Қазақстан Республикасындағы кластерлік жүйе

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1) Қазақстан Республикасындағы кластерлік жүйенің экономикаға тигізетін әсері
2) Қазақстан Республикасындағы алғашқы құрылған кластердің бірі

III. Қорытынды

IV. Пайдаланған әдебиет
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 27қаңтар «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту Қазақстан дамуының басты бағыты». Қазақстан тәуелсіздіктің үшінші онжылдығына батыл қадам басты. Жаңа құрамдағы Парламент пен жаңарған Үкімет өз жұмысына кірісті. Өткен 2011 жылы ел экономикасы 7,5 проценткеөсті. Ішкі жалпы өнім жан басына шаққанда 11 мың доллардан асты. Бұрын сатылып кеткен активтердің бірқатар маңызды бөлігі мемлекет меншігіне қайтарылды. Енді «Богатырь», Қарашығанақ, Қашағанкенорындары мен ЕNRС, «Қазақмыс» компанияларының басым активтері мемлекет иелігінде болады. Кезінде мен «мынадай жағдайларға байланысты сатып жатырмыз, қазір жекешелендіру керек, уақыты келгенде қайтарамыз» деп айтып едім. Міне, енді бәрі қайтарылуда. Барлық акциялардың пакеті Қазақстанда. Енді өзіміз барлығына ықпал жасайтын боламыз. Дегенмен, біз күрмеуі қиын, қайшылығы мол алмағайып заманда өмір сүрудеміз. Яғни осы негізде елімізді таяудағы он жылда дүние жүзіндегі бәсекеге барынша қабілетті 50 мемлекеттің қатарына енгізу міндетін қойып, оған жетудің алғы шарттары мен жолын саралап айтып, белгілеп берді. Оның бірден – бір және басты жолы – өңдеуші өнеркәсіпті дамыту болып табылады. Бұл бағытта қолға алынып, жүзеге асырылып жатқан игі істер де баршылық [1]. Солардың бірі – «кластерлік жүйе».
Президент Н.Ә.Назарбаев осыдан екі жыл бұрын республикалық алқалы жиындардың бірінде: "Кластер дегеніміз – тізбектелген технология арқылы соңғы нәтижеге қол жеткізу" деген тұжырым жасаған болатын. Кейінгі кезде кластер ұғымына ғалымдар мен экономист мамандары әрқалай ғылыми түсініктер беріп келе жатқанымен оның түпкі мағынасы бәсекеге қабілетті салалар жиынтығы дегенді білдіреді. Ал, ғылыми сипаттамаларына үңілсек, кластер дегеніміз - қосымша құнды құру үрдісі барысында өзара байланыста жұмыс істейтін жеткізімшілер мен өндірісшілер, тұтынушылар мен өнеркәсіптік инфрақұрылым және ғылыми-зерттеу институтының біртұтас желісі болып табылады. Демек, кластер – тізбектелген өндіріс арқылы бірнеше өңделген өнім түрлерін шығаратын өнеркәсіптік топ екенін аңғаруға болады [2]. Соңғы кездері елдің шикізаттық дамуынан өнім шығару деңгейіне жету үшін кластерлер құру мәселесі көтеріліп жүр. Кластерлер жүйесін тоқыма (мақта-мата), мұнай-газ, химия және тағы да басқа жеті-сегіз салаға енгізу қолға алынуда. Алайда ел әлеуеті мен экономикасын дамыту үшін ең алдымен ақыл-ой кластеріне көңіл бөлінуі керек. Кластер дегеніміздің өзі – мамандардың түсіндіруінше, бір саламен айналысатын бірнеше кәсіпорын, мекемені соңғы өнім алу үшін бір арнаға тоғыстыратын тізбек. Кластерлер бәсекелік қабілеттілікті арттырудың құралы екенін ескере отырып, біздер өз еліміздегі бәсекеге қабілетті жағдайларды анықтаудың әдістемелік амалы ретінде пайдалану керек екенін ұмытпауға, осы тұрғыдан келіп, қайда және қандай кластерлер құруымыз, қалыптастырумыз керек екенін, Кластерлердің пайда болу себептері ұлттық артықшылықтардың себепшілерімен тікелей байланысты және олардың жүйелік сипатының көрінісі болып табылады. Бір бәсекеге қабілетті сала өзара нығайтушы қатынастар процесінде екінші салалық бәсекеге қабілеттілігін жасауға көмектеседі.
1. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтің Қазақстан халқына арнаған 2007 жылғы Жолдауы
2. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтің «Қазақстан – 2030» стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде Жолдауы
3. Астана хабары 2008 жыл, 12 маусым, 7 бет
4. Д. Айтжанова, Ү. Дүйсен «Қазақстандағы кластерлік сызбалардың даму факторлары мен мүмкіндіктері». Саясат журналы №9 /2006ж.
5. М.Ж. Тұрсынбаева «Экономиканың шикізаттық құрылымын өзгертуде кластердің рөлі». Альпари №4 / 2005ж
6. С. Байзақов, Н. Райхан «Қазақстан экономикасын кластер көтереді», Ақиқат. №1/2005ж.
7. С. Байзақов, Н. Райхан «Қазақстан экономикасын кластер көтереді», Ақиқат. №2 /2005ж.
8. Қ. Алдабергенов «Кластерлік жүйе қол созып тұр». Оңтүстік Қазақстан газеті 19.11.2005ж.
9. Ақ жол.-2006.-9қыркүйек.-2б
10. Н.Ә.Нарбаеватің «Қазақ даласы» энциклопедиясы
11. http://www.aikyn.kz -» Ақсөйле-»
12. w.w.w. egemen. Kz/? act=readarticle
13. Жас Алаш 2007ж, 25 қазан, 14 бет, «Туризм кластері»
14. Егемен Қазақстан. Республикалық газеті «КЛАСТЕР – ҰЛТТЫҢ, МЕМЛЕКЕТТІҢ МОНОПОЛИЯСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРАДЫ
15. Интерфакс – Қазақстан Үкімет енді туризмді мықтап қолға алмақ
16. Кластеры: ZHETSU – GOV.kz
17. "Айқын", 24 қаңтар, 2007 жыл
18. Егемен Қазақстан 2006 ж, Сүт кластері
19. Эконмика – жаңалықтар фабрикасы
20. 31 канал – Медиахолдинг
21. Айқын 18-28 беттер
22. Әлемдiк сыра, шарап өнiмдерi нарығындағы Қазақстаннын орны. /Қазақстан Республикасы 10 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-теориялық конференция еңбектері.- ҚазГЗУ Оңтүстік Қазақстан заңтану, қаржы және қаржы құқығы институты. Шымкент, 2001.-0,31 б.т.
23. Өнеркәсiп тауарлары нарығындағы кәсiпорынның қызметiне әсер етушi орталардың маңызы. //"lзденiс - Поиск", 2004.- N 4 (2).-0,19б.т.
24. Оңтүстiк Қазақстан облысында жүзiм шаруашылығын дамыту және шарап кластерiн қалыптастыру. //"Қ.А.Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрiк университетiнiң хабаршысы", 2006.- N2(58).-0,25 б.т.
25. «Кластерный анализ» москва 2000 г.
26. «Туризм» Алматы 2005 жыл.
27. Энциклопедия 2002 жыл.
        
        КІРІСПЕ
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 27қаңтар . Қазақстан тәуелсіздіктің ... ... ... ... ... Жаңа ... Парламент пен жаңарған Үкімет өз жұмысына кірісті. Өткен 2011 жылы ел ... 7,5 ... Ішкі ... өнім жан ... шаққанда 11 мың доллардан асты. Бұрын сатылып кеткен активтердің бірқатар маңызды бөлігі ... ... ... Енді , ... ... мен ЕNRС, компанияларының басым активтері мемлекет иелігінде болады. Кезінде мен деп ... ... ... енді бәрі ... Барлық акциялардың пакеті Қазақстанда. Енді өзіміз барлығына ықпал жасайтын ... ... біз ... ... ... мол ... ... өмір сүрудеміз. Яғни осы негізде елімізді таяудағы он жылда дүние жүзіндегі бәсекеге барынша ... 50 ... ... ... ... ... оған ... алғы шарттары мен жолын саралап айтып, белгілеп берді. Оның бірден - бір және басты жолы - ... ... ... болып табылады. Бұл бағытта қолға алынып, жүзеге асырылып жатқан игі істер де баршылық [1]. Солардың бірі - ... ... ... екі жыл бұрын республикалық алқалы жиындардың бірінде: ... ... - ... ... ... ... нәтижеге қол жеткізу" деген тұжырым жасаған болатын. Кейінгі ... ... ... ... мен экономист мамандары әрқалай ғылыми түсініктер беріп келе жатқанымен оның ... ... ... қабілетті салалар жиынтығы дегенді білдіреді. Ал, ғылыми сипаттамаларына үңілсек, кластер дегеніміз - ... ... құру ... ... ... ... ... істейтін жеткізімшілер мен өндірісшілер, тұтынушылар мен өнеркәсіптік инфрақұрылым және ғылыми-зерттеу институтының біртұтас желісі ... ... ... ... - ... ... арқылы бірнеше өңделген өнім түрлерін шығаратын өнеркәсіптік топ екенін аңғаруға болады [2]. Соңғы кездері елдің шикізаттық ... өнім ... ... жету үшін ... құру ... ... жүр. Кластерлер жүйесін тоқыма (мақта-мата), мұнай-газ, химия және тағы да басқа жеті-сегіз салаға енгізу қолға ... ... ел ... мен ... дамыту үшін ең алдымен ақыл-ой кластеріне көңіл бөлінуі керек. Кластер дегеніміздің өзі - ... ... бір ... айналысатын бірнеше кәсіпорын, мекемені соңғы өнім алу үшін бір арнаға тоғыстыратын ... ... ... ... ... құралы екенін ескере отырып, біздер өз еліміздегі бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... ... екенін ұмытпауға, осы тұрғыдан келіп, қайда және қандай кластерлер құруымыз, қалыптастырумыз керек екенін, Кластерлердің пайда болу себептері ұлттық артықшылықтардың себепшілерімен ... ... және ... ... ... көрінісі болып табылады. Бір бәсекеге қабілетті сала өзара нығайтушы қатынастар процесінде екінші салалық бәсекеге қабілеттілігін жасауға көмектеседі.
1.Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... әсері
1.1 Кластерлік жүйенің түрлері
Кластердің тарихы бұл негізіннен енді ғана дамыған елдерде іске қосылып келе жатқан жүйе болып табылады. ... ... ... және ... ... ... қазіргі кезде экономикалық әдебиетте де кең қолданысында болып жүрген термин. Кластерлік даму теориясының негізін ... ... ... мына ... ... береді: .
"Кластер" бұл экономикада және экономикалық географияда жаңа ... ... ... даму ... пікір - таластар алғаш рет 1990 жылы ... ... ... ... Портердің "Ұлттың бәсекелік артықшылықтары" атты кітабында жазылған. Оның пікірі бойынша ... ... бір ... ... ... және ... бір-бірін толықтыратын географиялық көршілес орналасқан өзара байланысты компаниялар (жабдықтаушылар, өндірушілер және басқалары) және олармен байланысты ұйымдар ... беру ... ... ... ... инфрақұрылымдық компаниялар) тобы. М. Портер елдің бәсеке қабілеттілігін жеке фирмалардың бәсеке қабілеттілігімен емес, ішкі ресурстарды тиімді ... ... әр ... ... ... ... кластер арқылы қарастыру керек деп санайды. Яғни, Портердің негізгі тезисі перспективті бәсекелік ... ішкі ... ... ... ... ... ... үлгіні қолдану үшін елдің экономикалық ерекшеліктерін ескеру керек. Мысалы, оның инфрақұрылымы дамымауына байланысты кластер пайда ... ... ... ... ... бәсеке-қабілеттілікке жетуінің бірінші қадамы ретінде, перспективті салаларды таңдауда қолдануға болады. Перспективті саланы таңдағанда ... ... ... ... мен ... қажет [3].
термині (ағылшын тілінен жиынтық) типтес нысандардың жиынтығы деген ұғымды білдіреді. Мысалы, ... ... атом ... ... ... ... ... экономиканың бір саласына жататын, бір - біріне салалас жақындығы бар кәсіпорындар, ғылыми орталықтар, университеттер ... Бір ... ... ... мен ... бір-бірімен тығыз байланыста болады.
Кластер дегеніміз - бұл бір ... ... ... ... ... бір ... ... және байланысқан тобы. Кластер ауданды немесе тіптен жақын орналасқан қала немесе көрші елді қосып ала отырып, бір ... ... ... үш бағытта бәсекеге қабілеттілікке ықпал етеді:
* фирмалар мен салалардың өндірісін ұлғайтады;
* технологиялық үрдістерді анықтайды және ... ...
* ... ... және ... ... бизнестің жаңа түрінің қалыптасуын жеңілдетеді және ынталандырады.
Кластерлер ретінде бір саласының бәсекеге қабілетті, бір-бірімен байланысты кәсіпорындары тобының бір аймақта шоғырлануын ... ... ... ... өндірістің мамандандырылуы, көшбасшы позициялары тән болады. Басқа сөзбен айтқанда кластер бұл субъекттердің бәсекелестік жағдайында өз - ... ... Ал осы ... ... ... ... және нарық заңдары мен ... ... ...
Кластерлердің негізгі ерекшеліктеріне мыналар жатады:
* Заңды тұлғалардың кластерді құру қажеттілігін сезіну, ... ... ... ... Жаңа ... ... құрудың бірыңғай түйінінде әр бір қатысушының мүддесіне ... ... ... ... ... ... ... және формалды емес байланыстар торабының кластерде болуы;
* Дайын өнімді өндірумен сату үшін қажетті ... мен ... ... яғни ... өміршеңдік кезеңін қамтамасыз ету.
Кластерлеудің тиімділігі ... ... ... экономикалық саясатқа байланысты. Бұл арада мемлекет рөлінің ... ... ... ... алуға мүмкіндік берілуі керек: проценттік төмен мөлшерлемесі бойынша несиелер) айқындалады. Макроэкономикалық құралдардан басқа (қазыналық саясат, ақша ұсынысын ... мен ... ... ... және мезо ... басқаруды жетілдіру ойластырылған. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату үшін ... ... ... туып ... Бұл ... келесі қатысушылар арасындағы өзара қатынастар мен өзара ... ... ... мемлекет (аймақ) -- бизнес - салалық ассоциациялар -- ғылыми-зерттеу институттары жоғары оқу ... ... ... ... ... ынталандыруды кеңінен пайдалану жағын ескереді (жәрдем ақша бөлу, ... ... ... ... ... ... және теріс әсер етуші әдістерді: инфрақұрылымға қызмет көрсетуді тоқтату, жеңілдетілген салық салуды кері қайтару, несиелерді қайта шақырту, т.б. ескереді ... ... ... ... ... ... ие болады. Аймақтық кластерді қалыптастырғанда мемлекеттік реттеудің маңызы артады.
Мемлекет экономикасының даму деңгейі кластерді қалыптастырумен тығыз ... ... ... ... қауымдастығына интеграциялануы үшін кластеризация зор мүмкіңдік береді. Сондықтан, біздің ойымызша, біріншіден, тұрақты субконтрактингтік сызбалар, екіншіден, трансшекаралық ... ... ... ... ... осы жағдай төмендегі факторларсыз жүзеге аспайды:
1) елдегі жағымды инвестициялық климат;
2) жетілдірілген ... ... ... ... ... екі ... халықаралық ынтымақтастықты қалыптастыру үшін өте қажет. Экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мынадай ... ... ... ... және ... деңгейде), әлеуметтік, экологиялық, тарихи, мәдени және т.б.
Мемлекеттік экономикалық саясат тұрақты және мүмкіндігі бар кластерлерге негізделеді.
Алайда Қазақстан экономикасын кластерлік үлгімен ... ... ... де жоқ ... ... пен үкімет қатынасы, девальвациямен ту мүмкіндігінің болмауы, жергілікті ... ... ... ... ... инфрақұрылымның әлсіз дамуы, менеджмент деңгейінің төмендігі, инвестициялық климаттың жеткіліксіз дамуы және т.б. ... ... ... еліміздің экономикасының бәсекеге қабілеттілікке жетуіне ықпал жасайды:
- ішкі және сыртқы инвестицияны тартуға жағдайлардың болуы;
- перспективті салаларда дамытуға мемлекет ... ... ... ... ... жалпы ұлттық шаруашылықтың бәсеке қабілеттілігін жоғарлатуда негіз болуы;
- шикізаттық секторлардың дамуын капиталдың алғашқы қорын жинақтау құралы ретінде ... ... ... ... - ЖІӨ өндірісінде түпкі өнім жасайтын салалардың үлесін жоғарлату.
Елдің ... емес ... ұзақ ... ... ... ... дамуына негізделеді. Ұлттық экономиканың 150 саласына талдау жасағанда нарық тартымдылығы, сұраныс, ұсыныс және даму ... ... ... жеті басымды бағыттары анықталған [13].
Президент өзінің жолдауында экономикаға кластерлі ... жеті ... ... атап ... ... туризм, мұнай - газ, машина құрылымы, тамақ және тігін өндірістері, тарнспорт - ... ... ... және ... ... Кластерлі даму туралы шешім қабылданғанда, мемлекет келесі мақсатты көздейді: қоғам потенциалындағы адамдардың интеллектуалды, қаржы, мүлік, ғимарат, жабдық ресурстары түрінде қолдану. ... ... ... ... ... активтерді бір анық бағытта шоғырландырады. Нәтижесінде, олар бөлінген соң, оларға дербестік беріп, бәсекелестік ортаға жіберуге болады.
Республиканың өңірлері бойынша кластерлік ... ... ... ... ... ... Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстары) - астық өңдеу;
Оңтүстік өңірде - (Алматы, ... және ... ... ... жемiс-көкөнiс;
Қостанай облысында - сүт.
Кластерлік бастамалардың дамуы қайта өңделетін ауыл ... ... ... ... ... 2 еседен артық өсіруге мүмкіндік береді (Сурет 1. Кластерлер жүйесі).
-5143531115001062990118110
Күріш
00 ... ... ... ...
00 ... ... ... ... ... ... - ... ... - ... ... ... ... ... ... ... қайта өңдеу
4853940208915 ... - ... ... - ... 1. ... ... ... 2. Күріш кластері. Күріштің өңделуі
Қазақстанда, соның ішінде Қызылорда облысында күріш өндірудің келешегі кемел болмақ. Президент ... ... ... ... еліміздің аграрлық өнеркәсіптік кешенін дамытудың негізгі бағыты аграрлық секторды индустрияландыру, ауыл шаруашылығы шикізатын өндіру және қайта өңдеу саласында кластерлік даму ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілетін арттыру екендігі атап көрсетілген. Облыста жұмысты тап осылай жүргізудің іргесі қаланған. ... оны ... ... ... болады. Өйткені күріш өндірісінің ендігі келешегі кластерлік жүйесіз болмайтын түрі бар. Мұны ... ... адам да, оған ... ... ... да өте жақсы түсінген [14].
Қазіргі кезде күрішті қайта өңдеу зауыттарында 50 мың тоннаға жуық күріш қауыздары бөлініп шығады, олардың барлығы ... ... Ал ... физико-химиялық жолмен өңдеп аса қажетті кремний қоспаларын алу үшін кластерлік жүйенің мүмкіндіктерін пайдалану керек.
Мемлекет күріш шаруашылығын дамытуға елеулі қаржы ресурстарын ... ... олар ... ... ... көктемгі дала жұмыстарын несиелендіруге;
* тұқым өндірісін қаражаттандыруға;
* минерал тыңайтқыштар алуға;
* су пайдалануға;
* ... ...
* ... ... ... талдаулар көрсетіп отырғандай күріш шаруашылығында оның экспорты және бәсекелестік ... ... ... ... ... біз күріш дәнінің крахмалға бай екенін естен ... ... ... ... оны терең қайта өңдеу арқылы кластерлік жүйеге қосуымыз ... ТМД ... ... ... 16 ғана ... бар ... ал ... ондай бірде-бір кәсіпорын жоқ екенін ескерсек, бұл келешекте ойланатын проблема екені өзінен-өзі белгілі.
Балық кластері
Жүзеге асырылудағы 2004 - 2006 ... ... ... ... ... ... ... бағыттарының бірі шағын қалалар экономикасының құрылымын жетілдіру болып табылады.
Осы бағытта Арал ауданында аймақтық деңгейде балық ... құру ... ... ... ... ... ... зерттеу, балық питомниктерін ұлғайту және балық өңдеуге жаңа технологиялар қолдану.
Балық кластерін құруға кешең бар және олар ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары және Қазақстан Республикасының Ауылшаруашылығы Министрлілі Ғылыми-өндірістік балық шаруашылығы орталығының Ара ... ... ... дамыту келесі түрде жүзеге асырылады:
I кезең (2005-2007 жылдар)
"Арал - Пластик ... МКК ... ... ... және ... ... бойынша мемлекеттік тапсырыс орналастыруға жағдай жасау.
Қамыстыбас ... ... ... ... жаңа ... енгізу.
II кезең (2008-2015 жылдар)
Арал қаласындағы балық өңдеу зауытының одан әрі ұлғайту.
Мұнай - химия кластері.
Бұл кластердің ... ... ... іске асырулуын қосады:
I кезең (2005-2007 жылдар)
Жосалы ... ... ... ... ... ... ... ЖСКФ (жеңіл сутегі кең фракцияларынан) әртүрлі майлар (автол, нигрол т.б.) ... кіші ... ... ... ... жылдар)
Стирол, полипропилен және полиэтилен шығаратын мұнайхимия зауыт құрылысы [28].
Соляаралық фракция пайдалануымен майлар алатын өндіріс ұйымдастыру.
Жол және ... ... ... ... ... ... пайдалану бойынша өндіріс ұйымдастыру.
Халықаралық стандарттарды енгізу.
Облыс кәсіпорындарында халықаралық стандарттарды енгізу мақсатында келесілер бойынша ... ... 9000, 9001 және 14000 ИСО ... ... ... қоршаған ортаны басқару және сапа менеджмент жүйесін енгізу бойынша облыстық және топтық кеңестер (конференциялар) өткізу;
облыс кәсіпорындарында консультациялық - ... ... ... ... ... ... енгізіп жатқан кәсіпорындардың үлесін өсіруге жәрдемдесу;
сапа менеджмент ... ... ... ... арттыруын ұйымдастыру.
Тамақ өнеркәсібі кластері
Қазіргі уақытта дәнді-дақыл, ет, сүт және ... ... ... ... ... ... кіретін кіші кластерлер саласын құру бойынша жұмыс жалғастырылуда. Осы кіші кластерлердің көшбасшы - ... ... ... ... ... ... жатырған шаралары өндірістер санын елеулі ұлғайтуға мүмкіндік береді, олардың ірілері ЖШС, ЖШС ет комбинаттары болады.
Қалыптасып жатқан дәнді-дақылдар ... ... ... ауыл ... өнімін қайта өңдеу және түпкі өнімді шығаруға бағытталған жобалар іске асырылатын болады, болашақта ЖШС аталған кластердің ұйытқысына ... ауыл ... ... ... басымды артықшылығы - консервантсыз, жаңа табиғи сүт өнімдерін өндіру болып табылады. Оларды Ақтөбе қаласының Алға, ... ... ... ... құру жоспарлануда.
Облыста ауылшаруашылық құрамалары және ЖШС ядросы болатын өсімдік майы бойынша кіші кластер дамытылуда.
кластерін әрі қарай дамыту ... ... ... арналған іс - шаралар жоспары әзірленді.
АҚ маркетингілік-талдау зерттеулерін жүргізді, оның қорытындысы ... төрт ... ... кіші ... - , , және негізінде кластерін қалыптастырудың пайдалылығы туралы тұжырым ... ... ... ... ... І ... ... Солтүстік өңір 68,2% - астық, 45,5% - сүт, 53,1% - сиыр етін өндіреді. Шығындар көлемі - 75,1%, ... ауыл ... ... - 73,3%, ... - 80,8% ... өнім ... ... өнім көлемінен ауыл шаруашылығының сыбаға салмағы
24,9
3,6
5,4
20,3
13,1
астық
67,9
10,1
4,4
11,5
6,1
картоп, көкөніс, бақша
19,1
8,5
12,3
49,1
11,0
қант қызылшасы
-
-
-
100
-
мақта
-
-
-
100
-
майлы өсімдіктер
29,6
-
-
-
70,4
жеміс жидек
-
3,8
-
91,3
4,9
сүт
46,6
5,4
7,6
26,5
13,9
сиыр еті
56,1
14,5
6,9
13,1
9,4
қой еті
6,6
25,9
8,8
39,9
18,8
Ауыл ... ... ... айдалатын жер
63
12
6
11
8
жайылым
17
32
14
27
10
Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру шығындары
73,8
5,1
4,5
13,9
2,7
Ауыл шаруашылығы өнімдерін сату
72,5
5,9
3,5
16,1
2,0
Пайда (зиян)
81,1
4,5
7,3
6,0
1,1
1 теңге жалпы өнім ... ... - ҚР ... ... ... ... автордың есептеуі.
Кесте 1
2. Қазақстан Республикасындағы алғашқы құрылған кластердің бірі
2.1 Танымдық - ... және ... - ... туризм кластері дамыған аймақтар
Елбасы Н. Назарбаев өткен жылғы Қазақстан халқына Жолдауында ел экономикасының басымды бағыттарының бірі ретінде туризмді ... ... ... атап ... ... ... орай Қазақстан Республикасы Үкіметінің бастамасы бойынша Маркетингтік сараптамалық зерттелім орталығы, Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі мен ... ... ... ... іске ... ... мақсаты -- Қазақстан экономикасының болашағы бар салаларының бәсекеге қабылеттілігін көтеру. ... ... ... ... ... басымдылығы оның таңғажайып мәдениетінде (мәдени-танымды), бай табиғи әлеуетіне (экологиялық туризм), қызмет белсенділігінің ... ... ... ... ... қатар демалыстың белсенді түрімен, мысалы, спорт және сол сияқты басқа да туризм түрлерімен айналысуға болатындығымен ерекшеленеді. Туризм 2010 жылға дейінгі ... ... ... ... ... бірі деп атап көрсетілді. Осыған байланысты Үкімет туристік кластерін құру және дамыту бойынша ... ... ... және спорт министрлігінің алдына қойды. Үкімет туристік кластердің қүрылуының маңыздылығын ескеріп, Қазақстан аумағында туристік ... ... ... ... үшін 65 ... ... көлемінде қаржы бөлді. ... мен ... ... ... ... ... ... Туристік қызметтерге сұраныстың қозғалытқышы: өмір деңгейінің ... ... ... ... ... ... алудың ұлғаюы, турлардың аралас пакеттеріне, дәстүрлі мәдениет, өмір ... ... ... мүмкіндік береді. Қазақстанның туристік саласы қолда бар туристік әлеуетке қарамастан, бұл басымдықтарды әлі пайдаланған жоқ. Тек соңғы ... ғана оны ... ... ... ... ... арналған шаралар қабылданып жатыр. Нәтижесінде 2004 жылы Қазақстанға келушілер саны 4,3 миллион адамдықұрады. Қазіргі кезде ... ... және ... ... ... ... ... кластер бөліп алынды. Бұл өңір инфрақұрылымы бойынша да (қонақ үйлдердің, шипажайлардың, көңіл көтеру объектілерінің, қорықтардың, таулар т.б. ... ... ... үшін өңірдің жалпы тартымдылығын арттыруға жеке бизнес өкілдерінің ... ... да ... бастамаларды іске асыруға мейілінше оңтайлы болып табылады [7]. ... ... ... осы ... ... дамытуды ынталандыратын Алматы қаласы және Алматы облысындағы туристік кластердің мынадай жіктері айқындалды.
* Өңірдің табиғи алаптарын ... ... ...
* ... және ... мұраны ашуға бағытталған мәдени-танымдық туризм.
* Орталық Азиядағы ең маңызды қаржылық ... ... ... Алматы қаласын одан әрі дамытуға арналған іскерлік туризм.
Туристік кластер дегеніміз -- туризм инфрақұрылымындағы салалардың жиынтығы.
Туристік кластер -- ... ... онда ... қозғаушы күш -- мемлекет тарапынан қолдауды қажет ететін туристік ұйымдар.
Біздің елімізде ... ... ... ... ... ... жанданып келе жатқан сала. Туризм қазіргі заманда ... ... ең ... саласы болып табылады. Аталған сала дамудың дұрыс өзгерістерінен өтсе, онда ол ... ... ... де ... кіріс алып келер еді. Мәселен Жамбыл облысын алатын болсақ:
Жамбыл облысы мәслихатының 2006 жылғы мұндағы №17-9 шешімімен ... ... ... ... -- ... заманғы тиімділігі жоғары, бәсекеге қабілетті туристік кешен құру және оны ... ... ... ... ... ... табылады.
Елімізде 4 профилакториялық-санаторий және 10 қонақ үй бар. Тараз қаласында шетелдік қонақтарды қабылдайтын 3 қонақ - үй бар. Олар -- ... ... және ... қонақ үйлері. Бұлардың ішінде "Жамбыл" қонақ үйі ғана жүйесінің сертификатына байланысты қона үйге модернизациялык техникалық жұмыстары ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Бұның басты факторы тасымалдау көлемінің ұлғаюы және ішкі туризм саласының дамуы. Ұлттық тасымалдаушы ... ... ... ... 2000 ... ... алғашқы қадамын жасап, арнайы поезд бағытын ұйымдастырды. Олар -- ... ... ... ... ... жол ... нашар, кей жерлерде мүлдем жолдың жоқтығы алаңдатады. Туристік орталь және шатқалы Жуалы ауданында , ... Т. ... ... А. ... ... ... ... ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Байзақ ауданында ежелгі қалашығының орнында қазба жұмыстарын жүргізбекші. 2009 жылы ашық ... ... ашық ... құру ... бар. ... байланысты аталған орынға асфальт жол салу қажет [19].
Кесте 2. Туристік негізгі ағымды жинайтын, туризмнен ... және ... ... ... түскен пайда /млн.долл./
Дүниежүзілік
түсімнің үлесі, %
Туристердің шығыны
/млн.долл./
Дүниежүзілік
шығын үлесі, %
Австрия
13160
5,7
9330
3,9
Франция
25629
11,1
13078
5,7
Германия
11091
4,8
43398
18,0
Италия
23427
10,2
12181
5,0
Испания
21853
9,5
4188
1,7
Нидерланды
5612
2,4
10983
4,6
Ұлыбритания
15176
6,6
22185
9,2
Швейцария
7570
3,3
6325
2,6
Швеция
2826
1,2
4878
2,0
Канада
6309
2,7
11676
4,8
АҚШ
60406
26,3
43562
18,1
Жапония
10789
4,7
36155
15,0
Туризм индустриясының материалдық базасын жақсарту туристік бизнес дамуының ең ... ... ... ... ... - ... ... құралдары, ақпараттық жаңа байланыс түрлері, көлікпен қамтамасыз ету, түрлі тағамдар ... ... ... ... ... сай ... турбазалар, кемпингтер және т.б орналасу объектілерін, туристерге әртүрлі ... мен ... ... ... ... мен ... құрылысына және реконструкциясына көңіл бөлінуде.
Қазақастандағы бағдарлама, сондай-ақ мынадай мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған:
1) туристік бизнесте тартымды туристік объект ретінде Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... ұлттық туристік өнімді қалыптастыру және оның ... ... ... ... ... ... туристік саланы мемлекеттік реттеу мен қолдау жүйесін ... ... ... облысында туристік кластерді құру және дамыту.
Еліміздегі туризм дамуының негізгі міндеттері келесілер болып табылады:
1) ... ... ... ... материалдық базасын жаңғыртуға, жаңа объектілер құрылысын жандандыруға жәрдемдесу жөніндегі іс-шаралар кешенін әзірлеу;
2) ... ... ... ... ету ... ... ... туризм саласындағы кадрлар даярлау мен олардың біліктілігін арттыру жүйесін дамыту;
3) тарихи-мәдени және табиғи-рекреациялық ресурстарды ұтымды пайдалану, ... ... қол ... ... ету, ... қызмет көрсетуге деген сұранысты барынша қанағаттандыру;
4) туризм саласындағы қаіупсіздік ... ... ... ... ... ... туристік рынокқа көтеру;
6) облысымыздағы туризм және қызмет көрсету саласында шағын кәсіпкерлікті дамыту, тұрғындардың жұмыспен қамтылуын ... ... ... ... ... ... және ... басқа түрлері үшін жағдайлар жасау;
8) туристік қызметті стандарттау, сертификаттау мен лицензиялау талаптарына сәйкес туристерге қызмет көрсетудің сапасын арттыру;
9) ішкі және ... келу ... ... ... ... рәсімдерді, кедендік, шекара бақылауын барынша оңайлату мәселелері жөніндегі заңдарды жетілдіруге ... ... ... ... ... алу және есеп беру жүйесін жетілдіруге қатысу, оның ішінде ... ... ... мен ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіштерді пайдалану;
11) ұлттық турисік өнімді экспорттау және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық туризмның қауіпсіздігін қамтамасыз ету және әртүрлі әлеуметтік-демографиялық санаттар мен халық ... ... ... ... ... ... жағдай жасау;
13) ішкі және сыртқы рыноктағы туристік өнімнің жылжуын жарнамалық ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... сай ... ... ... кешендерін, сондай-ақ этнографиялық мұражай және демалыс аймақтарын құру;
15) халықаралық, қазақстандық туристік көрмелер мен ... ... ... ат ... республикалық (халықаралық) семинар-кеңестер өткізу;
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның бәсекелік артықшылығы бірегей мәдениетінде (мәдени-танымдық туризм), бай табиғи әлеуетінде ... ... өсіп келе ... ... ... ... туризм), сондай-ақ спорт және хикаялы (шұғыл) туризм сияқты демалыстың белсенді түрлерімен шұғылдану мүмкіндігінде.
Италия, АҚШ, ... Араб ... мен ... ... ... ... ... айтарлықтай.
Аталған елдердің туризм индустриясын дамыту негізінде туристік сала инфрақұрылымын, көлікті және қызмет ... ... ... жатады.
Туристік орталықтардың белсенді дамуы Италияда (Рим, Венеция), Түркияда (Бодрум, Мармарис, Анталья), AҚШ-та (Лас-Вегас, Гавай аралдары), Египетте (Каир, Гиза, Александрия), Тайландта ... ... ... ... ... тиімді, бұл жерде Батыс пен Шығыс арасындағы халықаралық туристік және коммерциялық ағындар арлы-берлі ... ... ... ... көшпелі және отырықшы-диқаншылық өркениеттерінің ежелден өзара аралас-құралас болуын сипаттайтын ... ... мұра бар. ... мен тәу ... үшін қызғылықты нысандар болып табылатын зороастризмдік, буддалық, ... ... ... мол. ... ... жолының бойындағы көптеген тарихи, археологиялық және архитектуралық жәдігерліктер (ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра ... ... ... Қожа Ахмет Ясауи мавзолейі, Алматы облысындағы Таңбалытас), ЮНЕСКО-ның сол ... ... ... ... бар ... ... мұра ... да туристерді қызықтырмай қоймайды.
Туристік кластерді дамытудың нақты бағыттарының бірі ретінде ең басты халықаралық трасса - ... жолы ... ... ... Түркістан ареалдарының тарихи және көшпелілік орталықтарын (Түркістан - Отырар - Сайрам ... ... көне ... ... - ... ... кешені, Баласағұн қалашығы, т.б.) қамтитын халықаралық және республикалық туризм жүйесін қалыптастыруды айтуға ... Арал ... ... ... және ... ... өңірлерінде де кереметтер көп-ақ.
Мақсаттарға жетуде мынадай міндеттердің шешімі болжанады:
нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру;
инфрақұрылымды дамыту;
еңбек ресурстарының ... ... ... ... ... үшін жағымды жағдай жасау;
салада пайдаланылатын технологияларды жетілдіру.
жобасын іске асыруға, сондай-ақ экскурсия жүргiзушi, ... ... ... белсенді түрлерін ұйымдастыру кезінде жастарды кеңiнен тартуды қамтамасыз ... және орта ... ... туризм саласында және қызмет көрсету саласында халықтың жұмыспен қамтылуын ... ... ... ... ... ... ... дамытуға негізделген осы шараларды кешенді іске асыру жағдайы және инвестициялық белсенділікті ынталандыру кезінде келу және ішкі ... ... ... өсуі қамтамасыз етіледі (Сурет 10, 11. Экологиялық туризм).
2007 - 2009 ... ... ... ... ұйымдар мен бағыттар, туризмнің инфрақұрылымы, туристік саланың статистикасы жөніндегі мемлекеттік дерекқорды ... ... отыр [7]. ... ... ... 10. Экологиялық туризм
Облыс аумағында ерекше қорғалатын 16 табиғат объектiсi, 3 000-нан астам көл бар. ... үшiн ... ... ... өмiр сүру ... ... ... ретiнде бұлан, елiк, қабан, жанат тәрiздi ит, түлкi, борсық, қоян, тиiн және т.б. көптеп мекендеген Согров және Мамлют қорықшалары, ... ... ... ... мерзiмде аққулар, бiрқазандар ұя салады. Облыста орхидеяның ... түрi ... ... ... ... с., ... с.) жергiлiктi туристiк қоғамдастықтар құрылған. Туристiк бизнес саласына жоғарыда айтылған селолардың тұрғындары тартылған, тұру, тамақтану, экскурсиялық қызмет көрсету жөнiндегi ... ... 11. ... ... ... Ақ-Ирий археологиялық ескерткiштерi, Қарасай мен Ағынтай батырлардың мемориалдық ... ... ... ... Ш. ... ... И. Шухов; С. Мұқанов, Ғ. Мүсiрепов, М. Жұмабаев, ғарышкер А. Викторенколардың мемориалдық ... ... ... мемориалы.
Сурет 12. Танымдық туризм
Сурет 13. Спорттық туризм және демалыстың белсендi түрлерi
Облыста спорттық туризм Спорттық туризм федерациясымен, ассоциациясының ... ... ... ... ... турорталығымен, турорталығымен, студенттiк турорталығымен ұсынылған.
Емдеу-сауықтыру туризмi
СҚО аумағында тұщы және техникалық сулар ... ... ... ... сулар көздерi анықталған. Қазiргi кезде минералдық суының көзi пайдаланады. Становское және Пресное көлдерiнде емдiк балшықтар ... ... көлi ... қ. ... 55 шақырым және Мамлют станциясының оңтүстiгiнде 17 шақырым жерде орналасқан. Бұл су қоймасының ұзындығы 7.7 және енi 2.5 шақырым. Осы ... ... ... Омбы ... ... ... Успенскиймен зерттелген. Оның тұжырымдамасы бойынша көлдiң минералданған суы мен балшығы бальнеологиялық құндылықты бiлдiредi. Пресное көлi Петухов ст. 60 ... және ... ... 2 ... ... орналасқан, енi 3 шақырымға дейiн. Көл суы өткiр-ащы, балшығы қара ... ... ... су мен ... ... ... 30-жылдары доктор Брякинмен азғантай ғана емделушiлерге тексерiлген (балшық күн ... ... ол ... ... әсердi атап өткен [5].
Iскер туризм
Облыстың географиялық орналасуына байланысты Ресей Федерациясымен сауда-экономикалық әрiптестiк жақсы дамыған, сонда Омбы, Түмен және ... -- ... ... ынтымақтастық негiзгi үлестi алады, олармен экономиканың әр түрлi салаларындағы ынтымақтастық туралы келiсiмдер жасалған және iске ... ... ... ... мәдениет, денсаулық сақтау, құқықтық тәртiп сақтау және т.б. -- әлеуметтiк-экономикалық қызметтiң әр түрлi салаларындағы ... маңы ... ... ... ... жүргiзiлiп тұрады ( Сурет 14. Іскер туризм). ... ... ... ... ... ... ... әсері өте зор және маңызды болып отыр. Себебі бүгінгі күні болашағы бар 7 пилоттық ... анық ... ... ... ... ... ... кластері, мұнай-газ машина жасау кластері, тоқыма өнеркәсібі кластері, көлік- логистикалық қызметтер ... ... ... және құрылыс материалдар кластері.
Кластердің басты мақсаты - өндіріс факторларының тиімділігінің тұрақты өсуінде. Уақыт өте келе ... ... келе ... ... үкіметтің бақылауында болып, үлкен көлемде капитал жұмсауға тартымды ... ... ... береді. Кластердің негізі бірнеше қуатты компаниялар, бірақ ... ... ... ... Кәсіпкерлер өз тарапынан кластерге қатысуға ынта ... ғана ... ... ... кластерді дамытқан жағдайда ол ... ... ... ... ... шектелмейді, сонымен бірге отандық ғылымның дамуына үлкен ... ... ... кластердің дамуына корпоративтік стратегияның сапа ... ... ... ие ... ... бәсекелестік қабілеттілікті арттырудың құралы екенін ескере отырып, қайда, қандай кластер құруымыз, ... ... ... анықтауымыз тиіс. Сонымен қатар кластер бос, ... емес ... ... ... ... ... Егер ... Республикасында басқа да көптеген ауылшаруашылық кластерлерін дамытса, онда ... ... үшін ... ... ... ... жұмыссыздық азаяр еді, жұмысшылар жалақы алып, ... ... ... өнім ... ІЖӨ-нің, экспорттың көлемін арттырады және басқа да жетістіктерге жеткізеді [11]. Әзірге бізде ... ... ... ... гөрі ... нақтылы іс-әрекеттен гөрі қауіпзділік басым. Мысалы, өндірушілер өз өніміне қойылатын талаптарды-стандарттарды ... ... ... Бұл - ... ... ұйымына сәтті ену, бәсекеге дайын болу шарттарының бірі. Мысалы, сүт ... ... ... химиялық құрамы, оның ара мөлшері дегендері есепке алынады. Ал ғалымдар сол құрамды қалыптастыру жолдарын зерттеп, анықтап, мал ... ... оң ... ететін шаруашылықты жүргізу технологиясын ұсынуы керек. Бұл үшін іргелі зерттеулерге қажет жағдайлардың бірі болуы шарт. Ғылыми мекемелер, ... озық ... ... ... ... қажетті реактивтермен қамтамасыз етілуі керек. Сонда ғана ғылыми негізді ұсыныстар пайда болады, ол нақтылы ... ... ... соны ... алып, жүзеге асырады. Қазақстанда 2015 жылға дейінгі кезеңде индустриалды-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асырудың ... ... ... деп ... ... ... барлық салалар, оның ішінде аграрлық кешен мамандарының қолданысына мықтап еніп келе жатқан түсінік. Өйткені онда ел экономикасы мен оның ... ... ... ... ... ... ... Кейбіреулер оның түсініктері, түрлері, типтері туралы айта отырып, оны тұтас салалармен, негізінен, ... ... - ... ... ... бірлестіктерімен, тіптен бір ғана кәсіпорынмен шатастырады. Басқалары мұны өзара байланысты және табысты бәсекелестіктегі фирмалардың ... деп ... ... ... ... ... барысында өзара байланысқан жеткізушілердің, өндірушілердің, тұтынушылардың, өнеркәсіптік инфрақұрылымдар элементтерінің торабы, желісі, жүйесі. ... ... ... және ... жетекші орынға ие жеке салалар шеңберіндегі бәсекеге қабілетті кјсіпорындардың тобы. Қазақстан экономикасын ... ... ... ... ... мамандандырылуды алға тарта отырып, өзінің жақын орналасуынан пайда ... ... ... ... мен ... ... ... түсіндіреді. Осы анықтамалар бірін-бірі толықтыра келіп, кластердің мәнін ашады. Кластер дегеніміз, ... ... ... бір өнім ... шаруашылықтың немесе кәсіпорынның сол өнімге қатысты басқа да өндіріс орындарымен ынтымақтаса, ықпалдаса, қоян-ќолтық жұмыс істеуі деген сөз. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... қабілетті ұлттық экономиканы қалыптастыруға, оны түбегейлі өзгертуге бағытталған. Демек, кластерге деген қажеттілік, біріншіден, түптеп келгенде бәсекеге қабілетті сапалы өнім өндіруге ... ... ... Оның арғы жағында еңбек ұйымдастыруды ширату, жауапкершілікті арттыру.
Республиканың солтүстік-шығыс өңірінде негізінен, сүт, астық және ет ... ... ... ет - сүт және ... ... ... ... өңірлерінде құрылады. Астана, Алматы сияқты ірі қалаларда, сондай-ақ облыс орталықтарында ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және ... ... ... ... ... ірі ... фирмалар бар. Сондай-ақ оларда ғылыми-зерттеу институттары, ғылыми-өндірістік орталықтар, жобалау - конструкторлық ұйымдар, ғылыми кадрлар даярлайтын оқу орындары, ірі ... ... ... ... ... ... ... жасалған талдаулар келешекте, бізде, аудандық деңгейде өндірістік кластерлер және облыстық деңгейде өңірлік кластерлер дами ... деп ... ... ... ... [13]. ... ... тізімі
* Елбасы Н.Ә.Назарбаевтің Қазақстан халқына арнаған 2007 жылғы Жолдауы
* Елбасы Н.Ә.Назарбаевтің стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде Жолдауы
* 324993010350500Астана ... 2008 жыл, 12 ... 7 бет
* Д. ... Ү. Дүйсен . Саясат журналы №9 /2006ж.
* М.Ж. Тұрсынбаева . ... №4 / 2005ж
* С. ... Н. ... , ... ... С. Байзақов, Н. Райхан , Ақиқат. №2 /2005ж.
* Қ. Алдабергенов . Оңтүстік ... ... ... Ақ жол.-2006.-9қыркүйек.-2б
* Н.Ә.Нарбаеватің энциклопедиясы
* http ://www.aikyn.kz ->> Ақ сөйле ->>
* w.w.w. egemen. Kz/? act=readarticle
* 241046011176000Жас Алаш 2007ж, 25 ... 14 бет,
* ... ... ... газеті

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық өсу - экономикалық дамудың маңызды көрсеткіші31 бет
Кәсіпкерлік кызметтің түрлері,классификациясы, мемлекеттік реттелуі Қазақстан Республикасында құрылуы24 бет
8 – сынып оқушыларын химия пәнінің оқу-әдістемелік кешен арқылы оқыту72 бет
Access - деректер базасы13 бет
AD – AS үлгісі4 бет
Delphi ортасында тестілеу бағдарламасын құру жобасы39 бет
Fast Ethernet стандартындағы жоғары жылдамдықты жергілікті есептеуіш желісін жобалау64 бет
Java тілі негіздері22 бет
Java тілінің даму тарихы6 бет
Java туралы жалпы түсiнiк11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь