Оғыз мемлекеті

Оғыз мемлекеті (9-11 ғасырлардың басы). 9-10 ғасырлар Сырдың орта, төменгі ағысында, сонымен қатар Батыс Қазақстанды да қосып алатын территориясында оғыз тайралардың саяси бірлестігі құрылды. «Оғыз» деген терминнің этимологиясы әлі де анықталмаған. Махмуд Қашғари, Марвази енбектерінде, оғыздарға жататын руларды атап кеткен: қынық, баят, язғыр, имур, қарабулақ, тутырка, т.б. Оғыздар 2 экзогамды фрактриядан құрылған. Бұлар — бузук және үшүк (учук). 8 ғасыр ортасында түргештер мұрасы үшін қарлұқтармен болған күресте оғыздардың едәуір бөлігі Жетісуды тастап, Шу алқабына кетеді. Осы жерде олардың «Көне Гузия» деп аталатын ордасы болды. 9 ғасыр бас кезінде оғыздардың көсемі қарлұқтармен, қимақтармен одақтасып, қанғар-печенег бірлестігін күйретеді, сөйтіп Сырдың төменгі жағы мен Арал өңірі мен даласын басып алады. 9 ғасыр соңында олар хазарлармен одақ құрып, печенегтерді жеңеді де, Орал мен Еділ арасын қоластына қаратады.
Печенегтермен соғыс олардың саяси бірлігін күшейтіп, тайпалардың оғыздық одағын құруға мүмкіндік берді. Оғыздар құрамынаСырдария алқабы мен Арал-Каспий далаларының үнді-европа, финн-угор тектес ежелгі компоненттері және Жетісу мен Сібірдіңхаладжылар, жағарлар, чаруктер, қарлұқтар, имурлер, байандұрлар тайпалар кірді. Оғыздардың этникалық қауымдастығының құрылуы ұзақ процесс болды.
9 ғасыр соңы мен 11 ғасыр басында оғыз тайпалары Сырдың төменгі ағысынан Еділдің төменгі бойына дейінгі орасан зор территорияны мекендейді. Оғыздар туралы алғашқы дерек тер 9-10 ғасырлардың басы араб деректерінде мысалы, әл-Якубидің (9 ғасыр) еңбегінде айтылады.
Орта Азия мен Шығыс Еуропаға және Орталық Азияға баратын керуен жолдарының тоғысқан жерінде жатқан Янгикент қаласы 10 ғасыр оғыз мемлекетінің астанасына айналды. Оғыз мемлекетінің халқы — түркі және иран тілінде сөйлеген. «Жабғы» атағы бар жоғарғы билеуші Оғыз мемлекетінің басшысы болған. Оғыз жабғыларының орынбасарларын Күл-еркін деп атаған. Жоғарғы билеушілер өкіметі мұрагерге — «иналамиға» — беріліп отырған. Жабғы мемлекетінде оғыз әскерінің «сюбаши» деп аталатын бас қолбасшысы маңызды роль атқарған. Оғыздар мал шаруашылығымен айналысты. Отырықшылықта қатар дамыды. Жент, Сауран, Қарнақ, Сүткент, Фараб, Сығанақ деген қалалары болды. Құл саудасы дамыды. Оғыздар мәжусилер болып, бақсы-балгерлерге табынды. Біртіндеп ислам діні де ене бастады.
        
        Оғыз мемлекеті
Оғыз мемлекеті
Оғыз мемлекеті (9-11 ғасырлардың басы). 9-10 ғасырлар Сырдың орта, төменгі ағысында, сонымен қатар Батыс Қазақстанды да ... ... ... оғыз тайралардың саяси бірлестігі құрылды. деген терминнің этимологиясы әлі де ... ... ... ... ... ... жататын руларды атап кеткен: қынық, баят, язғыр, имур, қарабулақ, тутырка, т.б. Оғыздар 2 экзогамды фрактриядан құрылған. Бұлар -- ... және үшүк ... 8 ... ... түргештер мұрасы үшін қарлұқтармен болған күресте оғыздардың едәуір бөлігі Жетісуды тастап, Шу алқабына кетеді. Осы жерде олардың деп ... ... ... 9 ... бас кезінде оғыздардың көсемі қарлұқтармен, қимақтармен одақтасып, ... ... ... сөйтіп Сырдың төменгі жағы мен Арал өңірі мен даласын басып ... 9 ... ... олар ... одақ ... ... ... де, Орал мен Еділ арасын қоластына қаратады.
Печенегтермен соғыс олардың саяси бірлігін күшейтіп, тайпалардың оғыздық одағын ... ... ... ... ... алқабы мен Арал-Каспий далаларының үнді-европа, финн-угор тектес ежелгі компоненттері және Жетісу мен Сібірдіңхаладжылар, жағарлар, чаруктер, қарлұқтар, имурлер, байандұрлар ... ... ... ... ... құрылуы ұзақ процесс болды.
9 ғасыр соңы мен 11 ғасыр басында оғыз тайпалары Сырдың төменгі ағысынан Еділдің төменгі бойына дейінгі ... зор ... ... ... туралы алғашқы дерек тер 9-10 ғасырлардың басы араб деректерінде ... ... (9 ... еңбегінде айтылады.
Орта Азия мен Шығыс Еуропаға және Орталық Азияға баратын керуен жолдарының тоғысқан ... ... ... ... 10 ғасыр оғыз мемлекетінің астанасына айналды. Оғыз мемлекетінің халқы -- түркі және иран ... ... ... бар жоғарғы билеуші Оғыз мемлекетінің басшысы болған. Оғыз жабғыларының орынбасарларын Күл-еркін деп атаған. ... ... ... ... -- -- ... ... Жабғы мемлекетінде оғыз әскерінің деп аталатын бас қолбасшысы маңызды роль атқарған. Оғыздар мал шаруашылығымен айналысты. Отырықшылықта қатар ... ... ... ... Сүткент, Фараб, Сығанақ деген қалалары болды. Құл саудасы дамыды. Оғыздар мәжусилер болып, бақсы-балгерлерге табынды. Біртіндеп ислам діні де ене ... ... ... ... және ... тарихында маңызды орны болды. 965 жылы олар Киев Русымен одақтасып хазар қағанатын ... 985 жылы оғыз ... орыс ... ... Еділ ... ... Осының бәрі оғыз мемлекетінің саяси күш-қуаты өсуіне әсер етті.
10-11 ғасырлар Оғыз ... ... ... ... Оған ... ... ... оғыз тайпалары көтерілістері себеп болды. Салжықтармен, қыпшақтармен болған соғыстарға шыдамай, оғыз мемлекеті 11 ғасырдың ... ... ... Жартысы қыпшақтардың қысымынан Шығыс Еуропа мен Кіші Азияға, жартысы Мәуереннахрдағықарахандарға, ... ... ... ... ... ... кетті.[1][2]
Оғыздар мемлекеті Еуразияның саяси және әскери тарихында ... рөл ... 965 жылы оғыз ... мен Киев ... Святославтын арасында хазарларға қарсы бағытталған әскери одақ жасалды. Мұның нәтижесінде Хазар қағанаты талқандалды. Киев Русінің оғыздармен әскери-саяси одағы ... ... және ... мүдделерінің бір болуынан туындады. Хазариямен бәсекелес болған ежелгі орыс мемлекетіне одақтас керек ... ... ... ... келе жатқан көшпелі оғыз шөнжарлары ездерінің малына жайылымға, Дон және Қара ... ... ... оөе ... ... ал оған жетуге Хазария бөгет жасады. Оғыздарды Еділ бойынан, Маңғыстаудан, Үстірттен өтіп,Еуропаны ... ... аса ... ... барынша қызықтырды. Бұл сауда жолдарын өз бақылауында ұстауға ертедегі орыс мемлекеті де ... ... ... ... орыс ... ... ... рыногына жол ашты. Осының бәрі оғыз жабғуларын сыртқы саяси бағытында орыс князьдерімен одақ жасасуға бағдар алуға ... жылы ... ... ... ... хазар қағандарымен ұзақ уақыт күрес жүргізді. Оғыздардың хазарлармен қан төгіс шайқастары, Маңғыстауға батыс жағынан іргелесетін далаларда өткен болса керек. X ... орта ... ... ... ... ... дейін жеткен Хазар державасының шекарасы осы жерден басталатын еді. Хазар қағанатының талқандалуы оғыз ... ... ... ... себепші болды. X ғасырдың аяғында оғыз жабғулары орыс князьдерімен біріге отырып, Еділ Бұлғариясын да ... ... Орыс ... 985 жылы ... ... торқтармен (оғыздармен) одақтаса отырып, бұлғарларға жорық жасағаны туралы айтады. Князь әскерлері Еділмен немесе ... ... ... ал тұрқтар жағамен өздерінің жауға мінетін аттарымен жүріп отырды. X -- XI ... ... оғыз ... ... ... Алым ... ... жиналуына наразы болған оғыз тайпаларының көтерілістері жиілей түседі. Оғыздардың тарихи ... ... бұл ... ... ... X ... орта кезінде немесе оның екінші жартысының бас кезінде келген Әли ... ... ... ... Қазақстан аумағында
Огыз тайпалары кең-байтақ жерді мекендеді. Оғыздардың қоныстары ... ... ... ... Аралсор көлінің оң жак жағасында болды, шығыста ... ... ... Балқаш көлінің оңтүстік жағасына дейін барды, мұнда олардың Ғорғұз деген бекінісі болды. Оғыздар, сондай-ак Арал маңын, Сырдария ... ... ... Шу ... ... ... олар бұл жерлердің бәрінде бірдей көп болған жоқ. Олар Каспийдің солтүстік өңірінде, Сырдарияның төменгі ағысында мейлінше тутас қоныстанды. Огыздар ... ... ... ... ... каласы болды. шығармасында оғыздардың әскері көп болғаны және олардың ... ... ... ... ... Соғыстардан кейін бітім жасалып, сауда жүргізіліп тұрды. Мұнда Шаштан мұсылман көпестері келіп, мал, ... түйе мен ... ... алып ... ... мен Арал ... аралығындағы алқапта
Оғыздар - (ежелгі түрікше - оғуз; қазақша - оғыз) - орта ... ... ... өмір ... ... ... ... Оғыздар атауын бірқатар зерттеушілер алғашқыда , деген ұғымды білдірген деп есептеді. Оғыздар жайлы деректер түрлі жазба ескерткіштерде, шежіреде, жыр, аңыз ... ... ғұз, оғыз ... ... ертеде орта ғасырлардан басталғаны белгілі. Оғыз атауының ... ... ... ... ... ... ... жырындағы басты кейіпкер Оғыз қаған есімімен тікелей байланысты. Жырда ол ... ... ... арғы ... етіп ... ... өте келе оның ... этностық атау мағынасына айналған. 7 ғасырдың басында ... ... ... тоғыз-оғыз одағы пайда болды. Орхон руна жазуында Шығыс Түрік қағандығы (6 - 8 ... ... ... ... ... ... Моңғолияны мекендегендігі айтылады. Н.Я. Бичурин өзінің жинағында деп жазады. Оғыздар шамамен 8 ғасырдың орта ... ... ... ... менСырдарияның төменгі ағысы алқаптарына жылжи бастаған. Қырғыздар шабуылынан 840 жылы Ұйғыр қағандығы ыдырап, оған ... ... ... ... ... ... 9 ғасырда батысқа қарай ығысты. 9 - 10 ғасырларда Оңтүстік және Батыс ... ... ... ... бірте-бірте қалыптасып орнықты. Оғыздардың этностық құрамына Сырдария алқабы мен ... ... ... ... ... ... (негізінен, түріктенгендер) мен Жетісу, Сібірдіңкөшпелі және жартылай көшпелі рулары мен ... ... ... ... ... ... руларға бөлінді. Махмұт Қашқаридың (11 ғасыр) деректерінде оғыздардың алғашқы 24 тайпадан, кейін 22 ... ... ... ... ... ... байундур, йуа-йыуа, салғур, афшар, бәктілі, бугдуз, байат, йаз-ғыр, ... ... ... ... урәгір-йурәгір, тутырқа, улайундлуғ, тугәр-тігер, бажанақ, чувулдар, чәбич, чаруқлуғ. Жетекші руы - қынық. Оғыздар бұзұқ ... ұшұқ ... ... ... ... Олар ... оғыздар әскерлерінің оң және сол қанаттарына кірді. Осы топтардың ... ... екі ... ... 24 тайпадан құралды. 9 ғасырдың соңы мен 10 ғасырдың ортасында Арал теңізі,Каспий теңізі және Сырдарияның төменгі алқаптарында Оғыз мемлекеті ... ... ... ... (Жаңакент) қаласы болды. Махмұт Қашқари оғыздардың Сабран (Сауран), Сіткун (Сүткент), Суғнақ (Сығанақ), Қарнақ, т.б. ... ... ... 11 ... ... ... келген қыпшақтар оғыздар мемлекетін талқандады. Оғыздардың бір бөлігі батысқа кетіп, оңтүстік орыс ... ... ... салжұқтар басқарған басқа бір бөлігі алдыңғы Азия елдерін жаулап алды. Оғыздардың солтүстік-батыстағы ... ... келе ... ... бойындағы татарлармен, оңтүстік Оралдағы башқұрттармен сіңісіп кетті. Сырдария, Арал алқаптары мен Солтүстік Каспий маңын мекендеген Оғыз тайпалары қазақ тарихында ... із ... ... 11 - 13 ... ... бен Кіші ... өтіп кеткен оңтүстік тобы әзірбайжан, түрік, гагауз халықтарының этногенезінде ... рөл ... ... - ... ... ежелгі шежіресін генеалогиялық аңыздар негізінде баяндайтын эпостық дастан. Шығарма алғаш ауызша туындап, бертін келе қағазға түсірілген. екі ... бар: бірі - көне ... ... 13 - 14 ғасырларда көшірілген, Париждің Ұлттық кітапханасында сақтаулы. Оның ... ... 42 бет, әр беті 9 ... ғана ... Бұл ... ... В.В. Радлов орыс тіліне аударған. Кейін А.М. Щербак тілдік тұрғыдан зерттеп, ғылыми түсініктерін жаза отырып, қайта аударған, ол қолжазбаны ... деп ... оның ... ... ... ... ... - араб әрпімен жазылған, тарихшы, Хиуа ханы Әбілғазы нұсқасы. Әбілғазыдан ... ... екі ... бар, бірі - , (

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Оғыз мемлекеті12 бет
Оғыз мемлекеті (ІХ-ХІ ғасырдың басы)4 бет
Оғыздыр мемлекеті12 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Ерте орта ғасырлардағы түркілер құрған мемлекеттер62 бет
Ертедегі ортағасырлық мемлекеттер28 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Патшалық Ресейдің отарлау саясат және түркі халықтарының күресі20 бет
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық тарихы166 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь