«Шиға ағымынан болған имамия мазһабі»

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1 ШИҒА АҒЫМЫНЫҢ ПАЙДА БОЛУ ЖӘНЕ ҚАЛЫПТАСУ КЕЗЕҢДЕРІ...7
1.1 Шиға ағымының пайда болуындағы алғы шарттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Шиға ағымының қалыптасуындағы тарихи кезеңдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.3 Шиғалар мен сүнниттердің басты айырмашылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 ШИҒА АҒЫМЫНЫҢ ИМАМИЯ МАЗҺАБІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.1 Шиға ағымының басты бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.2 Имамия мазһабының шығу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
2.3 Имамия мазһабының басты ұстанымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.4 Имамия мазһабының қазіргі ислам елдеріндегі әлеуметтік мәні ... ... ... ... ..42

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
Жұмыстың жалпы сипаты. Дипломдық жұмыста шиға ағымдарының, оның ішінде зерттеу тақырыбымның негізі болып отырған Имамия мазһабының пайда болуының алғы шарттары, шығу тарихы, діни ұстанымдары, діни көзқарастары мен ғибадаттары және олардың әһлу сүннеттен басты айырмашылықтары нақты деректер арқылы берілді. Оған қосы аталмыш «шиға ағымының» дініміз Исламға қайшы іс-әрекеттері мен діни сенімдері баяндалды. Сондай-ақ жұмыста Ислам дінінің алғашқы жылдарында пайда болған шиға ағымының басты бағыттары болып табылатын Ғулат, Исмайлит, Зәйдия шиғалық мазһабтарының шығу төркіні, діни ұстанымдары, ғасырымызға дейін жеткен теріс ағымдардың сенімдері, шоғырланған мекендері жайлы арнайы еңбектерден мәліметтер келтірілді.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі таңда елімізде дәстүрлі емес көптеген діни ағымдар мен секталар қаптап кетті. Олардың ішінде басым көпшілігі ислами ағымдар мен христиандық ағымдар болып табылады. Осы ағымдар мен секталарды зерттеу, олардың ерекшеліктері мен айырмашылықтарын анықтау өте өзекті мәселелерден болып табылады. Осындай өзекті мәселердің бірі ислами ағымдардың бірі болып табылатын шиға ағымынан болған имамия мазһабын зерттеп, олардың діни ұстанымдары мен ғибадаттарын, діни көзқарастары мен әһлу сүннеттен айырмашылықтарын талдап, саралауды жөн көрдік. Себебі әлем діндерін зерттеп қарасақ, әрбір діннің ішінде түрлі ағымдар мен ұйымдардың барын көреміз. Сол секілді әлемдік діндердің бірі болған, 1,5 миллиард ұстанушысы ба Ислам дінінің ішінде де түрлі теріс ағымдардың бары шындық. Тарихта дәстүрлі Ислам аясынан шығып кетушы ағымдар аз болмаған және кейбірі уақыт өте келе жойылып кеткенімен олардың идеологиялары мен сенімдері толықтай сетінеп, ұмытыла қойған жоқ. Кейбірі теріс пиғылды ағымдар әлем жұртшылығымен қатар, қазақ елінің де назарын аудартып, «бұлар кімдер, қайдан келген, мақсаттары не?» деген сұрақтар еріксіз зерттеулер жүргізуге мәжбүрлеуде. Мұндай теріс сенімдегі ағымдардың еліміздің бірлігі мен ынтымағына, өсіп-өркендеуіне зияндарын тигізері сөзсіз. Мұсылман елдері дәстүрлі Исламға қайшы келетін сенімдегі ағымдардың үгіт-насихат жүргізуіне тыйым салған және ресми тіркеуге де алмаған. Сондықтан дін атын жамылып, шынай Исламға залалын тигізуші адасқан ағымдарды жан-жақты тексеріп, ел болашағы мен ел мүддесі тұрғысынан тиісті шараларды қолға алу қажет-ақ. Осы аталған сипаттарға ие адасушы ағымдардан саналатын шиға ағымынан болған Имамия мазһабын зерттеу өзекті тақырыптардың бірі болмақ.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Жұмыста шиға ағымынан болған имамия мазһабы қарастырылатындықтан, дипломдық жұмысты жазу барысында көбінде қазақ, шетел, әсіресе түрік халқының көрнекті ғалымдарының Әбу Мансур Абдулқаһир әл-Бағдидің, Мұхаммед Абдулкарим әш-Шаһристани, Мұхаммед Әбу Заһра, Етһем Рухи Фыглалы, сонымен қатар шиға ағымы жайлы
тереңірек қазақ тілді ғалымдарымыздың бірі Смайыл Сейтбеков сынды ғалымдардың еңбектері пайдаланылды.
Қасабек А., Молдабеков Ж. Шығыс философиясы (Оқу құралы) Алматы.:
Қазақ университеті, 2001. – 302 Б.
2 С.Сейтбеков, С.Нысанбаев. Ислам тарихы. – Шымкент, 2002
3 Сейтбеков С. Мәзһабтар тарихы, - Алматы: Көкжиек, 2012. – 448 Б.
4 Сейтбеков С. Шииттердің тарих сахнасынан көрінуі // Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған «Руханият мәселелері және діннің қазіргі қоғамдағы орны» атты Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның еңбектері. – Шымкент, 2001. 2-том.
5 Ислам және өркениет. №8 (92) 16-30 сәуір, 2007. 8-9 б.б.
6 Bhattacharya N.N. History of the tantric religion. – Manohar publication. –Delhi,
1999. –176 P.
7 Muhammed Abdulkerim eş-Sehristani. El-Milel
8 Ebu Mansur Abdulkaahir El-Bagdadadi. Mezhepler arasındaki farklar. Türkiye Diyanet Vakfı баспасы – Ankara, 1991.ven-Nihal. аударған Mustafa Öz.İslam mezhepleri. – İstanbul, 2005.
9 Muhammed Ebu Zehra. Mezhepler tarihi.İstanbul, Şura yayınevi.
10 Muhammed Ebu Zehra.Ebu Hanife. – Ankara, 2005
11 Fığlalı Ethem Ruhi. Çağımızda itikadi İslam mezhepleri. – İstanbul, 1996.
12 Сабри Хизметли. Орта Азия Түрік Республикаларындағы зиянды ағымдар
және миссонерлік. – Алматы, 2006.
13 Algul Huseyn. Islam tarihi. 3-tom
14 İslam Ansiklopedisi. – İstanbul: Tükiye Dıyanet Vakfı, 1994. 10-том.
15 Исаұлы М. Құран кімнің сөзі? – Алматы, 2004.
16 Клюев Б.М. Цит. По индуизм: традиции и современность. – М., 1985. –С.
224.
17 Орынбеков М.С. Қазақ сенімдерінің сенімдерінің бастаулары. Алматы,
2002.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті ... ... ... ... ... Имамия мазһабы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
5В021500 -
Алматы 2013
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті университеті
... ... ... д. Ато ... ... ... -
Стандартизация бойынша кеңесші,
магистр, оқытушы
______________С. Сайлаубайұлы
_______________2013 ... ... ... Р. Әкімбеков
______________2013 ж.
Мысырлық тарапынан
диплом жұмысының жетекшісі, доктор
_________Мустафа Абу ... ... ... ... 2013
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ........................................................................................................................5
* ШИҒА АҒЫМЫНЫҢ ПАЙДА БОЛУ ЖӘНЕ ҚАЛЫПТАСУ КЕЗЕҢДЕРІ...7
1.1 Шиға ... ... ... алғы ... ... Шиға ... ... тарихи кезеңдер .....................................11
1.3 Шиғалар мен сүнниттердің басты айырмашылықтары ..................................13
2 ШИҒА АҒЫМЫНЫҢ ИМАМИЯ МАЗҺАБІ ..................................................18
2.1 Шиға ... ... ... ... Имамия мазһабының шығу тарихы ..................................................................33
2.3 Имамия мазһабының басты ... ... ... ... қазіргі ислам елдеріндегі әлеуметтік мәні ..................42
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................46
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.........................................................49
КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаты. Дипломдық жұмыста шиға ағымдарының, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... пайда болуының алғы шарттары, шығу тарихы, діни ... діни ... мен ... және ... әһлу сүннеттен басты айырмашылықтары нақты деректер арқылы ... Оған қосы ... ... ... қайшы іс-әрекеттері мен діни сенімдері баяндалды. Сондай-ақ жұмыста Ислам дінінің алғашқы жылдарында пайда болған шиға ағымының басты бағыттары ... ... ... ... ... ... мазһабтарының шығу төркіні, діни ұстанымдары, ғасырымызға дейін жеткен теріс ағымдардың ... ... ... ... ... ... ... келтірілді.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі таңда елімізде дәстүрлі емес көптеген діни ағымдар мен секталар қаптап кетті. Олардың ішінде басым көпшілігі ... ... мен ... ... ... табылады. Осы ағымдар мен секталарды зерттеу, олардың ерекшеліктері мен ... ... өте ... ... ... табылады. Осындай өзекті мәселердің бірі ислами ағымдардың бірі болып табылатын шиға ағымынан болған имамия мазһабын зерттеп, олардың діни ұстанымдары мен ... діни ... мен әһлу ... ... талдап, саралауды жөн көрдік. Себебі әлем діндерін зерттеп қарасақ, әрбір діннің ішінде түрлі ағымдар мен ... ... ... Сол ... әлемдік діндердің бірі болған, 1,5 миллиард ұстанушысы ба Ислам дінінің ішінде де түрлі ... ... бары ... ... дәстүрлі Ислам аясынан шығып кетушы ағымдар аз болмаған және кейбірі ... өте келе ... ... ... ... мен ... толықтай сетінеп, ұмытыла қойған жоқ. Кейбірі теріс пиғылды ағымдар әлем жұртшылығымен қатар, қазақ елінің де ... ... ... ... ... ... жүргізуге мәжбүрлеуде. Мұндай теріс сенімдегі ағымдардың еліміздің бірлігі мен ынтымағына, ... ... ... ... ... елдері дәстүрлі Исламға қайшы келетін сенімдегі ағымдардың үгіт-насихат жүргізуіне тыйым салған және ресми ... де ... ... дін атын ... шынай Исламға залалын тигізуші адасқан ағымдарды жан-жақты тексеріп, ел болашағы мен ел мүддесі тұрғысынан тиісті шараларды қолға алу қажет-ақ. Осы ... ... ие ... ... саналатын шиға ағымынан болған Имамия мазһабын зерттеу өзекті тақырыптардың бірі болмақ.
Тақырыптың зерттелу ... ... шиға ... ... ... ... қарастырылатындықтан, дипломдық жұмысты жазу барысында көбінде қазақ, шетел, ... ... ... көрнекті ғалымдарының Әбу Мансур Абдулқаһир әл-Бағдидің, Мұхаммед Абдулкарим әш-Шаһристани, Мұхаммед Әбу ... ... Рухи ... ... ... шиға ... ... қазақ тілді ғалымдарымыздың бірі Смайыл Сейтбеков сынды ғалымдардың еңбектері пайдаланылды.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Дипломдық жұмысымның негізгі мақсаты - шиға ... және осы ... ... имамия мазһабінің ислам тарихындағы орны және діни іліміндегі ерекшіліктерін көрсету. Осы ... жету үшін бір неше ... ...
* Шиға ағымдарының пайда болуын тарихи тұрғыдан зерттеу.
* Шиға ағымдарынан болған Имамия мазһабінің басты қағидаларын көрсету.
* ... ... ... және ... ерекшеліктерін айқындау.
* Имамия мазһабінің ислам әлеміндегі саяси- ... ... ... ... ... мен пәні. Диплом жұмысымның негізгі нысаны - шиға ағымынан болған Имамия мазһабінің пайда ... алғы ... шығу ... діни ... діни ... мен ... және ... әһлу сүннеттен басты айырмашылықтарын зерттеп, талдау.
Диплом жұмысымның пәні - шиға ағымынан болған имамия мазһабінің саяси-әлеуметік мәнін қарастыру.
Зерттеу жұмысының ... және ... ... ... ... нәтижелері дінтану ғылымының дамуына өз үлесін қоса алады деген сенімдемін. Диплом тақырыбы тарих, философия ғылымдарға ортақ жалпы танымдық және ... ... ... ... ... ... тақырыбының алға қойған мақсатына жету жолында объективті әлем ... ... ... негізделген теориялық және практикалық зерттеу тәсілдері пайдаланылды.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Ғылыми жұмыстың құрылымы зерттеліп отырған тақырыптың мазмұнына сай ... екі ... ... ... және ... ... тізімінен тұрады. Зерттеу жұмыстың жалпы көлемі 49 бет.
* ШИҒА АҒЫМЫНЫҢ ... БОЛУ ЖӘНЕ ... ... Шиға ... пайда болуындағы алғы шарттар
Алдымен шиға сөзінің ұғымына келетін ... ... ... ... ... ... мағынаны білдіреді. Терминдік мағынасы болса хазіреті Пайғамбар Мұхаммед (с.а.с.) қайтыс болған соң хазіреті Али мен ұрпақтарын халифалыққа ең лайық кісі ... ... және оны ... мен ... арқылы тағайындалған хақ халифа етіп қабылдаған, халифалықтың да сол әулетке тән екендігін қолдағандарға берілген есім, сонымен ... ... ... ... бір ... ... 56 б.].
Тарихқа үңілсек, Хазіреті Алидің халифалық (656-661 ж.ж.) ... оның ... ... ... ісін ... оны жақсы көріп, сол тұстағы жанжалдарда жалғыз тастамай, жанын пида етушілерге ... ... деп ... рет ... ... көреміз. Олардың қатарында ұлы сахабалар да бар еді. Бұлар ... шын ... ... ... ... Шындығында, олар Хазіреті Алиді Хазіреті Пайғамбарға (с.а.с.) ең жақын туыс әрі хақ халифа ретінде қолдаған еді. Олар мұсылмандар арасында ... ... ... дінде болмаған нәрселерді енгізбеді, тек турашылдықты ұстанды. Алайда бертін келе, Ислам ... ... ... ... ... ... мақсатында осы атты жамылып, өз мүдделеріне пайдаланған саяси топ бой ... ... ... мәнісінде, мұсылман қауымы Хазіреті пайғамбарымыздың (с.а.с) ұрпақтарын шынайы жақсы көргендіктен, оларға ... ... ... еді. ... ... ... ... деп атайды. Саяси топтағы арандатушылар әһлу бәйттің өшін аламыз, оларға көмектесеміз деген жалған ұранмен халықты билікке айдап салып отырды. ... ... ... ... осы ... ... саны ... уақыт өте келе мұның ақыры үлкен күшке айналды. Бұл саясиланған діни топқа ұстанған бағыты мен ұраны үшін ... ат ... ... ... ... сахнасына қашан шықты деген сауалға тарихшылар тарапынан көптеген пікір айтылған. Тарихи деректерге сүйене отырып, осы ... ... шолу ... ... ... қайтыс болған кезде халифа сайлау мәселесі көтерілді. Сонда кейбір сахабалар ... ... ... ... ... ... ... Міне осы оқиғаны алғашқы қадам еді деп тұжырымдаған тарихшылар ... ... ... ... ... (656 ж) ... ... кейінгі ішкі жанжалдар кезінен бастау алады деген екінші бір ... бар. Бұл ... ... ... Алиді жақтап, керек болса жанын пида етуге дайын болған ... (656 ж) ... ... ... алғашқы шиға ағымын қалыптастырды деп түсіндіруде. Алайда, бұл ... ... ... ... Өйткені, (Түйе) соғысы - бұл соғыс миләди санағы бойынша 656 ... қыс ... ... ... қаласының маңында болып өткен. Ол шайқастың шығу себептері туралы Ислам тарихына қатысты кітаптарда мынадай мәліметтер айтылған. Негізінде оның шығу ... басы ... ... ... бин Аффанның (р.а.) шәһид етілуі тарихына барып тақалады. Яғни оған ... ... ... ... ... Зүбайр бин Әл-Әуам (р.а.) және Талха бин Ұбайдұллаһ (р.а.) сияқты жақтастары жаңа сайланған халифа ... (р.а.) ... ... ... көп ... олар өз ... қайтып, берген байъаттарын бұзды.
Бұған, Османның (р.а.) өліміне себепші болған кейбір адамдардың жазаға тартылмай қалғандығы ... ... ... ... бин ... (р.а.) мен ... бин ... (р.а.) тұжырымдай отырып: - деген ижтиһадтық қателікке жол берді. Міне осы қателіктің соңы (Түйе) деп аталған шайқасқа ... ... ... олар дереу Әлиге (р.а.) қарсы соғыс бастау керек деп шешкен жоқ. ... ойы - ... ... (р.а.) ... сөз ... Османның (р.а.) өлімінде кінәлі болған адамдарды жазаға тарту болды. Сол мақсатта олар Әли (р.а.) мен екі ... ... ... дәнекер болуға хазреті Айша (р.а.) анамызды көндірді. Содан олар өздеріне ... ... ... ... одан Басраға жол тартты. Бірақ, осы арада Османның (р.а.) өліміне кінәлі болған адамдар Әлидің (р.а.) Зу-Қар деген жерде қалдырған бір топ ... ... ... бин ... (р.а.) мен Талха бин Ұбайдұллаһтың (р.а.) әскеріне кенеттен шабуыл ... ... осы ... ... екі ... ... келіс сөздерді жоққа шығарып, соғыстың басталуына жол ашты. Бұл ... ... ... ... ... ... Әли (р.а.) өзі ... деп ойлап, Басраға әскер тартты.
Ислам тарихшыларының хабар беруіне қарағанда, бұл шайқаста екі ... да аса көп ... ... ... ... Айша (р.а.) ... ... түйесінің төңірегінде аса қатты шайқас болды. Содан, бұл ...
... деп атақ ... Халифа әскерінің қолы биік келіп, Зүбайр бин Әл-Әуам (р.а.) мен Талха бин ... (р.а.) ... ... ... ... ... де ... болды. Айша (р.а.) анамыз болса Халифа әскерлері тарапынан тұтқынға алынды.
Хазреті Әли (р.а.) Айша (р.а.) ... екі ... ... арасын жарастыру мақсатында дәнекерлікке келгендігін білгеннен соң, оған сый-құрмет көрсетіп Мәдинаға шығарып салды. Хазіреті Али ... ... ... ... ... да жол бермеген. Сондықтан шиғалық әрекеттер Хәзіреті Алидің кезінде емес, екінші ұлы ... ... ... етілуінен
(680) кейінгі заманда шыға бастаған.
661 жылы Хазіреті Али бір ... ... ... ... ... ... билік Әбу Суфиянның ұлы Муғауаияға өтті.Ол 19 жыл Ислам әлемін басқарып, 680 жылы қайтыс ... ... ... ... соң ... жолмен ұлы Язид әкесінің орнынан таққа отырады. Язид таққа отырысымен өзінің халифалығын нықтау үшін жан-жаққа шабарман жолдады. ... - ... ... ұстар кісілерден бірінші кезекте өзіне берілгендігі жайында уәде алу. Сол кездегі абыройлы ... ... ... ... де бар еді. ... ... байғатты (қол тапсыру) жер-жердегі әкімдер халифа атынан алатын еді. Сол кездегі Мәдина әкімі Уәлид ибн Утба Хазіреті Хусейн осы мақсатта ... ... ол ... оқшауланып, жеке байғат бермейтінін, тек халықпен бірге ресми түрде байғат беретінін айтып келіспейді. Жеке өзін ... ... ... мін бар ... ... ... ... шығып кетеді. Халифа Муауияның өлгені туралы хабар елге таралғанда Ирак аймағындағы мұсылмандар арасында алыпқашпа әңгіме желдей есті.
Халифа ... ... ... ... ... ... Хусейнді Мәдинадан Куфа қаласына шақырады. Мақсаттары оны халифа етіп сайлау еді. Қайта-қайта шақыруын қоймаған соң ... ... ... ... туыстарымен бірге жолға шығады. Олардың саны 80-ге де жетпейтін. Оның Куфаға баруы жаңа саяси оқиғалардың ... ... ... сезген халифа, Куфаға жеткізбеуді ойлайды. Жолын кесу үшін жарты жолда халифаның бұйрығымен кері қайтуға да, Куфаға баруға да ... ... ... ... ... бірнеше күнге созылып, Хазіреті Хусейн және жанындағы туыстары су тапшылығынан қатты қиналады. Хазіреті Хусейн келісімге келу үшін барлық мүмкіндікті ... ... ... ... ... ... соң екі жақ шайқасады. Хазіреті Хусейннің жанында туыстарынан құрылған санаулы ғана жасағы болды. Соған қарамастан едәуір қарсылық көрсетті. Ақырында туыстарымен ... 680 жылы 10-шы ... күні ... ... ... ол ... ... ішті[2, 19-24бб.]. Хазіреті Хусейн шәһид етілген соң Ислам әлемінде халифаға деген наразылық күшейді. Хазіреті Хусейн және туыстарының ... ... ... ... ... шиғалық әрекеттер саяси бағытта өрбіді. Кербала оқиғасын пайдаланып шыққан саяси оқиғалар шиға ағымының етек алып таралуына ... ... ... ... ... етілу хабары Ислам әлеміне жайылған соң жан-жақтан халифа билігіне қарсы бас көтерулер ... ... ... Мәдина қаласындағы Абдуллаһ ибн Ханзаланың көтерілісі. Халық оның маңайына жиылып, Хазіреті Хусейннің өшін алу үшін ... ... ... ... ... Язид ... алдымен ескерту берді. Ашынған халық ескертуге құлақ аспай, халифаға қарсы бас көтеріп, 682 жылы тамыз айында Мәдина ... ... ... ... ... пайдасына шешіліп, көтерісшілер аяусыз жазаланды. Осылайша алғашқы шиғалық көтеріліс талқандалды.
683 жылы ... ... ... ... ... көтеріліс ұйымдастыру
әрекеті басталды. Бұл көтерілісті ұйымдастырушы - Сулейман ибн Сурад. Олар ... , яғни деп ... ... ... ... ... Куфаға шақырып, Кербалада қоршауға алынған кезінде оған ешқандай көмек бере алмай, оның ... ... ... ... ... мойындап, айыптарын өтеу үшін ұйымдасқан көтерісшілер еді. Сол себепті өздерін деп атады. Көтерісшілер 684 жылы ... ... ... халифа билігіне қарсы шығады. Хусейн ибн Нумайрдың қарамағындағы он екі мың іріктелген халифаның атты ... ... ибн ... ... ... ... ... түгел қырып, шиғаларға тағы да соққы береді.
Тәууәбин көтерілісінің ... ... ... бір ... ... ибн Әби Убайд әс-Сақафи да халықты халифаға қарсы шығуға, ... ... мен оның ... өшін ... ... Атақ пен ... ... Мухтар алдымен Мәдинаға барып, Хазіреті Алидің ұлы Мұхаммед Ханафимен кездесіп, әһлу ... өшін алу үшін ... ... ... ... ... мақсаты - Мұхаммед Ханафидің көзқарасын білу әрі оның бір ауыз ... өз ... ... ... жету. Бірақ ойындағысы болмай, Мұхаммед ибн Ханафиден ... ... кері ... ... өзін күтіп отырған жақтастары алдында абыройын түсірмеу үшін жалған сөйлейді. Ол: - деп жар салды. Бұл ... ... ... ... әсер етті. Аз уақыт ішінде көптеген қолдаушы тауып, 685 жылы Куфа әкімімен шайқасып, жеңіске жетеді. Артынша Ирак ... өз ... ... ... одан әрі көтеру әрі айтқан сөзін орындау мақсатында Кербала оқиғасына қатысы барларды анықтап, ұстап, ... ... да, оның осы ... ... ризалық танытты. Мухтарға да керегі сол еді. Ол көздеген мақсатына жеткен соң, өз саясатын жүргізуге тырысты. Кербала оқиғасын пайдаланып, ... тыс ... үшін ... әміршісі Абдуллаһ ибн Зубайрдың қаһарына ұшырап, 687 жылы сәуір айында ордасы талқыланып, шайқаста өлтіріледі.
Кейінірек Зәйд ибн Али ибн ... Умея ... ... шығып, өзінің халифалығын жариялайды. Бұл Хазіреті Алидің ұрпағынан шыққан алғашқы көтерілісші ... Ол да ... ... ... ... ... Али кезінде орталықты Мәдинадан Куфаға көшірген, ұлы Хусейн де куфалықтардың шықыруымен жолға шыққан) Куфаға барып, жақтаушыларын ұйымдастырды. Куфалықтар халифа ... ... ... ... ... кезде атасы Хазіреті Хусейнге опасыздық жасағандай оған да опасыздық жасап, Майдан алаңын тастап қашты. Зәйд өзіне берік әскерімен соңғы демі ... ... 740 жылы ... ... ... қаза ... ... Зәйдтің баласы Яхия Майдан алаңынан қашып, Бәлх қаласын паналайды. Хорасан аймағында астыртын үгіт-насихат жүргізіп, қолдаушылар ... Бұл ... ... болған халифа оны қуғынға
ұшыратты. Яхия бар жиған әскерімен 742 жылы халифаға қарсы көтеріліс жасап, шайқас алаңында қаза ... ... ... ... ... ... ... болды [3, 66-72 б.].
+ Шиға ағымының қалыптасуындағы тарихи кезеңдер
Таһирлерден Ғәзнәуилерге дейін Һарун өлгеннен кейін (809 ж.) Әбу ... ... ... ... ... ұлы ... Әмин ... халифа болды. Ирандықтар шиға болғандықтан, Һарунның тағы бір ұлы Абдұллаһқа ... аты ... ... ... ... ... ... ирандық еді, ол Мервде халифа болып, Әминге қарсы тұрған болатын. Бұл екеуінің арасында жаңадан мұсылман ... Фазл бин Сәһл ... ... ... Әмин Әли бин ... ... ... басып тастау үшін Хорасанға әскер жіберді.
Енді Ислам тарихы бойынша құрылған шиғалық ... ... ... ... ... ... Умея әулетінің билік (661-750 ж.) кезеңінде ешқандайда салтанатпен хандық құру мүмкіндігіне қол жеткізе алмады. Ал ... ... 750 жылы Умея ... ... ... ұйымдастырған кезде шиғаларды шебер пайдалана білді. Бірақ аббасилер ... ... соң ... ... оң ... ... ... тұғырын нықтау үшін саяси қарсыластарын бақылауға алды. Ол тұста негізгі саяси қарсыластарының басым көпшілігін шиғалар ... ... ... қуғындауға ұласады. Бұл әрекетке наразы болған шиғалар ... ... ... ... ... Аббаси халифалары бұлардың алдын алу үшін әһлу бәйт өкілдерін қудалап, аяусыз жазалағандықтан орталықтан алыс өзге ... ... ... ... Ол ... ... хандықтар құруға қол жеткізеді. Бұл хандықтардың көпшілігі Иран аймағында құрылып, ақырында тәуелсіз шиға мемлекетіне қол жеткізеді. Бұл ... реті ... ... ... Бұл ... 788 жылы ... Хасанның ұрпағы
Идристің басшылығымен Фес қаласында құрылған. 974 жылы ... ... ... ... ... ... ... зәйдия хандығы. 864 жылы Рейлік (қазіргі Тегеран) Хасан
ибн Зәйд Каспий теңізінің оңтүстігінде зәйдия хандығын ... Бұл ... ... жылы ... ... Тұғрул басып алып, Селжук империясының қол астына өтеді. Бірақ саяси белсенділігін одан әрі ... ...
* ... ... ... Исмайлия шиға ағымының Алжирдегі
өкілі Әбу Абдуллаһ Хасан ибн Ахмадтың жүргізген насихаты нәтижесінде қиналған ... өз ... ... ... ... ... сол аймақта үстемдікке қол жеткізген соң исмайлия шиға ағымының имамы әл-Мәһди Әбу Мұхаммад Убайдуллаһ Йеменнен ... ... ... 909 жылы ... ... ... ... Хазіреті Фатима анамыздың құрметіне арнап деп атады. Олар орталық халифат билігінің ... ... ... ... ... ... болған шайқастарда батырлығымен аты шыққан әйгілі суннит қолбасшы Салахуддин әл-Әйюби 1171 жылы ... ... ... ... ... ... ... мен Дайламандағы шиға хандығы. 932 жылы Әбу Фадл Жағфар
ибн Мұхаммед осы аймақта шиға хандығын құрған. Бұл ... 1041 жылы ... шиға ... қол ... кіріп, саяси үстемдігінен біржолата айырылды.
* Бууәйхидтер хандығы. Каспий теңізінің оңтүстік ... ... ... Али ибн ... ... 932 жылы Бууәйхид хандығын құрған. Хандықтың күшейгені соншалық Бағдаттағы ... ... ... ... ... ... ... Шиға сенімінде болулары мен Аббасид халифасына өктемдік етулері сүннит сенімін ... ... ... ... ... ... соғыс ашуына ұйытқа болды. Нәтижеде 1062 жылы түріктер тарапынан ... ... қош ... ... Испахбадтар хандығы. 943 жылы Шәхрияр ибн Шаруин шығыс ... ... ... ... ... Бұл ... өмірі қысқа болып, 1000 жылы әміршілеріне у беріп өлтірілген соң хандық ыдырап кетті.
* ... ... ... аралығында Хилла мен ... ... ... ... ...
* ... 1047-1138 жылдар аралығында Йеменде ... ... ... ... шиға ... ... бұл әулет билігі Мысырдағы фатимиттерге тәуелді еді.
* Рассилер. ... 1069 ... ... ... ... ...
жариялаған Зәйдия шиға сенімін ұстанушылардан еді. Олар Сана ... ... ... сол аймақта билік жүргізді. Зәйдия шиғаларының ең көп шоғырланған мекені - Йемен. Зәйдия шиғалары әлі ... ... ... өз сенімдерімен өмір сүруде.
* Исмайлия сұлтандығы. ... ... ... ... Иран өкілі
Ретінде халифаға бас көтеріп, 1090 жылы Казуиндегі Аламут қамалын ... ... Иран ... сұлтандығын құрды. Мақсаты - мәңгүрт шиғаларды тәрбиелеп, Иран, Ирак, Сирия және Анадолы (қазіргі Түркия) жерлеріне тапсырмамен астыртын ... ... ... ... ... Бұларды сол кезде депте атады. Халифа әскерлері қанша рет ... ... те ... ... ... ... рет қамалды қоршауға алғанымен нәтиже шығара алмады. Ақыры 1256 жылы ... ... ... алынбастай көрінген Аламут қамалын талқандады.
* Сефевит хандығы. 1502 жылы Иранда имамия шиға сенімін ұстанушы
Исмайл ... ... ... ... ... ... Ол өз ... он екі қатардан тұратын ораулы қызыл жіп байлады. Бұл он екі қатар жіп ... ... он екі ... білдіреді. Сонымен қатар әскерлерінің бас киімдеріне де он екі қатар қызыл жіпті байлатады. Сол ... ... деп ... ... халқы арасында әлі күнге дейін парсыларды деп атау әдеті осыдан қалған. Шах Исмайл мемлекеттің ресми мәзхабы ретінде ... ... ... азанға (куәлік етемін Али Аллаһтың досы) сөзі ... Шах бұл ... ... ... қатаң жазалап, тіпті өлім жазасына кескен. 1736 жылы ... шах өз ... ... ... ... ... ... құлатты.
* Зенд хандығы. 1750 жылы Зенд ... хан ... ... Бұл ... ... қысқа болып, 1779 жылы Керим ханның өлімінен кейін ішкі тақ талас нәтижесінде ыдырады.
* Кажар хандығы. 1779 жылы ... хан ... соң ... келді. Ол
ХVІІІ ғасырдың аяғында феодалдық Иран еуропалық капиталист мемлекеттердің отаршылдық экспанциясының ... ... ... ... ... ... ... үстем таптарға қарсы күресті. Осы күресте Иран халқына ... ... көп ... ... 1925 жылы ... ... Реза хан ... жасап, билікке келіп, Кажар әулеті құлатылды.
* Пехлеви әулеті. Реза хан 1925 жылы ... ... соң ... ... ... Реза хан монархиялық Иранды тоталитарлық жүйедегі осы заманғы диктатуралық мемлекетке айналдырып, халықты саясаттан, қоғамдық ұйымдардан, мәдени іс-шаралардан аулақ ... ... ... етіп ... 1978 жылы ... ... ... толқулар болып, шах өршіген көтерілісті баса алмаған соң 1979 жылы 16-шы қаңтарда Ираннан түпкілікті кетеді.
* Иран Ислам ... Имам ... ... тарапынан 1979
жылы 12-ақпанда ескі жүйе (режим) құлатылып, дүниеге келді. 1979 жылдың 1-сәуірінде бүкілхалықтық ... ... Иран ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпараттық терроризм және қауіпсіздік6 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
60-жылдардың екінші жартысында қазақстан дамуында болған өзгерістер36 бет
XX-XXI ғасырдың суда, әуеде, жер бетінде болған ірі зілзалалары14 бет
«Гидродинамикалық соққы толқыны пайда болған кезде алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру»10 бет
«Қазақ» қайдан пайда болған?12 бет
Агротехника сапасыз болғанда топырақты суарудан соң күтіп-баптау20 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет
Атлантида ол қандай болған?6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь