Маркетингтегі баға құрудың теориялық негіздері

Қазақстан Республикасының қаржы-шаруашылық кешеннің алдағы он жылда алдына қойған негізгі мақсаттарының бірі экономиканың жахандық реструктуризациясы болып табылады. Экономиканың даму жағдайына тікелей әсерін тигізетін осындай қаржы-шаруашылық кешеннің маңызды элеменеттерінің ішінен банктік жүйені ерекше атап өтуге болады, себебі банктік саланың экономикаға тигізер әсері мол.
Диплом жұмысының өзектілігі банктік саланы дамыту елдің экономикалық өсімімен тығыз байланыстығында болып отыр. Банк саласындағы кәсіпорындарды дамытуға қолайлы жағдайлар туғызу жалпы елдегі экономикаға оң әсерін тигізеді. Әсіресе банк саласындағы банктердің бағалық саясатын жүргіздің даму деңгейі төмендігінен және банктің қаржы орталығы болып саналатындығынан, банктердің қызметін маркетинг тұрғысынан жетілдіру қажеттігі туындайды.
Жаңа нарықтық экономиканың ең маңызды элементтерінің қатарында қаржы-өндірістік топтардың, мықты қаржылық капиталдың және жағымды инвестициялық климаттың құрылуы сияқты мәселелерді шешуге қатыса алатын заманауи банктік жүйе болуы тиіс. Мұндай банктік жүйені құру үшін сыртқы факторлардың әсерін және Қазақстандық банк секторын әлемдік банктер ұйымына интенсивті түрде интеграциялау қажеттілігін ескере отырып, коммерциялық банктердің қызметін сапалы түрде қайта құру немесе жаңарту қажет. Ал мұндай талаптарға сәйкес банктік жүйені қайта құру мен жаңарту үшін қаржы ағымдарының қозғалыс жылдамдығын едәуір арттыратын, сондай-ақ ақша, валюта, құнды қағаз, ақпарат және заманауи техникалық құралдардың қозғалысының рационалды сызбасы мен маршрутын қамтамасыз ететін жаңа банктік технологияларды енгізуді қажет етеді. Бұл технологияларды енгізуге және қолдануға мүмкіндік беретін бірден-бір құрал банктік маркетингті дамыту арқылы бағалық саясатты қолға алу болып табылады.
Отандық банк нарығында банктер арасындағы бәсекелестік деңгейінің көрсеткіші жоғары дәрежеде және банктік кәсіпорындардың бағалық саясатында жаңа технологиялардың енгізілуі мен қолданылуы қазіргі таңда Қазақстандық банктік нарықта қалыптасқан жоғары бәсекелестік жағдайында айтарлықтай артықшылықтарды иемденуге мүмкіндік береді.
Диплом жұмысының мақсаты – Қазақстан экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ететін маңызды фактор ретіндегі банктік салада баға құру саясатының толық қолданылуын теориялық және әдістемелік тұрғыдан зерделеу арқылы жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау. Қойылған мақсат келесі мәселелерді шешуге келіп тірелетін бітіру жұмысының міндеттерін анықтады:
- Баға құрудың теориялық түсінігі мен болмысын қарастыру;
- банктік кәсіпорындарда баға құрудың жүзеге асу ерекшеліктерін және қолданылу тиімділігін анықтау;
- Қазақстандағы банктік саланың дамуына және банктерде бағалық саясаттың қолданылуына талдау жасау;
1. Разумовская А., Янченко В. "Маркетинг услуг" /Москва, Вершина, 2006ж. 33-37 сс.
2. Ахметова К.Ә., Қаменова М.Ж. Фирманың маркетинг қызметі.-Астана: Перемена, 2004ж. – 114 б.
3. Тультаев Т.А. Маркетинг. / Московская финансово- промышленная академия. – Москва, 2005 ж. - 48-50 сс.
4. Алексунина В.А., «Маркетинг в отраслях и сферах деятельности» Москва, 2007ж. – 37-39 сс.
5. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері. –Алматы: Қазақ университеті, 2002 ж. – 88-93 бб.
6. Хабаров В.И., Попова Н.Ю. Банковский маркетинг. -МФПА, 2004ж. – 11-15 сс.
7. Котлер Ф. Маркетинг-менеджмент – СПб.: Питер Ком, 2001. – 18 с.
8. Лаврушина И.О. Банковское дело: Учебник. –М: Омега-Л, 2005ж. – 21 с.
9. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер қызметтері: Оқу құралы.
Алматы: Маркет, 2004ж. – 17 б.
10. Тулембаева А.Н. Банктік маркетинг. -Алматы: Қазақ университеті,
2007ж. – 102-105 бб.
11. www.kazeu.kz/files/autoreferat/dis.../author.../SargaevaNY_abstract.doc// диссертацияға автореферат "Қызмет көрсетуде маркетинг ерекшелігі" Саргаева Н.Ю.
12. Севрук В.Т. Банковский маркетинг. М.:Дело ЛТД,2005 г. – 55-58 сс.
13. Қазақстан Республикасының «Банктер және банктік қызмет туралы» заңы// 31 тамыз 1995ж.
14. “Рейтинги банков второго уровня РК” ресми сайты // www.fitch.com, www.s&p.com
15. Ұлттық Банктің ресми сайты. Банктердің қаржылық көрсеткіштерінің (жылдық есептер). Банктер туралы. www.nationalbank.kz
16. “Обзор финансовых показателей банковского сектора Казахстана” //banker.kz
17. Мақыш С. Б., Коммерциялық банктің активі мен пассивін басқару теориясы, әдістемесі және тәжірибесі. Афтореферат,-2008 ж. – 38 б.
18. «Қазақстан Республикасының қаржылық секторының дағдарыстан кейінгі кезеңдегі даму концепциясы туралы» құжат, 2010 ж.
19. Биктеубаева А.С. Методологические основы банковского маркетинга в Казахстане// Банки Казахстана - №7/2006г – 36б.
20. Коммерциялық банк жарнамасының көлемі// www.banki.kz/files/Vestnik_Kaz2nomer
21. Официальный сайт «Евразийский Банк» //www.eurasian-bank.kz
22. Шимырбаева Г., "Бонус в подарок"// Казахстанска правда . -2009. -3 июля
23. «Еурзаиялық банк" АҚ-ның қызметкерлерінің корпоративті мәдениет кодексі.-Алматы.-20.05.2005
24. Қалымов Ә. "Еуразиялық банк" дж.қаржылық топ құрамында" Каз.правда,24.11.2007
25. Тек «Еуразиялық банк» қызметкерлеріне арналған сайт//www.atfportal.kz
26. Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 30 тамызындағы «ҚР банктері мен банк қызметі туралы» Заңы
27. А.Тілеубердинова "Қызметтердің бәсекеге қабілеттілігі, қызмет сапасы"/ Саясат. - Алматы, 2009. - № 10.
28. "Маркетинговая продукция на март" www.baidar.kz/fotoatfbank
29. Хамитов М."Кредитная сделка в пользу клиента". -Время 22.11.2007
30. «Еуразиялық Банк» АҚ 2010 жылғы жылдық есебі
31. "Борьба за активного пользователя" //www.raexpert.ru/.../banks/Internet_banking/
32. "Банк на диване"// http://www.baltbank.ru/individual-clients-internet/sms-banking.html
33. А.Коптлеуов., "Позитивные подвижки в банковском секторе РК"// Экономика 2.04.2009
34. Семенов А.В. Интернет-банкинг // Банковские технологии. – 2006. –№2. – 1-3 сс.
        
        КІРІСПE
Қазақстан Республикасының қаржы-шаруашылық кешеннің алдағы он жылда алдына қойған негізгі мақсаттарының бірі экономиканың жахандық реструктуризациясы болып табылады. Экономиканың даму ... ... ... ... ... ... ... маңызды элеменеттерінің ішінен банктік жүйені ерекше атап ... ... ... ... ... ... ... әсері мол.
Диплом жұмысының өзектілігі банктік саланы дамыту елдің экономикалық өсімімен тығыз ... ... ... Банк ... кәсіпорындарды дамытуға қолайлы жағдайлар туғызу жалпы елдегі экономикаға оң әсерін тигізеді. ... банк ... ... ... ... ... даму ... төмендігінен және банктің қаржы орталығы болып саналатындығынан, банктердің қызметін маркетинг тұрғысынан жетілдіру қажеттігі туындайды.
Жаңа нарықтық экономиканың ең ... ... ... ... топтардың, мықты қаржылық капиталдың және жағымды инвестициялық климаттың құрылуы сияқты мәселелерді шешуге қатыса алатын заманауи банктік жүйе болуы ... ... ... ... құру үшін ... ... әсерін және Қазақстандық банк секторын әлемдік банктер ұйымына интенсивті түрде интеграциялау қажеттілігін ескере отырып, коммерциялық банктердің қызметін сапалы түрде ... құру ... ... ... Ал ... ... сәйкес банктік жүйені қайта құру мен жаңарту үшін қаржы ағымдарының қозғалыс жылдамдығын едәуір арттыратын, сондай-ақ ... ... ... ... ... және заманауи техникалық құралдардың қозғалысының рационалды сызбасы мен маршрутын қамтамасыз ететін жаңа банктік технологияларды енгізуді ... ... Бұл ... ... және ... мүмкіндік беретін бірден-бір құрал банктік маркетингті дамыту арқылы бағалық ... ... алу ... ... ... банк ... ... арасындағы бәсекелестік деңгейінің көрсеткіші жоғары дәрежеде және банктік ... ... ... жаңа ... ... мен қолданылуы қазіргі таңда Қазақстандық банктік нарықта қалыптасқан жоғары бәсекелестік жағдайында айтарлықтай артықшылықтарды ... ... ... ... ... ... - Қазақстан экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ететін маңызды фактор ретіндегі банктік салада баға құру ... ... ... ... және ... ... зерделеу арқылы жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау. Қойылған мақсат келесі ... ... ... тірелетін бітіру жұмысының міндеттерін анықтады:
- Баға құрудың теориялық түсінігі мен ... ... ... ... баға ... жүзеге асу ерекшеліктерін және қолданылу тиімділігін анықтау;
* Қазақстандағы ... ... ... және ... ... ... қолданылуына талдау жасау;
* Қазақстандық банктерде банктік баға құрудың дамуы жағдайындағы мәселелерді анықтау және оларды шешу жолдарын әзірлеу.
Диплом жұмысының ... ... ... ... Республикасындағы банк кәсіпорындары, соның ішінде АҚ саналады.
Диплом жұмысының зерттеу пәні - Қазақстанның банктік кәсіпорындарындағы маркетингтік қызметтегі ... ... ... ... ... барысында келесідей ұсыныстар жасалынған:
* Қазақстандық банктерде банктік логистиканың қолданылуын дамыту мақсатында шетелдік тәжірибені ... ... ... ... ... департаментінің құрылымын, қызметінің ұйымдастырылуы мен жүзеге ... ... ... ... ... жүйесінің, автоматтандырылған банктік жүйелердің даму деңгейін одан әрі ... ... ... ... ... арттыру мақсатында жаңа құрал факторингті енгізу;
* банктің ішінде бағалық саясатты тиімді ... әрі ... үшін өзге ... қызметін жүйе ретінде ұйымдастырып, жүзеге асыру.
Диплом жұмысының құрылымы мен ... ... ... үш ... ... ... тізімі және қосымшадан тұрады. Жалпы жұмыс 64 беттік компьютерлік терілім мәтінін құрай отырып, 15 кестені, 9суретті қамтиды.
I МАРКЕТИНГТЕГІ БАҒА ҚҰРУДЫҢ ... ... ... және баға ... мәні мен ... ... құрайтын бiр тәсiл бола тұра баға өте маңызды қызметтер ... ... ... ... ... нәтижесi бағағабайланысты болады. Бағаға тұтынушылар, тауар құны, сұраныс, ұсыныс зорәсерлерiн тигiзедi.
Бағаның атқаратын қызметтерi оның iшкi ... ... ... ... бес қызметi бар. Олар:
1. Есеп жүргiзу қызметi белгiлi қажеттiлiктi тауардың қанағатандыруықоғамға қанша шығынды керек ететiнiн ... ... ... үшiнқанша еңбек, шикiзат, материалдар, басқа да өндiрiс ... баға ... ... ... ... мәнi әр ... ... өндiруге жәнетұтынуға бағаның тигiзетiн әсерiмен анықталады. өндiрушiнiң табысқа жетуәрекетi баға арқылы ынталандырылады. ... осы ... ... ... ... ... үшiн ... прогрестi дамытуға,ресурстарды тиiмдi үнемдеуге, өнiмнiң сапасын жақсартуға ынталандырады. Сапалы және жаңа тауар жоғары бағамен сатылса, пайда көбейедi.
3.Бөлу ... баға ... ... ... ... ... ... арқылы орындайды. Бұнда арқылы ... ... ... ... ... ... аймақтары арасында, қорлану және тұтыну
қорлары арасында, тұрғындардың әр ... ... ... ... ... және ... ...
4. Сұраныс пен ұсынысты тепе-теңдiк қызметiнде тұтыну және өндiру, ұсыныс пен сұраныс ... ара ... баға ... ... тигiзедi. Баға сұраныс пен ұсыныстың сәйкестiгiн орнатуда ... ... ... ...
5.Өндiрiстi ұтымды орналастыру қызметiнде баға механизмi арқылы
экономиканың салалар арасындағы ... ... ... ... баға стратегиясын таңдау үшiн оған ... ... әсер ... бiле ... ... ... қажет. Ол көбiнесе сыртқы себептерден болады. Маркетингте бағаға әсер ... ... ... ... ... ... қозғалысына қатысушылар, бәсекелестер, мемлекет.
Осы факторларға қысқаша тоқтасақ:
1. Шығындар түпкi бағаға аса ... әсер ... ... ... ... ... алуға, жұмысшылардың жалақысын төлеуге, транспортқа, ... ... ... ... ... ... Бұл ... бағаны белгiлеу кезеңiнде есепке алынып, бағадағы пайданың үлесiне қарай баға деңгейi ... Баға ... ... ...... ... ... өзгерiсi пайданың әрқалай көлемде түсуiн бейнелейдi.
2. ... Баға және сату ... ... ... екi ... ... ... Бiрiншiсi, сұраныс пен ұсыныс заңының әрекетi және баға ... ... ... нарық сегменттерi тұтынушыларының бағаға деген жауап әрекетi [2].
Бағаны қабылдау және ... ... алу ... ... ... төрт топқа бөлуге болады:
* Үнемдеп сатып алушылар тобы - бұл ... ... ... ... сапасына, түр-түрiне, ассортиментiне көп көңiл бөледi және осы тұтынушыларға жарнама қатты әсер етедi;
* дербестендiрiлген сатып ... ... ... ... сатушылардың қызмет көрсету деңгейiне көңiл бөледi;
* этикалық сатып алушылар - - - ... ... ... ... ... ... әзiр және олардың тауарларына қымбат баға төлеуге дайын;
- көңiлсiз сатып алушылар- ... ... ... және ... ... ...
3. ... қозғалысына қатынасушылар бағаны белгiлеу процесiнемаңызды рол атқарады. Олардың пiкiрiмен санасуға тура ... ... ... өткiзу көлемiн ұлғайтуға, жағымды тауар бейнесiн жасауға, сатып алуды жалғастыруға өз ... ... ... тез ... ... үшiн ... ... бағаны қатаң бақылауға алуы мүмкiн, егерде:
1. тауар бағасы алдын ала келiсiп белгiленсе;
2. бөлшек саудасы аз ...
3. ... ... ...
4. ... қозғалысына қатынасушылар пайда көлемiн жеткiлiктi алса.
Көтерме және бөлшек саудадағы тауар ... ... ... ... ... қадағалауы мүмкiн, егер де:
- өндiрушiге өзiнiң маңызды ... ... ...
- ... ... өткiзуден бас тартса;
- бәсекелес өнiмдi қоса өткiзiп, тұтынушының сатушыға деген адалдығын қалыптастырса.
4. ... ... ... ... ... ... Баға ... жағдайын байланысты бәсеке ортасы 3 түрге бөлiнедi:
-Бағаны нарық бақылайтын орта. Онда ... ... ... ... бiр ... ұқсас деп сипатталады. Бұл ортада фирма тауарын төмен бағамен ұсынса, ол ... ... ... ... ... тұтынушылар бағасы төмендеген тауарларға тез ауады. Ал ... ... ... ... ... ұқсас тауарлардың бағасын төмендетуi ...
- ... ... ... ... Оған ... бәсеке тән жәнеұсынған тауарлардың ... ... Бұл ... ... ... ... және ... оңайлау болады. Тауарды бағасы жоғары немесе төмен болса оны алушы тұтынушылар әрдайым болады.
- Бағаны мемлекет ... ... ... ... ... ... ... және де басқа салаларда кездеседi. Мемлекеторындары тұтынушылардан және ... ... ... ... соң нақты бағадеңгейiн белгiлейдi.
5. Мемлекет. Кәсiпорынның бағаны белгiлеудегi еркiндiгiн мемлекет ... Бұл ... 3 ... бөлуге болады:
- Мемлекет бағаны өзi ...
- ... баға қою ... бекiтедi.
- Еркiн келiсiмдi бағалар қалыптастырады.
Баға белгiлеу iсi қиын және ... ... ... ... ... ... қысқаша былай сипаттауға болады:
Сурет 1. Бағаны есептеудегi негiзгi процесс [3].
Ең алдымен ... ... ... ... ... ... жетудiкөздейтiнiн бiлуi қажет. Баға құру стратегиясы негiзiнде нарық жайғасымыншешу арқылы ... Сол ... ... ... ... ... мүмкiн. Iс жүзiнде жиi кездесетiн мақсаттар мыналар:
- Фирма өзiнiң өмiр ... ... ет. Бұл ... ... ... ... ... жағдайда және тұтынушылардың қажеттерi өзгерген кезде қолданылады. өзiнiң тауар өтiмiн қамтамасыз ету үшiн және ... ... ... үшiн ... ... сату ... бағаны төмендетедi.
- Күнделiктi табыс көлемiн максималдау. Фирма сұраныс пеншығындарды талдап, жоғары табыс ... ... ... Бұл саясатта ұзақ мерзiмдi мақсаттар шетте қалады да, күнделiктi қаржы-қаражат көрсеткiштерi фирмаға ... ...
- ... ... орын алу. Нарықтағы үлесi ... ... ... төмендеп, ұзақ мерзiмдi табыс көлемi жоғарылайды.осы мақсатпен фирмалар бағасын мүмкiнiдiгiнше ... ... ... ... ...
- Сапа көрсеткiштерi жағынан жетекшi орын алу. Нарыққа ... ... ... ... ... ... тауары жоғары сапалы болуына ұмтылады. Ол үшiн ғылыми-техникалық ... ... ... көрсеткiштерiн жақсартады, және тауарына жоғары баға қойып, оның өте сапалы, жаңа технологиямен жасалғанын ... ... ... қажет [4].
Фирма белгiлеген баға деңгейi тауарға деген сұраныстың өзгерiсiнен
көрiнедi. Баға мен ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
Сурет 2 . Сұраныс ирегі [5]
Ирек өзгерiсi әр ... ... ... ... ... ... тауар
сатылатынын көрсетедi. Қалыпты жағдайда баға мен сұраныс керi байланыста ... яғни баға ... ... ... ... Ал ... ... ирегi өзгеше сипатталады. Мысалы, ... ... ... шығаратын фирма бағасын р1 нүктеден р2 нүктегедейiн көтерiп ... ... ... ... ... ... бағадағы әтiрдiң жоғары сапалы болғанын сезiнедi де, оны ... ... ...
Сондықтан, нарықта әрекеттенушiлер тұтынушылардың баға өзгерiсiне деген икемдiлiгін ... жөн. ... ... екi түрi белгiлi. Оның бiрiншiсiнде баға көтерiлгенде оның сұраныс деңгейi өзгермейдi, ол икемсiз
сұраныс ... ... ... ... ... ... өзгередi,
ол икемдi сұраныс болып ... ... ... ... ... ... анықталады:
Cu =сұраныс өзгерiсi (%)
баға өзгерiсi (%)
Мысалы, "А" және "В" тауарларының ... ... 10%-ке ... "А" ... сұранысы 1%-ке, ал "В" тауарының сұранысы20%-ке кемiдi. "А" ... ... ... 1/10 болады. Ал "В" тауарының икемдiлiгi 20/10 ... ... ... ... ... әсер етедi:
- өзара алмасушы тауарлардың саны және оларға қол жетерлiгi;
- тауардың ажеттiлiктi ... ... ...
- ... ... қажет қосымша заттар саны және олардың бағасы;
- тұтынатын тауар ...
- ... ... және ... ... ... шығыны деңгейi;
- бәсекелестер әрекетiнiң тиiмдiлiгi;
- өтiмдi ынталандыру шаралары [6].
Сұранысқа қарай тауардың максималды бағасын анықтауға болады. Ал
минималдық баға ... ... ... өйткенi шығыннан төмен баға фирманы шығынға батырып, банкротқа апарады.
Фирма шығындары екi түрлi- ... және ... ... ... ... ... олар ... өнiмдер көлемi өзгерсе де
өзгермейтiн шығындар (мысалы, ... ... жал ... ... құралдарына жұмсалған шығындар) Олар өндiрiс пен оның ... ... ... ... ... - ... деңгейiне тiкелей байланысты болады. (Мысалы, отынға, шикiзатқа, еңбек ақы, жанар жағармай шығындары). Тұрақты және айнымалы ... ... ... ... деп ... ... ... баға белгiлегенде жалпы өндiрiс шығындарын тауарды сатып қайтаруы тиiс. Олай болмаса, өндiрiс үзiлiп, тоқтайды. Өндiрiсдамып ... үшiн баға ... ... ... әкелуi керек. Осыдан шығындарды үнемдеу қажетi туындайды. ... ... ... минималды бағаны шығындар анықтаса,орта баға мөлшерiне ... және ... ... ... ... ... Сондықтан бәсекелестердiң тауарларының өтiмiн, ... ... және ... бiлiп ... ... Ол үшiн:
- фирма өкiлдерi ... ... ... үшiн ... сатып алып талдайды;
- фирма бәсекелестердiң прейскуранттарымен танысуы мүмкiн;
- фирма бәсекелестерi қолданатын ... ... ... ... ... талдап деңгейiн бiлуi мүмкiн;
- бәсекелестердiң тауарлары және ... ... ... ... сұрап, бiлуге болады.
Тауардың нақта бағасын жоғарыда айтылған сұранысты, шығындарды, нарықтағы бәсекелестердiң ... ... ... ... Осы ... ... ала ... маркетинг тәжiрибесiнде баламалы баға
құру әдiстерi қалыптасқан.
1. ... ... ... ... ... бұл қолдануға ең оңай жәнекең тараған әдiс. Бұл әдiсте тауардың ... ... орта ... ... ... белгiленедi. Шығынға қосылатын орта пайда әр тауар ... ... ... ... ... Сонымекн қатар, шығынға қосылатын пайда мөлшерi тауар ... оның ... ... сату көлемiне байланысты дифференциалдануы ... Бұл ... ... ... мен ... ... есепке алынбайды. Себебi, бұл
қателiктерге апаруы мүмкiн. Бұл әдiс мына ... ... ...
мүмкiн. Бiрiншiден, өндiрушiлер өздерiнiң шығындарын бiле отырып, бағасын белгiлесе, ысырапсыз ... қолы ... ... Екiншiден, сатушы мен сатып алушы арасындағы қатынасты дұрыс орнату үшiн қажеттi
әдiс. Үшiншiден, егер ... ... осы ... қолданса, баға бәсекесi
төмендейдi.
2. Нысаналы табысқа ... ... әдiс. Бұл ... ... табыс көлемiне қарй бiрден баға орнатады. Бiрақ шығындардың
орнын толтыру үшiн бұл ... ... ... бөлiгiн өткiзу қажет. Мұнда
бағаның сұранысқа икемдiлiгi маңызды ... ... ... ... ... ... жалпы шығындардың орнын толтырып, көзделген ... ... ... ... дәл есептеп табу қажет.
3.Тауардың "Құндылығын сезiну" негiзiнде бағаны есептеу әдiсi. Бұл ... ... ... ... ал ... мен ... тауарды қабылдауы бiрiншi орынға қойылады. Сатушы тауардың ... ... ... үшiн ... тыс әсер ету ... ... қолданады:
сервис қызметi, ерекше кепiлдеме беру т.б. ... мен ... ...
4.Кәдiмгi баға әдiсi ... ... ... ... ... ... ... жоғары нарықта фирманың бағаға әсер ету ... ... ... нарықта баға саясаты тұтынушылар мен
өндiрушiлердiң ... ... ... ... ... тауарға баға белгiлеу және стратегиясы. Фирма түпкi бағаны белгiлеп, одан кейiн оның деңгейiн маркетингтiк ортаны факторларына қарай анықтайды. Мұнда келесi баға ... ... жаңа ... баға белгiлеу, тауар номенклатурасы бойынша баға белгiлеу, ... ... ... баға белгiлеу, жеңiлдiктердi қолдана отырып баға белгiлеу, өтiмдi ынталандыру үшiн баға белгiлеу, баға арқылы кемсiтушiлiк.
Жаңа тауарға баға ... Баға құру ... ... өмiршеңдiк кезеңiне тығыз байланысты. әсiресе тауарды нарыққа ... ... баға ... ... көп ... ... Фирма нарыққа жаңа тауарды ұсынған кезде екi ... ... ... ... "Қаймағын алу" стратегиясы және тауарды баянды енгiзу стратегиясы [7].
"Қаймағын алу" ... - ... ... жаңа ... ... ... ... жоғары баға қояды, кейiн сату көлемi төмендеген сайын бағаны ... ... Бұл ... ... ... ... ...
- тұтынушылардың көпшiлiгiнiң сұраныс деңгейi жоғары болса;
- тұтынушылардың көпшiлiгiнiң сұраныс деңгейi жоғары болса;
- ... ... ... ... ... пайдасын жоққаұшырататындай асып кетпесе;
- алғашқы жоғары баға жаңа ... ... ... тартпаса;
- жоғары баға тауардың жоғары сапалы бейнесiн қамтамасыз етсе.
Нарыққа тауарды баянды енгiзу ... ... ... ... ... ... үшiн және ... үлесiн ұлғайту үшiн салыстырмалы төмен баға қояды. Нарықтың керектi үлесiне жеткеннен кейiн фирма бағаны көтере бастайды. Бұл ... ... үшiн мына ... ... тиiс:
- ... ... өте икемдi болса және ол төмен бағаның өсуiне келешекте мүмкiндiктер беретiн ...
- ... ... ... ... ... ... болса;
- төмен бағаның деңгейi бәсекелестерге тартымды болмаса.
Ассортиментік баға белгілеу стратегиясы. Бұл ... ... ... ... ... ... - бірі ... және ауыстыратын (субститут) тауарларға қолданылады.
1. Бағалардың ... ... ... өте ... баға және ... ... тауарға төмен баға белгіленеді. ... ... ... ... ... , ал ... ... тауар есебінен шығынға ұшырайды, ... ... ... ... және сату ... ... ... алуға мүмкіндігі бар.
2. стратегиясы дегеніміз - ... ... ... ... ... ал оның ... атаудағы немесе басқа түрдегі үлгілеріне жоғары баға ... Бұл ... ... ... және олардың модификацияларына ... ... ... үшін ... ... ... және ... (эмоциялық) құндылықтары маңызды болып келеді . Мұндай саясат ... ... ... ... өнімдері сияқты тауарларды өткізу кезінде қолданылады, ... ... ... үшін ... эстетикалық және эмоциялық құндылықтарымаңызды болып табылады;
3. Кешенді баға белгілеу стратегиясы - және , атты ... ... ... ... ... бағасы танымал маркалы ... ... ... ... ... алушыларды дүкенге келтіру мақсатымен төмендетіледі. Ал, сол ... ... ... жоғарырақ баға белгіленеді. Негізгі ... ... ... ... ... алушы көбінесе қымбат құраушыбөлшекті сатып алуға дайын .Мысалы, сақал қырғышқа - ... ... - ... ... - қосалқы бөлшектер Мұндай тәсілді және ... ... ... ... тауар өткізудегі қызмет түрлеріне белгіленетін тарифтерге қатысты ... Бұл ... ... ... ... баға қызмет шығындарын ... ал ... ... баға пайда әкеледі.
5. Бағалар дифференциясы. Ф. Котлер мұндай бағаларды дисриминациялық деп ... Баға ... ... әр ... ... ... , ... тік және көлденең бөлгенде қолданылады.
Егер сатушы өз бизнесінің ... ... ... байланысы жоқ,сұранысының даму деңгейі әр түрлі аймақтық және ұлттық нарықтардың бірнешеуін ... , ... тік ... ... [8].
Егер біртұтас тауар нарығы ... ... алу ... және ... ... байланысты жеке - жеке сегменттерге бөлінсе, нарықты ... бөлу орын ... Бұл ... бір тауар әр ... ... ... сатып алу қабілеттілігіне қарай (шығындарды есепке алмай) әр түрлі бағалармен ... ... ... үшін ... стратегиясын қолданғанда, бір сегмент ... ... ... ... ... да, ... бір ... жабады, басқа сегментте оны төмен бағамен сатуға мүмкіндік береді. ... баға ... ... ... ... орындауды талап етеді.
- Нарықтың оңай сегменттелуі және нақты шекаралары болуы тиіс;
- ... ... ... ... ... ... ...
- бағалары төмен сегменттерден бағалары жоғары сегменттерге тауарды қайта сату мүмкін болмауы тиіс;
- тауар ... ... ... ... ... төмен бағалы бәсекелес еніп кетпеуі керек.
Бәсекелестік баға белгілеу стратегиясы әрқашан бәсекелестерге қарағанда, төмен баға ... ... ... ... ... саны мен ... қарай фирма мына үш стратегияның біреуін ... ...
* ... ену;
* баға ... ... баға белгілеу;
* бәсекелестің бағасынан жоғары баға белгілеу.
1. Нарыққа ену ... ... ... ... үрлесін жаулапалу мақсатымен төмен баға тағайындауды ... тек ... және баға ... ... икемділігі жоғары нарықта ... ... ... ... ... мынадай жағдайларда ғана қолданылады.
- баға бойынша сұраныс икемді. Бұл жерде сатып ... кең ... ... ... ... баға ...
- ... нарыққа енгеннен кейін шиеленіскен бәсеке тууы мүмкін,ал бұл стратегия ... ... ... (барьер) болып табылады.
- сату көлемін ... ... ... бір ... ... шығындарды азайтуға болады.
2.Нарықтық лидерге қарап баға белгілеу стратегиясы олигополистер арасында қолданылады.Фирма өз ... ... - ... баға ... салыстыру арқылы белгілейді . Бұл ... ... ... ... ... ... ... бағасына сәйкес қатаң белгілеуге тиіс емес, олар ... бір ... ... ... ... ... Осы стратегияны қолдану кейде ... ... ... ... ... ... баға қою ... үнемі дұрыс жүргізе алмайды немесеөз бәсекелестерін әдейі алдап, адастыруы мүмкін.Кейбір жағдайда ... - ... ... , ... ... ... шығарады. Мысалы, АҚШ-тың дербес компьютер нарығында ... өз ... ... ... ... белгілейді.
Нарыққа өткен жылдары отандық ... ... ... ... ... өсіп ... байқалды. Қазіргі кездеотандық кәсіпорындардың негізгі ... ... ... - нарықтағы лидерге қарап баға ... ... ... ... ... Бұл ... ... бағалары нарықтағы лидердің бағасына сәйкес көтеріліп ,төмендетілетін ... ... ... ... әр ... сайын өз өнімдерінің бағасын бәсекелестер бағасымен салыстырады және қажет болған жағдайда ... ... ... отырады. Мысалы, ... баға ... ... негізгі бәсекелестері ресейлік және украиндық өндірушілер, әсіресе, Донецк , ... , ... , ... қалаларындағы кондитерлік кәсіпорындар. Егер осы кәсіпорындарда өнім ... ... ААҚ - та өз ... ... ... ... Ал, ... қарап, басқа қазақстандық кондитер ... ... ... баға саясатын ауыстырып отырады.
1. Бәсекелеске ... ... баға ... Егер ... бірегей қасиеттері бар жоғары сапалы тауар ... онда ол ... ... ... баға қоя ... ... қолдануда көптегенелдермен қатар, Қазақстанда да ... ... баға ... қатысты бәсекелестермен сөз байласып, келісуге заң тыйым салады.
стратегиясын көбіне өз ... ... ... екендігіне сенімі зор компаниялар ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық компаниялар арасында сөз байласып баға ... емес және ол іске асып та жүр. ... , БК - тың ... ... бағасы , әсіресе , , ... ... ... ... бәсекелестергеқарағанда 30-40% жоғары.
Қазіргі кезеңде отандық кәсіпорындардың баға ... ... ... ... ... ... ... соң сұраныс пен бәсекелестер іс-әрекеттеріне сай бейімделеді.Егер ... ... ... ... ... өтеу қағидасынан туындаса, онда сұраныс пен бәсекеге бағытталған әдістер әдістемелік база мен ... ... ... жоқ ... ... ... ... мен тиісті ақпараттық базаның болуын талап етеді.
Баға белгілеудің барлық ... ... ... ... баға ... ең ... шегі , ... оның төменгі шегі ретінде , ал бәсекелестердің бағалары мен бірін-бірі ауыстыратын (субтитут) тауарлар бағасын ... жуық мәні деп ... ... ... ... қуатты кем пайдаланған және сату ... ... ... ... ... сонымен бірге нарық үлесі төмендегенде бағаны түсіру саясатын қолданды.Бұл жағдайда ... ... ... ... ... деп пайымдауы мүмкін.Сонымен қатар, едәуір қорлары бар мықты бәсекелестер өз бағаларын төмендетіп, компанияны ... ... ... мүмкін.
Бағалардың өсуін тудыратын ... ... - бұл ... тауарлар мен қызмет нарығында орын алып ... ... ... ... ... ... шығындар үлесінің артуы кәсіпорынның рентабельділігін ... баға ... ... ... ... өсуіне себеп болатын тағы бір фактор - ... тыс ... ... ... ... ... ережелерді орындауы тиіс:
1. Тұтынушылар ... ... ... деп ... ... ... осыған нандыру қажет.
2. Бағаларды ... ... ... ... керек.
3. Шығындарды қымбат емес материалдарды қолдану есебінен азайту, рентабельді емес ... ... ... ... қызмет түріне төлемақы белгілеп, олардың жалпы деңгейін төмендету, жеңілдіктерді ... ... ... ... ... бас ... қымбат емес буып-түйіп, орайтын материалдарды қолдану қажет. ... баға - ... ... ... ... табылатын тауар бағасы. Ол нақты жасалған мәмілелерді бейнелейді.
Әлемдік ... ... ірі ... ... операциялары жүзеге асырылады. Бұлар - әлемдік нарықта қолданылатын бағалар.Шикізат тауарлары бойынша әлемдік бағаны негізгі ... - ... ал ... ... ... осы ... өндіретін жетекші өндірушілер анықтайды. ... ... ... ... ... ... іске асырылады. Азия, Таяу Шығыс және тағы да ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.Бұлар-бартер,өтемақылық сауда, . ... - бір ... ... тауарғаақшасыз айырбастау.Өтемақылық сауда - сатушы ... бір ... ... ал екінші бөлігін өнім түрінде алады. - экспортқа зауыт, жабдықтар мен технологиялар шығару, ал ... ... ... ... ... сол ... ... өнімді өзінеалып қалу.
Анықтама бағалар - әр түрлі баспа ... ... ішкі ... және ... ... бағалары.Олардың көмегімен мәміле кезіндебағалық келісімдер жүргізіледі.
Нақты мәмілелер бағасы - ... іске ... ... ... фирмалар ұсынатын бағалар - ... ... ... ... ... номенклатурасы бойынша баға белгiлеу. Егер де номенклатурасы бөлiктерден болса, баға белгiлеу ... ... Бұл ... ... жалпы тауар номенклатурасы бойынша барынша табыс қамтамасыз ететiн баға ... ... ... Әр ... ... ... байланысына қарай төрт түрлi жағдайды қарастырайық
Тауар ассортиментiнiң шеңберiнде бағаны ... ... ... ... ... ассортиментiн өндiредi. Мысалы, "LG" компаниясы әр түрлi телевизор ассортиментiн ұсынады. әрбiр телевизор ассортиментi топтарының өзара ерекше ... бар. Баға құру ... олар әр ... ... ... ... ... қасиеттерiн, бәсекелестердiң бағаларын есепке алады және бағаларын саралайды.
Қосымша ... баға ... ... ... негiзгi тауарларымен қатар қосымша ... да ... ... ... ... ... алушы терезенi терлетпейтiн, фара жарығын реттейтiн қондырғылар, ... да ... ... алуы ... ... осы ... жабдықталған автомобильдiң бағасы жоғары белгiленедi.
Мiндеттi түрде қолданылатын жабдықтарға баға ... ... ... ... ... ... ... түрде қолданылатын тауарларөндiрiледi. Мысалы, фотопленка. Негiзгi тауар-фотокамера көбiнесе төмен бағамен ... ал ... ... қолданылатын бұйымдарға үстеме баға белгiленедi.
Өндiрiстiң жанама ... баға ... ... өндiрiстерде (мысалы, мұнай, химикат) әр түрлi жанама өнiмдер шығарылады. Егер ... ... ... ... төмен болса, оларды сатып өткiзу iсi қымбатқа түседi. Ол негiзгi ... баға ... ...
Географиялық принцип бойынша баға белгiлеу. Бұл тәсiл бойынша ... ... ... ... ... әр ... баға ...
Тауардың шыққан орнына байланысты ФОБ бағасын белгiлеу. Бұл бағажүйесiнде тауар тасымалдаушыға ... ... ... ... ... ол ... ... барлық құқық және оның жауапкершiлiк, ... ... ... ... шығындары тапсырыс берушiнiң мойнында болады.
Көлiк шығындарымен қоса баға белгiлеу. Бұл ... ... ... тапсырма берушiнiң қаншалықты қашықтықта орналасқанына қарамай көлiк шығындарын бағаға қосып, бiр баға белгiлейдi. ... ... ... ... тапсырма берушiлерге орта есеппен бiрдей алынады. Сондықтан жалпы түрде фирма бiр ... ... ... ... баға белгiлеу. Бұл тәсiлде тауардың ... ... ... ФОБ ... және көлiк шығындары қосылған жалғыз баға тәсiлiнiң ... де ... ... тәсiл ретiнде бейнеленедi. Барлық аймақта орналасқан ... ... ... ... баға ... ... ... бес аймағының көлiк түрiмен оның ... ... әр ... ... баға ... әр ... ... Тұғыр орнына байланысты баға ... ... бiр ... ... орны ... таңдап алып, барлық тапсыры берушiлерге сол ... ... ... ... ... Бұл әсiресе, қант, цемент, автокөлiк өндiрiсiсалаларында қолданылады.
Көлiк шығындарын өз мойнына алып баға ... ... ... бiр ... немес аймақпен iскерлiк қатынасты орнату үшiн көлiк шығындарын өз ... алып баға ... ... ... ... көлемiн ұлғайту арқылы орта шығындарды төмендетiп, көлiк шығындарын көздейдi. Бұл ... жаңа ... ... және ... ... ... сақтап қалу үшiн қолданылады.
Баға арқылы жеңiлдiктер жасау. Тұтынушыларды өзiне тарту үшiн көптеген фирмалар сыйақы ... ... ... ... барады.
Қолма-қол ақша төлегенi үшiн жеңiлдiк баға белгiлеу. Фирма сатылған тауар үшiн тез арада ақшалай төлеген ... ... баға ... ... ... өтеу жағдайын жақсартады. Сатып алған тауар көлемiне қарай ... баға ... Бұл ... ... мол ... ... сатып алатын тұтынушыларға баға арқылыжеңiлдiктер ... ... ... ... көбiрек сату арқылы сатуға, қоймаға және көлiкке жұмсалатын шығындарды азайтып, пайдасынкөбейтедi.
Атқарымдық жеңiлдiктер дегенiмiз- ол ... ... ... ... ... ... сату және сақтау кезiнде арнайы жұмыстар орындайтын тауарды тарату ... ... ...
Мерзiмдiк жеңiлдiктер- тауардың сатылатын мерзiмiнен тыс уақытта сатып алынған ... ... ... ... Мерзiмдi жеңiлдiктер сатушыға өндiрiс деңгейiн жыл бойы ... ... ... ал ол ... ... азайтуға, пайданы көбейтуге көмектеседi.
Тауар өтiмiн ынталандыру үшiн баға белгiлеу. Белгiлi жағдайда фирма уақытша бағаны ... ... ... тiптi ... ... да ... ... Бұл тәсiл мына жағдайлардақолданылуы мүмкiн:
* белгiлi уақыт мерзiмiнде клиенттердi молырақ ... үшiн ... ... ... ...
* белгiлiнген уақыт аралығында нақты ... ... ... ... ... ... баға ... ұсынуы мүмкiн;
* сатушылар әдеттегi бағаларды төмендетiп жеңiлдiк бағаларды жиi ұсынады;
* сатушылар тұтынушыларды ... ... ... ... ... ... төмен баға қояды [9].
1.2 Банктің маркетинг ... ... ... ... ... маркетинг кешенінің тауарлық стратегиядан кейінгі екінші маңызды құралы болып табылады. Клиент үшін бәсекелік күрестің негізгі құралдарының бірі - банк ... баға құру ... яғни ... банк ... баға құру және осы ... бағасының нарық коньюктурасының өзгеруіне орай ауысуы. Банктің баға ... ... ... және ... бойынша пайыздық үстемелер, салымдардың минималды көлемі, жеңілдіктер, сыйақылар, банктік қызметтер үшін тарифтер мен комиссиондықтар болып табылады. ... ... ... ... банк және ... мүддесіне бейімделу секілді маңызды қызмет атқарады.Банк клиенттері, әсіресе ірілері, ... ... ... бір ... қол ... үшін ... әсер ете алады.
Банктегі баға құрудың ерекшелігі банктік өнімнің тұтынушылық құны мен оның ... ... ... бір байланыстың болмауы болып табылады. Мұндай жағдайда банк ... ... ... ... ... ... отырып (бағалық дискриминация), бағаларды кең шекарада басқарып, бағаны клиенттерді тарту және қызметтерді жылжытудың маңызды құралы ретінде қолдана ... [10]. ... ... қатынастардың дамуына орай бағаның тұтынушылық таңдау негізі ретіндегі рөлі төмендеп, келесідей бағалық факторларға орын береді: банк репутациясы, сервис, жарнама және тағы да ... ... ... ... ... ... әлі де маңызын жойған жоқ, баға арқылы әсер ету әлі де клиент үшін бәсекелестік күрестің маңызды, әрі ең ескі ... ... ... ... ... ... баға құру мәселелерінің өзектілігі бірнеше фактормен анықталады.
1. Баға құру банктің маркетингтік қызметінің ең маңызды жақтарының бірі, банк ... ... ... ... ... тетігі болып табылады.Барлық банктер максималды түрде пайда ... ... ... ішінде уникалды қызмет көрсететіндері немесе қызметтеріне сұраныс айтарлықтай жоғары банктер ғана артықшылықтарға ие бола ... Бір ... ... күштер тәуекел мен ұтым арақатынасына айтарлықтай әсер етсе, банк ... оның ... ... және ... қызмет көрсетуді қамтамасыз етуі секілді өзге факторлар қызметтің төлеміне әсер етуі мүмкін.
2. ... ... ... қызметтер пакетін ұсынуы пакеттен бөліп алу қиынға соғатын жеке қызметке қатысты шығындарды есептеуді қиындатады. Егер шығынды ... ... ... ... ... ... онда қай қызмет түрін дамыту керектігін және рентабельділігі төмен екенін ескеріп қай қызмет түрлерінен бас тарту ... ... ... ... ... ... ... қызметті ұсынуға кеткен нақты шығындар көлемін есепке ала отырып, аталған қызметке дифференциалданған баға орнатуға мүмкіндік ...
3. ... ... және орта ... ... ... емес ... әдістерін белсенді қолдануға жеткілікті ресурстары жоқ.
4. Банктік қызмет нарығы коммерциалық банктер санының көп болғанына қарамастан, олигопольды құрылымға ие. Бұл банктерді ... ... ... ... ... ... мәжбүрлейді. Барлық банктер өзге банктердің бағалық саясаты туралы ақпаратты ұдайы (айына 1-2 рет) ... ... ... құру ... ... асырылу барысында көптеген факторлар әсері ескерілетін кешенді және күрделі үрдіс. Негізгі баға құрушы факторлар мен ... ... ... баға құру ... ... суретте көрсетілген:
Ішкі факторлар
Сыртқы факторлар
Әдістер
* Шығындық
* Сұраныс негізінде
* Бәсекелік
Мақсаттар
* Нарқты жаулау
* ... ... ... ... ... ... Бағалар
Деңгейі
* Саясат
* Сұраныс заңы
Мемлекет
* Реттеу және қадағалау
* Салықтар
Бағаны нарықтық өзгерту
* ... ... ... бір ... ... қолданылуын ынталандыру
* Теңдестіретін баға құру
* Қызметтің мақсаты
Сурет 3. Банктегі баға ... ... ... ... ... саласында мемлекеттік қадағалаумен және шектік пайыздық үстеменің болуымен байланыстыбағалық бәсекенің шектелуі банктік өнім ... ... және ... ... жылжыту сияқты мәселелерді алдыңғы қатарға қояды.
Банктік қызметтерге баға құру -- көп кезеңді және күрделі ... ... ... баға ... ... ... ... болады:
1. Баға құру мақсатын анықтау;
2.Сұранысты бағалау;
3. Шығындар құрылымын талдау;
4. Бәсекелестер ... ... ...
5. Баға құру ... ... ... әсер ететін факторларды есепке алу;
7. Нақты бағаны орнату.
Әр кезеңді жекелей қарастырайық.
1. Баға құру ... ... ... ... баға ... негізгі үш мақсатын ерекше бөліп қарастырады:
- Ағымдағы пайданың максималдануы екі ... ... -- банк ... жоқ ... ... ... ... -- қандай да бір банктік ... ... ... ұсыныстан артық болған жағдайда мүмкін болады;
- нарықта позицияны ұстап отыру. Бұл жағдайда банк ... өз ... ... қалу үшін қызметтерін кез келген бағада ұсынады;
- нарықтағы ... Жаңа ... ... ... карточкалар немесе т.б.) пайда болуына орай банк жаңа қызметтің өмірлік циклының бастапқы кезеңдерінде уақытты анықтап, жетекші позицияны иемдене және ... ала ... өнім ... ... ... Банк көрсетілетін қызметтер сапасы бойынша бәсекелестерін озғысы келеді, ал бұл өз кезегінде бағаны көтеруге мүмкіндік береді.
2. Сұранысты бағалау. ... ... ... ... баға мен ... кері ... яғни баға өскен жағдайда ұсыныс төмендейді және керсінше. Банктік ... ... ... маркетингке қомақты шығындарды талап етеді. Банктік қызметтерге сұраныс екі ... ... ... баға ... ... нарықтың ұқсас өнім немес қызметтермен толуы жағдайында. Сұраныс жарнама шығындарын көбейту әсерінен өсуі мүмкін. Сонымен қатар ... ... ... де ... өзгерістерге ұшырап отырады. Осыған орай сұраныстың жекелеген қызмет түрлеріне икемділігін зерттеу банкке олардың бағасын өзгертіп, жөндеуге мүмкіндік береді.
3. ... ... ... ... ... ... бір ... түріне қатысты шығындарды есептеу өте қиын. Сондықтан да банк қызметтерінің бағасы нақты шығындарды есепке алу арқылы емес, қызметтің ... үшін ... ... ... сәйкес қызметерге бәсекелестердің орнатқан бағаларына негізделіп орнатылады. Банктік қызметтердің өзіндік құнына персоналдың еңбегі үшін төлемдер, ... ... ... өзге де ... шығындар және жанама шығындар кіреді [12].
Банк клиенттерін ескере отырып ұсынылатын қызметтерді талдау барысында ... ... ... және жекелеген шоттардың табыстылығын анықтау маңызды саналады. Бұл өнімдік қатар мен клиенттік базаның құрылымын оңтайландыруға ... ... ... ... ... 80/20 ... деп аталады) заңы немесе қағидасы бойынша банк табысының 80%-ы20% клиентке қызмет ... және 20% ... ... банкке клиент санын және қызмет көлемін арттыру үнемі пайдалы бола бермейді. ... ... ... табыссыз немесе табысы аз шоттарына жұмыстарын жүргізеді.
Коммерциалық банктер кез келген операцияны жүзеге асырумен байланысты шығындар ... ... ... ... жабылуы тиіс деген ыңғайға сүйенеді. Клиенттер үшін дифференциалданған пайыздық үстемелер орнатылады. Осылайша, ... ... ... ... және ол ... ... ... жоқ операциялар көлемі осындай клиенттерге тиімді үстемелер орнату арқылы банкпен ынталандырылады.
Мысал ретінде Deloitte & Touche ... ... ... ... 800 мың ... жүргізген зерттеу жұмыстарының нәтижесін атауға болады. Атап ... бұл ... ... ... ... ... орташа табысы (шығыны) және шотының түрі бойынша бөлінуін көрсетті:
* Ағымдағы шотынан бөлек басқа да түрлері бар клиенттердің 3% -ы ... ... 30%-ын ... ... шоты жоқ, ... ... өзге түрлері бар клиенттердің 11%-ы банкке 110% табыс әкелген;
* ... шоты бар, ... оны ... ... 71% клиенттер банкке 20% табыс әкелген;
* тек а5ымда5ы шот бойынша операция ... 15% ... ... 60% ... ... [11].
Егер клиенттік шот түрінен алыстап, клиенттік өзі туралы сөз қозғайтын болсақ, ... ... ... істеуден түсетін табыс көлемі бойынша клиенттерді топтастыру келесідей түрде жүргізіледі:
* әрқайсысы $600 табыс әкелетін 5% клиенттербанкке 250% ... ... ... $100-$600 табыс әкелетін 12% клиенттер банкке 23% табыс түсіреді;
* әрқайсысы 0-$100 шығын әкелетін 59% клиент банкке 80% ... ... ... $100-$600 шығын әкелетін 11% клиент банкке 103% шығын әкеледі;
* әрқайсысы ... ... ... ... 2% ... ... 98% шығын әкеледі.
Бұл мәліметтер Қазақстандық банктерді ұсақ клиенттерге қызмет көрсету алдында ойландырып, позицияларды қайта қарастыруға итермелеуі ... ... ... банктер клиенттерге тиімділігі жоғары, әрі жеңілдігі бар шарттарды ... өз ... ... ... ... ... өздеріне барынша аудартуға тырысады. Банкке кез келген клиент тиімді, яғни пайда әкеледі деп ... ... ... бұл қызмет көрсету банкке қаншаға түсетінін зерттемейді. Персоналға ақы төлеу шығындары банктің ... ... ... ... ... ал ... ... қызмет көрсету - бұл негізінен операциялық басқарма мамандарының ... ... ... ... ... көрсету үшін қосымша мамандарды жалдау қажет пе деген сұрақ ... Егер ... ... ... ... ... ... (Deloitte компаниясының зерттеу жұмысының нәтижесі бойынша бұл -- ағымдағы шоты бар, оның ішінде 59%-ы 0-$100 шығын әкелетін 15% ... ... ... ... 11% клиент, $600-ден аса шығын әкелетін 2% клиент), оған қызмет көрсету бойынша шығын жұмсауға негіз бар ма? Әрине, банктің мұндай ... ... ... ... ... ... емес және олар үнемі болады. Алайда мұндай клиенттердің санын маркетингтік ... ... ... ... ... ... болады.
4. Бәсекелестер өнімінің бағасын зерттеу. Банктер көбіне ... ... ... ... ... бағалаудың келесідей критерийлері бойынша жүгінеді:
* қызмет көрсету жылдамдығы;
* қызмет ... ...
* ... көрсету дәлдігі;
* қызметтердің клиент қажеттіліктеріне неғұрлым жоғары сәйкестігі; өнімнің уникалды артықшылықтары;
* қызмет көрсету кешенділігін арттыратын ... ... ... банк ... осы ... критерийлер бойынша бәсекелесінің қызметтерінен артта қалса, онда бәсекелесі деңгейінде баға орнатудың еш мәні жоқ және керсінше.
5. Баға құру әдісін таңдау. ... ... баға ... жеті ... бар:
1. ... ... баға құру, яғни бағаны есептеу көрсетілетін қызметтерге кеткен шығындардың және банк табысын сипаттайтын ... ... ... ... жүргізіледі. Баға құрудың аталған әдісінде келесідей факторлар ескерілмейді: ... ... ... ... орнатылған бағаларға клиенттердің мінез-құлқы, бәсекелестер бағасының деңгейі;
2. Шығынсыздық және мақсатты пайданы қамтамасыз етуді талдау ... баға құру ... ... Баға ... бұл әдісі нақты есептеуді қажет етеді: банкпен орнатылған қалаулы ... ... ... үшін ... қандай бағаға , қандай бағаны біліп алып, содан соң баға орнатылады. Баға құрудың бұл ... ... ... бағасына клиенттің реакциясын нақты байқап отыру қажет;
3. Өнімнің сезілетін ... ... баға ... Баға ... бұл ... ... ... көрсету бойынша шығындар есебіне негізделмей, қызметтің клиентпен қабылдануына базаланады. Банк міндеті -- клиентті қызметтер сапасы мен маңыздылығы ол үшін ... ... ... ... бұл ... баға тұтынушы үшін қолжетімді болуы тиіс. Баға құрудың бұл әдісі тұтынушылық сұранысты қатаң түрде ескріп, ұқсас қызметтер бағасын бәсекелестер ... ... ... ... ... орай ... ие бола ...
4. Ағымдағы нарықтық үстемелер деңгейінің негізінде баға құру банктің өз қызметтеріне баға белгілеуде ... ... ... білдіреді.Бұл әдіс стратегиясын қолданатын шағын банктермен қолданылады;
5. Клиенттермен қарым-қатынас негізіндегі баға құру ірі ... ... мен ... ... ... - жеке тұлғалар арасындағы қарым-қатынаста қолданылады. Банкке үлкен табыс әкелетін клиенттерге жеке қызмет көрсету барысында ... ... ... жағдай жасау саясаты жүргізіледі. Банк оларға төменгі пайыздық үстемемен қызмет көрсету арқылы бұл тұтынушыларға банк үшін қосымша рентабельділігі ... ... ... ал бұл банк ... ... ... ... Нарыққа ену мақсатындағы баға құру банктік қызметтер саласындағы қатаң бәсекелестік шарттарында кең қолданысқа ие ... ... ену үшін банк ... ... ... бағаны төмендетеді, бұл оған нарықтың нақты бір сегментін жаулап алуға мүмкіндік береді;
7. Сырғымалы баға құру ... банк өз ... өзге ... қызметтерге орнатылған бағалардан жоғары баға орнататын нарықтық экономикадағы күрделі әдіс ... ... ... да сырғымалы баға құруды жүзеге асыру үшін келесі шарттарды орындау ... ... ... сапасына қол жеткізу;
* банк клиенттерінің жетілдірілген базасына ие болу;
* бағаның ... банк ... ... төмендететін банк операцияларының көлемін қысқартпауы тиіс;
* баға өсімі бәсекелестерді іс-әрекетке итермелемеуі тиіс;
* жоғары бағалар банк қызметтерінің ерекше сапасын ... ... ...
6. Баға ... әсер ... ... есепке алу. Осындай факторлар арасынан келесілердөліп айтуға болады:
- ... -- банк пен ... ... қызмет сапасы мен бағасынан пайда болатын бедел. Банкимиджі -- бұл ... және ... ... банк туралы сезілетін және сезілмейтін бейнелер, ... ... ... -- ... ... ... көрсететін филиалдар желісінің бар болуы;
- нарықтың өзге субъектілерінің әсері. Банк қызметтерінің ... ... ... ... ... үкімет әсер етеді;
- банк бағалық жеңілдіктер мен үстемелерді банк қызметтерін үлкен көлемде тұтынуға ынталандыру үшін қолданылады. ... бұл ірі ... мен ... ... ... бағалық дискриминация банк табысы мен имиджінің өсуіне жағымды әсерін ... ... ... бұл ... төрт ... ... жүргізіледі:
- клиенттер дискриминациясы: әртүрлі банк клиенттеріне банк қызметтері әртүрлі бағамен ұсынылады;
- қызметтер формасы ... ... ... қызметтер сапасының жоғарылығы аталған қызметтерді жоғары бағамен ұсынуға мүмкіндік береді;
- орын бойынша дискриминация ... ... ... ... ... ... ... байланысты, мәселен, банкке автоматты кассалық машиналарды қолдану кассир еңбегін пайдаланудан арзанға түседі, сәйкесінше бағалар да ... ... ... ... ... әр ... ... қызметтер бағасы әртүрлі.
7. Бағаның нақты белгіленуі. Банктік қызметтерге баға құрудың барлық сұрақтарын есепке ала отырып нақты соңғы бағаны белгілейді. Баға ... ... ... ... ... ... өнімге болашақ баға көлемін анықтайды. Тәжірибеде нақты белгіленген баға жоғарыда аталған факторлар әсерінен күтілетін бағадан мүлдем өзгеше болуы ... ... ... әр банк баға құрудың арнайы құралдарының кең жинағы мен тактикалық амал-тәсілдеріне ие. Ал бағаны ... ... ... ... ... байланысты: қаржылық нарық коньюктурасы, нарықтағы бәсекелестік деңгейі мен мемлекеттік қадағалау шаралары, банк имиджі, оның территориялды орналасуын, филиалдар мен ... ... ... ... ... жаңа ... ... жылдамдығы, үлескер акционерлердің әсері мен банктің жеке стратегиясы. Осы және басқа да көптеген факторларды баға ... ... ... ... ...
Негізінен банктік қызметтерге баға түрлері және мүмкін бағалық стратегиялар тауарлар бағасы сияқты көптүрлі болып ... ... ... жаңа ... ... баға ... ... оны жаймен түсіру арқылы стратегиясын қолдана алады. Бұл осындай ... үшін ақша ... ... ... есебінен максималды пайда табуға бағытталған клиенттердің уақыт аралығындағы бағалық дискриминациясы.
Қарам-қарсы бағалық стратегия нарыққа енгізілген өнімдерге төмен баға ... ... ... ... ... жаңа қызмет үшін үлкен нарықты жаулап алу барысында, белгілі бір қызмет түрлерін қолдануды ынталандыру кезінде пайдаланылады (мысалы чекпен есеп ... ... ... ... стратегиясын немесе тепе-теңді баға құруды қолдана алады: келісіген ... ... ... ... есеп-кассалық қызмет көрсету белгіленеді, мысалы, клиент шотында қандай да бір қаржы қалдықтары болса [12]. ... ... ... баға құру ... банктің әртүрлі мақсатты нарықтарда жұмыс істеуі шартында қолданылуы мүмкін: ұқсас қызметтерге ... ... ... сапаға, ыңғайлылыққа талпынысына қарай, жалпы банк пен клиент ... ... ... ... ... орнатылады. Мысалы, банктер шағын және орта бизнес өкілдерін тарту үшін мұндай клиенттерге тегін есептік қызмет көрсетуі мүмкін. Жастарды тарту үшін банк ... ... ашу және ... ... ... ... алады.Осы стратегияға сәйкес қарыз алушы банк салымшысы болып табылатынына және оның салымының көлеміне байланысты дифференциалданған несиелік үстемелер ... ... Ең ... үстеме салымшы болып табылмайтын клиенттерден алынып, несие/салымдар қатынасы неғұрлым өмен болса, соншалықты банк қосатын үстеме көлемі ... ... ... ... ... алу ... мен өзге ... үшін дифференциация жүргізіледі.
Банктер бағытталып, тұрақты және өзгермелі бағалар орнатып, ... ... және өзге де ... ... алады. Осылайша, қызмет көрсету үшін төлем бекітілген болуы немесе әр банктік операциядан ұсталынуы ... ... ... банк ... ... қолдану мүмкін.
Зерттеулер көрсеткендей, Қазақстандық банктік ... ... ... ... айтарлықтай дифференциалданған, ал бұл нарықтың әлі толық жетілдірілмегендігін көрсетеді. ... ... ... ... бірдей қызметтердің бағалары бірдей деуге болады, сондықтан да негізгі бәсекелестік артықшылықтар банкпен көрсетілетін қызметтердің ... мен ... ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштерін көтеру үшін банк ең алдымен ... ... соң ... ... ... ... ассортиментінің кеңдігі және икемді баға құру жүйесіне ие болуы тиіс. ... ... ... пен ... ... ... ... да бір игіліктің құндылығын сипаттайды. Қазіргі кездегі ... ... үш ... ... және ... ... 2.еңбек нарығы; 3.қаржылық нарық. Пайда болуына байланысты тауар, қызмет және шығындардың пайдалылығы бірінші нарық бағасының негізінде жатыр. Еңбек ... ... ... және ... мен ... ... ... қамтамасыз етеді, сонымен қатар макро, микродеңгейлерде табыстардың ... ... Ол ... ... ... байланысқан - жұмыссыздық, демография, еңбек мамандануы. Қаржылық нарық ақшаларды сатумен және ... ... ... ... Ол ... ... үш факторды сипаттайды -- пайыз, құнды қағаздар бағамы және валюта ... ... ... баға құру ... келесілермен сипатталады:
* ақшалық айналымдағы төлем құралдарының түрлері мен эволюциясында;
* ақша-несие ... мен оның ... ... ... ... әдістемелік әртүрлі есептеуде;
* банктік қызмет бағасын сандық анықтауда үлкен шарттылық жағдайы, яғни әр ... ... мен ... анықтау нақты бір анықтамаға келмейді;
* Банктік қызметтер нарығының монополизациясы және ... ... ... ... ... және ... даму ... - пайда табу немесе активті және пассивті операциялар бойынша пайыздық үстемелер деңгейіндегі ... ... баға құру ... ... ... ... ... операциялар. Бұл операциялар:
* Депозиттік-ссудалық;
* Инвестициялық-эмиссиондық;
* Конверсиондық;
* есеп-кассалық;
* инкассациялық;
* ақпараттық және аналитикалық;
* ;
* Банкаралық ... ... және ... ... түрі және баға түрі ... ... арасында тікелей байланыс орнатлыған. Банктердегі баға деңгейі мен пайыздық саясатқа әсер ететін ... бар. Олар ... ... және ... ... үш ... бөлінеді. Пайыз үстемелері осы аталған факторлар бойынша өзгеріске ұшырап отырады. Сыртқы - бұл ақша-несиелік саясат, ... ... ... бағамы айырбасы, әлемдік және ұлттық ақша нарықтарындағы сұраныс және ұсыныс. Ішкі - банк төлейін пайыздық және пайыздық емес ... ... және ... ... ... деңгейі, клиент сенімділігі мен оның төлемқабілеттілігі, банк түрі мен көлемі, оның орналасуы және т.б. -------
Банк саласындағы баға ... мен ... ... ... сөз ... ... ... бағаның негізгі түрлерінің бірі жылдық пайыз түріндегі несие пайызы болып табылады.
Несие пайызы - бұл орналастырылатын ақша ... ... ... ... ... ... үстемелер жүйесі:
* Қарыз алушылардың негізгі топтары бойынша;
* Қолдану мақсаты ... ... ... Өтеу ... ... Ұсыну әдістері мен формасы бойынша;
* Несиелік мәмлелер субъектілері бойынша;
* Несие валютасы бойынша;
* Пайыздық үстемелер түрі бойынша және т.б. [12].
II ҚР банк ... баға құру ... ... ... ... ... Республикасындағы банктік саланың қазіргі даму жағдайы
Банк секторы экономиканың қантамыр жүйесі және қаржы секторының ең ... ... ... табылады. Өз егемендiгiн алғанға дейiн Қазақстан Республикасында банк жүйесi болған жоқ және банктік қызметтер нарығының қалыптасуы мен дамуының ... ... ол ... реформаларды басынан өткерді. 1990 жылы Заң қабылданған кезде отандық банк ... ... ... ... негізі қаланды. 1991 жылы екі деңгейлі банк жүйесі қалыптастырылды [13].
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес Қазақстанда банктер - ... ... ... операциялар орындайтын айрықша құқыққа ие әмбебап несие мекемелері [14].
Банк жүйесі - ... ... ең ... бөлінбейтін құрамдас құрылымдарының бірі. Банктердің, тауарлық өндірістің және ақша айналымының даму тарихи бірге жүретін және тығыз байланыста болатын көрініс.
Қазақстан ... ... ... ... ... - елдегі ақша құралдарын жиыстыру және оларды тиімді түрде қайта бөлу, яғни салымшылар мен қарызшылар арасындағы ... ... ... ... ел экономикасындағы ақша айналымының барлық құралдарының негізгі бөлігін ... ... яғни ... ... ... елдің қаржылық жағдайына ықпал жасайды. Банктер елдегі ақша ... ... ... ... өз ... ... өнеркәсіпке, саудаға, банктік емес қаржылық салаға, ммемлекеттік және халықтық, солардың ақша ағымдары арқылы нарықтық экономика мен ... ... ... ... ... ат ... ... қаржылық жүйесі қазіргі таңда өзге ТМД елдерімен салыстырғанда әлдеқайда реформаланған және қаржылық сектордың даму деңгейі бойынша ілгері дамып кеткен. Қазақстан ТМД ... ... ... ... ... ... дамуды қамтамасыз етіп, сыртқы жағымсыз факторларға тәуелділікті төмендету мақсатында Ұлттық қор құрды [13].
Қазіргі таңда Ұлттық ... 5 041 ... ... ... 34,0 ... доллар жиналған. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің 2010 жылдағы 9 ай ... таза ... ... ... ... 27,3 ... АҚШ ... құраған.
Қазақстанның банктік секторының жалпы активтері 2012 жылы 4,2%-ға артып, 1 қаңтарда 12,038 трлн. теңгені құрады. Ал ... ... жеке ... 2010 ... ... кері ... ... 2012 жылдың басында 1,833 трлн. теңгеге жетті.
Жалпы банктік сектордың мемлекетіміздің экономикасындағы маңызын келесі ... ... ... ... ... сектордың экономикадағы маңызын сипаттайтын көрсеткіштердің динамикасы [15].
Көрсеткіш атауы
01.01.2012
01.10.2012
ЖІӨ (млрд.тг.)
17 007,6
19 303,6
Активердің ЖІӨ-ге ... ... ... ... ... ЖІӨ-ге қатынасы
-
9,2%
Клиенттер салымдарының ЖІӨ-ге қатынасы
45,9
35,0
Жоғарыдағы кестеден байқағанымыздай ... 3), ... ... ... ... ... ... ішкі өніміне тікелей және жанама әсерін тигізеді. Жалпы ішкі өнім 9 ай ... ... ... ... ... ... ... қатынасы кеміген, бұл өз кезегінде банктік сектордағы кейбір мәселелерге байланысты болып отыр.
Қазақстан Республикасының банктік секторына жалпы шолу жасасақ, қазіргі ... ... ... ... мен қатысушылары келесі кестеде берілген.
Кесте 2.
Банктік сектор құрылымы[15].
Банктік сектор құрылымы
01.01.2012
01.10.2012
Екінші деңгейлі банктер саны ... ... ... ... (АО )
1
1
Екінші деңгейлі банктердің филиалдарының саны
374
356
Екінші деңгейлі банктердің шетелдегі ... саны ... ... ... ... ... 2012 ... статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстан қаржы нарығында екінші деңгейлі 38 банк және шетелде 18 өкілдіктері, мемлекет ... АО ... ... ... жыл ... ... ... банктік секторындағы басты оқиғалар бірі ретінде үш банктің (АҚ , АҚ және АҚ ) ... ... ... ... ... болады. Ірі ауқымдағы бағытталған мемлекеттік көмек ... ... ... ... және ... ... ... жағдай жасады. Банктік сектордың жеке капиталы мен табысы 10 ... 2012 жыл ... ... 5млрд. теңгеге өсіп, сәйкесінше 1,2 трлн. және 1,5 млрд. теңгені құрады.
2012 жылы ... ... ... ... ... 3,7 млрд. АҚШ долларына азайды, ал бұл негізінен банктік сектордың сыртқы міндеттемелер бойынша қарызының кемуінен ... ... ... қарыз жалпы банктік міндеттемелерден 30%-ға төмен орналасқан және бұл халықаралық ... ... ... сай ... ... өсімі мен екінші деңгейлі банктердің ресурстық базасын клиенттік салымдарды тарту арқылы көбейтуі банктік сектордың 2012 жылдың ... ... ... ең жағымды жағдай болып отыр. Ішкі депозиттер (заңды және жеке тұлғалардың SPV есебінсіз салымдары) 6 547,2 млрд. теңгеге ... ... және ... ... тұрақты өсімін түсіндіретін болсақ, банктік сектор салымшылар сенімділігін сақтап қалып, ... ... жеңе ... ... қатар халықтың дағдарыс кезінде экономикалық жағдай өзгергіп, жаңа активтерге қаражат салу мүмкіндігі туындағанша қаражаттарын ... ... ... Айта ... жөн, 2009 ... күзінен бастап, ұлттық валютадаға депозиттердің өсімі байқалуда, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... кеңейтілуі, сонымен қатар теңгедік депозиттер сыйақы үстемелерінің көбейтілуінен болып ... Жаңа ... ... келуі мен сыртқы шетелдік қарыздарды жабудан кейін бойынша бірқатар өзгерістер орын алды. Банктік жүйе сараптамасы көрсетіп отырғандай, банктер ... ... ... ... ие, ал ұзақ ... активтер жабылмай қалуда. Бұл несие институттарын 3 жылдан артық мерзімге ... ... ... және ... ұзақ ... ... қаржыландыруға мүмкіндік бермейді, ал мұндай жағдай несиелеудің өсуін тежейді [15].
Ірі ... ... ... және ... ... ... нарықттың доминирлеуші сегментіндегі жағдайды жақсартты, бірақ бұл банктік ... ... ... ... ... ... жоқ. Жұмыс істемейтін несиелердің көлемі - NPL (жұмыс істемейтін несиелер күмәнді 5 санат және ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша NPL көлемі 30 млрд. теңгеге өсіп, 3,12 трлн. теңгені құрады. Осылайша, 2012 жылдың 9 ай бойғы ... ... ... ... мүмкіндік береді: несиелеудің қайтымсыздығының өсуі және банктік сектордағы қиындықтардың болуынан жалпы экономикалық белсенділік шектеулі екені ... ... ... темпі Қазақстанның Республикасының банктік секторының акивтерінің өсуіне және ... ... ... ... ... әсер ете ... ... сектордағы капиталдың қалпына келтірілуі мен жағымды қаржылық нәтижелер үш ірі ... ... ... аяқталуына ғана байланысы болып отыр. Мерзімі өткен қарыздар бойынша тәуекел деңгейі өте ... ... ... ... ... ... банктердің ссудалық портфелінің құрамында стандартты несиелер үлесі - 26,0%, күмәнді несиелер - 50,7%, ... ... - ... құрады.
Депозиттердің және салымдардың мұндай тұрақты өсімін түсіндіретін болсақ, банктік сектор салымшылар сенімділігін сақтап қалып, ... ... жеңе ... ... ... ... ... кезінде экономикалық жағдай өзгергіп, жаңа активтерге қаражат салу ... ... ... банкте көбейтуді қалады. Айта кеткен жөн, 2009 жылдың күзінен бастап, ұлттық валютадаға депозиттердің өсімі байқалуда, ал бұл өз ... ... ... ... ... сақтандырудың кеңейтілуі, сонымен қатар теңгедік депозиттер сыйақы үстемелерінің көбейтілуінен болып ... Жаңа ... ... ... мен ... ... қарыздарды жабудан кейін бойынша бірқатар өзгерістер орын алды. Банктік жүйе сараптамасы көрсетіп ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерге ие, ал ұзақ мерзімді активтер жабылмай қалуда. Бұл ... ... үш ... ... мерзімге несие бермеуге итермелейді және оларға ұзақ мерзімді жобаларды қаржыландыруға ... ... ал ... ... несиелеудің өсуінің деңгейін тежейді десек те болады [16].
Қазіргі жағдайда банктер негізінен экономиканың байланыс (телекоммуникация), өндіріс және газ, электр энергиясын, су ... ... ауыл ... сияқты табыс жақсы түсетін салаларды несиелеуде.
Банктер несиелік тәуекелді реттеу және қадағалау мақсатында жаңа несиелерді беру ... ... ... арқылы несиелік саясатты қайта қарастырды. Бұдан бөлек, яғни неселеудің бағалық емес шарттарын қаталдатумен шектелмей, банктер ... ... ... ... ал бұл жағдай халықтың және корпоративті ... ... ... ... қол ... ... 2010 жылдың бірінші жартыжылдығында 5,3%-ға төмендеп, 1 маусымда 9124,4 млрд. теңгені құрады. Жоғарыда аталған барлық факторлар банктік сектордың қаржылық ... ... әсер ... ... ... ... 1 қаңтары бойынша жеке және заңды тұлғалардан түскен депозит көлемі 6,825 трлн. теңгені құрап, 13,7%-ға өсті. Заңды тұлғалар ... ... 4,574 ... теңгені, ал жеке тұлғалар салымдарының сомасы 2,251 трлн. теңгеге жетті.
Қазақстан Республикасының банктік секторының ... ... ... ... кестеден (5-кесте) көруге болады.
Кесте 3.
Қазақстан Республикасының банктік сектор қаржылық көрсеткіштерінің динамикасы (млрд.доллар) [17].
Қаржылық көрсеткіштер
01.01.2007
01.01.2008
01.01.2009
01.01.2011
01.10.2012
Активтер
8 875
11 685
11 890
11 ... ... ... ... ... 537
10 698
Жеке капитал
880
1 425
1 453
-982
1 230
Бөлінбеген пайда
104
217
11
-2 837
1 474
Несиелер
5 992
8 868
9 ... ... ... ... ... ... 799
6 756
Кестеден байқағанымыздай, бакнтік сектордың активтері жылдан ... арта ... ... сәйкес міндеттемелерінің де көлемі ұлғаюда, сонымен қатар жеке капитал мен бөлінбеген пайда көлемі 2011 жылда өзгерістерге ... ... 2012 ... 1 ... ... ... ... 6,385 трлн. теңгені, шығындар сомасы 4,958 трлн. теңгені, ал нәижесінде таза пайдасы 1,427 ... ... ...
2011 жылдың 1 қаңтарында банктік сектордың жалпы міндеттемелерінің сомасы 10,715 трлн. теңгені көрсетіп, 2010 жылдан бастап 1,820 ... ... ... Оның ... ... Республикасының бейрезидент тұлғаларынан міндеттемесі 2,562 лн. теңгеге жетіп, 39,1%-ға азайды. 2012 жылдың 1 ... ... ... ... Республикасында екінші деңгейлі 39 банк тіркелген және қаржы нарығында белсенді қызмет етуде.
Шетелдік банктердің болуына қарамастан, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және ... ... Елде бес ірі банк ерекше күшке, беделге ие. Олар: АҚ , АҚ , АҚ , АҚ , АҚ . Бұл бес ... банк ... банк ... 73%-ын ... және дәл ... ... өздерінің еншілес компаниялары арқылы сақтандыру, зейнетақы және лизинг нарықтарында алады. Активтері 1 трлн. ... ... ... ... банктік секорының жалпы акивтерінің 27%-дан кемін иемденеді Сәйкесінше активтердің көп бөлігі активтерінің көлемі 1 трлн. ... ... ірі бес ... ... ... ... төмендегі суреттен көруге болады.
Сурет 4. Банктердің 2012 жылғы активтерінің көлемі бойынша жағдайы [17].
Суреттен байқағанымыздай, елде бес ірі банк ... ... ... ие: АҚ , АҚ , АҚ , АҚ , АҚ . ... көлемі бойынша Қазақстандағы жетекші банк АҚ болып, барлық банктік сектор ... 20%-ын ... ... ... ... ... ірі банктері нарықтағы қызметтерін әлі де белсенді түрде жалғастыруда, бұл өз кезегінде банк ... ... ... ... ... ... қаржы-өндірістік топтар тарапынан көрсетілетін қолдау мен көмектің арқасы [17]. ... ... ... ... қызмет ететін банктер аталған нарықтың жетекшілері және осы нарық тұтынушыларынан түсетін табыстың көп бөлігін иемденушілер, әрі бағалық саясатты ... ... ... ... ... ... ... қызметтер нарығында үлесі бәсекелестеріне қарағанда басымдылыққа ие ... ... ... ... кестеден байқауға болады.
Кесте 4.
Қазақстан Республикасындағы белсенді банктер*.
Банк атауы
Логотипы
Мақсатты
аудитория
Нарықтағы позициясы
Артық-ғы
Кемшілігі
"Халык Банк"
Жеке тұлға,
корп
клиенттер
Лидерлік
позиция
Желісі жақсы дамыған, ... ... ... ... ... ... төмендігі
"Альянс Банк"
Жеке және
заңды
тұлғалар
Әлсіз
позиция
50-ден астам өкілеттігі
бар
Халық
арасындағы сенімсіздік
"КазКом"
Жеке тұлға,
корп.
клиенттер
Салыстырмалы түрде тұрақты
Тұрақты клиенттері
көп
Маркет. ... ... ... және ...
тұлғалар
Белсенді
Несиелеу қызметінің локальді сипаты
Нарықтағы
үлесі аз
"БТА"
Жеке және
корпор.
клиенттер
Әлсіз
Таныма, ... ... аз, ... ... ... ... құрастырылған.
Кестедегі мәліметтер банктік нарықта жетекші банктердің қызмет көрсету барысындағы белсенділік деңгейін, артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсетеді.
Айта кеткен жөн, ішкі ... ... ... ... ... ... жоғары тәуелділігі дағдарыс кезінде бүкіл банктік жүйенің тұрақтылығына әсер етеді, сонымен қатар ірі ... мен ... ... ... ... жоқтығы салдарынан қызмет көрсету сапасын төмендетеді. Банктік сектордың осал жақтарын айқындауда соңғы жылдарда өткен Қаржыгерлердің конгрессіне арналып жасалған Қазақстаннның ... ... ... нәтижелерін негізге ала отырып, банк секторына қатысты талдауды келесі беттегі 5-кестеден көруге болады.
Кесте 5.
ЕДБ-дің ... ... ... ... ... несие, депозит және инвестициялық саясаты.
* Активтері мен пассивтерінің мерзімдері ... ... ... тәуекелді басқарудың кешенді жүйесін кезең-кезеңімен қалыптастыру.
* Жиынтық активтердің, несиенің, депозиттердің және табыстылық көрсеткіштерінің серпінмен өсуі.
* Банк ... ... ... сай жұмыс жасауы.
* Несие сапасының және инвестициялық қоржынның қанағаттанарлық деңгейі, мүмкін болатын залалдардың резервтермен ... ... ... ... ... Жаңа банктік өнімдерді пайдалану, олардың төменгі шығындар, желілік тиімділіктер мен технологиялар есебінен арта түсуі.
* Банк қызметтерінің тарифтерін қалыпты деңгейде ұстау, ... ... ... ... төмендету.
* Банктер арасында бәсекелестікті күшейту.
* Менеджмент сапасын ... ... мен ... ... және ... басқару жүйесін одан әр жетілдіру.
* Банк секторының үйлесімді дамуы, банк ... мен ... және ... ... өсуі мен ... оған сай ... Банк капиталының бәсекелестікке қабелттігін арттыру
Әлсіз жақтары
Қауіп-қатерлер
* Банк секторының қаржылық тұрақтылығы мен өтімділік, капиталдану және бәсекелестік қабілеттілік жағынан қол жеткізген ...
* Ішкі ұзақ және орта ... ... ресурстардың шектеулігі.
* Банктік тәуекелдердің жоғары деңгейде орын алуы;
* Ішкі ... ... ... ... жүзеге асыру үшін қаржы құралдарының тапшылығы.
* Сыртқы қарыздарының көп мөлшерде болуы.
* Жіктелген активтердің, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... арасында бәсекелестік тепе-теңдіктіктің бұзылуы. Үш ірі банктің ұстанымының өте жоғары деңгейде болуы.
* ДСҰ-на кіруге байланысты шетел капиталының қатысуымен ... ... ... қағаздардың табыстылықтарының және кепілге алынған мүлік құндарының төмендеуі.
*Ескерту: ... ... ... ... 2003-2012 жж аралығындағы дамуына жасалған зерттеулерді, SWOT-талдауын және Елбасының 2008 жылы халыққа жасаған жолдауында ... ... ... ... ... ... ала ... қазіргі заманға сай банктің активтері мен пассивтерін басқаруды жетілдіруге қолжеткізуге тиісті банктік сектордың даму мақсаттарын М. Портердің ромбысы үлгісінде 8 ... ... ... ... капиталдану
деңгейін және құнын арттыру
Банк секторының өтімділігі мен қаржылық тұрақтылығын қолдау
Банктің қызметтері мен өнімдерінің технологияларының
сапасын арттыру
Тәуекелдерді басқару ... ... 5. ... банк ... даму мақсаттары [18].
Бұл даму мақсаттары қазіргі банк ... орын ... ... ... ... береді, оларға: біріншіден, капиталдану деңгейінің төмендігі, екіншіден ... пен ... ... ... ... жеткіліксіздігі, үшіншіден, банк қызметінде озық технологияларды игерудің әлсіздігі, төртіншіден, тәуекелдерді басқару жүйесін дамыту ... ... ... ... ... мәселелер бүгінгі банктік сектордың бәсекелестігін тежейтін басты факторларға айналуда [18].
Осылайша, ... ... ... ... ... ... келесідей сипаттауға болады:
* банктердің несие портфельдерінің сапасының әлдеқайда нашарлауының байқалуы;
* банктердің төмен несиелік белсенділігі;
* өтімділік және ... ... орын ... ... ... ... ... жүйелерін пайдалану;
* экономиканың қазіргі секторының несиелік тәуекелдерінің жоғары деңгейі;
* ... ... ... ... ... ... ... деңгейлігі.
Қазақстандағы ірі үш банктің қаржылық қарызының реструктуризациясы сәтті аяқталып, 2010 жылы банктік жүйеде ... ... ... ... Қазақстан экономикасы мен банктік секторында стагнация кезеңі 2012 жылға дейін ... ... ... ... Ірі ... қиындықтарға тап болып жатқандықтан, алдағы уақытта қаржылық жүйе айтарлықтай өсім көрсетпейді және ірі банктердің құрамы ... ... ... ... да ... сектор белгілі бір кезеңдерде тұрақтылық деңгейін ұсатап тұра ... ... ... ... ірі ... ... көмектер мен қолдауларға қарамастан, Қазақстан Республикасында қызмет ететін 38 банктің 13-і 2012 ... ... ... табыс деңгейінің кері көрсеткішін көрсетіп отыр, яғни көрсеткен қызметінен түскен пайдасы теріс бағытта. Бұл жағдайды төмендегі кестеден (6-кесте) көруге болады. ... 6. ... ... ... ... ... (мың теңге)[19].
Банк атауы
Ағымдағы жылда жабылмаған шығын
АҚ
-25 728 388
АҚ
-1 660 810
АҚ
-1 291 547
АҚ
-1 059 ... ДБ ... ... ... ...

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баға саясаты28 бет
Көрмелік іс-шаралар маркетингі6 бет
Маркетингтік жоспарлау17 бет
Маркетингтегі ақпарат жүйесін тұрғызу68 бет
Маркетингтегі мотивация теориясы мен мотивация түсінігі10 бет
Маркетингтегі стратегиялық жоспарлау10 бет
Маркетингтегі стратегиялық жоспарлаудың мен бақылаудың ерекшеліктері және міндеттері10 бет
Менеджмент теориясы. Менеджмент және фирма17 бет
Нарықтық экономикадағы кәсіпорын баға белгілеуін басқарудың мәні және оның негізгі концепциялары. «Рахат» АҚ мысалында34 бет
Тауарды өткізу арналарының мәні және қызметі15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь