Қасым хан Жәнібекұлы

Қасым хан (шамамен 1445 – 1521 жылдары) – Қазақ хандығының ханы (1511 – 1521), Жәнібек ханның ұлы. Тарихта Қасым ханның есімі Қазақ хандығының күшеюі және нығаюымен тікелей байланысты. Жазба деректерде Қасым хан 15 ғасырдың 70 – 90 жылдары Қазақ хандығының Сыр бойындағы қалалар мен өңірлер үшін жүргізген күрестерге белсене қатысады, басшылық етеді. Бұл кезде қазақ ханы Керейдің ұлы Бұрындық, қазақ әскерінің қолбасшысы Қасым хан болды. Осы кезеңдегі оқиғаларды баяндайтын деректер Қасым ханды «белгілі сұлтан және атақты баһадүр» деп атайды. Ширек ғасырға созылған Сыр бойы үшін күресте Қасым хан және Жәнібек ханның басқа да ұлдары Сығанақ, Сауран,Отырар, Сайрам түбінде бірнеше рет Шайбани хан әскерін тас-талқан етіп жеңеді. 15 ғасырдың 90 жылдары жасалған бейбіт келісім бойынша Қазақ хандығына Сығанақ пен Сауран өтеді. Бұл қалаларда Жәнібек хан ұлдары билік жүргізеді. 15 ғасыр басында Мауераннахрдыбағындырып, үлкен күшке ие болған Мұхаммед Шайбани хан 1506 – 10 жылдары үздіксіз төрт рет қазақтарға жорық ұйымдастырады. Бұрындық хан Шайбани ханның алғашқы үш жорығына тойтарыс ұйымдастыра алмайды. Оның беделі төмендейді. Ал жазба деректерде «бұл кезде Қасым хандық билікте болмаса да, оның беделі ханнан күшті болды» және «өзін дербес ұстау үшін Бұрындық ханнан алыста көшіп-қонып жүрді» делінеді. 1510 жылы Шайбани ханның соңғы, төртінші жорығы Ұлытау өңіріндегі Қасым ханның ұлысына бағытталады. Қасым хан әскері Шайбани хан әскерін тас-талқан етеді де, жауды Сыр бойынан қуып шығады. Осы жеңістен соң, ешкім де Бұрындық хан туралы ойламай, Қасым хан билігін мойындайды. Бұрындық болса Самарқан жаққа кетуге мәжбүр болады. 1511 – 13 жылдары Қасым хан Шайбанилар ісімен айналысады. 1512 – 13 жылы ерте көктемде Қараталдағы Қасым ханға Сайрам қаласының әкімі Қаттабектен адам келіп, Қасым хан билігін алуын сұрайды. Қасым хан Қаттабектің ұсынысын қабыл алып, ол жаққа бір әмірін жібереді де, өзі Тараз жаққа бағыт ұстайды. Қаттабектің ұсынысымен Қасым хан Ташкентке жорық жасайды. Бірақ жорық сәтсіз болып, Қасым хан Сайрам маңына қайта оралады. 1513 жылы жазында Шу бойындағы Қасым хан Ордасына Әндіжаннан моғол ханы Сұлтан Сайд хан елшілікпен келеді. Оның мақсаты – Ташкенттегі Сүйініш ханға, жалпы Мауераннахрдағы шайбанилар әулетіне қарсы бірігіп күрес ұйымдастыру еді. Қасым хан бұл ұсынысқа дипломат. жолмен жауап береді. Сұлтан Сайд хан мақсатына жетпесе де, Қасым ханның көрсеткен құрметіне өте риза боп қайтады. 1517 – 21 жылдары Қасым хан Қазақ хандығының батысында белсенді саясат жүргізеді. Ноғайлардың бір бөлігі қазақтарға қосылып, шекараЕділге дейін жетеді. Орыс деректері бойынша Қасым хан 1521 жылы қыста қайтыс болады. Денесі Сарайшықта жерленеді. Қасым хан тұсында қазақ әскерінің саны 200 мың, халқының саны 1 млн-ға жетеді. Шекара батыста – Еділге, оңтүстікте Ташкентке дейінгі жерлерді қамтыды.
        
        Қасым хан Жәнібекұлы (1445 -- 1518)  --  қазақтың ұлы ... ... ... ... ... қалаушылардың бірі  --  Әз-Жәнібек ханныңортаншы баласы. Шешесі Жаған-бегім Шайбани әулетінің атақты ханы Мұхаммед ... ... ... ... ... туған сіңілісі.[1]
Мазмұны
[жасыру]
* 1 Өмірбаяны
* 2 Орнауы
* 3 ... ... ... былай деп жазыпты:
* 4 Қасым ханның қасқа ... 5 ... 6 ... ... хан ... ... 7 ... 8 Тағы қараңыз
* 9 Дереккөздер
--------------------------------------------------------------------------------
[өңдеу]Өмірбаяны
Қасым хан (шамамен 1445 - 1521 ... - ... ... ханы (1511 - 1521), ... ... ұлы. ... Қасым ханның есімі Қазақ хандығының күшеюі және нығаюымен тікелей байланысты. Жазба деректерде Қасым хан 15 ... 70 - 90 ... ... ... Сыр ... ... мен ... үшін жүргізген күрестерге белсене қатысады, басшылық етеді. Бұл кезде қазақ ханы Керейдің ұлы Бұрындық, қазақ әскерінің ... ... хан ... Осы ... оқиғаларды баяндайтын деректер Қасым ханды деп ... ... ... ... Сыр бойы үшін күресте Қасым хан және Жәнібек ханның басқа да ұлдары ... ... ... ... ... рет ... хан ... тас-талқан етіп жеңеді. 15 ғасырдың 90 жылдары жасалған бейбіт келісім бойынша Қазақ хандығына Сығанақ пен ... ... Бұл ... ... хан ұлдары билік жүргізеді. 15 ғасыр басында Мауераннахрдыбағындырып, үлкен күшке ие ... ... ... хан 1506 - 10 ... ... төрт рет қазақтарға жорық ұйымдастырады. Бұрындық хан Шайбани ханның ... үш ... ... ... ... Оның ... ... Ал жазба деректерде және делінеді. 1510 жылы Шайбани ханның соңғы, төртінші жорығы Ұлытау өңіріндегі Қасым ханның ұлысына бағытталады. ... хан ... ... хан ... ... ... де, жауды Сыр бойынан қуып шығады. Осы жеңістен соң, ешкім де Бұрындық хан ... ... ... хан билігін мойындайды. Бұрындық болса Самарқан жаққа кетуге мәжбүр болады. 1511 - 13 жылдары Қасым хан ... ... ... 1512 - 13 жылы ерте ... ... ... ханға Сайрам қаласының әкімі Қаттабектен адам келіп, Қасым хан билігін алуын сұрайды. Қасым хан Қаттабектің ұсынысын қабыл ... ол ... бір ... ... де, өзі ... ... бағыт ұстайды. Қаттабектің ұсынысымен Қасым хан Ташкентке жорық жасайды. Бірақ жорық сәтсіз болып, Қасым хан Сайрам маңына қайта оралады. 1513 жылы ... Шу ... ... хан ... ... ... ханы Сұлтан Сайд хан елшілікпен келеді. Оның мақсаты - Ташкенттегі Сүйініш ханға, жалпы Мауераннахрдағы шайбанилар әулетіне қарсы ... ... ... еді. ... хан бұл ... ... ... жауап береді. Сұлтан Сайд хан мақсатына жетпесе де, ... ... ... ... өте риза боп ... 1517 - 21 жылдары Қасым хан Қазақ хандығының батысында белсенді саясат жүргізеді. ... бір ... ... ... ... ... ... Орыс деректері бойынша Қасым хан 1521 жылы ... ... ... ... ... жерленеді. Қасым хан тұсында қазақ әскерінің саны 200 мың, халқының саны 1 млн-ға жетеді. Шекара ... - ... ... ... ... ... қамтыды.
--------------------------------------------------------------------------------
[өңдеу]Орнауы
Орналасқан жері
Бұрындық хан Самарқанға кетуге мәжбүр болып, жат елде қаза ... соң, ... хан ... өз ... ... жылы Қасым хан билікке қол жеткізгеннен кейін, Қазақ хандығы Қасым хандығы деп ... ... ... хан ... ... хандығы саяси ықпалын күшейтіп, ірі және қуатты хандыққа ... ... ... ... батыста Сырдарияның оңтүстік жағалауларына дейін, оңтүстік-батысында Түркістан қалаларына дейін, оңтүстік-шығысында Жетісудың солтүстік бөлігінің таулары мен таулы ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша, Қасым хан тұсында Қазақ хандығының шекарасы солтүстік-шығыста Ұлытау қыраттары мен Балқаш өзенінің ... ... ал ... ... ... ... жететін. Қасым тұсында Қазақ хандығы халқының саны бір ... ... ... ... ... деп ... хан ... қазақ халқын біріктіру арқылы үлкен әскери күшке ие болды. ... ... ... ... ол ... бейбітшіліксүйгіш саясатымен халықтың махаббатына бөленді. Осы бейбітшіліксүйгіштігімен Қасым хан халықтар ... ... ... ... хан өлгеннен кейін, өзара қырқысулардың өрши түсуіне байланысты, Қазақ хандығы біраз ... ал ... мен ... ... ... ... қасқа жолы
-- деп аталатын заң, қазақ арасында бұрыннан қалыптасқан әдет-ғұрып ережелері негізінде Қасым хан ... ... Оның ... ... ... ... ... Қасым ханның билігі тұсында Керей, Жәнібек және Бұрындық хандар кезіндегі қазақ қоғамы анағұрлым жоғары сатыға көтерілді;
* Қазақ халқының этникалық ... ... ... ... ... этникалық территорияға толық тарап, рөлі артты;
* Қазақ хандығының жаңа қалыптасқан жағдайына бұрынғы әдет-ғұрып заңы сай келмейді.
Қазақ хандығының құрылуы мен ... ішкі ... ... мен ... ... үнемі ер өліп, өріс бұзылып отыратын тайпалық талас-тартыстарға тыйым салды. Ел ішінде бейбіт ... ... ... өзі ... ... бұрыннан қалыптасқан дағдылы дәстүрге бай мал жайылыстарынан мерзім бойынша тиімді пайдалануын, кезінде өріс-қоныс, жайлау-қыстауларына ... ... өмір ... ... ... ... етті. Сөйтіп, әлеуметтік өндіргіш күштерді өсірді.
--------------------------------------------------------------------------------
[өңдеу]Қосымша
Бізге белгілі, , және Тәуке ханның осы хан ... ... ... ... ... елге таралған. Жәңгір ханның ұлы Тәуке , өз дәуіріне сай етіп, сондағы ережелеродің жеті түріне күрделі өзгеріс енгізгендіктен, ол ... () ... ... ... Бірінші жарлығы: .
* Екінші жарлығы: .
* Үшінші жарлығы: .
* Төртінші ... .
* ... ... .
* ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ хандары жайлы7 бет
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы9 бет
XVI-XVII ғасырлардағы қазақ хандығы туралы4 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
Есім хан туралы6 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Махамбет Өтемісұлы15 бет
ХVІ ғасырдағы жетісу аймағындағы Қазақ хандығының саяси жағдайы4 бет
Хандық дәуір әдебиетінің құрылуы қарсаңындағы қоғамдық - әлеуметтік, саяси жағдай4 бет
Қазақ тарихи-этнографиясының экспозицияда алатын орны (тұжырымдама)14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь