Түрік тілінің дыбыстық жүйесіне қысқаша сипаттама

Түрік тілі дыбыстық жүйесіне қысқаша сипаттама жасаудың негізгі мақсаты - студенттерді түрік тілі фонетикасының зерттеу нысанымен таныстыру, түрік тілінің дыбыстық жүйесі туралы мағлұмат беру, дыбыстау мүшелерінің атқаратын қызметіне тоқталу, қазіргі түрік тілі дыбыстарының саны мен сапасына көңіл аударту, атап айтқанда, Стамбул диалектісі негізіндегі қазіргі түрік әдеби тілі дыбыстары мен Анадолы говорында орын алған дыбыстардың жеке-жеке түрлеріне, жат тілдік жалқы есімдер құрамындағы кейбір дыбыстардың түрік тілінде өзгеріссіз қалу ерекшеліктеріне жан-жақты талдау жасау, түрік тілі дыбыстарының қазіргі қазақ тіліндегі баламаларымен сәйкестік сипатына мән беру және оларды нақты мысалдар арқылы дәлелдеу, қазіргі түрік тілі фонетикасы туралы дайындалған түркітанушы түрлі ұлт өкілдері (түрік, қазақ, орыс және т.б.) көзқарастарының тоғысқан тұстары мен пікір қайшылықтарын қорыту болып табылады.
1.Жұбанов Қ. Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер. -Алматы, 1999.-341-б.
2.Göker O. Uygulamalı Türkçe Bilgileri, І. İstanbul, 1996. s.113.
3.Mырзабеков С. Қазіргі қазақ тілі фонетикасы.-Алматы, 1997.-4-б.
4. Кононов А.Н. Грамматика современного турецкого литературного языка. –М., Л., -1956. –С. 25.
5. Тенишев Э.Р. Түркі тілдері (Қазақ тіліндегі басылымы). ҚР ҰҒА
А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты. –Алматы, 2002. -531 – б.
        
        Қалиев А.Қ.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Шығыстану факультеті
Түркітану және үндітану кафедрасы,
Алматы, Қазақстан
e-mail: Amanzhol.kali@mail.ru
ТҮРІК ТІЛІНІҢ ДЫБЫСТЫҚ ЖҮЙЕСІНЕ ... ... ... ... ... фонетических процессов и системы турецкого языка.
Summary: The brief review of phonetic ... and Turkish language system ... тілі ... ... ... ... жасаудың негізгі мақсаты - студенттерді түрік тілі фонетикасының зерттеу нысанымен таныстыру, түрік тілінің дыбыстық жүйесі туралы мағлұмат беру, дыбыстау ... ... ... тоқталу, қазіргі түрік тілі дыбыстарының саны мен сапасына көңіл аударту, атап айтқанда, Стамбул ... ... ... түрік әдеби тілі дыбыстары мен Анадолы говорында орын алған дыбыстардың жеке-жеке түрлеріне, жат тілдік жалқы ... ... ... ... ... ... өзгеріссіз қалу ерекшеліктеріне жан-жақты талдау жасау, түрік тілі дыбыстарының қазіргі қазақ тіліндегі ... ... ... мән беру және ... ... ... ... дәлелдеу, қазіргі түрік тілі фонетикасы туралы дайындалған түркітанушы түрлі ұлт ... ... ... орыс және т.б.) ... ... ... мен ... қайшылықтарын қорыту болып табылады.
Әлемде жазу жүйесінің кейбір түрлері кең тараған десек, солардың бірі-араб жазуы, яғни араб ... ... тілі де, ... тілі де ... араб ... ... ... Бірақ профессор Құдайберген Жұбанов: ,-десе [1,341], түрік ғалымы Осман Гөкер:''...Arap yazı sіstemіnіn Türk ... ses ... ... ... dokuz yüz yıl çözümlenememіştі'',- дейді [2,113]. Міне, осы себеппен, болмаса басқа жағдаймен байланысты болсын аталған екі ... та ... ... кең ... жазу түрінің тағы бірі - латын әліпбиі. Қазақ халқы 1929-1940 жылдар ... ... ... ... ... ... 1928 жылы қараша айының үшінде латын графикасына негізделген жаңа түрік әліпбиіне көшу туралы ... ... ... іс ... 1929 жылы қаңтар айынан бастап жаңа жазумен жүргізе бастады.
Тіл білімінің дыбыстық жүйесін зерттейтін ғылым түрік тілінде ses ... ... ... ... ... да тілдер сияқты түрік тілінің де өзіне тән дыбыстық ерекшеліктері, толып жатқан заңдылықтары, басқа тілдерге ұқсас жақтары және олардан айырмашылықтары, ... ... ... тіл ... ... жүйесі туралы сөз қозғағанда, тіл дыбыстарының табиғаты мен өзіндік сипаты, дауысты, дауыссыз дыбыстар, олардың өзара жіктелуі, ... заңы және оның ... ... және оның түрлері, дыбыстардың сөз басында, сөз ортасында, сөз соңында түсіп қалуы мен ... ... сөз ... және сөз ... сирек қолданылатын немесе тіпті қолданылмайтын дыбыстар, сөз құрамындағы дыбыстардың орны, олардың жазылуы мен айтылуы арасындағы ерекшеліктер, екі дауыссыздың және қос ... ... сөз ... ... қолданылуы және т.б. туралы баяндалады. Осы айтылғандарды ... ... де ... түседі:
[3,4].
● Дыбыстау мүшелері (Ses Organları). Адамның тілі - ең алдымен, биологиялық құбылыс, яғни ол - ... ... оны ... отырған орталық нерв жүйесінің қызметінің нәтижесі.
Адам организмінде тіл дыбыстарын айтуға жаралған арнайы органдар жоқ. Мұны әртүрлі физиологиялық ... үшін ... ... ... тіл, ... тіс, ... т.б.) ... атқарады. Ұзақ эволюциялық даму барысында адам өзінің анатомиялық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, органдарын түрлі ... ... ... ... ... ... ... ие болды.[3,24]
Дыбыс жолы өкпеден басталып тамаққа дейін келеді де ауыз бен мұрынның ұшына дейін жалғасады. Яғни анатомиялық органдардың екінші бір ... ... ... мен ... қызмет ету болып табылады.
Түрік тілінің дыбыстау мүшелері: өкпе (akcіğer) дыбыстардың жаса-луына керек ауаны жоғары қарай жібереді. ... ... ауа ... жолы (soluk borusu veya solunum yolu) ... ... мүшелерге жанасады, тиеді, соғылады және түрлі кедергілерден өтеді. Өкпеден шығып жоғары көтерілген ауа өкпеден кейінгі екінші мүше ... ... ... дауыс шымылдығына (ses tellerі) келеді. Осылайша, ауа тыныс алу жолын (nefes borusu) пайдалана ... ... ... ... ... жетіп, дыбыстаудың, дауыстап сөйлеудің негізі дауыс шымылдығына (ses tellerі) ұласады. Ауа ағысы және дыбыс жолындағы ауыз қуысы (ağız ... мен ... ... (burun ... ... ... ... төмен қарай қимыл-қозғалысқа бейім кішкене тіл немесе тілшік (küçük dіl) орналасқан. Бұл мүшенің негізгі ... ... ... ... ... ... ... болған дірілді (titreşim, ötüm, ton) шығу жолына қарай ... ... ... Егер ... ауыз ... шығатын болса, кішкене тіл мұрын жолын, ал ... ... ... ... ... ... тіл ауыз ... жауып қалады. Ауыз жолын жабу керек болса, төмен ... ... ... мұрын жолын жабу керек болса, ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Ауыз қуысына келген ауа тіл (dіl), таңдай (damak), тістің (dіş), еріндердің (dudak) және жақтың (çene) көмегімен дыбысталады. ... ... ... ... ... немесе сөйлеу аппараты деп те аталады. Ал дыбыстау немесе сөйлеу аппараты, жоғарыда атап өткеніміздей, ... ... ... ... және қуыс ... болып үшке бөлінеді. Сөйлеу аппаратының анатомиясы анатомиялық-физиологиялық аспектіде (fizyolojik açıdan) сипатталады.
● Түрік тілінің ... ... ... ... ... ... ... әліпбиінің алғашқы екі әрпінің атауларынан біріккен (альфа және бета) alfabe және түрік әліпбиінің алғашқы үш әрпінің атауларынан біріккен (a + be + ce) abece ... ... ... ... ... ... 29 ... таңбалайды. Дыбыстардың оқылуы жақшаның ішінде қазақша берілді.
Олар: Aa (а), Bb (бе), Cc (дже), Çç (че), Dd (де), Ee (е), Ff (фе), Gg (ге), Ğğ ... ге), Hh (he), Іı (ы), İі (и), Jj (же), Kk (ке), Ll (ле), Mm (ме), Nn (не), Oo (о), Öö (ө), Pp (пе), Rr (ре), Ss (се), Şş (ше), Tt (Те), Uu (у) , Üü (ү), Vv (ве), Yy (йе), Zz ... (sesler) көп те, оны ... ... ... аз. ... кейбір дыбыстардың (k, l, g) жуан дауыстылы сөздің құрамында ... жуан ... да, ... ... ... ... келіп жіңішке айтылу да жоғарыдағы бір әріппен таңбаланады.
А.Н. Кононов:

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"swot талдау"3 бет
XVII-XVIII ғ егіншілік жүйесі6 бет
«Бөлшек сандары бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне ауыстыру»4 бет
Анықталмаған теңдеулерді шешудің жаңа әдістері23 бет
Ақпарат және ақпараттық технологиялар17 бет
Банк жүйесінің мәні,белгілері және түрлері3 бет
Дербес компьютердің даму тарихы10 бет
Конституция түсінігі3 бет
Менеджмент пәні11 бет
Педагогикалық бейімділік және мұғалім руханилығы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь