Басқару ұғымы мен құрылымы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Негізгі бөлім
І. Басқару ұғымының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Басқару тәсілдері мен функциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Басқару құрылымдар және олардың сипаттамасы
1.3 Басшы іс . әрекетінің психологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ІІ Басқару құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Басқарушы және басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Басқару стилі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Ұйымдастырушылық құрылымдар және олардың сипаттамасы
ІІІ Қазіргі кездегі басқару құрылымдарының жаңа түрлері
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
«Басқару» термині латынның сөзі organizo – сымбатты түр беремін, орналыстырамын дегеннен шыққан. Орыс тілінде бұл сөз екі мағынаға ие болады. Басқару функциясы ретінде ұйымдастыру басқарылатын жүйе қызметінің барлық иерархиялық деңгейлеріндегі техникалық, экономикалық, әлеуметтік-психологиялық және құқықтық жақтарының реттелуін қамтамасыз етеді (Кнорринг, 1999). Ол ұйымдастырушылық құрылымға, ұйымдастырушылық үрдістерге, ұйымдастырушылық заңдарға және ұйымдастырушылық мәдениетке әсер ету арқылы айқындалады.
Басқару объектісі ретіндегі ұйым дегеніміз – қандай-да бір мақсаттарға қол жеткізу үшін құрылған белгілі бір құрылым. Ұйымдардың құрылу мақсаттарына және қызмет етуіне қарай олар өндірістік, көліктік, коммерциялық, қаржылық, жобалық, ғылыми, консалтингтік және т.с.с. болып бөлінеді. Меншіктің ұйымдастырушылық-құқықтық нысандары бойынша ұйымдар мемлекеттік, жеке, бірлескен, қоғамдық және аралас болуы мүмкін. Өзінің ауқымы бойынша ұйымдар шағын, орташа және ірі болуы мүмкін.
1. Поршнева А.Г., Румянцева З. П., Саламатина Н.А. Управление организацией. – 2008 г.
2. Мамыров Н. К. Менеджмент и рынок: казахстанская модель. – Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2010 ж.
3. Сергеев И. В. Экономика предриятия. – М.: Финансы и статистика, 2010 ж
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. – Алматы: ЮРИСТ, 2009
5. Сундетов Ж. Планирование и прогнозирование в условиях рыночной экономики. – Алматы: Республиканский издательский кабинет казахской академии образования им. И. Алтынсарина, 2009 ж
6. Бердалиев К. Б. Основы управления экономикой Казахстана. – Алматы: Экономика, 2008 ж.
7. Веснин В. Р. Менеджмент для предпринимателей. – М.: Антиква, 2008 ж.
8. Виханский О. С., Наумов А. И. Менеджмент: человек, стратегия, организация, процес. – М.: Финансы и статистика, 2007 ж.
9. Шеденов Ө. Қ., Сағындықов Е. Н., Жүнісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Комягин Б. И. Жалпы экономикалық теория. – Ақтөбе: А-Полиграфия, 2010 ж.
10. Қазақстан Республикасының 19.05.1995 №2335 «Мемлекеттік кәсіпорын туралы» Заңы
11. Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің 2005 жылғы 12 қаңтардағы «Шаруашылық жүргізу құқығына негізделген мемлекеттік кәсіпорындар іс-әрекетінің кейбір мәселелері туралы» өкімі
12. Кошанов А. К. Формирование системы акционерных отношений в Республике Казахстан. – Алматы: Гылым, 2010 г.
13. Янош Корнай. Путь к свободной экономике. – : Экономика, 2007 г.
14. ЧепуринаМ. Н., Киселева Е. А. Курс экономической теории. – Киров: АСА, 2008
15. Виханский О. С., Наумов А. И. Менеджмент. – М.: Гардарики, 2009 г
16. Дункан У. Ж. Основопологающие идеи в менеджменте. – : Дело, 2007 г.
17. Родионова Б. Н. Организация, планирование и управление. – М.: Машиностроение, 2009 ж.
18. Майталь Ш. Экономика для менеджеров. – М.: Дело, 2011 г.
19. Как делать бизнес в Казахстане: в помощ предпринимателю. – Алматы: Гылым, 2006 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе............................................................................................................
Негізгі бөлім
І. Басқару ұғымының түсінігі...................................................................
+ Басқару тәсілдері мен функциялары...........................................................
+ Басқару құрылымдар және олардың ... ... іс - ... ... ... ... ... Басқарушы және басқару жүйесі................................................................
2.2 Басқару стилі.............................................................................................
2.3 Ұйымдастырушылық ... және ... ...
ІІІ Қазіргі кездегі басқару құрылымдарының жаңа түрлері
Қорытынды......................................................................................................
Қолданылған әдебиеттер тізімі....................................................................
КІРІСПЕ
термині латынның сөзі organizo - ... түр ... ... ... ... Орыс ... бұл сөз екі мағынаға ие болады. Басқару функциясы ретінде ұйымдастыру басқарылатын жүйе қызметінің барлық иерархиялық деңгейлеріндегі ... ... ... және құқықтық жақтарының реттелуін қамтамасыз етеді (Кнорринг, 1999). Ол ұйымдастырушылық құрылымға, ұйымдастырушылық үрдістерге, ұйымдастырушылық заңдарға және ұйымдастырушылық мәдениетке әсер ету ... ... ... ... ұйым ... - қандай-да бір мақсаттарға қол жеткізу үшін құрылған белгілі бір ... ... ... мақсаттарына және қызмет етуіне қарай олар өндірістік, көліктік, коммерциялық, қаржылық, жобалық, ғылыми, консалтингтік және т.с.с. болып бөлінеді. Меншіктің ұйымдастырушылық-құқықтық нысандары ... ... ... ... ... ... және аралас болуы мүмкін. Өзінің ауқымы бойынша ұйымдар шағын, орташа және ірі болуы мүмкін.
Нарыктық экономикаға көшкен кезде басқару жүйесін жаңаша ... ... ... өйткені кәсіпорынның тиімді қызмет етуі, көп жағдайда басқару шараларына байланысты. Ол үшін жоғары білікті мамандарды даярлау ... ... олар ... ... ... аңғара біледі әрі дер кезінде басқару шешімдерін қабылдап, оның іс жүзінде асырылуын қамтамасыз етеді, әрі ұжымға (коллективке) қазіргі талап ... ... ... ... ... ... ... дейін осы курс бойынша бір жүйеге келтірілген оқу құралы болған емес. Осыған орай ұсынылып ... бұл оқу ... осы ... азда ... ... сөйтіп басқаруды жаңаша ойластыру, әрі тың ілімді ... ... ... атты еңбек әрекетіне байланысты дәлелдемелер (мотивация), топқа, сондай-ақ жеке ... ... ету, ... ... пен ... проблемаларын, сондай-ақ Басқару стилін, еңбекті басқарудың мәдениеті мен ... ... ... ... мәселелерді қамтиды.
І. Басқару ұғымының түсінігі
1.1 Басқару тәсілдері мен функциялары
Басқару пен жетекшілік (лидерлік) жеке адамдар арасындағы басқару аспектісі ... ... сол ... ... ... ... әрі оған жету үшін неғұрлым тиімді және қолайлы ықпал етуді білуі мүмкін.
Басқару функциясы - бұл ... ... ... бір ... ... ие ... ... бөлігі, яғни бұл бас - қару қызметінің мамандандырылған бөлігі. Басқарудың мамандандырылған функциясының бірыңғай ... ... және ... ... деп ... ... мен оның кұрылымдық бөлімшелері әкімшілік еңбекті атқарады. Бұл функция өте ... ... ... ... ... ... ... болуына тура келеді.
Басшы өзіне негізгі екі міндеттің жүктелетіндігін білуі тиіс: адамдармен ... ... және ... ... ... Олар өзара байланысты, әрі күн өткен сайын күрделене түседі.
Басшы өз жұмысында ғылым мен техника ... ... ... ... технологиясына, еңбек құралдары мен заттарына, адамдардың еңбек әрекетінің ... ... ... ... ... ... Әрі ... өзі жұмыскерлердің ынта-ықыласына, талап-тілегі мен мотивтеріне терең ... ... ... өзі оның жұмысын қиындата түседі, өйткені білімді, білікті жұмыскерлерді басқару едәуір күрделі. Сонымен қоса басқару жұмысы біршама творчестволық тартымды, әрі ... ... ... ... ... ... жұмысты орындауына ықпал ету. Осы функциясын орындауы үшін, ол өзінің формальды өкілеттілігімен қоса, билігі болуы қажет. Билік - бұл ... ... ... ету ... қол астындағылар жалақыны көтеру, жұмыс тапсырмасын алу, қызмет бабында жоғарылау, өкілеттілігін ұлғайту, әлеуметтік мұқтажын қанағаттандыру ... ... сол ... ... ... ... қол ... толық билігі бар. Екінші жағынан қабылданған шешімдердің жүзеге асуы, өндірістік тапсырмалардың дер ... ... ... қол ... тікелей байланысты болатындықтан, кейде бұлар да басшыға билік жүргізе алады.
1.2. Басқару тәсілдері
Басқару үшін ықпал ету қажет, ал ... ету үшін ... ... ... орындаушылардың белсенді талаптарына (физиологиялық талабы, қорғалу талабы, әлеуметтік талабы, құрметтеу талабы) ... ... ... етудің барлық формалары басқа адамның тілегін орындауға түрткі болады.
Бағынушылар ықпал ... ... ... ... дәстүр бойынша бағыну орындаушының қажетін қанағаттандыратындығына сенеді. Сондықтанда көп жағдайда заңды билікті ... ... деп ... Барлық басшылар заңды билікті пайдаланады, өйткені оның өзі басқа адамдарды басқаруға өкілдік ... осы ... ... ... құралы болып саналады, сол арқылы ол ұйымның мақсатына жету үшін қол ... ... ... ... ... ... бар, ... бағынышты қызметкерлері жоқ басқару қызметшілерінің тобы бастауыш ұйым болып саналады. Белгілі бір байланыста бағынатын, қатар бағынатын және ... ... ... ... немесе олардың тобы басқару органы (аппараты) деп аталады.
Органдар жүйесі - бұл өндірісті басқарудың, барлық көлемін қамтитын бастауыш ұйым ... ... ... ... ... ... ықпал етеді: басқару қызметшілерінің саны; қызметшілерді бас - қару функциясы бойынша орналастыру және қызметшілер тобын бірыңғай функциясы бойынша ... ... ... ... дәрежесі, бір адамның (басшының) мүмкіндігі және басқару шегі; ресми (ұйымдық) қатысы.
Басшыға бағыныштылар да нашар басшы мен ... ... ... ... ... бар екенін жете түсінеді. Басқару ойдағыдай болған жағдайда жұмыс та қыза ... ал ... ... ... ... мәртебесін арттыра түседі.
Басқаруты тиімді атқарудың айрықша маңызды алты түрлі элементі бар.
1. Kepi байланыс. Бағыныштылар, әдетте, атқарған ісінің бағасы ... ... ... ... білгісі келеді. Психологтардың пайымдауынша, мұндай кері байланыс еңбек процесінде аса қажетті мәселе болып ... ... ... көбінесе мынадан сұрақ қояды: . Басшы осы сұрақка дер кезінде, әрі дәл жауап беруге ... ... ... ... ... ... еркіндік, екіншісіне - шамалы еркіндік қажет. Кейбір адамдарға мүмкіндік берсе дербес ... ... ... ... Ал, ... ... мұндайда не істерін білмей сасқалақтайды. Басшы өзінің қарамағындағылардың мінез кұлқымен жете таныса отырып, бір шешімге ... ... ... ... еркіндік беру қажет пе, әлде берген бұйрығының орындалғанын қадағалап отыру керек пе?
3. Жұмысқа көзқарас. Бұл аса қажетті, әрі маңызды ... адам ... бір ... болғанмен, оның тұтастай тіршілігі емес. Міне, сондықтанда ... ... ... ... . ... ... өз ... жұмысқа көзқарасын біліп, ескертіп отыруы тиіс. Адамдар өмірінде жұмыстың атқаратын рөлін дұрыс бағалаған басшы - ... ... тым ... ... ... ... ... психологиялық дұрыс бағыт-бағдар беріп, жұмыс орнын айқын белгілейді.
4. Жұмыс нәтижесін бағдарлау. Жақсы басшы қарамағындағы қызметкерлердің еңбектегі жетістігін дұрыс ... ... ... ... Көне ... ... дана ... бар:сондағы атап көрсетілетін жай, мансапқа жетудің, ең дұрыс жолы - ... ... ... ... ... 6. Жеке басының мінез-құлқы.
Өндіріс ұйымдық формаларда (кәсіпорындарда) жүзеге асырылады. Осындай кәсіпорын ұжымының ұйымдық, экономикалық және заңды дербестігі, ... ... ... Өз ... ... ... ұжым ... ұжымнан тұрады да, мұндағы барлық жұмыс істеушілер бір-бірімен тұрақты іскерлік және экономикалық ... ... тобы ... басшылардан және олардың тікелей бағыныштыларынан тұрады, әрі бағыныштыларына бұйрық беруге правосы бар, ал бағыныштылар оны орындауға міндетті.
Ұжымдағы қызмет қарым-қатынасын бейнелейтін ... ... ... ... ... деп аталады. Ресми рөл термині белгілі бір әрекет етуді, жүріс-тұрыс стилін аңғартады, әрі ұжым мүшелері де басшыдан осындай ... ... ... ... өз ісін жете білу ... және ... ... талап етушілігі, принципшілдігі, адамдарға көңіл аудара білушілігі, ынталылығы, сенімділігі т. б. қасиеттерінің болуы ұжымды ойдағыдай ... ... ... ... ролі және оның ... ... қарым-қатынас, екі және одан да көп адамдардың өзара түсінісуге негізделген байланысы: бір-бірінен ақпарат, мәліметтер алмасуы.
Басшы өзінің көпшілік уақытын мәліметтер алу және ... ... үшін ... ... ... ... ... басқарудың жоспарлау, ұйымдастыру, мотивация және бақылау қызметтерін орындау да қарым - қатынас орнатуға байланысты. Коммуникация -- Басқару етудің ... ... ... саналады.
1.3. Басшы іс-әрекетінің психологиясы
Адамдармен жұмыс істеу өнері туа ... ... оның өзі өмір ... өмір ... өзімен өзі жұмыс істеудің, сан салалы білім ... ... ... ... ұжым ... ... байланысты, олар өзара қатысты әрі бірін-бірі жетілдіріп отырады.
Басшының ұжыммен қарым, қатынасы көбінесе оның жеке ... ... сол ... ... ... ... ... (білуіне байланысты. Осыған орай басшының, ұжыммен қарым-қатынас орната білуінің ұйым үшін зор ... бар. ... ... ... ... ... ... ұжымдағы қарым-қатынас жағдайына басшыға тиісті право мен өкілеттілік біршама ықпал ... Ұжым ... ... ... шешу үшін ... осындай праволарды жүзеге асыру, басшының ұжыммен ресми, іскерлік қарым-қатынас орнатуының негізі болып саналады. Бұл ... жеке ... ... де, ... де ... ... ... ұжым үшін басшы -- бұл тек лауазым бедел ғана емес, белгілі бір ... және ұжым мен ұйым ісін ... ... ... ... ... ... орай кәсіптік этиканың алуан түрлі болып саналатын басшы этикасы, Басқару этикасы туралы ... тура ... , ... ... ... этикасы топтасқандықтық, ұжымды ұйымдастырудың, олардың өз әлеуметтік функциясын ... ... ... болып са - налады. Басшьшың осындай қарым - қатынасқа ықпал етуі, оның, ... ... ғана ... ... оның ... ... сенімі мен жеке басының үлгісі.
Төртіншіден, ұжым құрамына қарай басшы өзін жақсы жағынан да, нашар жағынан да көрсетуі мүмкін. ... ... ... ... ... еліктейтіндігін өздері де аңғармай қалады.
Басқару психологиясы мынаған байланысты:
-- сөйлеу мәдениетіне, өз ойын ... ... ... білуіне. Дауыс ырғағын құбылту арқылы айтқан сөзін 40 %тей ... ете ... ... ... ... білуге жаттығу қажет. Басшы сөйлей білумен қоса, тыңдай да, ... қызу ... ... білу де ... ... мәдениетіне, жұмыс уақытын ұтымды ұйымдастыруына;
-- мінез-құлық мәдениетіне: этика, эстетика. Сыртқы мәдениеті ішкі мәдениетіне үнемі сәйкес келе бермейді;
-- сезім ... ... ... ... қол ... бет ... ... білуінде. Мәселен, эмоция адамдармен жақындауға да, одан күдер үзуге де ықпал етеді. Осының барлығы қызмет этикасына жатады. Басшының өресі ... әлде ... ... ... ... ... өзінің үлгі-өнегесін көрсете білуі тиіс.
-- сынау өнері, сынды дұрыс қабылдай білу қажет;
-- сын ... ... ... ... ... тиіс ... ... емес, ісін сынау қажет);
-- сынау мақсатын айқындау және сыналатын адам ... ... ... ... дербес ерекшеліктерін ескере отырып сынау, алғашқы ескертуді оңашада айту;
-- сынау орнын және ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасау.
Сынаудан қорқатын басшы -- басшы емес. Әйтеуір қалайда сынау керек деген ... ... ... жөн, ... ... беделі түсіп, жұртшылық арасында , деген қаңқу сөз ... Сын әділ бо - луы, ... ... дәп басуы тиіс.
Білікті педагогтар оқыту процесінде окушылардан тек қателік іздеуге болмайтындығын жақсы біледі. Іскер педагог ... деп ... ... яғни ... ... сыпайы ғана жұмсайды.
ІІ Басқару құрылымын талдау
2.1 Басқарушы және басқару жүйесі
Белгілі бір ұйымдастыру шаруаның жеке еңбегі сатысында-ақ байқалған болған. Ол ... өз ... ... мақсатына қол жеткізу үшін көптеген рет қайталанатын өндірістік функциялардың әсерінен пайда болды. ... ... ... жүзеге асырылуы өндіріс үрдісі ұйымдастырылуының қарапайым нысанын, яғни оның жасырын күйде болатын бастапқы құрылымын құрайды. ... ... ... - бұл ... ... оның ... ұйымдастырушылық құрылымды қалыптастыратын басқару функцияларының бөлінуіне әкелді.
Сөйтіп, өндірісті басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы қалыптасуының ... ... ... ... бөлініс және басқару функциясының пайда болуы саналды. Бірлескен еңбек, жұмыс ... ... ... жаңа ... ... Оны ... ... мүшелері арасындағы, басшылар мен бағыныштылар арасындағы қарым-қатынастар түрінде қалыптасты деуге де болады.
Машиналық өндіріс сатысында басқару функцияларының ақырғы ... іске ... ... ... ... ... ... пайда болды. Ведомостер, есеп берулер, баяндамалр және т.с.с. ... ... ... болды. Кері байланыс реттелді. Осының бәрі, әсіресе, өндіріс ауқымдарының өсуі, басқарудың ... ... тез ... ... ... құрылымы - бұл басқару жүйесінің басқарушы және ... ... ... ... ... жиынтығы. Ол тізбекті бағыныштылықта орналасқан және белгілі бір құқықтары мен міндеттері бар дербес бөлімшелердің ... жеке ... ... мен ... өзара байланыстарымен сипатталады.
Құрылымдағы буындардың саны оның деңгейлерін анықтайды. Құрылымдар бір деңгейлі және көп деңгейлі болуы ... ... ... ... ... құрылымдар сызықты, функционалдық және аралас болып бөлінеді. Әрбір құрылымдық бөлімше сандық және ... ... ... бөлімшелердің және атқарушылардың қызмет етуі арнайы ережелермен (нұсқамалармен) регламентталады, олар басқарудың әрбір органының функцияларын, ... ... ... мен ... үлестірілуін, ал бөлімше ішінде - әрбір атқарушылар функцияларын, құқықтары мен міндеттерінің үлестірілуін анықтайды. Құрылымдық бөлімшелердің қалыптасуы кезінде басты ... ... ішкі ... ... ... ... рұқсат ететін динамикалылықты беруге аударылады.
Ғылым негізінде басқарудың бір ... ... ... ... ... мен ... ... шегі бар екендігі дәлелденген. Тиімді басқарудың жолында ақпараттық кедергі қойылады. Ол берілген құрылым және басқарудың техникалық құралдары кезінде шешуге қол ... ... ... күрделілік шектерін орнатады.
Өндірісті басқару үшін құрамына қызметкерлердің алуан түрлі категориялары: басшылар, ... және ... ... ... ... ... Басқару функцияларын және құрылымдық бөлімшелердің функцияларын айыруға болады. Басқару функциялары - бұл кәсіпорынның басқарылатын объект ретіндегі объективті қажеттілігі. ... ... ... ... ... нақты мазмұнын және өндірістегі ықпал ету саласын бейнелейді. Олар кәсіпорынның құрылымдық бөлімшелерін қалыптастыру үшін негіз болып табылады.
Басқару аппаратының құрылымдық бөлімшесі - бұл оның ... ... ... Ол ... бір, ... ... көптеген функцияларын атқарады. Санына қарай оларды функциялардың берілген түріне маманданған бір немесе бірнеше құрылымдық бөлімшелер орындауы мүмкін. Қызмет ... ... ... ... ... функциялар жеке жұмыскерлерге жүктеледі.
Өндірісті басқару аппаратының құрылымы - бұл бірыңғай өзара байланысқан ... ... ... ... ... ... ... саны мен құрамы. Әдетте оны сұлба түрінде бейнелейді. Егер де сұлбада құрылымдық бөлімшелерден басқа өндірістік бөлімшелер және ... ... ... ... онда ол ... ұйымдастырушылық құрылымы болып табылады. Горизонталь бойынша бір деңгейдің буындар санын, ал вертикаль ... - ... ... ... ... анықтауға болады. Басқару буындарына бірнеше құрылымдық бөлімшелерді басқаратын басшылар, құрылымдық бөлімшелердің өздері және белгілі бір функцияларды немесе осындай функциялардың бір ... ... жеке ... ... ... ... ... - бұл оның горизонталь бойынша олардың төменнен жоғары қарай тізбекті бағыныштылығындағы деңгейлері. Кәсіпорындағы бірінші (төменгі) ... - бұл ... ... ... ... ... ... соғұрлым басқару деңгейлері көп болады. Сонымен қатар, жұмыстардың көлеміне басқару жұмыскерлерінің ... ... және ... саны ... ... аппаратының рационалды құрылымдарын құруға қойылатын талаптар және оларды анықтайтын факторлар.
Басқару аппаратының құрылымы еңбек бөлінісінің нысанын көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... жүйенің басқарылатын жүйеге ықпал ету тиімділігі тәуелді болады.
Басқару аппаратының ... ... ... талап - жеделдік (оперативность). Бұл басқарушылық шешім басқарылатын объектке өндіріс жағдайының кезекті өзгерісі пайда ... ... ... ... деген сөз. Болмаса, шешім қажетсіз болып қалады.
Басқа талап - сенімділік, яғни басқару ... ... ... ... ... ақиқаттылығын (достоверность) және тоқтаусыздылығын (бесперебойность) қамтамасыз етуі тиіс. Ол өндірістегі осындай өзгерістерге сәйкес тез қайта ауысатындай қозғалғыш ... ... ... жүйеде горизонталь бойынша буындардың және вертикаль бойынша деңгейлердің кішігірім саны болуы керек. Дегенмен бұл минимум басқарудың ең ... ... ... етуі ... яғни ... жүйесі оңтайлылық (оптимальность) талаптарына сәйкес келуі тиіс.
Басқару құрылымы сапасының маңызды көрсеткіші - бұл оның үнемділігі, яғни ең ... ... оның ... ... ... шығындардың минимумы кезінде асырылуы тиіс.
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымына басқару мақсаттары, принциптері, әдістері және функциялары ... ... ... ... оның ... ... беретін бөлімшелердің бөлінуін талап етеді.
Принциптер мен әдістер - құрылымдық бөлімшелердің құрылуы немесе кеңеюі. Мысалы, әріптестік ... ... ... қол ... әрекет ететін техникалық кеңес арқылы жүзеге асырылады. Оның міндеттеріне қиын мәселелерді талқылау, шешімдердің ... ... ... кіреді. Нарықтық қарым-қатынастарға көшкен кезде кәсіпорындардың деңгейінде іске асырылатын нақты бағдарламаларды жасап шығарған жөн. Басқарудың әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... ... ... стилі.
Басқару құрылымына ең үлкен әсерін басқару функциялары, олардың құрамы, мазмұны және көлемі тигізеді. Сондықтан, олардың мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... ... мен ... ... басқару аппаратының құрылуына алдын ала жүруі тиіс. принципін ұстанған жөн.
Құрылымды қалыптастыру деп ... ... ... ... бір ... бекітуді айтады. Функциялардың дамуы басқару құрылымының дамуына әкеледі.
Ғылыми-техникалық прогресс жаңа функциялардың пайда болуына және қолданыстағы функциялардың жоқ болуына ... ... ... ... ... ... ... функциялар жүйесінің терең талдануына негізделуі тиіс.
Басқарудың жетілген органдары құрылады, олардың арасында функциялар үлестіріледі: басқарудың жоғары деңгейлерінде - ... ... және ... ... ал ... ... - ... және ағымдық жоспарлау функциялары.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарда басқару жүйелерінің төрт негізгі ... ... ... сызықты, функционалдық, сызықты-функционалдық (штабтық) және матрицалық.
Сызықты құрылым кезінде кезкелген деңгейдегі өндірістік буынының негізінде басшы - басқарудың ... ... ... ... және ... ... ... жоғары тұрған бастыққа бағынатын бірыңғай бастық орналасқан.
Осылайша вертикаль (сызық) бойынша бір уақытта әкімшіліктік және функционалдық басқаруды жүзеге асыратын әр ... ... ... ... ... (1 ... сызықты басшысы (а, ә функциялары)
Ә сызықты басшысы (а, ә функциялары)
Атқарушылар Атқарушылар
1 сурет - Басқарудың сызықты құрылымы
Бұл ... ... және ... ... ... ... ... артықшылықтары бар. Ол ең қарапайым: байланыстың бір ғана каналы бар (вертикаль бойынша), әрбір бағыныштының бір ғана ... бар. Бұл дәл және ... ... ... өзі ... буын жұмысының тиімділігіне жауапкершілігінің жоғарылауына жәрдемдеседі.
Бірақ та бұл құрылым көбінесе шағын кәсіпорындарға тән болады. Онда шешілетін мәселелердің ... ... емес және ... байланыстар аз болады. Өндірістің ауқымдары үлкен болған жағдайда және шешілетін мәселелердің ауқымы өскен сайын техникалық және ... ... ... ... сызықты құрылым тиімсіз болып қалады, себебі басшы бәрін біле алмай қалады да, жақсы басқаруға ... ... ... ... бар кең ... ... басқару функционалдық құрылымға ие болады (2 сурет).
Басшы
Функционалдық басшы
(а функциясы)
Функционалдық басшы
(ә функциясы)
Атқарушылар
2 сурет - Басқарудың функционалдық құрылымы
Оның мәні ... ... ... ... жеке функциялардың орындалуы мамандарға жүктеледі. Бір профильдің мамандары басқару жүйесінің құрылымдық ... ... және ... бөлімшелер үшін міндетті болып табылатын шешімдерді қабылдайды.
Сөйтіп, сызықты ұйымдармен қатар функционалдық ұйымдар да әрекет етеді. Атқарушылар екі ... ... ... ... жұмысшы өзінің сызықты бастығы мен функционалды маманның бұйрықтарын орындауы тиіс. Басқарудың функционалдық ... ... ... ... ... ... ... айналасуға көбірек мүмкіндігі болады, себебі функционалдық мамандар оны арнайы, ерекше мәселелерді шешуден босатады. Дегенмен ... ... ... функционалдық қызметтерден бір өндірістік бөлімшеге немесе бір атқарушыға келіп ... сол ... осы ... ... ... ... ... болады, бұл болса белгілі бір қиындықтарды тудыртады. Сонымен қатар, атқарушылардың өз міндеттерді орындағаны үшін ... ... ... ... функционалдық құрылымның кемшіліктері сызықты-функционалдық (штабтық) құрылымда мүмкіндігінше жоққа шығарылады (3 сурет).
Басшы
А сызықты басшысы
Ә сызықты басшысы
Функционал-дық басшы
... ...
... ... ... - Басқарудың сызықты-функционалдық құрылымы
Сызықты басшылық ... ... ... ... шешу үшін ... ... штаб ... Бұл жағдайда функционалдық органдар сызықты басшының қарамағында болады. Олардың өкімдері, бұйрықтары штабпен келісілгеннен кейін ғана өндірістік бөлімшелерге ... Бұл ... ... (компетентное) шешілуіне жәрдемдеседі. Бірақ басқарудың сызықты-функциоанлдық құрылымы кезінде сызықты ... ... арта ... ... ол ... ... мен оған ... өндірістік бөлімшелер арасындағы делдалдың рөлін атқаруы тиіс. Ол бағынышты ... ... ... ... да, ... ... ... жоғарыдан төменге әмірлерді береді.
Қазіргі кезде сызықты-функционалдық (штабтық) құрылымның өнеркәсіптегі рөлі айтарлықтай зор деуге болады. Бұл құрылымның ... ... ... ... ... ... рөлі басқару деңгейіне тәуелді өзгеріп отырады. Неғұрлым деңгей жоғары болса, соғұрлым функционалдық органдардың рөлі үлкенірек ... ... ... деңгейінде функционалдық қызметтердің ықпалы шамалы ғана болады, бәрақ кәсіпорынды басқару деңгейінде олар ... ... ... дайындау, басқарушылық шешімдерді жасап шығару бойынша айтарлықтай жұмысты атқарады.
Өзінің барлық оң жақтарына ... ... ... ... ... ... де бар. Олар әсіресе өндірістің ірілендірілуімен және өндірістік байланыстардың күрделенуімен байланысты аса көзге түсетіндей бола бастайды. ... ... ірі және ... ... ... ... ... сызықты басшыға жұмысты үйлестіру (координация) қиынға айналады. Сонымен қатар, құрылымда функционалдық қызметтер арасында берік ... жоқ, ... ... жұмыстағы жаман өзара әсерлесуді және параллельдікті байқауға болады.
Экономика дамуының қазіргі заманғы сатысы ауқымдардың ұлғаюымен, өндірісте ... ... ... және тез өзгерістерімен сипатталады. Құрылымдар саласындағы басқарудың кейінгі жетілдірілуі олардың араласу бағытында жүзеге асады. Өнеркәсіпте функционалдық құрылымдар мәселелердің ауқымсыз ... ... ... ... ... ... ... беретін құрылымдар кең қолданыс тапқан. Бірақ бұндай жағдайларда сызықты басшылар мен функционалдық қызметтер шешімдерінде қарама-қайшылықтар ... ... ... ... функционалдық қызметтер ең алдымен өздерінің ғана мұқтаждықтарын ... ... ... органдары іс-әрекеттерін үйлестіру функциясын жоғары буынның басқарушылық органдары атқарады.
Көп мақсаттық қызметтегі кәсіпорындарда мақсаттық бағдарламаны басқару бойынша арнайы органының құрылуы ... ... ... ... ... бойынша басқаруды жүзеге асыратын сызықты-функционалдық органдардан басқа, горизонталдық басқару органдары құрылады. Басқарудың бұндай құрылымы ... деп ... (4 ... ... ... атқарушылар
Ақпарат қызметі
Басшы
Орынбасарлары
Өткізу
Жабдықтау
4 сурет - Басқарудың матрицалық құрылымының сұлбасы
(бұндағы ҒЗТКЖ - ғылыми-зерттеушілік және ... ... ... ... екі түрі біріккен: сызықты және бағдарламалық-мақсаттық. Вертикаль ... ... ... ... ... жеке ... ... (өндіріс, өткізу және т.б.) басқару жүзеге асырылады, горизонталь бойынша (бағдарламалық-мақсаттық құрылым) - бағдарламаларды, жобаларды, тақырыптарды басқару іске ... ... ... ... ... бағдарламаның (жобаның) басшысы және жеке тақырыптар бойынша оның орынбасарлары, әрбір мамандандырылған бөлімшедегі жауапты атқарушы ... да, ... ... арнайы қызметі ұйымдастырылады.
Жұмыс мақсаттық бөлімшелердің құрылуы арқылы қамтамасыз етіледі, бұнда бағдарламаны бірлесіп жасап шығару үшін жетекші мамандар ... ... ... не және ... ... ... ... анықтайды, ал кім және қалай қандай-да бір жұмысты орындайтынын сызықты басшы шешеді.
Сөйтіп, басқарудың матрицалық құрылымы сызықты-функционалдық ұйымдастырушылық құрылымды жаңа ... ... Бұл ... ... және ... нысандарының дамуында сапасы жағынан жаңа бағытты құрды. Бұндай нысандар менеджерлердің өндіріс тиімділігін жоғарылату бағытында шығармашылық белсеңділіктерінің артуына ... ... ... ... ... өндірістің жаңа технологиялық үрдістердің және өнімділігі үлкен болатын жабдықтардың арқасында қайта құрылуы жүзеге асады.
Басқарудың ... ... ... ... және ... құрылымдарынан тұрады.
Басқарудың жобалық құрылымы әрбір ірі жоба бойынша барлық жұмыстардың орталықтандырылған басқарылуын және ... ... ... ... ... ... Жоба ... жүзеге асырылуы үшін ондаған өнеркәсіптік фирмалардың қатысуы және басқарудың орталықтандырылған жүйесінің жасалауы қажет болатын ... ... ... орындалуы үшін үйлестірушілік топ құрылады. Топтың басында үйлестіруші тұрады. Үйлестірушілік топқа бөлініп алынған мамандар ... ... ... жұмыс істей береді де, кейде ақпаратты айырбастау мақсатымен кездесіп тұрады.
Бағдарламалық-мақсаттық құрылымның құрылысы ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік фирма өндірістің ерекшелігіне сәйкес басқарудың өз ... ... ... ... мақсаттық топтар жетекші мамандардан түрлі мәселелерді шешу үшін құрылады:
* маркетингтік ... ... ... ... ... жоғарылату;
* техникалық саясат мәселелері бойынша ерекше күрделі шешімдерді дайындау;
* жаңа өнімді жасау мақсатымен ... ... ... ... және т.б.
Жоспарлау - адам қызметінің ажырамас белгісі Карл Мар - кс пен ... ... ... деп ... ... ... ... атап көрсетеді; . Сондықтанда басқару аппаратының тиімді кызметі жоспарлануы тиіс. Ол үшін дербес жұмыс күнінің ... ... ... ... ... ... ... алмастыру графигі, жеке творчестволық жоспары т. б. жасалады.
Дербес жұмыс күннің ... ... бір ... жүзеге асырылады. Әуелі жекелеген қызмет түрлері еңбек операцияларына бөлініп жұмыс уақытының құрылымы ойластырылады. Сараптап (эксперттік) бағалау ... ... ... ... ... ... қажетті жұмыс уақыты анықталады. Жұмыс күнінің қолайлы, құрылымын және нақтылы қалыптасқан жұмыс күні тәртібін ескере отырып дербес жұмыс графигі ... ... ... ... ... күні ... ең алдымен атқарылатын жалпы жұмыстар (мәжілістерге, нарядтарға қатысу), содан кейін кәсіпорын басшысына қатысты басқа жұмыстар енгізілуі тиіс.
Жұмыс күні тәртібінің негізгі ... бір ... ... ... ай ... ... мен ... жұмысын ретке келтіру, басқару аппараттарының жалпы үйлесімділігі мен ... ... ... ... ұйғарымдылығы мен ырғақтылығына қол жеткізу мақсатында өндірісті басқарудың оперативтілігін арттыру.
Негізгі күн ... ... ... ... ... ... ... Бұл құжатта өндіріс объектілерін аралау, қол астындағылармен кездесу, күнделікті және болашақ мәселелерді шешу, қоғамдық ... ... ... ... ... әр түрлі мәжәлістерге қатысу жоспарланады. Орынбасарларының бас ... күн ... ... мен мамандардың дербес жұмыс күні тәртібіне, бірінші кезекте кәсіпорынның негізгі қызметі бойынша басқару жұмыстарының орындауға тиісті уақыт белгіленеді. Сондықтан да ... ... ... күні тәртібінің негізі белгілі бір бөлімшелердегі технологиялық бірізділік сақталатын жұмыс процесін орындау ... ... ... ... міндеті - шарттардың міндетті түрде орындалуын және жеке меншік нравосыя қорғауды қамтамасыз ету. ... ... ... және оның ... ... ... ... іс-әрекеттерін реттеу мақсатында қабылданған. Кез келген ұйымдағы басқарушының барлық ... кез ... ... ... қаулыға қатысты, әрі олар көбінесе тікелей бақылап отырады. Барлық ұйымдағы, әсіресе, іскер және үкімет ұйымдарындағы басшылар, әдетте ... ... ... заң ... ... ... орта. Этикалық орта әлеуметтік ортаның құрамдас элементіне жатады да, практикада жалпы қабылданған және қолданылып жүрген жеке бастық жүріс-тұрыс стандарттары ... ... ... ... ... заңдарда нақты қарастырылады. Алайда Этикалық нормалардың барлығы заңдарда толық қарастырылмайды, ... да ... ... ... ... ... ... этикалық талаптарының да оның ғылыми негіздерінің де тұрақсыздығы, әрі жетілмегендігі ... оны заң ... ... ... ... кезде жалпы қабылданған және қолданылып жүрген жеке ... ... ... ... ... ... Мемлекет басшыларының, саяси қайраткерлердің, соттардың, профессорлардың дін қызметкерлерінің, заңгерлердің, бухгалтерлердің, тіпті қарапайым жұмысшылардың ... ... ... ... мұның өзі ерекше қажетті.
2.3 Ұйымдастырушылық құрылымдар және олардың сипаттамасы
Кез келген әлеуметтік-экономикалық жүйе біршама дербес, бірақ өзара ... екі ... ... басқарылатын (басқару объектісі) және басқарушы- (басқару субъекгісі).
Басқарылатын жүйе деп, ретке келтіру мақсатында басқару ықпалын жүргізуге арналған ... яғни ... ... ... ... беретін даму формасын айтады. Оның өзі өндірістік алуан саласындағы процесті жүзеге асырады.
Басқарушы жүйе - бұл ... ... ... ... сай ... ... жүзеге асыратын органдар мен жеке жұмыскерлер жиынтығы.
Басқарушы жүйе - бұл немесе кім>> басқарады, ел басқарылатыны - ... ... ... ұқсас ұғымдар - мен .
Басқарылатын және басқарушы жүйелер субъектіден объектіге енетін және ... ... ... ... ... көмегімен тығыз байланысты болып, олардың үнемі әректтесуін, жұмыс істеуін және дамуын қамтамасыз етеді.
Сонымен қоса басқарылатын жүйе едәуір дәржеде оған ықал ... заң ... ... Кері ... ... ... ... басқарудың мазмұнына, формасына және тәсіліне ықпал етеді. Міне, ... ... бір ... ... өзара байланысты ретке келтіруге, олардың әрқайсысының ішкі заңдылыққа орай құрылуына және жұмыс істеуіне ... ... жөн. ... объектісінің басқару жүйелеріне сәйкес келу дәрежесі неғұрлым жоғары болса, жүйенің тұтастай жүйесінің тиімділігі де ... ... ... өте ... ... әрі ... дамитын жүйе. Мұның өзі жекелеген бөлімдерден (цехтардан және қызмет салаларынан) ... ... ... ... ... дегеніміз тұтастай құрылған, оның бөлімдерінің ерекше бірлестігі.
Тек қана осындай бірлестік ... ... ... жаңа ... ие болады, сол үшін кәсіпорын жүйе ретінде қүрылады.
Қәсіпорын және оның жиынтық элементтері туралы сөз ... ... ... оның ірі ... ... және ... жүйелерінде), ерекше техникалық, технологиялық, ұйымдық, экономикалық және әлеуметтік жүйелер құратын элементтер мен ... ... ... ... ... ... әрқайсысы өз міндеттерін шешеді. Мұнда мынаны ескеру қажет: кез келген машина, ол қаншалықты жетілдірген болса да, ... жүйе ... ... Ол ... ... ... ... (комплексі) болуы тиіс. Техникалардың жекелеген түрлері белгілі бір ретпен орналасуы; қуаты бойынша ... ... ... Жабдықтардың толып жатқан жекелеген түрлерінің кейбір техникалық түрлерінің осындай пропорцияналды үйлесімді техникалық жүйе ... ... ... ол сол ... ... қуатын көрсетеді де, сол арқылы адамдар өндіріс процесінде белгілі бір мөлшердегі және тиісті ... ... ... алады.
Техникалық жүйе қозғалмалы, сырткы ортаға тез бейімделетіндей болуы тиіс. Ғылыми-техникалық прогресс дәл осы жүйеге едәуір ықпал ете алады. Қозғалмалылық ... ... ... сол ... ... ауыстырылуы сондай-ақ ғылыми-техникалық прогресс барысында ескіруі бойынша анықталады. ... ... жүйе ... орын алады. Технологиялық жүйе өндіріс процесін сатыларға және процестерге бөлуге негізделген. Технологиялық жүйенің ... ... ... ... ... мен ... жатады. - бұл жалпы білім жиынтығын білдіретін біртұтас термин. ... ... да, ... де, ... ... зоологияға дейінгі ғаламат білім қазынасы да енеді.
Технологиялық жүйе дегеніміз өндіріс процесінде операциялардың бірізділігін айқындайтын ережелер, ... ... ... жүйелердің мәні жасалатын өнімдердің тиісті сапалылық қасиеттерінің қамтамасыз етілуіне қарай анықталады. Технологиялық жүйе әсер етуге икемді, әрі төзімді. Ол ... ... ... ... тез ... ... еңбек құралдарын, адамдар ақпаратын тұтастай және тиімді ... ... ... ... ... ... мен ... көмегімен өндіріс процестерін жүзеге асыруға жағдай жасайды.
Басқарылатын жүйенің басты элементі - адамдар. Олар бүкіл жүйенің қозғаушы күші, шешім қабылдаушысы т.б. ... ... ... ... ... Бұл жүйені ұйымдық-экономикалық деп атайды, ал олардың элементтері - ұйымдастыру формалары мен ... ету ... ... ... жұмысын (коллективін) құрайтын адамдар, бірлескен еңбек процесінде белгілі бір әлеуметтік қатынас орнатады да, ... ... ... ... ... жүйелер: техникалық, технологиялық, ұйымдық-экономикалық және әлеуметтік жүйелер өзара байланысты, жәнеде жоғарыда атап көрсетілгендей, бұлар біртұтас болғанда ғана кәсіпорын жүйе ретінде ғана ... ... ... ... ... өндірістің, өндірістік процесі өтетін басқарылатын жүйелерден және басқару процесі өтетін басқарушы жүйелерден тұрады. Олар бір-біріне байланысты және тәуелді. Бұл байланыстардың ... ... ... Басқарылатын жүйе неғұрлым көп болса, басқарушы жүйе де соғұрлым көп келеді. Алайда, бұл тура ... ... ... өйткені басқарушы жүйелердің аумағына басқа да факторлар, атап айтқанда, басқаруды механикаландыру және ондағы жүйелердің ұйымдастырылу дәрежесі ықпал етеді: ... ... ... бөлігінің ұйымдастыру деңгейі неғұрлым жоғары болса, басқарушы жүйеде соғұрлым аз болып, басқару жүйесі барынша жақсы ... Оның ... да ... аз болады.
Басқару, стилінің түсінігі және оны қалыптастыру факторлары
ұжымға Басқару ету процесінде, әлеуметтік-экономикалықтан басқа, әлеуметтік-психологиялық қатынас та ... Бұл ең ... ... әр түрлі статустары, иерархиялық құрылымдары (бір жұмыскердің екіншісіне бағынуы арқылы ... және жеке ... ... қарым-қатынас, олардың әлеуметтік-психологиялық мазмұны, бірін-бірі мойындау, ықпал ету, стиль, мүдделік т. б. ... ... ... ... ... ... білу ... проблеманың ең актуалдысы. Басқармадағы жұмыскерлердің, шынайы мәдениетіне неғұрлым толық, әрі ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асады. Басқару қызметіндегі әрбір басшы тек өзіне ғана тән стильде қызмет міндетін орындайды. Адамдардың қарым-қатынасын да, ... ... ... ... ... ... стильге ерекше мән беріледі.
Бұл нақыл сөздердің дұрыстығын қазіргі жұмыс стилінің түсінігі де дәлелдей ... ... ... стильді басшының басқару функциясын тиімді орындау мақсатында ... ... ... етуі ... ... Сонымен, Басқару стилінің мәні сол, басшы қандай әдістермен ұжымның творчестволықпен өзіне бекітілген жұмысты орындауына ықпал ете алатындығында, ... ... ... ... ... ... ... ұжымда ерекше жағдай мен қарым-қатынас туғызады.
Басқару стилі тұрақтылығымен, амалдарды жиі-жиі қанталауымен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... ... мамандардың бағалауынша стиль - ге әдетте ырғақтылық тән, олардың тұжырымдауынша жәнеде .
Басшы жұмысының стилі -- оның ... ... ... ... амалдардың және іс-әрекеттерінің жиынтығы. Басшының стилі -- бұл шешім қабылдау және қызметкерлерге ... беру ... ... ... тәсілімен белгілі бір ара қатынаста және өзара әрекетте болады. Алайда олар бірдей ұғымда емес.
Басқару тәсілі -- ... ісін ... ... ... ... ... жұмыскерлер мен еңбек ұжымына мақсатты ықпал ету, басқару функциясын орындау процесінде олардың іс-әрекеттерін ... ... ... ... ең ... ... бағасы мынадай: .
Басшының дербес және жалпы стилі болады. Әрбір басшының дербес стилі бар, мұның өзі оның іс-әрекетінде көрініп, басқару ... және ... ... ... ... ... ... Дербес стиль нақты құбылыс -- оны түгелдей, егжей-тегжейлі қайталауға болмайды. Басшының дербес стилі алуан ... ... ... ... ... Іс-әрекет сипаты;
2. Басшы мен бағыныштылар арасындағы өзара байланыс;
3. Психологнялық қасиеті;
4. Орындау тәртібінің жағдайы;
Басшы мен бағыныштының ... ... ... ... ықпал ету нәтижесінде басшы стилі үнемі жетілдіріліп отырады.
Стильдің қалыптасуы -- бұл ... ... ... ... процесс. Әрбір басшы өзінде және өзінің қарамағындағыларда алуан сипатта тексерілген тәсілдер мен амалдарды қолдана ... ... ... ... басқару құрылымдарының жаңа түрлері
Қазіргі кезде дивизионалдық немесе бөлімдік басқару құрылымы кең қолданыс табуда. Бұл ... ... ... ... ... ... дайындығын жүргізіп, шикізат, материалдық және энергетикалық ресурстардың оңтайлы тұтынылуы кезінде еңбекті рационалды ... ... және ... жұмысына қадағалауды іске асыруы тиіс. Құрылымда бағдарламалық-мақсаттық басқарудың элементтері пайдаланылады. Өндірістік жоспарлау мен қадағалауға ... ... ... ... ... Ол өз зауыттары жоспарларының негізгі көрсеткіштерінің, өндіріс пен ... ... ... ... ... ... жүйесінің жетілдірілуіне, функционалдық қызметтердің әрекетінің үйлестірілуіне жауап береді.
Дивизионалдық құрылымдар келесідей белгілер бойынша құрылуы мүмкін:
* өнім ... ... ... ... ... (дивизионалдық-аймақтық құрылымдар);
* тұтынушы-клиент бойынша (дивизионалдық-тұтынушылық құрылымдар);
* өткізу нарығы бойынша (дивизионалдық-нарықтық құрылымдар).
Дивизиондарға (5 сурет) қаржы, кадрлар, ... ... және ... да қызметтер бірігуі ықтимал.
Басшы
Қаржы
Кадрлар
Жоспарлау
ҒЗТКЖ
1 дивизион (мұздатқыштар зауыты)
2 дивизион ... ... ... ... ... ... ... цех
5 сурет - Басқарудың дивизионалдық құрылымы (мысал ретінде
дивизионалдық-өнімдік құрылым алынған)
Жобалық ұйымдастырушылық құрылым - бұл ... бір ... шешу үшін ... ... ... Оның мағынасы мынада: бір командаға ұйымның ең білікті қызметкерлерін орнатылған мерзімдерде сапаның берілген деңгейімен және орнатылған ... ... ... ... ... асыру үшін жинап алу. Жоба аяқталғаннан кейін команда таратылады. Оның ... ... ... ... өздерінің бөлімдеріндегі бұрынғы жұмыстарына қайта оралады немесе осы ұйымнан кетеді.
Жобалық ұйымның басты артықшылығы - ... ... бір ғана ... ... шешуге негіздеу. Қарапайым бөлімнің басшысы бірнеше жобаларды бір мерзімде орындау мақсатымен ... ... ... басшысы бір ғана жобаға бүкіл көңілін бөледі.
Бейімделгіш ұйымдастырушылық құрылымдардың ... тағы да бір ... ... ... ұйымның пайда болуымен байланысты. Бұл қандай-да бір орнатылып қойылған және реттелген құрылым емес. Ұйым нақты берілген ахуалған ең жақын келетін ... ие ... ... ... бір ... ... ... ал басқасында - функционалдық құрылым, ал үшіншісінде - жобалық немесе матрицалық ... ... ... ... жоғары буынының басшылығы саясаттың жасап шығарылуының ұзақ мерзімді, стратегиялық жоспарлануына, ... ... ... ұйымның шеңберінде іс-әрекеттердің үйлестірілуіне және қадағалануына жауап береді. ... ... ... ... ... ... функциясы болып табылады да, оның мазмұны кәсіпорынның қалыпты, тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету болып табылады.
Ұйымдастыру менеджменттің негізгі ... ... ... ... ... ... есеп беруін анықтау үшін бірлескен қызметін реттеу, барлық мамандар іс-әрекеттерінбірге жинастыру бойынша іс-әрекеттердің, тәсілдердің және құралдардың ерекше түрі болып ... ... іске ... ... ұйымдастырушылық құрылым жасалады, орындалатын мәселелердің, технологияның және персоналдың көлемі мен мазмұнына қарай оның бөлімшелері қалыптасады. ... ... ... жоспарларды орындауға қажетті адамдық, материалдық және қаржылық ресурстардың үйлесуі жүзеге асады.
Кәсіпорындағы басқарудың бұл функциясы атқарушылық және жедел ... ... Оның ... - ... және ... жүйешелерді қалыптастыру, кәсіпорын бөлімшелерінің нақты параметрлерін, жұмыс істеу тәртіптерін, олардың арасындағы қарым-қатынастарды орнату.
Басқару функциясы ретіндегі ұйымдастырудың әрекет етуі ... бар ... ... ... анықталған жаңа мақсаттарға сәйкестігі орнатылады. Егер бұндай сәйкестік жоқ болса, онда ... ... жаңа ... ... немесе ескілері оларға қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті қасиеттерді беру мақсатымен қайта ұйымдастырылады.
Басқару кадрларына ... ... ... және белгілі бір басқару функциясын орындайтын немесе соны жүзеге ... ... ... ... яғни ... ... ... қатысатын, әрі басқару аппаратына енетін жұмыскерлер жатады.
Басқару кадрларын алуан ... ... ... бағалауға болады: басқару деңгейі бойынша - жоғарғы, орташа және төменгі ... ... ... ... - инженерлер, қызмет түрі бойынша - ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп кадрлары; басқару еңбегін мамандандыру түрі бойынша - әкімшілік, экономикалық; білімі бойынша - ... және ... орта ... адамдар, практиктер; орындайтын жұмысының күрделілігі және жауапкершілігі ... ... ролі ... ... және қосалқы қызметшілер (қызмет көрсетушілер, техникалық қызметшілер) болып бөлінеді. Басқару жүйесіндегі ... бұл ... ... еңбек әрекетінің ерекшеліктеріне, кәсіптік даярлығына және даярлықтар қайтадан етуіне қарай сипатталады.
Басшылар - бұлар тиісті ... ... ... етушілер, басқару аппаратының немесе оның жекелеген буындарының жұмысын үйлестірушілер, қойылған міндетті орындау үшін ұжым қызметін ... және ... ... асырушылар. ... ... ... ... ... бірін-бірі толықтыратын функцияларды (әкімшілік, ұйымдастырушылық, мамандық, қоғамдық қызмет, тәрбиеші) орындауына тура ... ... ... өз ... ... отырып, қолданылып жүрген нормативтік актілерге сәйкес жүйедегі қозғалысты қамтамасыз етеді, ұйымда тиісінше тәртіп орнатады. - Өзіндегі қызметкерлермен бірлесе ... кадр ... ... және ... ... штатты жинақтайды, кадрларды іріктеуді, баулуды және ауыстыруды жүзеге асырады.
Басшы ұйымдастырушылық ... ... ... бірлесе жемісті еңбек ету үшін қажетті жағдай жасайды, бас - қару проесінде және өндірісте жұмыс істейтіндерге бағыт сілтеп, ... ... ... ... ... ... өзі істейтін са - ла бойынша білімі мен ... ... ... ... ез ... ... - ... дұрыс қоя білуі, оның жүзеге асырылу барысын жан-жақты талдауы және тиімді бақылауы, білікті нұсқау бере ... ... ... ... ... арнайы білімі бар басшылар өз міндетін ойдағыдай нәтижелі шеше біледі.
Басшы өзінің тікелей міндетімен қоса, ... ... ... ... орындайтын қоғам қайраткерлері болып та саналады. Өйткені, онсыз ұйымшыл ұжым құру мүмкін емес. Осы ... ... ол ... ... ... ... әр ... әлеуметтік мәселелерді шешуге белсене ат салысады, әр түрлі мәжілістерге, конференцияларға және ... ... ... ... ... және ... органдардың жұмыстарына қатысады. Соның нәтижесінде басшы толып жатқан мәліметтер алады, ал оны тиімді қолданғанда ... ... ... және ... ... елеулі ықпал ете алады.
Басшының тәрбиешілік қызметінің де зор мәні бар. Жақсы, жолға қойылған тәрбие жұмысы жеке ... мен ... ауыз ... ... ... ... экономикалык және әлеуметтік прогресті жеделдетуге ықпал етеді. Тәрбие жұмысына соншалықты жоғары баға берілетін себебі, басқару бұл әрдайым адамдарға Басқару ету ... оны ... ... ... ... қол ... ... бұйрықпен емес, сендіру, әділдікке көзін жеткізу арқылы ... ... зор мәні ... ... ... :
* ... А.Г., Румянцева З. П., Саламатина Н.А. Управление организацией. - 2008 г.
* ... Н. К. ... и ... ... модель. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2010 ж.
* Сергеев И. В. ... ... - М.: ... и ... 2010 ж
* ... Республикасының Азаматтық кодексі. - Алматы: ЮРИСТ, 2009
* Сундетов Ж. ... и ... в ... рыночной экономики. - Алматы: Республиканский издательский кабинет ... ... ... им. И. Алтынсарина, 2009 ж
* Бердалиев К. Б. Основы управления экономикой Казахстана. - Алматы: Экономика, 2008 ... ... В. Р. ... для ... - М.: ... 2008 ... ... О. С., Наумов А. И. Менеджмент: человек, стратегия, организация, процес. - М.: ... и ... 2007 ... ... Ө. Қ., ... Е. Н., Жүнісов Б. А., Байжомартов Ү. С., Комягин Б. И. Жалпы экономикалық теория. - Ақтөбе: А-Полиграфия, 2010 ... ... ... ... №2335 ... Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің 2005 жылғы 12 ... ... ... А. К. ... ... акционерных отношений в Республике Казахстан. - Алматы: ... 2010 ... Янош ... Путь к ... ... - : Экономика, 2007 г.
* ЧепуринаМ. Н., Киселева Е. А. Курс ... ... - ... АСА, ... ... О. С., ... А. И. Менеджмент. - М.: Гардарики, 2009 г
* ... У. Ж. ... идеи в ... - : Дело, 2007 г.
* Родионова Б. Н. Организация, планирование и управление. - М.: Машиностроение, 2009 ... ... Ш. ... для менеджеров. - М.: Дело, 2011 г.
* Как делать бизнес в Казахстане: в помощ предпринимателю. - ... ... 2006 ...

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іnternet ұғымы. Интернет желісінің құрылымы9 бет
Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы27 бет
Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы туралы4 бет
Қазақстан Республикасының конститутциялық құрылымының негіздері:ұғымы,қағидалары,негізгі элементтері.6 бет
Қоғамның саяси жүйесі: ұғымы, құрылымы және қызметі14 бет
Мемлекет туралы35 бет
Құқықты әлеуметтану тұрғысынан түсіну27 бет
Мемлекеттік басқарудың нысандары мен тәсілдерінің ұғымы, және түрлері25 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь