Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары

Барлық заттар жай және күрделі болып бөлінеді. Жай заттар бір ғана элементтерден тұрады, ал күрделі заттардың құрамына екі немесе одан да көп элементтер кіреді. Жай заттар екі түрлі: металдар және бейметалдар.
Металдарда ерекше өздеріне тән «металдық» жылтыры болады, тапталғыш, иілімді, жылу мен электрөткізгіштіктері жақсы. Бөлме жағдайында барлық металдар (сынаптан басқасы) қатты күйінде кездеседі.
Бейметалдарда металдарға тән жылтыры болмайды, олар үгілгіш, жылумен электрөткізгіштіктері нашар. Кейбіреулері кәдімгі жағдайда газ тәріздес болып келеді.
Күрделі заттар органикалық, бейорганикалық және элементорганикалық болып бөлінеді. Бейорганикалық химия периодтық жүйедегі барлық элементтер химиясын қамтиды. Органикалық қосылыстардың қасиеттері бейорганикалық қосылыстардан ерекше, ал элементорганикалық қосылыстар аралық орын алады.
Бейорганикалық заттар құрамына сәйкес (екіэлементтік, немесе бинарлык, қосылыстар мен көпэлементтік қосылыстар: оттекті, азотты т.б) және осы заттардың химиялық реакцияда орындайтын функциясына, яғни химиялық қасиеттеріне сәйкес (қышқылды-негіздік, тотығу-тотықсыздану т.б) әртүрлі кластарға жіктеледі. Мысалы, азот пен оттегінің бинарлық қосылыстары: N2О, NO, N2O3, NO2, N2O5; мыс пен күкірттің бинарлық қосылыстары: Cu2S, CuS, CuS2. Бинарлық қосылыстардың формулаларында металдар бейметалдан бұрын көрсетіледі: SnCl2, Al3N. Егер бинарлық қосылыс екі бейметалдан түзілген болса, онда бірінші орынға келесі тізбекте солға қарай орналасқан элемент символы жазылады: B, Si, C, As, P, H, Te, Se, S, I, Br, Cl, N, O, F. Мысалы, CBr4, H2O, SF6. Егер бинарлық қосылыс екі металдан тұратын болса, онда бірінші үлкен периодтың басында орналасқан металл көрсетіледі. Ал егер екі металл да бір топта орналасқан болса, онда бірінші реттік нөмірі үлкен элемент көрсетіледі. Мысалы, Cu Zn, AuCu3.
Бинарлық қосылыстар бейметалл типіне сәйкес әртүрлі кластарға жіктеледі , ал қалған бинарлық қосылыстар металдар арасындағы қосылыстарға – интерметаллидтерге жатады.
Олардың атаулары бейметалдардың латынша атауының түбіріне «ид» жұрнағын жалғау арқылы түзіледі. Терісэлектрлік төмен элемент әртүрлі тотығу күйінде кездесетін болса, онда оның атауынан кейін жақшада тотығу дәрежесі көрсетіледі. Мысалы, Cu2O – мыс (I) оксиді, CuO – мыс (II) оксиді, СО көміртек (II) оксиді, СО2 – көміртек (IV) оксиді. Тотығу дәрежесінің орнына грек сандары көмегімен құрамы көрсетіледі: СО – көміртек монооксиді, СО2 –көміртек диоксиді, Fe3O4 – темір тетраоксиді. Кейбір бинарлық қосылыстар үшін дәстүрлі атаулары сақталады: H2O – су, NH3 – аммиак.
Бинарлық қосылыстардың ішінде кең тарағандары – оксидтер. Функционалдық белгілеріне сәйкес оксидтер тұзтүзетін және тұзтүзбейтін деп бөлінеді. Тұзтүзетін оксидтер негіздік, қышқылдық және амфотерлік болып жіктеледі.
Қышқылдармен (немесе қышқылдық оксидтермен) әрекеттесіп, тұзтүзетін оксидтер негіздік деп аталады. Суды қосып алып (тікелей немесе жанама), негіздік оксидтер негіздерді түзеді.
        
        Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары
Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары және олардың номенклатурасы.
Барлық заттар жай және ... ... ... Жай ... бір ғана ... ... ал күрделі заттардың құрамына екі немесе одан да көп элементтер кіреді. Жай заттар екі түрлі: ... және ... ... өздеріне тән жылтыры болады, тапталғыш, иілімді, жылу мен электрөткізгіштіктері жақсы. Бөлме жағдайында барлық ... ... ... ... ... ... ... тән жылтыры болмайды, олар үгілгіш, жылумен электрөткізгіштіктері нашар. ... ... ... газ ... ... ... ... органикалық, бейорганикалық және элементорганикалық болып бөлінеді. Бейорганикалық химия периодтық жүйедегі барлық элементтер химиясын қамтиды. Органикалық қосылыстардың қасиеттері бейорганикалық қосылыстардан ерекше, ал ... ... ... орын ... ... ... ... (екіэлементтік, немесе бинарлык, қосылыстар мен көпэлементтік қосылыстар: оттекті, азотты т.б) және осы заттардың химиялық реакцияда орындайтын функциясына, яғни ... ... ... (қышқылды-негіздік, тотығу-тотықсыздану т.б) әртүрлі кластарға жіктеледі. Мысалы, азот пен оттегінің бинарлық қосылыстары: N2О, NO, N2O3, NO2, N2O5; мыс пен ... ... ... Cu2S, CuS, CuS2. Бинарлық қосылыстардың формулаларында металдар бейметалдан бұрын ... SnCl2, Al3N. Егер ... ... екі ... ... ... онда ... орынға келесі тізбекте солға қарай орналасқан элемент ... ... B, Si, C, As, P, H, Te, Se, S, I, Br, Cl, N, O, F. ... CBr4, H2O, SF6. Егер ... ... екі металдан тұратын болса, онда бірінші үлкен периодтың басында орналасқан ... ... Ал егер екі ... да бір ... ... ... онда бірінші реттік нөмірі үлкен элемент көрсетіледі. Мысалы, Cu Zn, AuCu3.Бинарлық қосылыстар бейметалл ... ... ... ... ... , ал қалған бинарлық қосылыстар металдар арасындағы қосылыстарға - интерметаллидтерге жатады.
Олардың атаулары ... ... ... түбіріне жұрнағын жалғау арқылы түзіледі. Терісэлектрлік төмен элемент әртүрлі тотығу күйінде кездесетін болса, онда оның атауынан кейін жақшада ... ... ... ... Cu2O - мыс (I) ... CuO - мыс (II) ... СО көміртек (II) оксиді, СО2 - көміртек (IV) оксиді. Тотығу ... ... грек ... көмегімен құрамы көрсетіледі: СО - көміртек монооксиді, СО2 - көміртек диоксиді, Fe3O4 - ... ... ... ... ... үшін ... атаулары сақталады: H2O - су, NH3 - аммиак.Бинарлық қосылыстардың ішінде кең тарағандары - ... ... ... ... ... ... және ... деп бөлінеді. Тұзтүзетін оксидтер негіздік, қышқылдық және ... ... ... (немесе қышқылдық оксидтермен) әрекеттесіп, тұзтүзетін оксидтер негіздік деп аталады. Суды қосып алып ... ... ... ... оксидтер негіздерді түзеді. Мысалы, кальций оксиді СаО сумен әрекеттесіп, кальций гидроксидіне Са(ОН)2 айналады:СаО +Н2О-->Са(ОН)2.Магний оксиді МgO- негіздік оксид. Ол суда ... ... ... оған ... ... Mg (OH)2 ... келеді.Негіздермен (немесе негіздік оксидтермен ) әрекеттесіп, тұзтүзетін оксидтер қышқылдық деп аталады. Суды ... алып ... ... ... ... ... қышқылға айналады. Мысалы, күкірт (VI) оксиді SO3 сумен әрекеттесіп, күкірт қышқылын H2SO4 түзеді:SO3 + H2O = H2SO4Кремний ... SiO2 ... ... Ол ... тікелей әрекеттеспейді, бірақ оған кремний қышқылы H2SiO3 сәйкес келеді Қышқылдық оксидтерді алудың бір әдісі - ... ... ... ... ... ... ангидридтер деп атайды.Қышқылдармен де, негіздермен де әрекеттесіп, тұзтүзетін оксидтер амфотерлік деп аталады. Ондай оксидтерге мысалы, Al2O3, ZnO, PbO, Cr2O3 ... ... ... де, ... де әрекеттескенде, тұз түзілмейді. Мысалы, азот (I) оксиді N2O, азот (II) оксиді NO.Элементтердің оттегімен тағы да бір қосылыстары белгілі, олар ... ... ... ... ал құрылысы мен қасиеттері бойынша тұздарға жатады. Ондай заттардың мысалы ретінде металдар пероксидтерін айтуға болады. Мысалы, барий пероксиді BaO2, натрий ... Na2O2. ... ... ... ... әлсіз қышқылдың сутегі пероксидінің H2O2 - тұздары болып табылады.Бейорганикалық қосылыстардың маңызды кластарына қышқылдар, негіздер және тұздар жатады.
кластар
Бейметал
Қосылыс ... Br, ... ... (ІІ) оксиді
халькогенидтер
S, Se, Te,
ZnS
Мырыш сульфиді
пниктогенидтер
N, P, As
Li3N
литий нитриді
гидридтер
H
CaH2
Кальций гидриді
карбидтер
C
SiC
Кремний карбиді
силицидтер
Si
FeSi
темір силициді
боридтер
B
Mg3B2
Магний бориді
Электролиттік диссоциациялану теориясы ... ... ... ... ионын бөліп диссоциацияланатын заттар. Қышқылдар мен негіздердің протондық теориясы тұрғысынан қышқылдар сутегі ионын беруге қабілеті бар заттар, яғни протондар донорлары. ... тән ... ... - ... ... әрекеттесіп, тұз түзу қабілеттері, мысалы:H2SO4 + 2NaOH = Na2SO4 + 2H2O2 HNO3 + FeO = Fe(NO3)2 + ... HCl + ZnO = ZnCl2 + ... ... ... және қышқылдың құрамында оттегі болуы мен болмауына сәйкес жіктеледі. Күштері бойынша ... ... және ... болып бөлінеді. Маңызды күшті қышқылдар - азот қышқылы HNO3, күкірт қышқылы H2SO4 және тұз ... HCl. ... ... ... ... қышқылдар (HNO3, H3PO4) мен оттексіз қышқылдарды (HCl, H2S) айырады.Негізділігі бойынша, яғни ... ... ... сутек атомының санына сәйкес қышқылдар бірнегізді (HCl, HNO3), екінегізді (H2S, H2SO4), үшнегізді (H3PO4, H3BO3) т.б. болады.Оттексіз қышқылдардың атаулары қышқыл түзетін ... ... ... қосу ... ... HCl - ... H2S - ... Оттекті қышқылдардың атаулары элемент атауына сөзін қосу арқылы пайда болады. Егер элементтің тотығу дәрежесі ең жоғары болса келесідей аталады: ... H2SO4- ... ... HNO3 - азот ... ... ... ... сайын олардың атаулары келесі тәртіпте жүреді:HClO3- хлорлы қышқыл, HClO2- хлорлау қышқыл, HOCI- хлорлылау қышқыл.Электролиттік диссоциациялану теориясы тарапынан негіздер ... ... бөлу ... ... ... ... маңызды химиялық қасиеттері - қышқылдармен (қышқылдық және амфотерлік оксидтермен) әрекеттесіп, тұзтүзу қабілеттері, мысалы:KOH + HCl = KCl + ... + CO2 = CaCO3 + H2O2 NaOH + ZnO = Na2ZnO2 + ... мен ... ... ... ... ... сутек иондарын қосып алуға қабілеті бар заттар, яғни ... ... ... ... - ... ... қосып алып, аммоний - ионын NH4+ түзеді. Негіздер тәрізді аммиак қышқылдармен әрекеттесіп, тұз түзеді:2 NH3 + H2SO4 = ... ... ... ... сәйкес бірқышқылдық негіздерді (LiOH, KOH, NaOH) және екіқышқылдық негіздерді (Ca(OH)2, Fe(OH)2) т.б. ... ... ... ... ... және әлсіз болып жіктеледі: күшті негіздерге барлық сілтілер ... ... ... ионынан басқа оң зарядталған иондар мен гидроксид-ионынан басқа теріс зарядталған иондар түзетін заттар жатады. Тұздарды қышқыл құрамындағы сутек атомдарының орнын ... басу ... ... өнім ... ... ... орнын қышқыл қалдығы басудың өнімі ретінде қарастыруға болады. Толығымен орын басу жүрсе, орта тұздар ... ... ... ... орны ... ... қышқыл тұздар, ал негіздегі гидроксоптың толық басылмауы жағдайында негіздік тұздар түзіледі. Қышқыл тұздарды негізділігі екі немесе одан да көп қышқылдар ... ал ... ... екі және одан да көп ... бар негіздерден түзіледі. Мысалы:Ca(OH)2 + H2SO4 = CaSO4 + 2 H2OCaSO4 ... ... - орта ... + H2SO4= KHSO4 + H2OKHSO4 (калий гидросульфаты) - қышқыл тұзMg(OH)2 + HCl = Mg(OH)Cl + ... - ... ... - ... ... ... бір ... түзілген тұздар қостұздар деп аталады. Бір металл пен екі ... ... ... - ... ... Қос ... мысалы - калий-алюминий сульфаты (алюмокалий ашудасы) KAI(SO4)2∙12H2O. Аралас тұздар мысалы - кальций хлорид - ... ... ... CaOCl2).Тұздардың атаулары катион мен анион атауларынан құралады. Оттексіз қышқылдар аниондарының атаулары ... ... ... ... яғни ... ... Мысалы, NaF - натрий фториді. Ал ... ... ... ... ... тотығу дәрежесінен тәуелді. Жоғары тотығу дәрежесі үшін жұрнағы қосылады. ... азот ... HNO3 ... - ... ... қышқылының H2SO4 тұздары - сульфаттар. Ал тотығу дәрежесі төмен ... онда ... ... ... ... ... HNO2 тұздары нитриттер, күкіртті қышқылдікі H2SO3 - ... және ... ... ... орта тұздар атауының жалпы ережелері бойынша беріледі. ... ... ... сөзі қосылады, ол металмен орны басылмаған ... ... ... ал саны ... сан ... арқылы беріледі. Мысалы, Na2HPO4 - натрий гидрофосфаты, NaH2PO4 - натрий дигидрофосфаты. Негіздік тұздардағы ... ... сөзі ... ол орны ... ... ... ... Al(OH)Cl2 - гидроксоалюминий хлориді, Al(OH)2Cl - дигидроксоалюминий хлориді.Тарихи қалыптасқан ... ... хлор (HClO4), йод (HIO4) және ... (HMnO4) ... тұздарының атаулары ерекше беріледі: олар сәйкес перхлораттар, перйодтар және перманганаттар деп аталады.Кесте 2.2. ... ... мен ... ... ... ... (ортобор)
H3BO3
Бораттар
Бромсутек
HBr
Бромидтер
Иодсутек
HI
Иодидтер
Кремний
H2SiO3
Силикаттар
Марганец
HmnO4
Перманганаттар
Метафосфор
HPO3
Метафосфаттар
Мышьяк
H3AsO4
Арсенаттар
Мышьякты
H2AsO3
Арсениттер
Ортофофор
H3PO4
Ортофосфаттар (фосфаттар)
Дифосфор (пирофосфор)
H4P2O7
Дифосфаттар (пирофосфаттар)
Дихром
H2Cr2O7
Дихроматтар
Күкірт
H2SO4
Сульфаттар
Күкіртті
H2SO3
Сульфиттер
көмір
H2CO3
Карбонаттар
Фосфорлы
Н3 PO3
Фосфиттер
Фторсутек
HF
Фторидтер
Хлорсутек (тұз қышқылы)
HCl
Хлоридтер
Хлор
HClO4
Перхлораттар
Хлорлы
HClO3
Хлораттар
Хлорлылау
HClO
Гипохлориттер
Хром
H2CrO4
Хроматтар
Циансутек
HCN
Цианидтер

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орта мектептің химия курсында «Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары» тарауын В.М.Монахов технологиясымен оқыту әдістемесі48 бет
8 – сынып оқушыларын химия пәнінің оқу-әдістемелік кешен арқылы оқыту72 бет
Химия пәнінен зертханалық жұмыстар жинағы46 бет
Жеңіл бетондар қасиеттері16 бет
9 сыныпта бейорганикалық химияны оқытуда халықтық педагогика элементерін пайдалану әдістемесі73 бет
Ағаш қосылыстардың негізгі түрлері, бөлу принципі, желім түрлері, желімдеу технологиясы5 бет
Бейорганикалық байланыстырғыш заттар16 бет
Бейорганикалық заттар кластары17 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь