Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері

1. Кіріспе.
2. Негізгі бөлім.
Иондаушы сәулелердің қолдану аясы
Радиоактивті заттардың ағзаға ену қабілеті
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері
3. Қорытынды
Иондаушы сәулелердің көздерін қолдану қоғамдық энергиялық ресурстардың кеңеюіне, өндірістік процестердегі автоматизация және дистанциялық бақылаулардың кеңеюлеріне әсер етті. Қазіргі кезде халық шаруашылығында атомдық өндіріс саласының құрылғанын айтуға болады. Бұған ең алдымен ядролық жанғыш цикл жатады: жылу бөлетін элементтерді дайындау, атом электростанцияларында ядерлі реакторлардың эксплуатациясы, атомдық кемелердегі атомдық жылу электростанциялары, сонымен қатар басқада өндірістер мен ғылыми зерттеу обьектілері. Осы циклдің қорытынды этабына ядролы жылытқыштарды өңдеу және жанама радионуклеиндерді өңдеу жатады. Сәулелену көздері болып табылатын приборлар өндірісте, медицинада, ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылады.
γ-нейтрондар және β-қайнар көздері медицинада және халық шаруашылығында кеңінен қолданылады, оларға жататындар:
а) әртүрлі салада қолданылатын атом реакторлары (АЭС, АТЭЦ энергетикалық құрылымдар, радионуклеиндерді алу үшін құрылымдар, өндірістердегі сәулеленулер медицинада және эксперименталды мақсаттарда қолданылады).
б) өндірісте, медицинада немесе ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын ашық түрдегі радиоактивті заттар.
в) радиациялық химияда иондаушы сәулелерді қолдану үшін жабық радионуклеидті заттар.
Тұрмыстық және медициналық приборлар, геофизикалық, навигационды электроэнергиялардың сіңірілуі үшін, әртүрлі материалдардың стерилизациясы үшін, дефектоскопияда, γ, β, нейтронды емде, жер қазбаларын бақылау үшін қолданады.
г) зарядталған бөлшектердің жылдамдықтарына электрондық физикалық құрылымдар жатады, сонымен қатар медицинада және ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын рентген құрылымдары, ауыр зарядталған бөлшектер жанама радиоактивті изотоптарды алу үшін, ал рентгендік құрылымдар спектрлік және құрылымдық анализдер үшін қолданылады.
Осылардың кез келгендерімен жұмыс істеген кезде негізгі қолайсыз факторларға иондаушы сәулелер жатады. Сәулелердің ағзаға әсер етулеріне байланысты екі категорияға бөлінеді:
1) жұмыс кезіндегі жұмысшының сыртқы ағзасына ғана әсер ететін сәулелер. Оларға рентген аппараттарымен және электрондық жылдамдықтармен жұмыс істеулер жатады.
2) ішкі және сыртқы сәулеленулерге ұшырайтын жұмыстар, оларға ректорларда, ауыр бөлшектердің жылдамдатқыштарында, ашық көздермен манипуляциялар, яғни ұнтақ, ертінді, газ түріндегі радиоактивті заттармен жұмыстар жатады.
1. Радиациялық қауіпсіздік негіздері кітабы. б.ғ.к., доцент Бергенева Н.С. Оқытушы Азат Сейтхан Алматы 2011ж.
2. Тіршілік қауіпсіздігі оқу құралы оқулығы. 1 кітап.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Химия факультеті
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері
Орындаған: Шахатова Г. ... ... ...
* ...
* ... ... сәулелердің қолдану аясы
Радиоактивті заттардың ағзаға ену қабілеті
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері
* Қорытынды
Иондаушы сәулелердің көздерін қолдану ... ... ... ... ... ... ... және дистанциялық бақылаулардың кеңеюлеріне әсер етті. Қазіргі кезде халық шаруашылығында атомдық өндіріс саласының ... ... ... ... ең алдымен ядролық жанғыш цикл жатады: жылу бөлетін элементтерді дайындау, атом ... ... ... эксплуатациясы, атомдық кемелердегі атомдық жылу электростанциялары, сонымен қатар басқада өндірістер мен ғылыми зерттеу обьектілері. Осы ... ... ... ... ... ... және жанама радионуклеиндерді өңдеу жатады. Сәулелену көздері ... ... ... ... медицинада, ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылады.
γ-нейтрондар және β-қайнар көздері медицинада және халық шаруашылығында кеңінен қолданылады, оларға ... ... ... ... атом реакторлары (АЭС, АТЭЦ энергетикалық құрылымдар, радионуклеиндерді алу үшін құрылымдар, өндірістердегі сәулеленулер медицинада және эксперименталды мақсаттарда қолданылады).
б) өндірісте, ... ... ... ... ... ... ашық түрдегі радиоактивті заттар.
в) радиациялық химияда иондаушы сәулелерді ... үшін ... ... ... және ... приборлар, геофизикалық, навигационды электроэнергиялардың сіңірілуі үшін, әртүрлі материалдардың стерилизациясы үшін, ... γ, β, ... ... жер ... ... үшін қолданады.
г) зарядталған бөлшектердің жылдамдықтарына электрондық физикалық ... ... ... ... медицинада және ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын рентген құрылымдары, ауыр зарядталған бөлшектер жанама радиоактивті изотоптарды алу үшін, ал рентгендік құрылымдар ... және ... ... үшін ...
Осылардың кез келгендерімен жұмыс істеген кезде негізгі қолайсыз факторларға иондаушы сәулелер жатады. Сәулелердің ағзаға әсер етулеріне байланысты екі ... ... ... ... жұмысшының сыртқы ағзасына ғана әсер ететін сәулелер. Оларға рентген аппараттарымен және электрондық жылдамдықтармен жұмыс істеулер жатады.
+ ішкі және ... ... ... ... ... ... ауыр ... жылдамдатқыштарында, ашық көздермен манипуляциялар, яғни ұнтақ, ертінді, газ ... ... ... ... ... ... газ ... аэрозоль түрінде аэрогенді жолмен ағзаға түсуі мүмкін, сонымен қатар тері арқылы қайнар көздермен қатынас нәтижесінде, қолмен тамақтанған кезде ауыз ... ... ... ... бар ... ... кезде ағзаға түсуі мүмкін.
Сәулелердің кейбіреулерінің ену қабілеті үлкен болады, олардың сәулеленулері ішкі ағзалардың зақымдануларын тудырады. Β сәулелердің ену ... ... ... және ... ... ... әсерлесуінің салдарынан терінің, роговицаның және көздің шыны денесінің зақымдануларын тудырады.
Радиоактивті заттар ағзаға түскен кезде ең алдымен критикалық ағзаларға - ... ... және ... ... әсер ... ... ... ағзада ерекше таралады. Йодтың радиоактивті изотоптары қалқанша ... ... ... және ... ісіктерді тудыруы мүмкін.
Жерде сирек кездесетін ісіктер бауырда ісік тудыруы ... ... ... - ... және ... ... беріп, сүйек миындағы қанның түзілуін тежейді. Салыстырмалы түрде бірқалыпты тараған изотоптар (Cs, Ru, Nb, HTO, Po және ... қан ... ... ұрық ... ... ... жұмсақ тіндердің (сүт безі, асқазан ішек жолдарының , ... ... ... ... ... α ... ішкі зақымданулар кезінде өте қауіпті.
Қиын еритін радиоактивті қосындылар аэрогенді ... ... ... ... ... ... ... эпителийлерінің метаплазиясы, ісіктер дамуы мүмкін. Сонымен қатар еритін изотоптар қатарының, яғни плутоний-239, рутении-106, тории-228, америция-241 аэрогенді жолмен түскен ... ... ... ... жиі ... ... ...
Ұрық және оның тұқымына радиоактивті заттардың айқын зақымдаушы әсері бар ... ... ... тудыратын тіндік және жүйелік сәулеленулер негізінде ағзадағы тіндер мен сұйық ортадағы құрылымдық компоненттердің клеткалық және молекулярлық деңгейінде біріншілік ... ... ... ... ... ... радиациялық зақымданулардың қалыптасулары бірнеше жолмен жүзеге асады, зақымдайтын агенттің клеткаға тура ... ... ... ... ... ... ... механизмдердің бұзылуы салдарынан пайда болады.
Иондаушы радиацияның әсерінен туатын радиобиология мен радиациялық медицинаның қазіргі кездегі ... ... үш ... ... ... соматикалық (жедел және сүлелі сәулелі аурулар, жергілікті сәулелі зақымданулар - ... ... және т.б ... ... ... (өмір сүру ұзақтығының қысқаруы, лейкоз, әртүрлі ағзалар мен тіндердің ісіктері);
* генетикалық доминантты және рецессивті гендік ... ... ... ... ... адамдарда соматикалық нәтиже дамиды, ал оның тұқымында генетикалық ... ... ... ... дамиды.
Жалпы қысқа уақыттық сәулеленулер әртүрлі деңгейдегі айқындылықтағы радиациялық зақымдануларды тудыруы ... Гр және одан ... ... ... сүлелі сәулелі ауру дамуы мүмкін екендігі бекітілген. Сәулелену аймағының орналасуы сәулеленудің біркелкі емес ... ... ... ... ... тұрғыны өздерінің өмір бойына жыл сайын орта есеппен 250-400 мбэр доза ... ... ... доза табиғи және жасанды иондаушы сәуле көздерінен қосынды ретінде есептеледі.
Сәулеленудің шекті ПДК-сы
Адамның критикалық мүшелерінің тобы, аты
Сәулелену ... ... ... ... үшін, А, бэр жылына
Сәулеленуге байқамай ұшырау мүмкін адамдар үшін, Б, бэр жылына
* ... ... ... сүйегі
5
0,5
* Қалқанша без, бауыр, өкпе, ас қорыту жүйесі, көз хрусталигі
15
1,5
* Тері жамылғысы, ... ... ... ... ... жыл ... 200 ... сондағы космос-30мбэр, топырақ-38мбэр, адам ұлпасындағы радиоактивті заттар - 37 ... газ ... - 80 мбэр ... ... ... медприборлар - 100-150 мбэр, теледидар - 1-3 ... т.б. ... ... ... ... ... ... екі түрлі эффекті айқындалады: соматикалық және генетикалық.
Соматикалық эффект салдары сәулеленуге ұшыраған адамның өзінде тікелей байқалады. Соматикалық эффект екіге бөлінеді: ерте және ... ... ... ... ... ... ... 30-60 тәулікке дейінгі уақытта байқалады. Белгілері мен ... ... ... ... ... қызаруы, терінің түсуі, көз әйнегінің бұлдырауы, қан айналу жүйесінің зақымдануы, сәулелі ауру, ... ... ... ... сәулеленуден кейінгі бірнеше айдан соң байқалады. Оның белгілері: тері бетінің ... ... ... ... ... иммунитеттің төмендеуі, өмір ұзақтығының қысқаруы.
Организмге сәулеленудің әсерін зерттеген кезде, келесі ерекшеліктер анықталды:
* Жұтылған энергияның ... ... аз ... ... да ағзада терең биологиялық өзгерістер алып келуі мүмкін;
* Жасырын инкубационды периодтың бар ... Аз ... ... ... ... ... ... Генетикалық эффект - тұқымға әсері;
* Ағзаның түрлі органдарының сезімталдылығы;
* Әрбір организмге сәулеленуге әр түрлі реакция беруі;
* Сәулелену ... ... ... ... ... ... әсері сыртқы (рентген және гамма-сәулелену) және ішкі (альфа-бөлшектер) ... Ішкі ... ... ... тері, ас қорыту жүйелері арқылы өтеді. Ішкі сәулелену ... ... аса ... ... ішке ... ... ... ішкі органдарды үздіксіз сәулеленуге ұшыратады.
Иондаушы сәулеленуден ағзаның құрамды бөлігі болып саналатын су бөлінулерге ұшырап, қарама-қарсы зарядты иондар пайда болады. ... бос ... және ... ... ... затының молекуласымен әсерлесіп, ұлпаларды тотықтырады және бұзады. Қанда өзгерістер байқала бастайды - ... ... ... және нейтрофилдердің қандағы деңгейі біршама төмендейді. Қан айналым жүйесінің зақымдалуы адамның иммунды жүйесін бұзып, ... ... алып ... ... ... ... мен кілегейлі қабаттардың пайда болуымен сипатталады. Қатты күйіктер кезінде ісік, көпіршіктер қалыптасып, ... ... ... ... ... ... ... дене бөліктері үшін өлімге ұшырататын жұтылған дозалар келесідей:
* Бас - 20 ... ... ... жағы - 50 Гр;
* Грудная ... - 100 ... ... ... - 200 ... ... 100-1000 есе артық доза әсер етсе, адам сәулеленудің сол сәтінде өмірден өтеді ().
Соматикалық әсердегі ... ... ... ... ... мәніне тәуелді болады.
Сәулелі ауру - зақымдаушы сәулелену түріне, оның дозасына, ... ... ... ... ... бойына дозаның денеде таралуына байланысты болатын симптомокомплекспен сипатталатын иондаушы ... ... ... ... ... ... сәулелі ауру - ол бір мезетте үлкен дозасы бар сәулеленуге ұшырауынан болатын сәулелі ауру.
Дәрежелері:
I. 1-2Гр (14-21 ... ... ... 2-5Гр (4-5 күн)
III. 5-10Гр (10-12 сағ)
IV. 10Гр (20 ... ... ауру ... ... тірі ... ... әсерлесуінің механизмі органикалық заттар атомдарының ионизациясына немесе су радиолизына байланысты болады. Су ... ... бос ... оң және теріс иондар тудырады. Олар әсерінен ақуызды макромолекулаларда үзіліс туып, ақуыз қасиеттері өзгереді, нәтижесінде фермент ... және зат ... ... ... ... Зақымдаушы эффект организмдегі иннервационды және нейроэндокринді механизмдерде байқалып, биологиялық активті токсинді заттардың ... ... алып ... ... ... ауру ... ерекшеленеді.
Бірінші период. Жалпы әлсіздік, бас айналу, құсу, жүрек айну, іш ... ...
1-3 ... соң ... ... бәсеңдейді, ағзаның жалпы күйі жақсы қалыпқа келеді. Бұл - ... ... яғни . ... ... қан ... ... ... бұзылғандығы байқалады. Лимфоцитопения дамиды.
Үшінші период. Сәулелі аурудың толық симптомокомплексі байқалады:
* Ішек-асқазан жолдарының зақымдануы - құсу, ... ... ... жоғалуы, іш өту;
* Салмақсыздану, арықтау - 25-30 пайыз;
* Қан құйылу - сәулелі аурудың ең ауыр ... Қан ... ... мен ... түрінде байқалады;
* Ауыз, ішек-қарын кілегейлі қабаттарында, қан құйылған жерлерде язвалық-некротикалық өзгерістер - стоматит, гинивит туындайды;
* Эпиляция (кең) - бас, т.б. ... шаш ... ... Дене ... ... төмен түспейді, ауру аяқталғанша сақталады;
* Инфекциялық сипаттағы қоздырулар - 50 пайыз жағдайда өкпе асқынулары дамиды. Инъекция жерлерінде некроздар ... ... ... 2-4 апта ... ... ... ... периоды - қанның перифериялық көрсеткіштері бірте-бірте нормаланады.
Сәулелену дозасы (Гр)
Сәулелі ауру дәрежесі
Алғаш ... ... ... ... ... ... дейін
-
-
Аса өзгерістер жоқ
Қан құрамы өзгеруі, еңбек қабілеттілігі төмендеуі
1-2
Жеңіл (1)
2-3 сағ соң
Құсу, бірінші күні-ақ кетеді
Арнайы емделусіз дже 100 ... адам ... ... ... сағ соң
Құсу, шаршау, шалдығу
Арнайы емделсе, 100 пайыз адам емделеді
4-6
Ауыр (3)
30-40 мин соң
Дене темп-сы 38, құсу. ... ... ... ... 50-80 пайызы емделеді
6-дан артық
Аса ауыр (4)
20-30 мин соң
Тері эритемасы (қызаруы), іш өту, темп-ра 38
Арнайы емделуден өткен адамның 30-50 ... ... ... ... ... артық
Өте сирек кездеседі, 100 пайызы өлімге ұшырайды
Жедел сәулелі ауруды келесідей ... ... ... құсуға қарсы дәрі-дәрмек беріп басады, гипертониялық ерітінділер енгізіледі, ауруға шалдыққандарға ... ... ... ... ... сәулелердің адам ағзасына кері әсері жеткілікті. Сондықтан олардан қорғану шараларын білген дұрыс. Иондаушы сәулеленуден қорғану оның типіне байланысты болады: ... ... ... иондаушы сәулелену көздерінен қашықтату, оларды оқшаулау, герметизациялау, СИЗ қолдану, дозиметрлік бақылауды, гигиена мен санитария шараларын ... ... ... ... ... ... ... кітабы. б.ғ.к., доцент Бергенева Н.С. ... Азат ... ... ... Тіршілік қауіпсіздігі оқу құралы оқулығы. 1 кітап.
* www.google.kz ...

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық ұлпаларға жоғары интенсивті сәуле әсері14 бет
Газ разрядты санауыштар көмегімен ғарыштық сәуле интенсивтілігін анықтау6 бет
Иондық сәлулеленудің топтары15 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
Адамдардың денсаулығына әсер ететін негізгі факторлар8 бет
Астық түйір массасының жабысуы5 бет
Дәрумендер және олардың жіктелуі7 бет
Кәсіптік химиялық агенттер6 бет
Радиоактивті ластану7 бет
Тұрмыста қолданылатын химиялық қауіпті заттар және уланғандағы көрсетілетін алғашқы көмек6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь