Формациялық көзқарастар

Қоғамдағы экономикалық қатынас – күрделі ұғым. Бір жағынан, олар адамдардың табиғатқа қатынасын, адамның табиғатпен өзара әрекетпен көрсетеді. Бұл қатынас табиғи ресурстарды рационалдық пайдалану бойынша.
Оларды техника-экономикалық қатынас ретінде белгілеуге болады. Басқа жағынан экономикалық қатынас – бұл қатынас өндірістің факторларына меншік ретінде анықталатын (өндірістік қатынас) адамдар арасындағы қатынас. Бұл әлеуметтік – экономикалық қатынас.
Техника-экономикалық және әлеуметтік экономикалық қатынас экономиканың екі жағынан бірлігін бейнелейді. Бұл бірлік ұйымдастыру – экономикалық қатынаспен бекітілген, яғни барлық экономика мен оның бөлек бөліктерімен ұйымдастыру және басқару жүйесі.
Экономикалық жүйе – бұл қоғамның белгіленген тұтастықты, қоғамның экономикалық құрылымын бейнелеуші өзара байланысты экономикалық элементтер жиынтығы; өндіріс туралы жинақталатын қатынас бірлігі, бөлу, айырбастау мен тұтыну, экономикалық игілік.
Экономикалық жүйеден тыс сипаттамасы экономикалық заңдылықты жүзеге асырушы экономикалық қатынас пен институтты ұдайы жарыққа шығара алмас еді, экономикалық құбылыстар мен процестердің теориялық мәнін түсіну үйлеспеуі мүмкін.
Қоғамның даму кезеңдерін әр түрлі көзқараста түсіндіруге болады. Экономика ғылы-мында экономикалық даму кезеңіне деген детерминистік көзқарас және индетерминистік көзқарастар бар. Қоғамның негізгі экономикалық жүйеден тұрады. Экономикалық жүйе бір-біріне тәуелді әр түрлі компоненттерден тұрады. Экономикалық жүйе-материалдық игіліктермен қызметтерді өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы реттелген байланыс жүйесі экономикалық жүйе көпфакторлы болып табылады. Негізгілері:
1. Мемлекеттегі шаруашылық шешімді қабылдау жүйесі;
2. Меншік құрылымы;
3. Информациамен қамтамасыз ету механизмі;
4. Адамды еңбекке тарту механизмі.
Детерминистік көзқарастан басқа қоғамдық кезеңдерге бөлудің формациалық және цивилизациалық көзқарастары бар. Бұлар қоғамның кезеңдерге өту себептерін өзінше түсіндіреді.
Детерминизм-материя және рухани әлемдегі құбылыстардың өзара байланысы мен олардың арасындағы шартты заңдылықтарды объективті түсіндіретін философиялық ой. Детерминизмнің негізін себеп-салдар түсіндіреді. Мұнда қандайда бір құбылыс аңықталған жағдайда 2-ші бір құбылысты (сандарды) туғызады. Детерминизмге қарама-қайшы индетерминизм ұғымы өмір сүреді. Ол себеп-салдар ұғымын және олардың тұтастығын жоққа шығарады.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Формациялық көзқарастар
Орындаған:Сырбеков Б.О (УиА11к2)
Тексерген : Табеев ... ... ... ... ... - ... ұғым. Бір жағынан, олар адамдардың табиғатқа қатынасын, адамның табиғатпен өзара әрекетпен көрсетеді. Бұл қатынас табиғи ресурстарды рационалдық пайдалану бойынша.
Оларды техника-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қатынас - бұл қатынас ... ... ... ... ... (өндірістік қатынас) адамдар арасындағы қатынас. Бұл әлеуметтік - ... ... және ... экономикалық қатынас экономиканың екі жағынан бірлігін бейнелейді. Бұл ... ... - ... ... ... яғни ... экономика мен оның бөлек бөліктерімен ұйымдастыру және басқару жүйесі.
Экономикалық жүйе - бұл ... ... ... ... ... құрылымын бейнелеуші өзара байланысты экономикалық элементтер жиынтығы; өндіріс туралы жинақталатын қатынас бірлігі, бөлу, айырбастау мен тұтыну, экономикалық игілік.
Экономикалық жүйеден тыс ... ... ... ... ... ... қатынас пен институтты ұдайы жарыққа шығара алмас еді, ... ... мен ... ... ... ... үйлеспеуі мүмкін.
Қоғамның даму кезеңдерін әр түрлі көзқараста түсіндіруге болады. Экономика ғылы-мында экономикалық даму ... ... ... ... және ... ... бар. Қоғамның негізгі экономикалық жүйеден тұрады. Экономикалық жүйе бір-біріне тәуелді әр түрлі компоненттерден тұрады. Экономикалық жүйе-материалдық игіліктермен ... ... мен ... арасындағы реттелген байланыс жүйесі экономикалық жүйе көпфакторлы болып табылады. Негізгілері:
1. Мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... Информациамен қамтамасыз ету механизмі;
4. Адамды еңбекке тарту ... ... ... ... ... ... ... және цивилизациалық көзқарастары бар. Бұлар қоғамның кезеңдерге өту себептерін өзінше түсіндіреді.
Детерминизм-материя және ... ... ... өзара байланысы мен олардың арасындағы шартты заңдылықтарды объективті түсіндіретін философиялық ой. Детерминизмнің негізін себеп-салдар түсіндіреді. ... ... бір ... аңықталған жағдайда 2-ші бір құбылысты (сандарды) туғызады. Детерминизмге ... ... ... өмір ... Ол ... ... және олардың тұтастығын жоққа шығарады. Географиялық етерминизм - ол маркстік емес концепция қоғамдық өмірдегі ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Орта және оның әлемдері қоғамың дамуын аңықтап фактор деп есептейді. Марксизм-ленинизм географиалық детерминизмді жоққа шығарады, қоғамның ... өту ... ... ... көзқарас - маркістік ілімге тән. Онда 1-ші формация алғашқы қауымдық құлиеленушілік пен азиялық өндірісті біріктіреді 2-ші формация ... ... және ... ... Бұлар жеке меншікпен байланысты. 3-ші формация коммунистік, онда жеке ... ... және ... ... ... деп ... ... тарихы көрсеткендей экономикалық жүйе топтастырылуы түрлі белгілер (критерий) ... ... ... Бұл көптік негізінде экономикалық жүйе қасиетінің объективті көптүрлілігі жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... құралған екі тәсілге көңіл бөлу тұрарлық: бұлар формациялық және ... ... ... ... бар. Бұл жүйе бір-біріне тәуелді әр түрлі компоненттерден тұрады.
Экономикалық жүйе -- бұл материалдық, рухани игіліктер мен ... ... мен ... ... ... ... ... жүйесі.
Экономикалық жүйе көп факторлы. Олардың ішінде оның дамуына әсер ... ... ... шешімдерін қабылдау жөніндегі: шаралар жүйесі;
- меншік құрылымы;
- ... және ... ... ... ... ... қою мен адамдарды еңбекке тарту механизмдері.
Бұл факторлар келесі 3 құрылымға топтастырылады:
Шаруашылық құрылымы -- бұл шектеулі ресурстарды ... ... ... база ... ... әрекеті.
Әкімшілік (ұйымдық) құрылым -- лауазымды тұлғалардың шектеулі шаруашылық ресурстарды іске жаратуға байланысты заңды түрде құжатталған құқықтары мен міндеттерінің ... ... ... екі ... қызметі жайлы алынған мәліметтерді топтастырады және таратады.
Меншік формасына байланысты аталған құрылымдардың жиынтығы әр түрлі сипатқа ие болады: патриархалдық, ұсақ тауарлы, ... және т.б. Бір елде ... ... бір ... қатар орын алуы мүмкін. Бұл жағдай экономикалық жүйенің өзінің қарама-қарсы және толқынды қозғалысына әкеледі. Осылайша, егер елде ... ... ... бастаса, ұлттандыру процесі жүруде деп білеміз. Керісінше, жеке шаруашылықтық сипат алғы кезекке шықса, ... ... ... ... әлем ... ұзақ тарихи даму процесінің нәтижесінде қалыптасқан сан алуан экономикалық жүйелердің болуымен ... ... ... да бір ... ... ... жіктеуге болады. Қоғамның тарихи даму процесін әр экономист өзінше түсінетін ... ... ... алған критерийлері де біркелкі емес. Әр түрлі көзқарастар негізінде ... ... ... ... ... ... көзқарас -- Маркстік теорияға тән. Маркс үш мүшелік классификацияны қорытып шығарды.
Алғашқы (архаистік) құрылыс -- алғашқы қауымдық және ... ... ... ... Бұл ... ... ... азиаттық өндіріс әдісі. Оның негізі патриархалдық шаруашылық шегінде қала отырып, рыноктың ... ... ... ... ... ... үй ... мен жерге ұжымдық меншікке негізделген .
Экономикалық оқшауланған қауымдардың күш-куатын табиғатты ірі көлемде игеру мен қорғаныстың қажеттігі өз ... ... және ... ... ... ұстаған деспоттық мемлекеттердің туындауына әкелді, яғни олар жерге меншікті тартып ... ... ... ... және т.б. иемденді. Азиаттық өндіріс әдісі көптеген халықтарға болғанмен, ол ұзақ уақыт бойы тек Азия елдерінде сақталынып келді (XX ғ. ... ... Оның ұзақ ... себебі -- суармалы жер шаруашылығымен айналысатын қауымның ... ... ... ... ... екі жүз жыл бойы пікірталасты тақырып болып қалуда.
Екінші ірі ... ... ... ... яғни жеке ... ... басыбайлылық, капитализм) негізделген деп атады.
Үшіншісі -- жеке меншікті жоюға негізделген, екі сатылы формация. Маркстің пікірі бойынша, коммунизм дәуірі ... ... өсуі ... деп ... қатынас жүйесі өзімен бірге саяси, құқықтық, идеологиялық, ұлттық, отбасылық және басқа да ... ... мен ... ... базис қондырмасы ретінде қатысады.
Өндірісті бірліктегі тәсілі мен қондырмасымен өзара әрекеті қоғамдық-экономикалық формацияны құрайды. Адамзат дамуының тарихи ... ... ... ... формацияның жүйелі ауысымын көрсетеді: алғашқы-қауым, құл иеленушілік, феодалдық, капиталистік және коммунистік.
Өндіріс әдісі өндіргіш күштер мен өндірістік ... ... ... ... әрекет етеді. Қатынастар сипаты өндіріс құралдарына меншіктің үстем формасы арқылы ... Әр ... ... ... даму ... ... көңіл бөлінеді. Бұлар ерте ме, кеш пе әйтеуір өндіріс тиімділігінің деңгейі анағұрлым жоғары болатын ... ... ... ... ... ... жағдайлары:
Табиғи-тарихи үрдіс қоғамдық-тарихи формациялардың бірізділікті ауысымы түрінде дамиды;
Материалдық өмірдің рухани ... ... ... қоғамның базисі болып табылады, құрылғы базиске қарағанда туынды сипатқа ие болады;
Класстар қоғамның негізгі бірлігі және тарих субъектісі болып, ал ... ... ... - ... ... әрекеттесуінің басты формасы болып табылады.
Формациялық теория негізгі іс жүзіндегі философиялық түсінудің үлкен салымы болып табылды. Соның ... ... ... оқиғаның аралас жиынтығы ретінде емес, оның ішкі даму заңдарымен қисынды жүйесі түрінде алдымызда жатыр. Сонымен ... бұл ... ... ... ... ... ... жан-жақты теориясы ретінде танысуы мүмкін.
Бұл, өзінің дамуында барлық ... мен ... ... ... бес ... формациядан өтуі туралы бекітуге қатысты, сондай-ақ өндіріс құралдарының меншік иесі мен меншіктік емес ... ... ... ... ... тыс акцентіне қатысты.
Формациялық әдіс тарихи дамудың түсінігін жеңілдікке және бұзылған ұғымға апарады, оны төменнен жоғарғы саты ... ... ... бір ... ... ... Әр ... формациялық болып өткенімен салыстырғанда сапалы дамудың жоғарылау сатысына ұсынылады. Сондықтан К. Маркстің коммунистік формациясы қоғам ... ... ... ... әдіс ... ... ... барлық материалдық және рухани мәдениет элементтерінің жиынтығымен қоғамдық дамудың түрлі кезеңдердің бөлінуін басшылыққа ... ... ол үшін ... ... емес, адам дамуының акцентіне тән Саяси жүйенің жіктелуі жөнінде ғалымдар арасында ортақ пікір жоқ. Олар бұл ... әр ... ... әр түрлі өлшемді (критерийді) пайдаланады. Мысалы, марксизм формациялық көзқарасты басшылыққа алып (өндіріс тәсілінің және қоғамның ... ... ... ... оны құлдық, феодалдық, капиталистік және коммунистік саяси жүйе деп бөледі.
Ал У. Ростоу және т.б. ... есу ... ... ... алға ... ... ойынша, адамзаттың даму тарихы мынадай бес сатыдан тұрады: 1) дәстүрлі қоғам; 2) етпелі қоғам; 3) алға басу (жылжу) ... 4) ... және 5) ... кейінгі (постиндустриялдық) қоғам. Бірінші сатыға алғашқы қауымдық, рулық және феодалдық қоғамның бір бөлігін, ... ... ... революцияны, үшіншісіне 70-80 жылдардағы капитализмді, төртіншісіне 2000 жылға дейінгі капитализмді жатқызады. Бұлайша сатыға бөлудің өлшемі ретінде техникалық даму деңгейін ... ... ... ... ... ... олар санаспайды.
Саяси жүйені оның саяси тәртібіне (режиміне) қарай тоталитарлық, авторитарлық, демократиялык, деп бөледі, Мұнда топтастырудың ... ... ... және ... арасындағы өзара іс-әрекеттің сипаты мен тәсілі негізге алынады. Тоталитарлық саяси жүйеде жеке адам мен ... ... ... ... ... ... өмірдің барлық саласын өзінің бақылауына алады. Авторитарлық саяси жүйеде билік басындағы жеке адам немесе адамдар тобы шексіз билікке ие болады. ... ... ... ... ... ықпалы шамалы келеді. Мемлекеттің сайланбалы органдары, азаматтардың құқықтары мен еркіндіктері шектеледі. Демократиялық тәртіпте тұлға ... биік ... ... ... ... ... ... Онда биліктің өкілдік органдарын жалпыға бірдей сайлау арқылы халық сайлайды, азаматтарға саяси ... мен ... ... елде ... билейді.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Саяси модернизация."23 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет
Адамзат қоғамының дамуы7 бет
Кеңес дәуіріндегі Қазақстандағы көші-қон үдерістері: тарихи-демографиялық аспект (1917-1991 жж.)38 бет
Мемлекет типологиясы: ұғымы мен тәсілдері8 бет
Саяси модернизация14 бет
Формациялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі7 бет
Диалектикалық көзқарас негізгі принциптері мен формалары7 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Географиялық детерменизм4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь