және қолданбалы түрде болады. Жүйелік ... ... ... жүйе мен ... ... ... табылады, мысалы, Бейсик алгоритмдік тіл. Жүйелік бағдарламалар мәліметтің рационалды технологиялық ... ... ... ... деп ... (олармен АЖО олардың қажеттілігіне байланысты біріктіріледі) операциялық жүйе мүмкіндіктерін кеңейтеді.АЖО жүйелерінде мәліметтік бкйланысты және АЖО-ның әртүрлі каналдар бойынша байланысып, қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыздануды пайдаланушы бағдарламамен әртүрлі мақсаттағы қолданбалы бағдарламалар пакеті құрайды. Пайдаланушылардың стандартты ... ... ... ... ... ... мәселелердің бағдарламалық шешімдерін белгілейді.
ҚБП (қолданбалы бағдарламалар пакеті) үлгі ұстанымы бойынша жасалған және арнайы мәселе класының шешімдеріне бағытталған. ҚБП ... ... ... ... түрі болып табылады. Олар алгоритмді қалыптастырады, осы класстарға мәселелерді шешу талаптарын өзгертеді, шешімді бақылайды, алгоритмге өзгертулерді енгізеді және т.б. ... ... ... ҚБП-нің диалогтық режимінде жасалады.
ҚБП-нің мысалдары: есептік операцияларды орындайтын әртүрлі құжатты қалыптастыруға арналған ҚБП, ... ... ... ҚБП, ... ... ҚБП ... ... АЖО-ны жасайтын ҚБП-ға өзгеше көңіл бөледі, олар әртүрлі мақсатта бола алады: кестені өңдейтін, мәліметтер массивін жүргізу, ... ... ... ... анықтамалар. Графикалық мәліметпен жұмыс істейтін пакеттер анық, және компактты күйде объектіге тән жағдайды, ... ... және ... ... ... бейнелеп береді.
+ Жұмыс орнын автоматтандыруда деректер қорын пайдалану
Деректер қоры-ақпараттық ... ... ... ... болып табылады. Ақпараттық жүйе өз алдына басқару функциясын орындау үшін әр алуан денгейдегі жұмыстарды ақпаратпен жабдықтаған объект туралы ... ... ... ... ... ... қатынас жүйесін білдіреді.
Деректер қоры деп- компьютер жадында сақтайтын, арнайы түрде ұйымдасқан, өзара ... ... ... ... ... мысалына: банктік жүйелер, кәсіпорындарда, автаматты түрде басқару жүйелері, авияция немесе темір жол билеттерін, ... ... ... ала белгілеу және тағы басқа жатады.
Пайдалану облысы бойынша келесі класстарды бөліп айтуға болады:
1)Ғылыми зерттеуге арналған;
2)Автоматталған жобаларға арналған;
3)Ұйымдастырушы басқарудағы ақпараттық ... ... ... ... қорын басқару жүйесін көптеген қолданушылар деректер қорын құру, енгізу, бірлесіп пайдалану және програмалау құралдардың ... ... қоры ... - мәліметтерді сақтауға арналған ұйымдасқан құрылым. Бұл деректер қорының ... ... ... ... ... ... ... тәсілдер мен әдістер кіреді [9].
Деректер қоры деректер қорын басқару жүйесімен (ДҚБЖ) тығыз байланысты. Бұл программалық құрылымдар кешені жаңа қордың ... ... оны ... ... ... редактрлеуге және ақпаратты визуалдандыруға арналған. Қор ақпараттарын визуалдау дегеніміз берілген критерий ... ... ... ... ... ... белгілі бір ретке келтіріп, безендіріп артынан баспаға немесе ... ... ... ... ... ... қорын басқаратын көптеген жүйелер бар.
Егер деректер ... ... ... ... ... және де қазіргі уақыттағы олардың даму перспективасын бағаласа, онда ... ... ... ... аймақтарын қолдану және таратудағы кең таралым класстарының үлгілі тізімін аламыз. Бұл тізім ... ... ... ... ... және ... барлық басқару мен өкімет органдар қорында қолданылады;
* өнеркәсіп, құрылыс және ауылшаруашылық өнімдері байланысты деректер қоры;
* экономика және ... ... ... ... қоры ... ... ... саудалық);
* әлеуметтік орта және халық туралы мәліметтен құралған фактографиялық әлеуметтік деректер қоры;
* көлік жүйесінің деректер қоры;
* мекеме және халық үшін ... ... ... және ... ... ... және ... кестесі, мекеме мен азаматтардың мекен-жайы және телефон нөмімірлері);
* табиғи ресурс ... ... ... ... ... деректер қоры (жер, су, жер қойнауы, биоқорлар, гидрометеорология, екінші қайтара қор және ... ... ... ғылыми зерттеулер негізі қамтамасыз ететін ғылыми мәліметтердің фактографиялық қоры және ақпараттары ;
* мәдениет және өнер саласындағы фактографиялық деректер ... ... ... ... яғни әр ... ... және ... машиналы сөздіктер.
Экономикалық есептерді шешу үшін қажет ДҚБЖ программалық қамтамасы өте кең және әр ... Оның ... әр ... ... мекеменің ақпараттық жүйесі құрылады (кішкенесіне ірісіне дейін). Деректер қорын қолдану аймақтарын дәстүрлі түрде үлкен көлемдегі әр ... ... ... адам ... ... алып жатыр. Ең бірінші деректер қоры мынадай ғылым негіздерінде, ядролық физика, химия, космановтика және тағы ... ... ... ... ... ететін ғылымда қолданылды. Алдағы уақыттағы компьютерлік технология мен қоғамның компьютеризациялануының дамуы деректер қорының адам ... ... ... ... және ... ... финансты-экономикалы жүйеге дейін әр түрлі мекемелерде қолдануға болатын мүмкіндікке әкеп ... ... ... ... ... ... болып өзінің мәні бойынша үлкен деректер қоры болып табылатын дүниежүзілік тор Internet табылады. Соған сәйкесті мұндай ... ... ... ... жаңа ... құралдардың басқаруын талап етеді [13].
Деректер қорының жаңа құралдарын өңдеу қажеттілігі мен олардың қолдану мүмкіндіктерін анықтайтын жаңа ... ... ... ... ... Біз ... осындай бес қосымшаны қарастырамыз.
* Жерді бақылау жүйесінің деректер қоры (EOSDIS). Жерді бақылау жүйесі (EOS - Earth ... System) 1998 ... ... NASA ... ... ... ұсынады. Олардың тағайындауы - атмосфера, мұхит, жер қабатының жағдайының ұзақмерзімді тенденцияларын зерттеумен бос емес зерттеушілерге ... ... ... ... жылына 1/3 Пбайт (Petabyte - 1015 байт) көлемінде ақпарат жеткізіп отырады. Бұл деректер бұрыннан бар ақпарат пен басқа ... ... (шет ел ... ... ... ... ... деп болжалды және де EOSDIS (EOS Data and Information System) деректер қорында бұрын соңды болмаған ... ... ... және ... еместерге ақпаратты қызмет көрсетуге арналған. Мысалы, оған жанартау құбылысы әсерімен және т.б ауа-райы шартының ... ... ... ... ... рұқсат ала алады деп болжанды. Міне, бұл жобамен байланысты туындайтын ең қиын ... осы. ... ... ... регламентті сипатта (мысалы, күнделікті мәліметтердің жаңаруы) болатын сұраныс көлемі мен үлкен қарқындағы ақпараттың көптеген ... ... ... Нәтижелі қарау мехмнизмі және қажет ақпаратты іздеуді өңдіру.
* Электронды сауда.Қазіргі уақытта ... ... - ... ... ... түрдегі сатып алудың электронды дайындауының тауар каталогына тез ... ... ... ... бар. ... ... мүмкін аралық буыны болып электронды делдал деп болжанады. Делдалдар ... ... ... ... ... ... ... мысалы, бірнеше катологтан киімдік заттар. Соңғы сатып алушыға делдал сатып алудың тез дайындалуы жолын ұсынады.
EOSDIS жобасы сияқты, электронды сауда ... ... ... ... ... ... желілік әрекеттестігін болжайды. Олардың айырмашылығы, EOSDIS-та бір бас ... мен оның ... ... бар, ал ... ... көптеген жабдықтаушы мен көптеген тұтынушының барын түсіндіреді. Сонымен қатар, қатысушылар бұл ... ... ... ... ... ... және де өзінің жеке жабық ақпараттық жүйесі болуы мүмкін. Осындай түрдегі жобалармен байланысты ең қиын мәселелер ... ... ... таралған аутентификацияның жоғарысенімді құралдары мен ақшалай сома аударымы болуы қажет.
* Денсаулық сақтаудың ақпараттық жүйесі.Дәрігерге жұмыс жасау барысында көптеген ақпарат ... ... ... Мысалы, бір пациенттің ауру тарихы әр түрлі емханада, клиникада, сақтандыру мекемесінде болуы мүмкін. Толық мағлұматты алу үшін олардың бәрін ... ... ... ... ... ... ... диагностика құралдары туралы мағлұмат беретін көптеген жүйелер мен деректер қоры бар.
Емдеуші дәрігердің жазбасы, тексерудің ... ... ... ... ақпарат, медициналық сақтандыру келісім шарты әр пациент үшін электронды түрде бекітіліп, келесі қолдануға рұқсат етіліп қалуы тиіс. Денсаулық сақтау ... ... ... сай ... ... ... баға, сапа, жаппай қолжетерлік сияқты медициналық қызмет көрсетудің сипатына түбегейлі әсер етуі мүмкін. Міне, осындай ұқсас ... іске ... ... ... ... ... ... ақпараттардың әр текті көздерінің интеграциясы. Қажет жасырын деңгейін қамтамасыз ететін бақылау рұқсатының құралы. Денсаулық сақтау жұмыскерлерінің әр түрлі категориясы үщін ... ... қол ... ... ... жариялымдар. Баспа кәсіпкерлігінде денсаулық сақтау сферасындағыдай алдағы уақытта бірқатар терең қзгерістер күтіп тұр. Мысалы, кітаптар мен мақалаларды электронды түрде сақтау және ... ... ... ... ... ... тез ... мүмкін болып барады. Онан әрі, жариялым ұғымының өзі кеңейіп келеді - ... ... ... ... ... аңдатпа, басқа жолдама элементтерден тұруы мүмкін. Бүгінгі күнде қол ... ... ... ... EOSDIS ... қорының өлшемінен асады, ал алдағы уақытта оның өлшемі ... ... өсуі ... деп ...
Бұл өзгерудің табиғи салдары баспа мен білім беретін сфераны жақындатуы мүмкін. Аз ғана студенттерге оқылатын лекциялар орнын алады - ... ... ... мен ... ... ... және ... тренинг элементінен құралған электронды құжаттар. Мұндай өнім көптеген студенттер қажеттілігін қанағаттандыруы мүмкін. Мұндай перспективамен байланысты келесі зерттеу бағыттарын белгілеуге ... ... ... ... ... ... ... мен жіберілуі. Типтік құжат мегабайттан гигабайтқа дейінгі диапазондағы мәліметтер объектісі өлшемінен ... және ... ... ... ... ... етеді. Интелектуальды меншікті қорғау. Оны қайта сатуға тыйым салу, ақпаратты қолданғаны үшін ... ... ... ... алу ... ... көлемдегі ақпараттың ұйымы және оларға рұқсатты қамтамасыз ету.
* Ұжымдық жобалау. Ірі және қиын ... ... ... ... ... таңда бірнеше тәуелсіз компаниялардың біріккен жігерімен іске асырылады. Осындай ұқсас жобаларға жататын ақпараттың өмір сүру уақыты онжылдықпен есептелуі ... ... ол ... ... және ... ... ... физикалық шындық болмас бұрын, құрастырылған шешімдер - жұмыс қасиетін зерттеу, бұйымды құрастыру ыңғайлылығы, жұмыс жасаудың дұрыстығы үшін компьютерді үлгілеу сатысынан ... ... ... ... ... ... шыққанға дейін басталады да, ұзақ уақытқа дейін жалғасады, содан кейін ол ... ... ... тәжірибе жүзіндегі нұсқаны, тарихи дамуды көрсететін ақпараттық кескін үйлесімнің ұлғаюына әкеп соғады. Әр түрлі құрастыру сферасы үшін әр ... үлгі және ... ... ... әр текті құрастыру аспаптық жүйесін қолдану сипатталады. Және де құрастыру ... ... ... ... ... ... ... яғни сол бір конструкция компоненті аспаптық жүйенің әр түрлі ... ... ... ... Сол ... ... жобалаумен байланысты келесі есептерді қисынға келтіруге болады.
Кейбір бұрын аталған сфера сияқты бұл жерде де ... ... ... әр ... көзінің интеграция есебі қозғалады.
Ұжымдық жобалау біріккен рұқсат ... ... қоры мен ... бөліну механизмінің жаңа үлгісін талап етеді.
Моделдеу мен құрастыру сияқты әр текті процестің бірге орындалуын жөнге салу үшін ... ... ... ... ... ... негізіндегі жұмыс ағынының басқару құралы қажет
+ MS Access деректер қорын басқару жүйесі
Деректер қорын ... ... - бұл ... Ол ... ақпарат деректер қорына енгізілінеді, сұрыпталынады, сүзбеу жүргізілінеді, қажет ақпарат ізделінеді, ... ... ... ... көшірілінеді.
Деректер қорындағы бағандар өрістер деп аталады, ал жолдар - ... ... саны ... ... ... ... ... максималды саны - 255.Өрістер мен олардың қасиеттерінің жиынтығы деректер қорының құрылымын анықтайды. ... жоқ ... ... да ... қорысы болып табылады, өйткені оның құрылымы бар.
Деректер ... ... ... Оның құрылымын құрастыру.
* қадам. Құрылымды ақпаратпен толтыру.
Access-ті жүктеген ... ... ... ... ... жасауға арналған мәзір пайда болады.
Жұмыс жасаудың режимдері және объектілері
Кестелер - жазулар ... ... ... ... ... не сақталынады соның бәрі оның кестелерінде сақталынады. Олардың құрылымы және мазмұны бар. ... ... ... ... ... ... ... және олардың өлшемдерін анықтау қажет. Кестенің әрбір өрісіне ерекше ат беріледі. Содан кейін қандай типті деректер әрбір ... ... ... ... Өріс ... мәні ... режимінде ғана көрсетілінеді.
Сұраныстар - толтырылған деректер қорысымен жұмыс жасауға арналған негізгі объект. Деректерді өзгерту, таңдау және талдау ... ... ... Олар ... ... ... деректерін өзгертуге, талдауға және қарауға болады. Қорының байланысқан кестелерінен деректердің күрделі таңдауын ... және ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік береді. Нәтижелі кестелер тек жедел жадыда сақталынады, ал бірақ оларды сақтауға болады.
Формалар - ... ... ... және бір жазуды көру үшін және т.б. ... үшін ... ... ... ... ... табылады. Формалар деректерді енгізуге, оларды түзетуге, қосуға және ... ... ... ... Бір ... өз ара байланысқан кестелермен операциялар істеу үшін формаларды құруға болады.
Есептер - бұл деректерді ұйымдастыру және баспаға пайдаланушыға ... ... ... ең ... құралы.
Макростар - бұл белгілі бір операцияларды орындайтын макрокомандалар жиынтығы. Ол қорымен жұмыс жасауын автоматтандырудың құралы ... ... - бұл Visual Basic for ... (VBA) ... ... жазылған программа.
Жұмыс жасаудың режимдері:
* Оперативті режим - терезеде ақпарат жүйенің мәселелерін шешу, яғни ... ... ... ... ... ... ... - объекттің құрылымын, макетін құру немесе өзгерту.
Деректер түрлері:
* Мәтіндік - ... ... ... ... талап етпейтін сандар (255 таңбаға дейін).
* Сандық - есептеулер ... ... әр ... ... ... деректер.
* Мерзім/уақыт - мерзім және уақыт туралы ақпарат сақтау.
* Ақшалы - ... ... және ... бөлігінде 15 таңбаға дейін, бөлшек бөлігінде 4 таңбаға дейін дәлдікпен жүргізілінетін математикалық есептеулерде қолданылатын сандық деректер.
* Memo - көп ... ... ... Санауыш - арнайы сандық өріс. ... Access ... ... ... ... арнайы реттік нөмерін береді.
* Логикалық - екі мүмкін мәндерден тек біреуін ғана қабылдай алады (иә, жоқ).
* OLE объекттің ... - Access ... ... ... ... объект.
* Гиперсілтеме - әріп және цифрлардан құрылған және гиперсілтеме адресін көрсететін жол.
Кестелерді құру:
Access-ті ... соң ... ... ... ... ... Ол арқылы дайын деректер қорысын ашуға, жаңа деректер қорысын құрастыруға немесе ол үшін ... ... ... ... ... қоры ... ауыстыру қосқышын таңдаймыз және OK батырмасын шертеміз. Файл новой базы данных сұхбат терезесі ... ... ... ... атын және оның ... көрсетеміз. Сохранить батырмасын шертеміз. Деректер қорының терезесі пайда болады. Мұнда 6 астарлы бет орналасқан. Кестені ... үшін ... ... ... ... ... ... Новая таблица сұхбат терезесі пайда болады. Мұнда ... ... 5 ... ... ... ... ... - кесте өрістердің атауларын бағандардың тақырып жолдарына енгізу арқылы құрылады.
* Конструктор - кесте өрістердің атаулар тізімін және ... ... ... қасиеттерін көрсету арқылы құрылады.
* Мастер таблиц - ... ... ... көмегімен. Ол дайын тізімнен өрістерді таңдауға мүмкіндік береді және мұнда жүзден аса әр түрлі кестелердің түрлерінің шаблондары ... ... ... - ... ... ... ... қорысынан немесе электронды кестеден көшіру арқылы құрылады.
* Связь с таблицами - ... ... ... ... ... ... ... жасау арқылы құрылады.
+ Деректер қорының үлгісі
ДҚ-ның құрылымы, оның негізіне салынған деректер үлгісімен анықталады. ДҚ-ның әр ... ... бар, ... ... ... ... үлгі және т.б. ... кезде ең тараған реляциялық деректер үлгісі болып келеді. Реляциялық әдісте мәліметтер екі өлшемдік кестелер ретінде бейнеленеді.
* Иерархиялық ... ... ... үлгі ... ... принципі бойынша құралады, яғни объектінің бір типі басты болады, ал басқалары- төменде ... ... ... ... орнатылады, яғни қандай да бір басты типі үшін объектінің бірнеше бағынышты типтері бар. Бағынышты ... ... ... ... болу ... ... ең ... түйіні (атрибуттардың жиыны) түбірлі деп аталады. Деректер ағаш ретінде иерархия сияқты болады. Бұл деректер үлгісі ... ... ... ... ... ... ал бұл өрістер осы сегментті сипаттайды. Сегменттер типтер бойынша бөлінеді, ал әр тип берілген ұзындығымен және ... ... ... ... ... ... ... екі байланысқан сегмент қорытындылық (жоғарғы деңгейдегі) және туылған (төменгі деіңгейлі) деп аталады. Иерархиялық құрылымда ... ... жоқ, ... ... ... деп аталатын сегмент бар. Бұл сегментте әдетте ... ... ... одан да ... деңгейлердегі сегменттерде ашылатын қасиеті бар объектінің идентификаторы болады.
Физикалық деңгейде бұл үлгіні жетілдіру үшін тізбекті, индексті- тізбекті, тура, ... тура ... бұл ... ... сегменттерді орналастыратын есте сақтау құрылғыларда деректерді орнату бірнеше стандартты әдістері пайдаланады. Сегменттерді ... ... ... ... ... тәртібі орнатылады. Сегменттерге орнатылған қатынау тәртібі сұраныс тілдің процедіурлығын жалпылайды және қолданушыдан иерархиялық жазба ағашының бұтақтары арқылы өтетін деректерге ... ... ... ... ... Бұл ... ... бірі болып саналады.
Физикалық деңгейде деректердің көптілігін талап ететін реализацияның қиындығы ДҚ- ның үлкеюіне әкеледі.
Басқа кемшіліктер ретінде келесілерді ... ... жою ... үлкен дұрыстығын талап етеді, өйткені қорытынды сегменттің жоюы тудырған сегменттерді де жоюға әкеледі.
* тудырған сегментіне ... тек ... ... ... ғана ... ал ол ДҚ- ға ... жауап қайтару уақытын үлкейтеді.
* Желілік деректер үлгісі. Желі принципі ... ... яғни кез ... ... типі ... ... ... типті тудыра алады және бірнеше басты типтер үшін бағынышты болуы мүмкін.
Желілік ... ... ... ... ... Желінің түйіндері ретінде жазбаның бөлек экземплярлары болады. ... ... ДҚ- ға ... ... ... Бөлек түйінде бірнеше басты түйіндері сияқты бірнеше бағынышты түйіндері бар болғандықтан, бұл ... ... тура ... ... етеді. Жазба- түйіндері арасындағы байланыс үшін екі экземплярды байланыстыру үшін барлық экземплярлар тізбекте ... ... ... бар. ... ... үлгісінің негізгі құрылым жиын болады. Сұлбада анықталған жиынның әр типі үшін жиын ... ... ... ... ... бірге жиын мүшесінің жазба типінің кез келген саны ... ... ... әр экземпляры бір ие- экземплярдан және жазба- мүшелерінің бір немесе одан да көп ... ... - ... әр ... ... ие ... мен оған сәйкес жазба- мүшенің экземпяры арасындағы иерархиялық байланысты келтіреді. Бұл жиынның тек бір жазба- мүше экземпляры жиынның тек бір ... ғана ие ... ... салдары болады. ие жазбаның әр экземпляры сәйкес жазба- мүше экземплярлармен байланысу әдісі желінің сұлбасында ... ... ... ... әдістерінің бірі, сұраныстарды өңдеудің үлкен жылдамдығын қамтамасыз ететін, жазба- иесінің ... ... ... ... ... экземплярлары арқылы өтетін және жазба- иесінің экземплярына қайта келетін көрсеткіштердің тізбегін орнатуы болады.
Желілік үлгінің басты кемшілігі жады құрылымның қиындығында ... ... ... ... және жоғын білу керек. Нәтижесінде сұраныс тілі процедурлық болады және бағдарламалық білімді қажет етеді.
* ... ... ... ... ... бұл ... бағдарламалық тілдердегідей мағынаны береді. Барлық қазіргі деректер қорлар бүтін типті, нақты типті, символдарды және жолдарды, календарлық ... ... ... ... ... - бұл ... ... типті потенциалдық деректер жиынтығы. Домен 2 элементпен анықталады- мәліметтер типі мен ... ... ... ... Егер бұл ... ... тең ... онда мәліметтердің экземпляры домендікі болады.
Қатынас- бұл арнайы көріністі тақырыптан және денеден тұратын екі ... ... ... бұл ... ... ... ... әр қайсысы қандай да бір доменде анықталған, сонымен бірге атрибуттар мен анықталу доменнің арасында ... ... ... бар.
* ... ... деректер қорын жобалау және құру
Жаңа деректер қорын құру үшін ең бірінші оның құрылымын жобалап алу ... ... ... қорын құру жұмысының схемасы көрсетілген. Деректер қорындағы деректер кестеде сақталады, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... талдау және деректер қорының құрылымын құру
Деректерді енгізу
Деректер қорын бақару ... ... ... деректерді өңдеу
3.1-схема. Деректер қорын құру жұмысының схемасы
Деректер қорын құрғанда оған қандай деректер ... олар ... ... ... ... ... болады, деректер түрі қандай болады, деректер қанша сақталынатындығын және қандай құжаттарды алу ... ... ... ... деп ...
Деректер қорының құрылымын құру және деректерді талдау. Деректер қорының құрылымын құру ... - ... ... ... байланысын анықтау болып табылады.
Деректерді енгізу - әр ... ... ... ... ... ... Осыдан кейін деректер қорын басқару жүйесінің мүмкіндіктері пайдаланылып, құжаттарды құру жұмысы анықталады.
+ деректер қорының құрылымы
Кез-келген деректер қорын құру үшін ... ... ... ... ... ... ... қоры төрт кестеден тұрады: , , және .
кестесінде жолаушылардың аты, фамилиясы, әкесінің аты, паспорт ... және ... ... түрі толтырылады.
3.1-сурет. кестесінің құрылымы
кестесінде жолаушыларды билеттің нөмерімен байланыстыратын код, вагон номері, орын номері, т.б. ақпаратпен ... ... ... ... ... ... байланыстыратын код, поездардың келу, кету уақыты, тоқтайтын жері және қанша уақытқа аялдап ... ... ... ақпарат ала ламыз.
кестесінде поездардың типі, жүру кестесі толтырылады.
Осы кестелердің ақпараттары бір-бірімен байланысу үшін ... с ... ... меню ... ... ... ... кіреміз. Келесі 3.1-суреттен кестелердің байланысу түрлерін көре аласыздар.
3.2-сурет. Кестелердің байланысу тәсілдері
Кестелерді байланыстыру ... біз ... ... ... форма және қорытынды есеп құру үшін ортақ пайдалана аламыз.Ол жұмыстың өнімділігін арттырып, касса жұмысын жылдамдатады.
Келесі суретте ... ... түрі ...
3.3-сурет. кестесі
Келесі суретте кестесінің ... көре ... ... ... ... ... олар осы кестеге келіп түсе береді. Кестедегі мәлімететрді ... ... және ... ... ... Егер ... деректер типін, ұзындығын өзгертетін болсақ, конструтор режимі арқылы жүзеге асырамыз.
3.4-сурет. ... ... ... ... ... - қолданушығы деректерді ыңғайлы түрде көру, басқару және жұмысты оңайлату үшін арналған. Басты форма ... ... бір ... ... ... ... деректер қорының басты формасы жолаушылар, поездар және билеттер батырмаларынан тұрады.
Формалар мәліметтердің енгізу жылдамдығын жоғаралатады және олардың ... ... ... ... батырмаға кіру арқылы жаңа форма ашамыз. Сонымен қатар ... ... ... басты формадан шығып кете аламыз.
3.5-сурет. деректер қорының басты формасы
Келесі 3.4-суретте формасының үлгісі көрсетілген. Деректер қорына ... ... ... ... үшін ... ... және өшіру батырмалары арқылы жүзеге асырамыз. Форма интефейсі қолданушыға ыңғайлы болу үшін суреттермен безендірілген.
3.6-сурет. ... ... кіру кіру үшін ... ... ... ... - бұл белгілі бір операцияларды орындайтын макрокомандалар жиынтығы. Ол ... ... ... ... ... болып табылады.
3.7-сурет. Билеттер формасына кіру макросы
Билеттер формасында іздеу жүйесі ұйымдастырылған, уақыты және баратын жері ... ... оңай таба ... Және ... арқылы өзіізге қажетті ақпаратты көре аламыз
3.8-сурет. Билеттер формасы
Ақпарат батырмасын басқанда ... ... ... ... ... ... ... болады. Мұнда билеттің нөмері және суретімен көрсетіліп береді.
3.9-сурет. Билет бойынша толық ақпарат
3.10-сурет. формасы
+ Сұраныстар мен ... - ... ... ... ... ... ... бойынша амалдарды анықтайтын, арнайы түрде сипатталатын қажетті құрал болып табылады. ... ... ... ... деп аталатын жаңа кесте немесе жаңартылған кесте болып табылады. SQL сұраныстар тілі айнымалы реляциялық ... ... SQL ... ... ... ... ... өшіру, құрылымын өзгерту) және кесте мәліметтеріне (таңдау, қосу, өшіру, өзгерту) амалдарын орындауға арналған. SQL тілі ... емес тіл ... ... ... ішкі программадағы ұйымдастыру, енгізу- шығаруды басқару операциялары қамтылмайды. SQL-ді пайдаланудың екі әдісі бар:
1) ... ... ... ... ... сұраныстарды даярлау мен орындау болып табылады.
SQL тілінде жолаушы туралы мәлімет алу коды:
SELECT Пассажиры.ФИО, Поезд.[Код ... ... ... INNER JOIN ... ON ... ... = ... INNER JOIN (Пассажиры INNER JOIN Билеты ON Пассажиры.[Код пассажира] = Билеты.КодБилета) ON ... ... = ... ... ... ... ... - бұл деректерді ұйымдастыру және баспаға пайдаланушыға қажетті түрде шығарудың ең тиімді құралы.
3.10-сурет. ... ... ... ... Жоба ... ... ... негізгі мақсаты деректер қорын басқару жүйесі арқылы темір жол кассасы жұмысын автоматтандыру үшін деректер ... құру ... ... Ол бізге жолаушылар жайлы жылдам ақпарат енгізуге, іздеуге және сұрыптауға, диспетчер жұмысын автоматтандыруға толық мүмкіндік береді.
ЭЕМ-да жүзеге асырылған бұл ... ... ... және ... ... өтеу ... есептеу үшін алдымен
* деректер қорын құруға ... ... ... есептеу;
* деректер қорын құруға кеткен шығындарды(материалға, жалақыға кеткен) есептеу;
* амортизациялық төлемдерді ... ... ... ... ... табысты және программалық өнімнің бағасын анықтау қажет.
+ Деректер қорын құруға кеткен шығындарды есептеу
Материалдар
Теміржол кассасы жұмысын ... үшін ... ... құру ... келесі материалдар (жылдық норма бойынша) қолданылды:
4.1-сурет. Материалдар.
Материалдар
Саны, дана
1 данаға кеткен баға, тенге.
Суммасы, тенге.
Компьютер
1
80000
80000
Принтер
1
30000
30000
Windows 7 операциялық жүйесі
1
11400
11400
Магниттік дискілер ... ... ... кететін шығын
2
1250
2500
Қорытынды
123320
125800
Сонымен материалдарға және құрылғыларға кететін шығын
С = 125800 ... ... ... жұмсалатын шығын
Электр энергиясына жұмсалатын шығын келесідей есептейді:
, ... W - ... ... W=16,8кВт;
Т - жұмыс уақыты;
S - тариф, 1 кВтч=13,28 тг ... - бір ... ... ... - бір жылдағы айлар саны.
тенге
Жалпы материалдарға кететін шығын: 125800+ = 190053,95 теңге.
(матер) + (электр)
Жалақыға кеткен шығынды есептеу:
Жұмыскерлердің жылдық ... ... қоры ... және қосымша жалақыдан тұрады және ол келесі формуламен есептеледі:
ФОТ=Зосн+Здоп, ... Зосн - ... ... - ... жалақы.
Жұмыскерлердің негізгі жылдық жалақысы келесі формуламен есептеледі:
Зосн=P*З*12, (4.3)
мұндағы: Р - жұмысшылардың ... - бір ... ... ... 40000 ... = 1 * 40000 * 12= 480000(тенге)
Қосымша жалақы негізгі жалақының 10% құрайды және ... ... ... = 0,1* ... ... = 0,1 * 480000 = 48000;
Жылдық еңбекақының жалпы қоры:
ФОТ= 480000 + 48000 ... ... ... ... шығаруды есептейміз:
(4.5)
Мұндағы, ПО - зейнетақылық қорға ... ... - ... ... ... ... бөліп шығару ФОТ - еңбекақы қорының 10% құрайды және ... ... ... ... ... әлеуметтік мұқтаждыққа бөліп шығару тең болады:
тенге
Амортизациялық төлемдердің ... ... ... амортизация нормасы 25% құрайтынынан шығады және келесі формуламен есептеледі:
(4.6)
Мұндағы, НА- ... ... - ... құны ... және ... ... ... амортизациялық төлемдер келесіні құрайды:
тенге
Деректер қорын құруға кеткен шығындардың сметасы
Деректер ... ... ... ... ... ... 4.2 кестеде көрсетілген.
4.2 - кесте. Деректер қорын құруға кеткен шығындардың сметасы
Аты
Суммасы, тенге.
1. Материалдар (сонымен қатар электрэнергияға кеткен шығындар)
190053,95
2. ... ... ... ... ... ... анықтау және программалық өнімнің бағасы
Деректер қорын құруға кеткен программалық өнімнің бағасы келесі формуламен есептеледі:
Цс=Зим+Пр; (4.7)
мұндағы: Зим - ... ... ... кеткен шығындар;
Пр - жоспарланған табыс көлемі.
Табыс көлемі келесі формуламен ... Ур - ... ... (15-30% , ... ... 25%).
Жобаны жүзеге асыру бағасы келесі формуламен анықталады:
Цр=Цс+НДС ... НДС - ... ... ... ... ... ... бағасы келесі формуламен есептеледі:
Цр=Цс+0,12*Цс; (4.10)
Шығарылған формулалардың көмегімен деректер қорының экономикалық көрсеткіштерін есептейік:
Пр=797825,952*0,25=199456,488 тен.
Цс =199456,488+797825,952=997282,44 ... ... ... =1116956,33 тен.
Жобаны жүзеге асыру бойынша ескерілген ... ... 4.3 ... ...
4.3 - кесте Деректер қорын бағасын есептеу бойынша негізгі көрсеткішер
Атауы
Әріптік белгілеу
Суммасы, тен.
1.Деректер қорын жасауға кеткен шығындар
Зим
797825,952
2. Табыс
Пр
199456,488
3. Деректер ... құру ...
4. ... ... ... ... ... кезінде шығындардың есептелуі
Деректер қорын қолдануға байланысты сатып алушының ағымдағы жылдық шығындары келесі формуламен есептеледі: ... ... Зтек - ... қорын қолдануға байланысты сатып алушының ағымдағы жылдық шығындары;
Тм - компьютерлердің тапсырманы орындау уақыты;
См - ДК - ді ... ... бір ... ... - ... ... қатысқан компьютерлер;
Цим - жобаның нарықтағы құны;
Тс - деректер қорын қолдануға ... ... ... қорын қолданудан алатын ағымдағы шығындарының жылдық экономдауы келесі формуламен:
Рэк = Зр-Зтек; ... Зтек - ... ... ... байланысты сатып алушының ағымдағы жылдық шығындары, 4.12 формуламен есептеледі;
Зр - тапсырманы орындауға кеткен шығындар (деректер ... ... ... ... ... : Тм - ... орындауға жұмсалған уақыттың көлемі величина (282 жұмыс күні);
См - жұмысшының бір сағат жұмыс істеу құны (1000 ... ... ... ... ... ... ... есептейік:
Зтек=24*10001+1116956,331=1140956,33тенге
Зр=282*8*1000=2256000 тенге
Рэк = 2256000-1140956,33=1115043,67 тенге .
+ Шығындарды өтеу мерзімі продукт
Теміржол кассасы жұмысын автоматтандыру жобасын ... ... және ... үшін ... ... ... өтеу ... келесі формуламен есептеледі:
Ток=ЦрРэк ; (4.14)
мұндағы: Цр - деректер қорын құру жобасын жузеге асыру және енгізу үшін кеткетін капитальды шығындар; ... - ... ... ... ... =1,01 ... ... деректер қоры 1,01 жылда өтеуге болады деп айтуға болады, ол шамамен 356 ... ... ...
* ... ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ
+ Қауіпті және зиянды өндірістік ... ... ... - бұл ... ... ... ... денсаулығы мен өмір қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі.
Ұжым мүшелері жұмыс кезінде келесі әсер ... ... және ... факторларына ұшырайды:
* электр тоғымен тигізу қаупі;
* өрт қауіптілігі;
* әлсіз жарықтану;
* нашар вентиляция;
* дұрыс емес ... ... ... қауіпті қосылыстары;
* шуыл;
* психофизиологиялық факторлар.
Монитор экранында электростатистикалық өрістердің ... көзі ... ... ... Олар ... ... бөлшектерін электрлейді, бұл жұмыс орнының жанында концентрациясын үлкейтеді. Мұндай концентрация қызмет көрсетуші ұжымның ... кері әсер ... ... ... ... ... аурулардың пайда болуына әсер етеді.
Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың ... ... ... ... өмір ... ... ... қарастырылады:
* оператордың жұмыс орнын ұйыдастыру;
* жұмысшылардың демалу және еңбек ету режимі;
* вибрация және шуылмен күресу шаралары;
* электрлену және сәулеленуден ... ... ... жарықтандыруды есептеу;
* бөлмені кондиционирлеуді есептеу;
* электроқауіпсіздік;
* өрт қауіпсіздігі.
+ Теміржол кассасы ... ... ... ... сүйенсек компьютерде ұзақ уақыт жұмыс істеу, әсіресе оның дұрыс орналаспауы ... ... ... ... себебі болуы мүмкін.
Бұл жағдайлардың белгілері қолдарда, білекте, шынтақта, мойын және арқада пайда болады және ... ...
* ... ... ... ... және ... қалуы;
* бас ауруы, жоғары сезімталдық және ашушаңдылық;
* аурулық түйсіктер, тамыр соғу немес ісушілік;
* бөгеліп қалушылық және ...
* ... және ... ... орны ... ... ... технологиялық құрылғы және жұмыс зонасының көлеміне байланысты ыңғайлы жұмыс позаында жұмыс орындалуын қамтамасыз етуі керек.
Еңбек операциялары қол жеткізу ... ... ... ... (қол жеткізу зонасының шегі алға созылған қол ұзындығымен анықталады). Әдетте қолданылатын еңбек құралдары және басқару органдары (минутына бір ... ... рет) ... жазықтығынан 300 миллиметрден артық емес аралықта оптималды зона ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орны көтеріліп бұрылатын орындықпен және аяққа арналған рационалды құрылымды тіреуішпен, тұрып жұмыс істейтін орын ... ... ... ... ... ... және демалысқа арналған орындықпен қамтамасыз етіледі.
Негізгі және қосымша құрылғының, технологиялық ұжымдастырушы ... ... ... ... көлемі бойынша жеткілікті өтуді және бос ауданды жұмыс орнының тұрақты немесе уақытша (профилактикалық қарау, күрделі жөндеу және технологиялық ... ... ... функцияналдануы және құрылуы қамтамасыз етуі керек, қызмет көрсетуші жұмысшылардың зона ішінде еркін қозғалуы қарастырылады.
Жұмыс жасаушы қол ... дене ... ... ... ... ... ... шегінде орналасса (заттардың үстінде), жұмыс зонасының өлшемі жақшада келтірілген ... ... ... ... ... ... және креслоның жұмыс зонасында орналасуы жөндеу, профилактикалық тексеру ... үшін ... ... және ... ... ... ... қол жеткізуді;жұмыс зонасын жылдам қабылдап, тапсыруды; ақпаратты енгізу және басқару құралдарының кездейсоқ әрекетке келмеуін; ыңғайлы жұмыс позасын және ... ... ... ету ... ... ... үлгісі
5.2-сурет. Жұмыс орнының ұсынылатын орналасуы
1 - оператордың жұмыс орны; 2 - ... 3 - ... 4 ... ... 5 - принтер; 6 қоректену көзі; 7 блок ... ... ... ... орнындағы техника қауіпсіздігі
Әрбір компьютерде жұмыс атқарып жатқан адам, мейлі ол маман болсын, немесе бірінші рет компьютерде отырса да, міндетті ... ... ... ... ... ... ... монитордың жарық шығаратын құбыры жоғары кенеуде болады. Аппаратураны, сым жүйелері мен мониторды дұрыс қолданбасаңыз, электр тоғынан ... ... және ... ... ... әкеп ... салынатын жағдайлар:
* байланыстағы сым жүйелерінің айырғыштарына тиіспеу;
* экранға қол тигізбеу және монитор мен пернетақтаның сыртқы жағын қолмен ұстамау;
* аппаратураны ... ... ... және ... ... мен ... ... мен пернетақтаның үстіне қоймау;
* су қолмен және дымқыл киіммен жұмыс істемеу.
Жұмыс істегенде:
* 60-70 см қашықтықта бүкшімей, еңкеймей, денені тік ... ... ... ... үнемі көзілдірік киіп жүретіндерге көзілдірікпен ғана жұмыс істеу керек.
* Дисплейде 20 минут жұмыс істеген соң, 5 ... ... ... ... аппаратураның дұрыстығын тексеру керек, ал егер төтенше дыбыстар естіле бастаса немесе пернетақтаның өзінен-өзі сөніп қалу жағдайы болса, жұмысты дереу тоқтатып, ... ... ... ... ақырын басып, қауырт соққылардың болмауын қадағалау;
* Пернетақтада жұмыс істегенде қолыңыз таза ... ... ... ... ... жатқан ақауларын өздігінен дұрыстауға тырыспаңыз.
Жүйелі блок. Компьютердің жүйелі блогы соқтықпайтын және толқындар (вибрациялар) компьютерге зақым тигізуі ... ... ... ... ... ... тұратын сымдар тек, компьютер сөніп тұрған уақытта ғана қыстырылуы немесе алынуы керек. Компьютерлер орналасқан бөлмеде темекі шегуге болмайды.
Монитор. Компьютермен ... ... ... үшін ең ... мониторды дұрыс қолдану керек. Төменде солардың кейбір мысалдары келтірілген:
* ... ... ... бұл - ... құрал. Егер сіз оны үстелден құлатып алсаңыз, онда сізге жаңасын сатып алу керек болады. Мониторды үстелдің шетіне емес, нық, орнында ... ... ... қою ... ... көзге көруге ыңғайлы болатын жерге орналастыру керек. Мониторды ... ... тік ... ... ... ... қойыңыз. Сіз, экранға, аздап жоғарыдан төмен қарап отырғаныңыз жақсы болады. Сондықтан экран аздап шалқайып тұруы тиіс - ... жағы ... ... ... ... ... жөнге салынуы дұрыс берілу керек. Өйткені сіз монитордың экранына көп уақыт бойы - үңіліп, қарап отыруыңыз мүмкін, егер оның ... ... ... сіз ... ... көздеріңізге зақым келтіресіз. Ең алдымен ағартқыш-қарайтқышты дұрыстап алу керек. Бейнені жарық қылып жіберуге ... - одан ... ... тез шаршайды, оны былай тексеріңіз: экрандағы қара түс сұрғылттау емес, нағыз қара болуы керек. Егер сіздің мониторыңызда фокусировка батырмасы ... онда оны, ... ... ... болатындай етіп бұраңыз.
* көптеген мониторларды шаң басып, олар тез кірлейді. Бұл шаңды әрдайым дымқыл шүберекпен ... ... ... ... істеп болған соң, мониторда да шаң жиналып қалмас үшін, шүберек жапқышпен жауып қоюға болады. Бірақта, жапқышты, монитор ... ... ... ... іске ... алып ... ... егер монитор, экраннан жарық тым қатты шығатындай болып, орналасса, онда көздуріңізді бүлдірмеңіз - немесе мониторды жарық тым ... ... ... ... ... ... ... қорғаныш фильтрін орнатыңыз. Бірақ та, қазіргі заманғы мониторлардың экрандары қорғаныш әйнегімен қамтылған - ... ... және ... ... оларға қорғаушы фильтр керек жоқ ( шындығында, ол зиянын да тигізуі мүмкін, өйткені осы фильтр ... ... ... ... ... және т.б.) .
* монитор ішінде орналасқан кинескоп, өте жоғары ... ... ... ... ... , ... монитордың қақпағын ашуға болмайды немесе қақпақтың астында орналасқан бөлшектерді қолмен ұстауға болмайды.мұны тек монитор жөндейтін оқымысты специалистер ғана істеуі тиіс.
Клавиатура. ... ... ... болып саналса да оған зақым келтіруге болмайды. Көбінесе,клавиатураның үстіне бутерброд қоюға және оның жанына шай қоюға болмайды - ... және су оны ... ... ... ... ... мүмкін.компьютермер жұмыс істеп бітерде клавиатураны қақпақшамен жауып қойыңыз - бұл оған шаң ... кір ... ... ... ... ... керек: оларды дисководқа дұрыс (түзу) салып, оларды майыстыруға, қысуға, магниттік ашық жабындысы бар жерлерді қолмен ... ... ... және ... ... ... тиіп ... сақтану керек. өлшемі 5,25 дюйм болатын дискеталарды қағазконвертте сақтау керек. Дискеталарды вертикальды ... ... ... қорапшаларда сақтаған жөн.Компакт дискілер. Компьютерлік дискілердің үстіңгі жағын саусақтарыңызбен ұстамаңыз ( ... ... ) -- ... ол ... ... ... ... Компакт дискіні қырынан ұстаңыз. Компакт дискілерді шашыраңқы емес, арнайы қорапшаларда сақтаңыз ( оларды дүкендерде сатып алуға болады).
+ Өндірістік ... ... ... ... ... жүргізейік, ұзындығы - 8 метр, ені - 6 метр, биіктігі - 3 ... ... ... орны 4 ... ... ... арналған.
Проект құрғанда микроклимат шарттарын қамтамасыз ететін жүйе құру ... ... ... ... ... ... да қалыпты жұмыс істеуі байланысты.
Өлшемі 8х6х3 метр, көлемі 144 м3 бөлмеде төрт адам жұмыс істейді. Сыртқы ... ... ... ... ... бір ... шаққанда 30 м3болса, 20 м3/ч болуы керек. Офис бөлмесіне кіруші ауада тазартылған болуы керек, соның қатарына микроорганизмдер мен шаң ... ... ... ... ... ... ... жақын еңбек шарттарын сүйемелдеуге мүмкіндік береді, бұл ... ... ... ... ... ... ... бөлмеде кондиционирлеу жүйесімен іске асырылады. Кондиционирлеу жүйесін ... ... ... ... зиянды факторларды немесе артық жылу, газ, шаң және ылғалды алып ... ... ... ... әр түрлілігіне байланысты бөлмеге кіретін жылу мөлшері мына формула бойынша ... ... Vпом = 8х6х3 = 144 м3 - ... ... Х0 = 0,42 Вт/м3 С - ... жылулық сипаттама; tНрасч = 27,6 -жылдың жылы периоды үшін сыртқы есепті температура; tНрасч = -10 -жылдың суық периоды үшін ... ... ... ... = 22 - жылдың жылы периоды үшін ішкі есепті температура; tВрасч = 19 - ... суық ... үшін ішкі ... ... ... жылы ... үшін жылу ...
Жылдың суық периоды үшін жылу келу:
5.1 - кесте. Орташа ауырлықтағы жұмысты ... ... ... ... ... ... ... ылғалдылық, %
Ауа қозғаласының жылдамдығы, м/с
Оптим.
Рұқсатты
Оптим.
Рұқсатты.
Оптим.
Рұқсатты .
Жылдың суық периоды
18-20
17-23
40-60
75
0,2
0,1 көп емес
Жылдың жылы периоды
21-23
18-27
40-60
65 болғанда 26 С
0,3
0,2-0,4
Күн ... ... ... ... типіне байланысты 90% ортамен жұтылады, қалған бөлігі шағылады. ... ... ... ... ... ... болады. Офисте 23 температурады төрт адам бар, бұл уақытта бір адам 67 Вт жылу ... ... ... адамдар бөлген жылу мынаны құрайды:
Лампалардың жылуы мына формула бойынша анықталады:
Люминесценсилі лампаларда электр энергиясының жылу ... өту ... : ... ... қуаты
еден ауданы :
сонда
+ Өндірістік жарықтандыру
Ұжымның жұмысына әсер етуші факторлардың бірі ыңғайлы жарық ортасымен қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... адамдардың көру қабілетіне, физикалық және ақыл есі жағдайына және еңбек өнімділігіне, ... ... әсер ... Операторлардың жұмысы көзге үлкен жүк түсумен байланысты сондықтан , операторлардың қалыпты ... ... үшін ... ... етуі ... ... күндіз ғана жүргізілмегендіктен, кеш батқанда комбинацияланған жарықтандыруды қамтамасыз етуі керек. Жағымды ... ... үшін ... ... келесі параметрлерге жауап беруі керек:
* жұмыс орнындағы жарықтандыру гигиеналық нормаларға сәйкес келуі керек;
* жарықтық жұмыс орнында және қоршаушы ... ... ... ... ... керек;
* қатаң көзге түсетін түстер жұмыс бетінде және қоршаған кеңістікте бірқалыпты таралуы керек;
* ... ... ... үшін ... ... құрамын жарықтандыру қамтамасыз етуі керек;
Ұзындығы А = 8 м, ені В = 6 м, ... Н = 3 м офис ... ... ... ... және ... ақ сырмен сырланған, ашық жалюзимен. Жарықтандыруды есептеу және жазу машиналары үшін қалыптандырамыз, ол Е = 400 лк тең, ... 40 Вт, ... ... ФЛ = 2340 лм, диаметрі 40 мм, ұзындығы 1,2 ... ... ... ... ... ... ... ЛВО01 типті светильниктер (әр светильникте төрт лампадан бар) қолданамыз. Төбенің, қабырға, еденнің шағылу коэффиценті - пот = 70%, ст = 50%, пол = ... ... ... - ... істеу беті еденнен hрт= 1,2 метр биіктікте орналасады, ... ... ... - hсл = 0 метр ... ... ең ыңғайлы қашықтық былай анықталады: (= 1,2 / 1,4):
Шамдардың үш қатарын қабырғадан 0,5 метр аралықта, ал ... ... 2,5 метр деп ... ... ... ... қолдану коэффиценті:
Қор коэффиценті:
Қажетті шамдар саны:
Бір қатарға төрт аралықтарын 0,4 метр етіп ... ... ... 400 лк ... құру үшін ... 40 Вт ЛД типтегі 48 лампа керек. Бұл дегеніміз қуаты 40 Вт ЛД типтегі ... ... ... ... ... ... ету үшін жеткілікті болып табылады.
5.2 - кесте. Жарықтандыру түрлері
Экран түрі
Жарықтандырылуы , лк
Жұмыс
столында
экран шағылыстыруы коэф кезінде экранжазықтығында
0,2-0,4
0,4-0,6
0,6-0,8
Кері ... ... құр: ... ... 0,5 тен 150 ... қоса ... тен 500 ...
300
400
200-400
200-400
100-200
100-200
75-150
75-150
Дисплейлі құрылғы тікелей контрастпен
300
100-150
50-75
50
5.3-сурет. Шамдардың орналасуы
+ Электр қауіпсіздігі
Жұмыс орнында өмірге қауіпті жағдайлар болмас үшін, электр қауіпсіздігін ... әр ... ... ... ... компьютерді, оның қосалқы аппарттарын бір ток желісіне немесе оларды қосуға арналмаған сымдарды қосу салдарынан пайда болады. Ондай ... ... үшін ... амалдарды қолдану керек:
* Қолданылатын сымдардың сапасын және зақымдалмағандығын тексеру.
* Қосылатын компьютерлермен оның қосалқы аппараттарына ... ... ... ... ... ... кабельдер алу.
* Сымдардың өз ара оралмауын немесе түйіліп қалмауын қадағалау.
* Жұмыс аяқталысымен барлық электр қуатын түтынатын приборларды толығымен ток ... ... ... ... ... сай ... ... жұмысымды қорытындылайтын болсам, деректер қорын басқару жүйесі арқылы темір жол кассасы жұмысын автоматтандыру үшін деректер қорын құрылды. Ол бізге жолаушылар ... ... ... ... іздеуге және сұрыптауға, диспетчер жұмысын автоматтандыруға толық мүмкіндік береді. деректер қоры поездар, станциялар және поездардың жүру кестесі, ... ... ... ... келу ... туралы толық ақпараттан тұрады. Құрылған деректер қоры кассир жұмысын жеңілдетеді.
Деректер қорын құрудың негізгі артықшылығы - сақталатын ... ... ... журналдар мен тапсырыстардың артық мөлшерінің жойылуы, осының арқасында қолданылатын жады көлемі азаяды, артық деректердің ... ... ... ... бір объект туралы деректерді әр жерде сақтаудың нәтижесінде туындайтын қайшылықтардың пайда болу мүмкіндігі жойылады, ақпараттың сенімділік деңгейі жоғарылайды және ... ... ... ... Сонымен қатар, арнайы экрандық формаларда объектіні іздеу параметрлерін көрсету арқылы ақпаратты автоматты түрде іздеу уақытты айтарлықтай үнемдейді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... , ... ... Майер Д. Теория реляционных баз данных. М., Мир, 1987.
+ ... В.В, ... В.М. ... баз ... и ... ... - М.: Финансы и статистика, 1989.
+ Mіcrosoft Corporatіon/ ... Access. ... ... СУБД для Wіndows, версии 2.0.
+ Access for Wіndows- для

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
GPS жүйесінде қолданылатын ақпараттық технолгияларға жалпы талдау28 бет
«Теміржолдық касса» мәліметтер базасы95 бет
Кеден10 бет
Темір жол көлігі111 бет
Бейіндік оқыту5 бет
Дене сапасының дамуын бақылау4 бет
Жарма дақылдары5 бет
Жарнама шығындарын аналитикалық есептеуді ұйымдастыру3 бет
Жылдам, резонансты нейтрондардың ядромен жұмыс істеуі10 бет
Сорап22 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь