Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері


1. Кіріспе.
2. Негізгі бөлім.
Иондаушы сәулелердің қолдану аясы
Радиоактивті заттардың ағзаға ену қабілеті
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері
3. Қорытынды
Иондаушы сәулелердің көздерін қолдану қоғамдық энергиялық ресурстардың кеңеюіне, өндірістік процестердегі автоматизация және дистанциялық бақылаулардың кеңеюлеріне әсер етті. Қазіргі кезде халық шаруашылығында атомдық өндіріс саласының құрылғанын айтуға болады. Бұған ең алдымен ядролық жанғыш цикл жатады: жылу бөлетін элементтерді дайындау, атом электростанцияларында ядерлі реакторлардың эксплуатациясы, атомдық кемелердегі атомдық жылу электростанциялары, сонымен қатар басқада өндірістер мен ғылыми зерттеу обьектілері. Осы циклдің қорытынды этабына ядролы жылытқыштарды өңдеу және жанама радионуклеиндерді өңдеу жатады. Сәулелену көздері болып табылатын приборлар өндірісте, медицинада, ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылады.
γ-нейтрондар және β-қайнар көздері медицинада және халық шаруашылығында кеңінен қолданылады, оларға жататындар:
а) әртүрлі салада қолданылатын атом реакторлары (АЭС, АТЭЦ энергетикалық құрылымдар, радионуклеиндерді алу үшін құрылымдар, өндірістердегі сәулеленулер медицинада және эксперименталды мақсаттарда қолданылады).
б) өндірісте, медицинада немесе ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын ашық түрдегі радиоактивті заттар.
в) радиациялық химияда иондаушы сәулелерді қолдану үшін жабық радионуклеидті заттар.
Тұрмыстық және медициналық приборлар, геофизикалық, навигационды электроэнергиялардың сіңірілуі үшін, әртүрлі материалдардың стерилизациясы үшін, дефектоскопияда, γ, β, нейтронды емде, жер қазбаларын бақылау үшін қолданады.
г) зарядталған бөлшектердің жылдамдықтарына электрондық физикалық құрылымдар жатады, сонымен қатар медицинада және ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын рентген құрылымдары, ауыр зарядталған бөлшектер жанама радиоактивті изотоптарды алу үшін, ал рентгендік құрылымдар спектрлік және құрылымдық анализдер үшін қолданылады.
Осылардың кез келгендерімен жұмыс істеген кезде негізгі қолайсыз факторларға иондаушы сәулелер жатады. Сәулелердің ағзаға әсер етулеріне байланысты екі категорияға бөлінеді:
1) жұмыс кезіндегі жұмысшының сыртқы ағзасына ғана әсер ететін сәулелер. Оларға рентген аппараттарымен және электрондық жылдамдықтармен жұмыс істеулер жатады.
2) ішкі және сыртқы сәулеленулерге ұшырайтын жұмыстар, оларға ректорларда, ауыр бөлшектердің жылдамдатқыштарында, ашық көздермен манипуляциялар, яғни ұнтақ, ертінді, газ түріндегі радиоактивті заттармен жұмыстар жатады.
1. Радиациялық қауіпсіздік негіздері кітабы. б.ғ.к., доцент Бергенева Н.С. Оқытушы Азат Сейтхан Алматы 2011ж.
2. Тіршілік қауіпсіздігі оқу құралы оқулығы. 1 кітап.

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности), Защита труда
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Химия факультеті

РЕФЕРАТ

Тақырыбы: Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері

Орындаған: Шахатова Г. БЖ-301
Тексерген: Діністанова Б.

Алматы-2012
Жоспар:
1. Кіріспе.
2. Негізгі бөлім.
Иондаушы сәулелердің қолдану аясы
Радиоактивті заттардың ағзаға ену қабілеті
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері
3. Қорытынды

Иондаушы сәулелердің көздерін қолдану қоғамдық энергиялық ресурстардың кеңеюіне, өндірістік процестердегі автоматизация және дистанциялық бақылаулардың кеңеюлеріне әсер етті. Қазіргі кезде халық шаруашылығында атомдық өндіріс саласының құрылғанын айтуға болады. Бұған ең алдымен ядролық жанғыш цикл жатады: жылу бөлетін элементтерді дайындау, атом электростанцияларында ядерлі реакторлардың эксплуатациясы, атомдық кемелердегі атомдық жылу электростанциялары, сонымен қатар басқада өндірістер мен ғылыми зерттеу обьектілері. Осы циклдің қорытынды этабына ядролы жылытқыштарды өңдеу және жанама радионуклеиндерді өңдеу жатады. Сәулелену көздері болып табылатын приборлар өндірісте, медицинада, ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылады.
γ-нейтрондар және β-қайнар көздері медицинада және халық шаруашылығында кеңінен қолданылады, оларға жататындар:
а) әртүрлі салада қолданылатын атом реакторлары (АЭС, АТЭЦ энергетикалық құрылымдар, радионуклеиндерді алу үшін құрылымдар, өндірістердегі сәулеленулер медицинада және эксперименталды мақсаттарда қолданылады).
б) өндірісте, медицинада немесе ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын ашық түрдегі радиоактивті заттар.
в) радиациялық химияда иондаушы сәулелерді қолдану үшін жабық радионуклеидті заттар.
Тұрмыстық және медициналық приборлар, геофизикалық, навигационды электроэнергиялардың сіңірілуі үшін, әртүрлі материалдардың стерилизациясы үшін, дефектоскопияда, γ, β, нейтронды емде, жер қазбаларын бақылау үшін қолданады.
г) зарядталған бөлшектердің жылдамдықтарына электрондық физикалық құрылымдар жатады, сонымен қатар медицинада және ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын рентген құрылымдары, ауыр зарядталған бөлшектер жанама радиоактивті изотоптарды алу үшін, ал рентгендік құрылымдар спектрлік және құрылымдық анализдер үшін қолданылады.
Осылардың кез келгендерімен жұмыс істеген кезде негізгі қолайсыз факторларға иондаушы сәулелер жатады. Сәулелердің ағзаға әсер етулеріне байланысты екі категорияға бөлінеді:
1) жұмыс кезіндегі жұмысшының сыртқы ағзасына ғана әсер ететін сәулелер. Оларға рентген аппараттарымен және электрондық жылдамдықтармен жұмыс істеулер жатады.
2) ішкі және сыртқы сәулеленулерге ұшырайтын жұмыстар, оларға ректорларда, ауыр бөлшектердің жылдамдатқыштарында, ашық көздермен манипуляциялар, яғни ұнтақ, ертінді, газ түріндегі радиоактивті заттармен жұмыстар жатады.

Радиоактивті заттар газ немесе аэрозоль түрінде аэрогенді жолмен ағзаға түсуі мүмкін, сонымен қатар тері арқылы қайнар көздермен қатынас нәтижесінде, кір қолмен тамақтанған кезде ауыз арқылы немесе құрамында изотоптары бар тамақпен қоректенген кезде ағзаға түсуі мүмкін.
Сәулелердің кейбіреулерінің ену қабілеті үлкен болады, олардың сәулеленулері ішкі ағзалардың зақымдануларын тудырады. Β сәулелердің ену қабілеттері төмен болғандықтан және олардың сыртқы ортамен әсерлесуінің салдарынан терінің, роговицаның және көздің шыны денесінің зақымдануларын тудырады.
Радиоактивті заттар ағзаға түскен кезде ең алдымен критикалық ағзаларға - радионуклеид депосына және маңайындағы тіндерге әсер етеді. Радиоактивті заттар ағзада ерекше таралады. Йодтың радиоактивті изотоптары қалқанша безін зақымдап, қатерлі және қатерсіз ісіктерді тудыруы мүмкін.
Жерде сирек кездесетін ісіктер бауырда ісік тудыруы мүмкін; остеотропты изотоптар - остеосаркомогенді және лейкогомогенді нәтиже беріп, сүйек миындағы қанның түзілуін тежейді. Салыстырмалы түрде бірқалыпты тараған изотоптар (Cs, Ru, Nb, HTO, Po және т.б)лимфоидты қан түзуді тежейді, ұрық каналының атрофиясын тудырып, жұмсақ тіндердің (сүт безі, асқазан ішек жолдарының , бауырдың) ісіктерін тудырады. Полониймен плутонийдің α сәулеленулері ішкі зақымданулар кезінде өте қауіпті.
Қиын еритін радиоактивті қосындылар аэрогенді жолмен өкпеге түскен кезде, сәулелі пневмосклероз, бронх эпителийлерінің метаплазиясы, ісіктер дамуы мүмкін. Сонымен қатар еритін изотоптар қатарының, яғни плутоний-239, рутении-106, тории-228, америция-241 аэрогенді жолмен түскен кезде остеосаркомаға қарағанда, өкпенің жиі қатерлі ісіктерін тудырады.
Ұрық және оның тұқымына радиоактивті заттардың айқын зақымдаушы әсері бар екені дәлелденген.
Иондаушы радиация тудыратын тіндік және жүйелік сәулеленулер негізінде ағзадағы тіндер мен сұйық ортадағы құрылымдық компоненттердің клеткалық және молекулярлық деңгейінде біріншілік радиациялық процесс жүреді. Ағзаның бүтіндігі кезіндегі радиациялық зақымданулардың қалыптасулары бірнеше жолмен жүзеге асады, зақымдайтын агенттің клеткаға тура әсерінің нәтижесінде, ағзадағы тінаралық қатынастармен нейро регуляторлы механизмдердің бұзылуы салдарынан пайда болады.
Иондаушы радиацияның әсерінен туатын радиобиология мен радиациялық медицинаның қазіргі кездегі теориялары бойынша, үш топқа бөлінуі мүмкін:
oo соматикалық (жедел және сүлелі сәулелі аурулар, жергілікті сәулелі зақымданулар - катаракта, терінің және т.б қатерсіз зақымданулары);
oo соматикалық-стохастикалық (өмір сүру ұзақтығының қысқаруы, лейкоз, әртүрлі ағзалар мен тіндердің ісіктері);
oo генетикалық доминантты және рецессивті гендік мутация, хромосомды аберация).
Үздіксіз сәулеленуге ұшыраған адамдарда соматикалық нәтиже дамиды, ал оның тұқымында генетикалық (тұқым қуалайтын өзгерістер) нәтиже дамиды.
Жалпы қысқа уақыттық сәулеленулер әртүрлі деңгейдегі айқындылықтағы радиациялық зақымдануларды тудыруы мүмкін.
1,5 Гр және одан жоғары сәулеленулер кезінде сүлелі сәулелі ауру дамуы мүмкін екендігі бекітілген. Сәулелену аймағының орналасуы сәулеленудің біркелкі емес таралауына байланысты болады.
Жер шарының әрбір тұрғыны өздерінің өмір бойына жыл сайын орта есеппен 250-400 мбэр доза сәулелену алады. Алынған доза табиғи және жасанды иондаушы сәуле көздерінен қосынды ретінде есептеледі.

Сәулеленудің шекті ПДК-сы
Адамның критикалық мүшелерінің тобы, аты
Сәулелену жерінде жұмыс жасайтын адамдар үшін, А, бэр жылына
Сәулеленуге байқамай ұшырау мүмкін адамдар үшін, Б, бэр жылына
I. Дене, қызыл кемік сүйегі
5
0,5
II. Қалқанша без, бауыр, өкпе, ас қорыту жүйесі, көз хрусталигі
15
1,5
III. Тері жамылғысы, сүйек ұлпасы, конечности
30
3,0

Табиғи сәулелену көздерінен жыл сайын 200 мбэр, сондағы космос-30мбэр, топырақ-38мбэр, адам ұлпасындағы радиоактивті заттар - 37 мбэр, газ радон - 80 мбэр келеді. Жасанды сәулеленуден медприборлар - 100-150 мбэр, теледидар - 1-3 мбэр, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Иондаушы сәулелердің соматикалық-стохастикалық әсері
Иондаушы сәулелердің негізгі гигиеналық нормалары
Күн радиациясы. Күн радиациясының адам ағзасына әсері
Иондаушы сәулелердің жасушаға және көп жасушалы ағзаға әсері
Алкогольдің адам ағзасына асері
Иондаушы сәулелердің бағыттарын анықтау тәсілі
Иондаушы сәулелердің табиғаты және түрлері
Радиоактивті және иондаушы сәулелердің өлшем бірлігі
Темір және оның адам ағзасына әсері
Адам ағзасына әсер ететін фаторлар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь