Су ресурстары және оларды тиімді пайдалану

Жоспар

1. Кіріспе бөлім

2. Негізгі бөлім
2.1. Сумен қамтамасыз ету
2.2. Су қоры
2.3. Су ресурстарын пайдалану

3. Қорытынды бөлім

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Табиғи ресурстар таусылмайды дейтін көрінер көзге аңғал ұғымның мәні қалмай барады. Күні кеше ғана таусылмайтындай көрінген, тегңн пайдаланылып келген табиғат байлығы тапшылыққа айналды. Мұны әлемдегі тұщы судың азайып бара жатқанынан байқауға болады. Су планетамыздағы табиғи ресурстардың ішінде айрықша орын алады. Белгілі болғандай, жердің беткі қабатының 30 пайызынан азын құрлық алып жатыр, ал қалған бөлігі әлемдік мұхитқа тиесілі.
Жердің су ресурстарының арақатынасы
Әлемдік мұхит, судың көлемі 97,2-97,5%
Мұздықтар (Антарктиданы қосқанда) 1,75-2,15%
Жерасты сулары 0,72%
Тұщы көлдер 0,009%
Ішкі теңіздер, ащы көлдер 0,008%
Өзендер 0,0001%

Жер шарында су мол болғанымен, ол Жердің аудандары мен елдер бойынша біркелкі емес. Планетамыздағы жалпы су ресурстарының қатысы бойынша Арктиканың, Гренландияның және Антарктиданың мұздықтарын қоса алғанда тұщы судың қоры өте аз – шамамен 3%. Тұщы сусыз өмір сүрудің мүмкін еместігі бәрімізге белгілі. Шындығына келсек, ғалымдардың есептеуінше, планетадағы барлық өзендерде ағатын бір тәулік ішіндегі ағынды су бүкіл адамзатқа кем дегенде жарты ғасырға жетеді екен.
Су тек шөл басу үшін ғана керек емес. Ол өндіріс үшін де қажет. Қазіргі технологияның су сыйымдылығы өте жоғары: 1 тонна құрышты қорыту үшін 250 м3 су қажет, 1 тонна қағаз өндірісіне 900 м3 су, 1 тонна капронға – 5600 м3 су кетеді екен. Егер Жердің 1 тұрғынына кететін барлық су шығынын есептесек, ол жылына 1,2 тоннадан да көп көрсеткішке тең болады екен.
Су – біртұтас кешен ретінде болатын табиғи ресурс. Табиғи ресурстың бұл түрі мыналарға арналған:
 Адамзаттың, хайуанаттар мен өсімдіктер әлемінің өмірлік қажеттіліктерін өтеуге;
 өндірістік-шаруашылық қажеттіліктерге (жуу, материалдар мен құралдарды суыту, өсімдіктерді суару);
 гидротасымалдау және кемелермен жүкті тасуға;
 өзіндік ерекшелігі бар технологиялық процестерді қамтамасыз етуге (электр энергиясын өндіру).
Су биосфераның барлық қабатында болады; дәлірек айтқанда, ол тек су қоймаларында ғана кездеспейді, сонымен қатар, оны ауадан да, топырақтан да және бүкіл тірі жан йелерінің бойынан да ұшырастырамыз. Адам тамақ ішпей 40 күн өмір сүре алады, ал шөлге бар-жоғы сегіз-ақ күн шыдайды екен. Оттегінсіз тіршілігін жалғастыратын бактериялар бар. Ал, сусыз өмір сүре алатын ешқандай тіршілік йесі жоқ
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Үпішев М. «Табиғатты пайдалану экономикасы»
Алматы, 2005 ж.
Молдахметов «Экология»
Қарағанды, 2002ж
А.Ж. Ақбасова «Экология»
Алматы, 2002 ж.
А.Г. Оспанова «Экология»
Қарағанды, 2002 ж.
Қаженбаев С., Махмутов С. «Табиғат қорғау»
Алматы, 1992 ж.
        
        БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ С. АМАНЖОЛОВ АТЫНДАҒЫ
РЕФЕРАТ
ТАҚЫРЫБЫ: Су ресурстары және оларды тиімді пайдалану
Жоспар
1. ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
2.2. Су қоры
2.3. Су ресурстарын пайдалану
3. Қорытынды бөлім
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Табиғи ресурстар таусылмайды дейтін көрінер көзге аңғал ұғымның ... ... Күні кеше ғана ... ... тегңн пайдаланылып
келген табиғат байлығы тапшылыққа айналды. Мұны әлемдегі тұщы ... ... ... ... ... Су планетамыздағы табиғи ресурстардың
ішінде айрықша орын алады. Белгілі болғандай, жердің ... ... ... азын құрлық алып жатыр, ал қалған бөлігі ... ... ... су ресурстарының арақатынасы
|Әлемдік мұхит, судың көлемі ... ... ... ... ... ... сулары |0,72% ... ... |0,009% ... ... ащы ... |0,008% ... |0,0001% ... ... су мол ... ол Жердің аудандары мен елдер бойынша
біркелкі емес. Планетамыздағы ... су ... ... бойынша
Арктиканың, Гренландияның және Антарктиданың мұздықтарын қоса ... ... қоры өте аз – ... 3%. Тұщы ... өмір сүрудің мүмкін еместігі
бәрімізге белгілі. Шындығына келсек, ғалымдардың есептеуінше, планетадағы
барлық өзендерде ... бір ... ... ағынды су бүкіл адамзатқа кем
дегенде жарты ... ... ... тек шөл басу үшін ғана ... ... Ол ... үшін де қажет.
Қазіргі технологияның су сыйымдылығы өте жоғары: 1 тонна құрышты ... 250 м3 су ... 1 ... ... ... 900 м3 су, 1 ... ... 5600 м3 су кетеді екен. Егер Жердің 1 тұрғынына кететін ... су ... ол ... 1,2 ... да көп ... тең болады екен.
Су – біртұтас кешен ретінде болатын табиғи ресурс. Табиғи ресурстың
бұл түрі мыналарға арналған:
... ... мен ... әлемінің өмірлік
қажеттіліктерін өтеуге;
– өндірістік-шаруашылық қажеттіліктерге (жуу, ... ... ... ... ... гидротасымалдау және кемелермен жүкті тасуға;
– өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... ... ... ... ... барлық қабатында болады; дәлірек айтқанда, ол тек ... ғана ... ... ... оны ауадан да, топырақтан да
және бүкіл тірі жан йелерінің бойынан да ... Адам ... ... ... өмір сүре ... ал шөлге бар-жоғы сегіз-ақ күн ... ... ... ... ... бар. Ал, сусыз өмір ... ... ... йесі ... Сумен қамтамасыз ету
Соңғы 80 жылдағы байқау көрсеткендей, теңіздің деңгейі жыл сайын 1,2 ... бұл ... ... ... жылына 430 км3-ге ... ... ... ... құятын барлық өзендерге де (оның ішінде Еділ мен
Жайық секілді аса ірі өзендерге) қатысты. ... өз ... ... жыл ... ... теңізге тек гидрографикалық желі
бойынша құйылатын судың мөлшерін ... 37,3 мың. ... ... ... басқа 13 мың км3-ге тең болатын жерасты ... бір ... ... су ... ... мен ... бойынша)
| ... мың |Жыл ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... мың | |
| | ... ... | ... ... | |449 ... ... ... |1370000 |37,3 |Бет ... ... км ... |60000 |13 ... ... ... жерасты суы | | | ... |750 | ... ... пен қар |29000 |1,8 ... ... және |65 |7114 ... ... ... ... | | ... ... ... ылғалдылығы| | | ... ... |14 |520 ... ... |1,2 |37,3 ... ... ... халықтың (5 млрд адам) су ресурстарын тұтынуын былайша
бөлуге болады ... ... - ... - ... ... - ... суды таза ... ... - ... қажеттіліктер - ... ... ... ... ... өнеркәсіптің, ауыл шаруашылығының,
коммуналдық және басқа да халық шаруашылығы салаларының және олардың жыл
сайын жаңғыртылатын ... суға ... ... ... ... Бұл ... ... статистикалық қоры ескерілмейді,
өйткені, оны халық шаруашылығы айналымына тартатын болса, ... ... ... Бұл өз ... ... ... принципіне қайшы келеді. Мәселен, принцип бойынша еріту арқылы
таудағы мұздықтарда ғасырлар бойы жинақталған су қорын ... ... ... ... ... да ... ... Оны көптеген
қалаларды сумен жабдықтау үшін жүзеге асыруға болады. Алайда ... ... ... ... ... ... ұзақ жылдарға созылатындықтан,
экологиялық тұрғыдан алғанда бұл ... ... ... ... алғанда планетаның 1 тұрғынына күніне 3 мың ... су ... ... ... ... 5 ... 1 ... тұрғыны
күніне кем дегенде 2-3 литр тұщы суға қолы жетпей отыр.
Әлем елдерінің сумен қамтамасыз етілуі
|Мемлекеттер |Ауданы |Халықтың |Су бойынша ... ... ... су |
| |мың ... ... жылына |
| ... | |
| | ... | |
| | | ... |Жылына 1 |Жылына 1 |әлемдік |
| | | ... |кв км ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | | |мың ... ... |%-і |
| | | | ... ... | |
| | | | ... | | ... |8512 |107145 |9230 |1080 |86000 |20,8 ... КСРО |22274 |268844 |4740 |212 |17500 |10,6 ... |9597 |838800 |2550 |266 |3050 |5,8 ... |9975 |22831 |2472 |248 |108000 |5,6 ... |3269 |598097 |1680 |514 |2800 |3,8 ... |9347 |213611 |1938 |207 |8700 |4,4 ... |324 |4007 |405 |1248 |108800 |0,9 ... |256 |21356 |256 |1000 |9150 |0,6 ... |551 |59913 |183 |332 |3060 |0,4 ... |337 |4707 |110 |326 |23500 |0,2 ... әлем |134800 |3967000 |44500 |330 |1120 |100 ... | | | | | ... | | | | | | ... Су қоры
Су жер шары 70,8 %-ін алып жатыр. 510 млн км2 ... ... ... ... ... ... қалған бөлігі – мұхиттар мен теңіздер.
Әлемдік мұхиттың су қоры – 1370 млн км3 ... ... мен ... суы ... 230 мың ... (3% ... бет жағы ) құрайды. Мұздақ –
24 млн текше км (11% құрлық ... ... ... ... ледников)
Әлемдік мұхиттың деңгейін көтеріп, шамамен 1 пайыз құрлықты су астында
қалдырады.
Жер асты сулары ... ... ... 60 млн текше км-ді
құрайды, оның 4 млн км3-і су айналысы белсенді ... ... ... ... 85 мың текше км топырақты ылғал алып жатыр.
Су ұдайы қозғалыс ... ... – оның ... мен ... ... және
кеңістік ішінде өзгереді.
Су ресурстары ғасырлар бойы жинақталған қормен және жаңғыртылатын
ресурстармен сипатталады.
Құрлықтағы тұщы ... ... бойы ... ... ... (м3, км3)
көлдердегі, өзендердегі, мұздықтардағы, сондай-ақ тау қатпарларының ... су ... су ... құрлық пен мұхиттың су алмасу, Жердегі
судың айналым процесінде жыл ... ... су ... ... ... ... суы мен жерасты сулары 41000 км3-ді
құрайды немесе жердегі айналымда болатын ... ... 8 ... ... Ағынды су құрлықтың бет жағына түсетін жауын-шашын ... ... ... Бұл ... ағынды су коэффициенті деп атайды.
Жерасты суы планетада барлық тұщы судың 14 пайызын құрайды. Жерасты
суының рөлі жердің ... ... ... ... ... ... Жер
асты суын пайдалану арқылы ауыз сумен ... ету ... – 90 ... 75 ... ... – 50 ... мұхит – таусылмайтын су қоры. Алайда, теңіз суындағы тұз оны
тұщы суға ... ауыл ... ... және ауыз су ретінде
пайдалануға жарамсыз етеді. Теңіз суында 3,5 пайыз тұз ерітіндісі бар және
ерітінді газ бен ... ... ... ... кездеседі.
Тұщы судың жер асты теңізі барлық құрлықтардан және барлық шөл даланың
астынан табылып отыр; мұндай теңіз Сахара шикізатөлінен де табылған – ... ... ... ... тұщы ... шегі жоқ ... ауыл шаруашылығында
пайдалануға болады.
Өзендегі ағынды су осы ауданға өзен бассейніне түсетін жауын-шашынның
мөлшерімен және ... ... ... ... ... ... ... ауданның географиялық орналасуына, оның ... ... жер ... ерекшелігіне және өсімдіктердің
сипатына тәуелді болады.
Ылғалдың булануы да ауданның ... ... ... ... ... ылғалдылық деңгейіне және жердің беткі
қабатына жететін күн ... ... ... ... процесіне
желдің ұзақтығы, топырақтың ылғалдылық деңгейі және өсімдік жамылғысының
сипаты әсер етеді.
Соңғы он жылда ағынды ... ... ... ... әсеиі артып
келеді; суды пайдалану, су бөгеттерін, су қоймаларын, сутартқы ... ... ... ... ... және ... құрылыстардың
астында территорияларды пайдалану жәнеәне т.б.
Көл өзендегі ағынды судың табиғи реттеушісі болып табылады әрі балық
аулауды және сумен ... ... оның ... жоғары.
2.3. Су ресурстарын пайдалану
Суды пайдалану жалпы пайдалану және арнайы пайдалану деп бөлінеді.
Жалпы суды пайдалануға ... ауыз ... ... ету, ... ... су туризмі және т.б. кіреді. Ол ... су ... ... ... ... ... ... асырылады.
Арнайы суды пайдалану - әр түрлі халық шаруашылығының объектілерін
қамтиды. Мұны жалпы суды ... ...... суды
пайдалануы үшін мемлекеттік органдардың рұқсатын алуы ... әрі ... ... үшін көптеген жағдайларда ақы төлейді.
Су ресурстарын пайдаланудың екі түрі бөліп көрсетілді: суды пайдалану
және суды ... ... су ... (өзен, көл және т.б.) алынбайды және
жұмсалмайды да, тек белгілі бір функцияны орындау үшін ... ... ... су көлігі, балық шаруашылығы, сал ағызу және
т.б. жатады.
Суды тұтынуда су ... ... ... ... мүлдем
жоғалады, ендігі бір бөлігі өнім ... және т.б. үшін ... ... ... Оның ... суды тұтынуда өзендер мен
көлдерге құятын ... ... ... ... күрт төмендеп кетеді.
Пайдаланылатын судың сапасы мен оған ... ... ... ... ... ... Судың тұрақты түрде пайдаланылуы
үзіліссіз жұмыс істейтін жылу өнеркәсіп кәсіпорындарын ... ... ... үшін таза су ... ал, ... ... кеме қатынасында
және сал ағызуда судың сапалы немесе ... ... ... жоқ. ... шаруашылығындағы әр түрлі салалардың суды тұтынудың мерзіміне, ... және ... ... ... ... болғандықтан бұл суды
пайдалануды жоспарлауда және суды ... ... ... ... ... су өндіріс қалдықтарын ағызады. Мұндай заттардың мөлшері
ұйғарынды мөлшердің шегінен асып ... жиі ... және ... су ... су ... ... әрі таза суды ... жол
берілетін шоғырлану шамасын алғанға дейін ластайды.
Бұл жағдайда су ресуртарының сапа ... ... су ... әкеп ... Аралас судың мөлшері таза көздерден алынатын судан
көп асып түседі.
Бұл проблеманы шешу үшін мыналар енгізілді:
– аз ғана су ... ... ... ... пайдалануды ұйғаратын суды үнемдеуші
технологиялық процесс;
– ағынды суды тазалаудың жаңа тиімді әдістері
– құнды компоненттерді және ... ... ... ұйғаратын су шаруашылығының жабық
жүйесі.
Ауыл шаруашылығында су ... ... ... ... шешуде ысырап
болатын судың мөлшерін ... ... Су ... ... үшін
суарудың жаңа әдістерін қолданысқа енгізудің маңызы зор.
Қорытынды
Елімізде су ресурстарының ... әрі ... ... үшін ... пайдалану процесінің жүйелі басқару тәсілі ... ... ... ... ... ... де ... ақипаратты
автоматты түрде алудың осы заманғы технология базасының ... есеп ... ірі ... ... су ... қамтамасыз
туристік қызмет міндетінде суды ластап әрі тауысып алмауды ... ... және жер асты ... бірлесіп реттеуді жүзеге асыратын шаралар
кешенді түрде қарастырылады.
Қолда бар ... ... ... емес ... ... ... жасанды жолмен жаудыру;
– суармалы жерді минералданған сумен суару, ащы
су қоймаларында пайда болған мұздан тұщы ... тұщы ... ... ... әр ... үшін ащы суды пайдалану;
– мұздықтардың еруін реттеу;
– судың булануын, оның ішінде, су ... ... ... ... ... және су ресурстарының тапшылығын
азайтуға мүмкіндік беретін басқа да ... ... ... ... М. ... пайдалану экономикасы»
Алматы,
2005 ж.
Молдахметов «Экология»
Қарағанды, 2002ж
А.Ж. Ақбасова ... ... ... ... 2002 ... С., ... С. ... қорғау»
Алматы, 1992 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің қаржы ресурстары және капиталын н қалыптастыру және оны тиімді пайдаланудың теориялық негіздері51 бет
Банктің қаржы ресурстарын қалыптастыру және оны тиімді пайдалану86 бет
Еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау5 бет
Жер ресурстарын тиімді пайдалану4 бет
Жер ресурстарын тиімді пайдалану және қорғау8 бет
Жер ресурстарын тиімді пайдалану және қорғау туралы34 бет
Жер ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану5 бет
Каспий теңізінің табиғи ресурстарын тиімді пайдалануды жақсарту жолдары және болашағы19 бет
Кәсіпорын ресурстары және оларды пайдалану тиімділігі7 бет
Кәсіпорынның қаржылық ресурстарын ұйымдастыру және оларды пайдалану тиімділігі71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь