Шағын және орта бизнесті несиелеу

Кіріспе

I. Шағын және орта бизнесті несиелеудің мәні мен ерекшелігі

1.1. Шағын және орта бизнесті несиелендірудің экономикалық мәні ... ... ... ... .. 5
1.2. Шағын және орта бизнесті несиелендірудің ерекшеліктер ... ... ... ... ... ... ... 10 II. Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді талдау

2.1. Шағын және орта бизнесті несиелендіру жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ..21
2.2.Шағын және орта бизнесті «Даму» қоры бағдарламасы негізінде несиелендіруді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32


Қорытынды

Әдеби оқулықтар тізімі

Қосымша
Кез-келген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық жағдайының тұрақты дамуына, ең алдымен мемлекет тарапынан қабылданған және жүзеге асырылған реформалар нәтижесінде қол жеткізуге болады. Отандық тәжирибе көрсетіп отырғандай, ел экономикасының дамуы тәуелсіздікке қол жеткізіп, бүгінгі күнге дейін атқарылған жұмыстың нәтижесін көрсетеді.
Кез-келген қоғамда қаржы несие жүйесі экономиканың дамуы мен нығаюының негізі болып табылады. Нарықтық экономика жолын ұстанған Қазақстанда шағын және орта бизнесті (ШОБ) несиелендіруді дамыту, қазіргі таңда жүргізіліп отырған экономикалық реформаның басым бағыттарының бірі болып табылады. Сондықтан елімізде шағын және орта бизнестің даму барысына кедергі келтірмей, керісінше даму барысына ықпал ететін икемді қаржы-несие жүйесін қалыптастыру өзекті мәселелердің қатырында болып отыр. Осы тұста мемлекеттің атқаратын рөлі зор. Нарықтық экономикалы елдерде мемлекет экономикаға, шаруашылық жүргізуші субъектілердің іс-қызмет барысына заң кесімдері, салықтар, несиелер тәрізді құралдар арқылы араласады. Шағын және орта бизнесті (ШОБ) несиелендірудің өзектілігі - бұл өз кезегінде, ел экономикасының дамуына, ЖІӨ ұлғаюына, шағын бизнес субъектілері мен әртүрлі қаржы ұйымдары, екінші деңгейлі банктер арасында нарықтық қарым- қатнастың нығаюына әкеледі. Шағын және орта бизнес, макро экономикалық деңгейде көптеген мәселелерді шешеді. Айталық, жұмыссыздықтың алдын алады, жаңа жұмыс орнын ашады, жылдан-жылға ЖІӨ қатысты өнім көлемін ұлғайтады, мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдерге өз үлесін қосады т.б.
Шетел қаржы ұйымдарының, шетел банктерінің Қазақстан нарығына қызығушылық тудыруы, ел экономикасының тұрақты дамуын және жаңа жобаларды жүзеге асыруға сеніммен қарайды. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан нарықты экономикаға көшуiнiң өзi, қоғам өмiрiнiң барлық салаларына үлкен өзгерiстер алып келдi. Бүгiнгi күнi шағын және орта бизнестi дамыту үшiн жаңадан көптеген жағдайлар жасалынуда.
Кейбiр кәсiпкерлерде өз бизнесiн ұйымдастыру кезiнде қаражаттың жетiспеушiлiк мәселесi туындап отыр. Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен шешiледi. Сондықтанда, ақшалай қаражаттарға иелiк ететiн инвестициялық қорлар, банктер, мемлекет тәуекелге бел буып, жаңадан iс ұйымдастырушы кәсiпкерлермен бiрiге отырып, олардың тауарларды өндiру мен қызмет көрсетулерiн қаржыландыруы керек. Бұл тұрғыда жеке инвесторлар үшiн жоғары табыс алу мүмкiндiгi тұрса, ал мемлекет үшiн жұмыспен қамтамасыз етiлу немесе жобаның әлеуметтiк мәнi болып табылады.
1. С.Б Макыш Банк ісі «Банктік несиелеу және несиелік қабілетті бағалау (241-259) Алмата 2006
2.С. Әкімбекова А.С. Баймұхаметова У.А. Жанайдаров Экономикалық теория оқу құралы «Кәсіпкерлікті ұйымдастырудың негізгі формалары» (123-136) Астана-2002
3. Ғ.С. Сейітқасымов АҚША, КРЕДИТ, БАНКТЕР «несиенің қажеттілігіжәне мәні»(107-122) Алматы 2006
4. Бохаев .Д Шағын және орта бизнес түсінігі және несиелендірудің теориялық мәні мен мағынасы ЭКОНОМИКА НЕГІЗДЕРІ -2007 № 3 –Б.( 30-32)
5.Дүкенбаев Е. Кәсіпкерлік күні туды АКИКАТ -2000 –C №12 (21-28)
Ізбасарова.Л Қазақстандағы экономикалық саясаттың кезеңдік сипаты және оның шағын бизнеске әсері «Саясат» 2007-№3 (60-63)
6.Мейірбеков Б. Елдегі жеке кәсіпкерлікті дамыту жолдары ХАБАРШЫ ЭС.-2004-C. №1 135Б
7.Cool4Student.ru © 2009 « Бүгінгі күні ең маңызды сұрақтар шағын бизнес»
8. Ергалиев.Т.Н. «Государство и бизнес в 21-веке» Алматы-2004.
9.Жексембаева. Т. «Развитие открытой рыночной экономики Казахстана» Алматы-2004.
10.Туржанов.С. «МСБ: проблемы развития и поиск решений» Алматы-2005.
11. Кушумбаева.М.К. «Государственное регулирование экономики» Караганда-2003.
12. Мамыров.Н.,Ихдаханов.Ж. «Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана» Алматы-1999.
13.www.fund-damu.kz «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры «Даму-Аймақтар» бағдарламасы бойынша орналастырған қаражатты екінші деңгейлі банктердің игеруі Алматы. 19.03.2009ж

14.www.fund-damu.kz
Қаражатты екінші деңгейдегі банктерге келісіп орналастыру Бағдарламасы бойынша аралық игеру қорытындысы
Алматы қ. 24.07.08ж.
15.www.fund-damu.kz ШОКС жобаларын қаражатты екінші деңгейдегі банктерге келісіп орналастыру Бағдарламасының I траншы шеңберінде қаржыландырудың аралық қорытындысы Алматы. 01.10.2008
16.www.fund-damu.kz Қаражатты екінші деңгейдегі банктерге келісіп орналастыру Бағдарламасының II траншы шеңберінде игерілгені жөніндегі аралық қорытынды Алматы. 01.10.2008
17inform.kz Негізгі бет » 2009 » Наурыз » 12 » Ислам қаржыландыру жүйесі
        
        Мазмұны.                                                                                                                                                     ... ... және орта ... ... мәні мен ... ... және орта бизнесті несиелендірудің экономикалық мәні.................. 5                    ... ... және орта ... ... ...                                                                                                            
II. ... ... шағын және орта бизнесті несиелендіруді талдау
2.1. Шағын және орта бизнесті несиелендіру жағдайын талдау..........................21
2.2.Шағын және орта ... қоры ... ... несиелендіруді талдау..............................................................................................32
Қорытынды
Әдеби оқулықтар тізімі
Қосымша
Кіріспе.
Кез-келген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық жағдайының ... ... ең ... ... ... ... және ... асырылған реформалар нәтижесінде қол жеткізуге болады. Отандық тәжирибе көрсетіп ... ел ... ... ... қол ... ... күнге дейін атқарылған жұмыстың нәтижесін көрсетеді.
Кез-келген қоғамда қаржы ... ... ... ... мен нығаюының негізі болып табылады. Нарықтық экономика жолын ұстанған Қазақстанда шағын және орта бизнесті (ШОБ) несиелендіруді ... ... ... ... ... экономикалық реформаның басым бағыттарының бірі болып табылады. Сондықтан елімізде шағын және орта бизнестің даму барысына кедергі келтірмей, керісінше даму ... ... ... ... ... ... қалыптастыру өзекті мәселелердің қатырында болып отыр. Осы ... ... ... рөлі зор. ... ... елдерде мемлекет экономикаға, шаруашылық жүргізуші субъектілердің іс-қызмет ... заң ... ... ... ... ... арқылы араласады. Шағын және орта бизнесті (ШОБ) несиелендірудің өзектілігі - бұл өз кезегінде, ел ... ... ЖІӨ ... ... ... субъектілері мен әртүрлі қаржы ұйымдары, екінші деңгейлі банктер арасында нарықтық қарым- ... ... ... және орта бизнес, макро экономикалық деңгейде көптеген мәселелерді шешеді. Айталық, жұмыссыздықтың алдын алады, жаңа жұмыс орнын ... ... ЖІӨ ... өнім ... ... мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдерге өз үлесін қосады т.б.
Шетел қаржы ұйымдарының, шетел банктерінің Қазақстан ... ... ... ел ... ... дамуын және жаңа жобаларды жүзеге асыруға сеніммен қарайды. Елiмiздiң ... ... ... ... ... өзi, ... өмiрiнiң барлық салаларына үлкен өзгерiстер алып келдi. Бүгiнгi күнi шағын және орта бизнестi дамыту үшiн жаңадан ... ... ... ... ... өз ... ұйымдастыру кезiнде қаражаттың жетiспеушiлiк мәселесi туындап отыр. Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен ... ... ... ... ... ... ... қорлар, банктер, мемлекет тәуекелге бел буып, жаңадан iс ұйымдастырушы кәсiпкерлермен ... ... ... ... өндiру мен қызмет көрсетулерiн қаржыландыруы керек. Бұл тұрғыда жеке инвесторлар үшiн жоғары табыс алу ... ... ал ... үшiн ... ... ... ... жобаның әлеуметтiк мәнi болып табылады.
Бүгінгі таңда халық шаруашылығы саласындағы банк жүйесiнiң экономиканы дамытуда алар орны ... ... ... ... және орта бизнестi несиелеуде қызығушылық бiлдiруi.
Тиімді нарықтық экономиканы құруда шағын және орта ... мәні оның ... ... ... мен ... жәрдемдесетін
құрылымдық фактор ретіндегі орны мен рөлімен анықталады. Шағын және орта бизнесті несиелеудің негізгі функциялары - бұл ... ... ... ... өнім мен ... қамтамасыз ету, жұмыспен қамтылу мәселесін шешудегі жәрдем. Бұндай мәселелердің оңтайлы шешілуі ауыспалы кезеңде орын алатын ... ... ... ... таңда республикамызда экономиканы қайта құру жолында оның негізі болып табылатын кәсіпкерлік қатынастарды дамытып, жандандыру күн ... ... ... ... ... ... - ... экономиканы дамытудың кепілі. Сондықтан да кәсіпкерлік төңірегіндегі көптеген ... ... ... аса ... дәлелдейді. Оның негізгі маңыздылығын ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында: деп аталынғандығы айқындайды. Сондықтан, шағын бизнесті ... ... ... ... ... жатқан саясатының стратегиялық мәселесі болып табылады. Кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің ... күші деп ... ... ... ... ... ... бизнес дамыған нарықтық шаруышылықтың бөлінбес бір элементі болып табылады. Шағын бизнес халықтың әл-ауқатын ... ... жаңа ... ... орындарының ашылуын құру сияқты дәйекті мәселелер оның ... ... және ... ... ... бөлігі деп қарастыруға негіз береді.
Сондықтан, бұл жұмыстың негізгі мақсаты - ... ... ... және орта бизнесті несиелеуді дамыту сипаты мен ... және оны ... ... ... ... табылады, яғни оның даму үрдістерін және проблемаларын айқындау және оған ... ... ... ... ... ... табылады.
Менім диплом жұмысым Қазақстандағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді ... ... ... арналған. Бұл тақырыпты таңдап алған себебім, Шағын және орта бизнес, нарықтық ... ... әрі ... ... бірі. Олар экономиканы басқарудың жалпы мақсатына жетуді қамтамасыз ететін, ... ... ... ... ... ... негізгі үш бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімде - шағын және орта бизнесті ... мәні мен ... ... ... ... - Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіру жағдайын талдау
Үшінші бөлімде - Қазақстан ... ... және орта ... ... жетілдіру
I. Шағын және орта бизнесті несиелеудің мәні мен ерекшелігі
1.1.Шағын және орта бизнесті несиелендірудің экономикалық мәні.
Өз тәуелсіздігімізді алғанымызға 17 ... ... ... ... ... әлемдік принциптерін енгізіп, онда маңызды орынға ие болды. Оған дәлел ретінде экономикамыздың даму ... ... ... ... ... өз ... ... тұрған мәселелер баршылық. Солардың бірі ретінде кіші және орта бизнестегі ... ... ... ... ... ... және орта ... Республиканың әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуының маңызды факторы болып саналады. Шағын және орта бизнестің субъектілерінің дамуы көптеген мәселелерді шешуге ... ... Атап ... ... ... ... жаңа ... орындарының пайда болуы, экономиканың көтерілуі, инновациялық технологияларды ынталандыру және тағы басқа. ... да кіші және орта ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуі өте маңызды.
Шағын және орта бизнес - бұл шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... негізделген қаржы қорларының ... ... ... ... ... және ... жоғарғы үлесімен жанасатын, ... алу ... ... ... ... қозғалысқа келтіретін және ... ... ... пен басқару процесіне жеке қатысуын талап ететін, ... өзі ... және ... өзі ... ... ... және орта бизнес нарық коньюктурасы оперативті ескере, нарықтық экономикаға құрылымдық икемділікті береді. Ол шағын және орта фирма ... ... ... қаржылық және өндірістік ресурстардың белгілі бөлігін мобилизациялайды. Шағын және орта ... ... ... ... ірі ... монополизіміне қарсы тұратын нақты нарықтық экономиканы құруға ... рөл ... және орта ... ... ... ... қарамастан, дамуда. Шағын және орта кәсіпкерлік әлеуметтік белгіленген нарықтық шаруашылық жағдайында қоғамдық ... ... ... қатысушысы болып табылады. Кәсіпкерлерді шаруашылық субьектілерін деп айтсақ болады.
Шағын және орта кәсіпкерліктің сыртқы ортасының ... ... бар. Яғни бұл ... шағын және орта бизнестің құрылуы мен іске асуына әсерін тигізетін элементтер жиынтығы. Осы ... ... ... ... ... ... ... соңғы элементі ретінде бірқалыптылық, толықтылық жүзеге асырушылықты сипаттуы мүмкін, ал заңдылықтың ... ... іске ... ... ... кіші ... ... ортасының негативті факторы болып табылады.Сыртқы орта элементтерінің ... 5 ... ... ... ... топ шағын және орта бизнес үшін аса маңызды нарықтың жиынтығын құрайды: ресурстық (өндіріс құралы,ақпарат,жұмыс күші,қаржы) және өткізушілік. ... ... ... кәсіпкерлікке аса маңызды нарықтық институттар(мемлекеттік және қаржылық несиелік) және агенттерді (шағын және орта бизнес) ... ... ... құқықтық, әлеуметтік-мәдени және саяси блоктарды кіргіземіз. Төртінші топ басқа әлеуметтік-экономикалық процестермен құбылыстардан экономикалық коньюктура, ... ... ... ... ... құрылымы және т.б тұрады. Ерекше топқа тағы да бір сытқы ортаның элементін ... және орта ... ... ... ... ... және орта ... сыртқы ортасы, мемлекеттік экономикалық құрылымдарға қарағанда анықсыздығымен ... Бұл ... ... және орта ... қызметі локалды нарықта көрсетіледі, және ірі компаниялар нарықтағы қызметтерімен салыстырғанда едәуір белгісіз және ... ... ... ... ... ... ортаның ерекшелігі шағын және орта ... ... ... ... ірі бизнестен, қаржы-несие институттарынан обьективті бағынышты ролімен байланысты. ... ... ... тез ... яғни ... және орта ... айналасындағы өзгерістердің жылдам өтуі және кәсіпкердің бұл қиындылықтарға мән беру мүмкіндігі.
Шағын және орта ... ... ... ... ... жариялаған кезде-ақ құрылған еді. 1992 ... ... " Жеке ... ... және ... " ... заңы қабылданды - 1995 жылдың 2 мамырда ҚР Президентінің " ... ... ... " ... ... ... ҚР ... келесідей Жарлықтары қабылданды: 1996 жылдың 14 шілдесінде " Кәсіпкерлік қызметінің ... ... ... ... ... ... ... " туралы 1997 жылы жазда " Шағын және орта ... ... ... " және " ... ... " ... заңдары шығарылды.
Шағын бизнес ерекше орын алып мемлекеттің экономикалық дамуына көп ... ... Олар ... ... ие:
1) ... ... бір салада тоқтап қалмай экономиканың барлық салаларын ...
2) Ірі ... ... ... және ... ... жүзеге асқанымен табысының аз болып тәуекел болғандықтан айналыспайтын салаларда өз мүмкіндіктерін қолдану;
3) Ірі ... ... ... ... жүргізілуге мүмкіншілігі әлде қайда көп болса да күрделі басқару пирамидалары себебінен инновациялық процесс баяу ... ... да ірі ... ... орта әсеріне икемсіз болып келеді. Ал шағын инновациялық фирмалар сыртқы ... тез ... ... ... ... ... ... өзгертуге қабілетті;
4) Шағын фирмалар ірі компанияларға ... ... ... ... ... ... ... пен өнеркәсіпте жылдам енгізеді.
АҚШ-тың Ұлттық ғылыми қорының зерттеулері бойынша ірі компанияларға қарағанда ... ... 2,5 есе көп ... ашады, өнеркәсіптегі инновациялардың 50%-ы шағын кәсіпкерлік саласымен жасалынған, ал соңғы өнеркәсіпке енгізу процесі шағын кәсіпкерлікте 1 жылға ертерек іске ... ... бәрі ... ... ... маңыздылығын арттыра түседі.
Кәсіпорынның көбісі Алматы, Астана, Шығыс Қазақстан және Қарағандыда шоғырланған. Ал енді осы ... алу ... ... ... ... несиелері көбіненсе сауда, өндіріс және ауыл шаруашылығында шоғырланған.
Екінші деңгейлі банктердің Қазақстан экономикасын несиелеудегі ролі мен маңызы бүгінгі таңда өте ... Олар ... ... қарқынды дамып келе жатқан кезеңінде экономиканың барлық салаларын несиелеп, экономика дамуына өз үлестерін қосуда. ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасының экономикасының жетілуіне нaқrы өз үлесiн қocy;
- Экономикадағы несиелеу саясатын жетілдіру арқылы азаматтарға, клиенттерге жоғарғы деңгейде несиелік ... ... ... ... ... несиелік саясат арқылы Қазақстан Республикасының нарықтық инфрақұрылымының өсуіне өз үлесін ... ... ... ... ... ... ... белсендi қатысу;
- Халықаралық қaржылай институттар мен Қазақстан халқының Қазақстандағы банк жүйесiне деген ceнiмiн арттыру.
Экономикалық категория ретінде, несие - ... мен ... ... және ... ... ... ... және бірлестіктер, сондай-ақ халық арасындағы несие қорын құру және оларды қайтарылу, пайыз төлеу шартында белгілі бір мерзімге уақытша ... беру ... ... ... ... ... ... Несиенің елдегі ақша айналымын реттеудегі, заңды және жеке тұлғаларға әр түрлі қызметтер көрсету барысындағы қалыптасатын экономикалық қатынастарды да ... ... ... ... ... қатынастар екі жақты сипатқа ие және шаруашылық субъектілері үшін де, сондай-ақ несие ... үшін де ... ...
Несиенің экономикадағы орыны мен ролі, оның атқаратын ... ... ... несие экономикалық категория ретінде төмендегідей қызметтерді атқарады.
- қайта бөлу
- ... ... ... айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыру
- капиталдың шоғырлануын жеделдету
ғылыми-техникалық проггресті жеделдету.
Сонымен ... ... ... мен аса маңыздылығына байланысты жүргізілген зерттеулерге сай, несие - нарықтық экономиканың тiperi ретiнде, экономикалық дамудың ажырамас элементiн бiлдiредi. Оны ... ... ... ... ... те, ... те, сандай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады. Несиенiң ... ... ... ... ... емес ... айырбас сферасынан iздеу қажет. Тауар айырбастау - бұл тауардың бiр қолдан екiншi қолға өтyiн ... ... ... де, ... ... ... несиеге байланысты қaтынас туындайды. Қарыз алушы - бұл несиенің алушы және оны қайтаруға мiндеттi, несиелік қатынастың екiншi жағы. Борышқор және ... ... бip ... ... ... ... де, олардың түсініктеpi әртүрлi. Мысалға, кәсiпорын немесе жеке ... ... ... ... т.б. байланысты төлемдерi кешiгyi мүмкін, бiрақ, бұл жерде ешқандай да ... ... ... ... бұл тек қана ... қатынасты емес, сондай-ақ адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш - бұл өте ... ... Ал, ... ... - бұл ... қаражатқа деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз берушi және қарыз алушымен қатар ... ... ... ... объектi де жатады. Беру объектiсi - бұл құнның ерекше бөлiгi, яғни қарызға берiлген ... ... ... - ... ... ... ... бiр жағы. Қарыз берушi - бұл уақытша пайдалануға қарыз берушi субъектiлер болып ... ... ... ... ... емес мекемелер, мемлекет, шарушылық субъектiлерi және халық жатады.
Несиенiң негiзгi eкi формасы бар: коммерциялық несие жене банктiк несие болады. Бұл eкi ... ... ... ... ... ... ... динамикасы, процент мелшерi жене қызмет ету аясы бойынша ажыратьлады.
Коммерциялық несие көбінесе ауыл шарушылығында қолданылады. Азық - түлік ... ... ... ... ... - ... май ... тұқымды, минералды тыңайтқыштарды және өсімдікті қорғайтын құралдарды тауарлық несие ... ... ... Республикасы Азаматтық Кодексіне сәйкес коммерциялық несие ұғымы аванс түрінде берілетін несиені, тауарлардың, жұмыстың және қызмет көрсетулердің алдын-ала төлемін ... ... ... ... ... ... ... банк несиесімен әрдайым аралас болады.
Банктiк несие - бұл ... ... ... ... ... ... берiлетiн нecиeнi бiлдiредi.
Банктiк несие - бұл экономикадағы кеңiнен тapaғaн несиелі қатынастардың формасы болып табылады. Банктiк несие бойынша несиелiк қатынастың ... ... шарт ... ... ... ... банктердің несие үшін пайыз мөлшерін белгілеулдегі ескеретін басты факторларына мыналар жатқызуға болады.
-орталық ... ... ... ... ... ... бойынша белгіленетін пайыздың базалық мөлшері,
-банкаралық несие бойынша орташа пайыз мөлшері,
-өз клиентеріне депозиттік шоттар бойынша төлейтін орташа пайыз мөлшері.
Несие қарыз ... тек ... ... қарастырылған мақсаттары үшін беріледі. Және несие қарыз алушының заң тұрғысынан құқық қабілеттілігі болған жағдайда, несиені өтей ... ... және ... ... ... ... ғана ... Несие келісімшартының шарттары әрбір қарыз алушыға жеке анықталады. Банк ... ... ... ... ... ... ... және сапалық өзгерістерге ұшырады. Қазақстанда мұндай несиені тек банктік қаржы-несие мекемелері ғана ... ... ... ... оны ... ... да, ... серіктестіктері де, несие кооперативтері де, микронесие ұйымдары да және т.б. беріледі. Алайда, бұл осы ... ... ... ... ... - ақ, ... ... құрылымы да өзгереді. Акционерлік қоғамдардан, компаниялардан, фирмалардан және халықтан өзге үкімет те, ... де, ... ... және т.б. алады.
Басқаша айтқанда, несие банктік және басқа да мекемелердің жиынтығын - несиелік операцияларды жүзеге асыру және олардың ... ... ... ... ... ... қатынастарды ұйымдастыруда: банктік және банктік емес институттар шеңберінде екі жүйені бөліп қарастырады. Соған сәйкес несие екі ... ... ... ... және ... несие-қаржы мекемелері.
Банктердің несиелік қызметтерінің маңызды бағыттарының біріне кәсіпкерлікті ... ... ... деп ... ... ... өнім шығаратын және қызмет көрсететін кез келген кәсіпорындарын ... ... ... ... - ... ... өзге ... тұлға болып табылатын банктің клиенттеріне несие беруді ... ... ... мынадай екі қызмет атқарады:
1) макроэкономикалық - елдің экономикасын инвестициялауға ... ... ... ... ... - ... табыстылығы мен тұрақтылығын ... ... ... ... табысты алу.
Кәсіпкерлікке берілетін несие түрлері мыналар:
Овердраф, Маусымдық несие, ... ... , ... ... Инновациялық, Вексельдік несие, Рамбурстық несие, ... ... , ... ... Форфейтингтік несие, Факторингтік несие, ... ... ... ... - келісілген лимит шегінде белгілі бір уақыт ... ... ... ... ... ... несиелік мекеменің оған берген заңды ... ... ... ... ... жаңартылған және жаңартылмайтын түрлері болады. Жаңартылмайтын ... желі ... ... несиені беріп және оны өтегеннен кейін банк пен ... ... ... - қатынас аяқталады. Жаңартылатын несиелік желісі ... ... ... ... түрде қарыздың белгілеген ... ... ... және ... ... желі, сол сияқты, мақсаттада ... ... ... ... ... желі клиенттің бір конракт төңірегінде белгілі бір ... ... ... үшін ... ... ... ... оның кеңеюi процесiнде алатын ролi орасан. Ол негiзгi қорларға (үй, ғимарат) қаражат көзi ретiнде жаңа технологиялар ендiру, өндiрiстi жаңа ... ... ... ... орны ерекше. Несиенi осы сұраныстар бойынша пайдалану бюджеттен қайтарылымсыз қаржыландырудан бiршама ... ... ... ... ... ... ... ол қаражаттарды басқа да мақсаттарға жұмсаулары мүмкiн, өйткенi ол сұраусыз ... ... Ал, ... бiр ... алынған несие тек сол мақсатқа қолданылуы керек, басқа жаққа жұмсау тiптен ойдан да шығарылуы ... Және ... ... ... ... де, қайтаруды өз уақытынан кешiктiрсе ол үшiн проценттер төлеуi керек.
1.2 Шағын және орта бизнесті несиелендірудің ерекшеліктері.
Шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... көптеген дамыған мемлекеттерінің ЖІӨ-нің негізгі бөлігін қалыптастырады. ... ... ... және ... ... өнеркәсібі дамыған елдерінде шағын және орта ... ... ... 70 ... дейін келеді. Осы елдерде, шағын және орта бизнес, іскерлік өмірдің ... ... және ... ... ретінде шаруашылықтың нарық жүйесінің нағыз негізі болып табылады және ... орта ... ... ... ... ... - экономикалық өсу қарқындарын, жалпы ұлттық өнімнің құрылымен сапасын анықтайтын ... ... ... Дамыған елдерде шағын бизнестің үлесіне ЖҰӨ-нің 60-70 % -ын ... ... ... ... ... ... ... қызметін бар күшімен қолдап отырады.
Шағын кәсіпкерлік нарық коньюктураның ... ... ... жауап беру арқылы нарық экономикаға ... ... ... ... ... ... ... ортаның қалыптасуына өз үлесін қосады. Бүгінгі күні әлемде ... ... ... жоқ. ... ... профессор Роберт Хизрич кәсіпкерлікті құны бар жаңашылдықты ... ... ... ал ... бұған барлық қажетті уақыт пен күшті салып, ... ... және ... тәуекелді өзіне жүктеп алып, нәтижесінде пайдасына ақшамен қанағатты ... адам ... ... ... ... экономиканың шаруашылықтың нарықтық ... өтуі ... ... бастап шағын бизнестің тұрақтандыруы экономиканың ... ... ... ... бірі ... ... Сонда кәсіпкерлік тап экономикалық қатынастарының дербес субьекті ретінде нарықтың ... ... ... ретінде шығады.
ҚР-да кәсіпкерліктің дамуымен байланысты бірқатар заң ... ... ... Бұл ... жұмыспен қамтуын көтеру, бәсекені дамыту, экономиканың перспективті саласында оның ... ... ... орта ... құру мақсатында шағын және орта бизнесті мемлекеттік тарапынан ... мен ... ... ретінде бола алады.
Банктердiң тәжiрiбесiнде ... ... ... ... ... ... ... банкте пайдаланылатын несиелеу механизмiнiң элементтерi несиелiк операциялардың сапалы сипатын бере отырып, олардың жүзеге асырылу техникасын бiлдiредi. несиелеу алғышарттары ... ... ... ... ... ... келiсiм шарт жасау және несие беру;
несиелiк мәмiленiң орындалуына бақылау жасау.
Қарыз алушыларға несие беру ... ... ... ж. және ... ж. ҚР ... заң күшi бар жарлықтарын басшалылыққа алады. Несиелер төлем қабiлетi бар қарыз алушыларға несиенi қайтарудың нақты көздерiнiң және тұрақты қамтамасыз ету ... бар ... ... ... алғышарт. Банкке келiп түскен несиеге деген өтiнiштi ... Кез ... ... ... ... басталады. Мұндай құжаттарда қарыз алушы мен сұралатын несие туралы ... ... ... ... түрi, мерзiмi, мүмкiн болар қамтамасыз ету мүлкi көрсетiледi. Банктiң қоятын талаптарына байланысты ... ... яғни ... ... ... ... құжаттар берiледi. Клиенттердiң әртүрлi топтары үшiн әртүрлi құжаттар пакетi әзiрленуi мүмкiн. Мысал ретiндегi құжаттар пакетiнiң құрамына жататындар: ... ... ... ... алу ... ... куәлiктерiнiң немесе патенттерiнiң, нотариалды куәландырылған жердi пайдалануға құқығын куәландыратын құжаттар, азаматтардың тілқұжаттары және клиенттiң несие алуға құқығын ... ... да ... көшiрмелерi;
2)
Қарыз алушының соңғы екi жылдағы балансы жёне оған қосымша мәлiметтер;
3)
Несиеленетiн жобаның рентабельдiлiк деңгейiн және несиенiң қайтарылу ... ... ... - ... негiздеме;
4)
Несиеленетiн мәмiлелердi растайтын келiсiм шарттар көшiрмелерi (материалдық құндылықтарды жабдықтауға және сатуға арналған шарттар, тауарлы ... ... ... көшiрмелерi);
5)
Басқа банктерден алған несиелер туралы мәлiметтер (шоттар бойынша ... ету ... ... ... мүлiкке қарыз алуышының меншiк құқығын растайтын құжаттар;
7)
Несиенi қайтаруға байланысты мiндеттеменi куәландыратын ... ... ... яғни ... есептер және басқа да құжаттары жоқ кәсiпорынның және ... ... да ... ... ... ... банк қарыз алушыдан несиенi қайтаруын қамтамасыз ететiн басқа да құжаттар мен мәлiметтердi талап ете алады. Сонымен қатар, ... ... ... ... болатын қарыз алушылар үшiн кейбiр құжаттар тiзiмi қысқаруы мүмкiн. Қарыз алушы ... ... ... ... ... ... банк несиелеудегi оның мүмкiндiгiн алдын-ала бағалау үшiн есеп карточкасын ... ... Онда - ... ... мен ... ... өкiлiнiң аты-жөнi; Қызмет және меншiк түрi; клиенттiң заңды мекен жайы; есеп ... және ... шот ... ... аты және ... ... ... ол сұрайтын несиенiң мақсаты, сомасы және мерзiмi; соңғы есептiк күнге берiлген баланс құрылымы және басқа да көрсеткiштер ... ... ... ... талдау барасында банк қарыз алушының алған ссудасын қайтару қабiлетiн бағалау кезiнде, шешiм қабылдау үшiн аса маңызы бар. Бағалау техника-экономикалық есеп ... ... ... ... ... ...
Қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл қарыз алушының өзінің қарыздық міндеттемелері бойынша толық және уақытында есеп айырысу ... ... ... қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға беретін ... ... ... ... (жеке) тәуекелдерінің дәрежесін көрсетеді. Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік операцияларға байланысты мүмкін болар тәуекелдерді есепке алу ... ... ... ... ... және ... ... мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік тәжірибе қарыз алушының несиелік қабілетінің мынадай критерийлерін бөліп ... ... ... ... ... ... алу ... ағымдағы қызметі барысында қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі), капиталы, несиенің қамтамасыз етілуі, несиелік мәміле ... ... ... ... ... ... ... негізі, банк стандарты мен қадағалау ұйымдарына несиенің сипатының дәл келуі).
Қарыз алушының ... ... ... оның ... ... баға ... сипаттайды. Қаржылық жағдайына баға беруде клиенттің қаржылық құжаттары қолданылады.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның мынадай төлем қабілетінен байланысты:
1)шаруашылық шарттарына ... ... ... ... қанағаттандыру;
2) несиені қайтару;
3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) бюджетке төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық ... ... ... ол ... ... бойынша есеп айырыса алады.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін ... ... ... ... ... ... ... жылдық бухгалтерлік есеп формалары қызмет етеді; "Кәсіпорын балансы" (№1 форма); "Қаржы нәтижелері және оларды пайдалану туралы есебі" (№2 форма); ... ... ... бет (№3 ... ... ҚР ... есеп формасы "Кәсіпорынның (ұйымның) қаржылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы ... (№1 - Ф - ... - ... ... және ... ... ... өнімінің (жұмыстар, қызмет) кеткен шығындары туралы есебі" (№5-3-мерзімді - тоқсандық- жылдық формалары).
Отандық банктік тәжірибеде қарыз алушының компаниялардың ... ... ... мынадай қаржылық коэффициенттердің төрт тобы пайдаланылады:
- өтімділік коэффициенті;
- қаражат көздерін тиімді басқаруды талдауға арналған ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігін талдауға арналған айналымдылық коэффициенттер;
- заңдалылық коэффициенттер.
Осы көрсеткіштердің есептелу алгоритміне тоқталайық.
1. Өтімділік ... ... өзі екі ... ... анықталады:
- ағымдағы өтімділік коэффициенті;
- тез өтімділік коэффициенті.
Мұндағы ағымдағы активтерге кассадағы және банктік ... ... ... таза ... тауарлы-материалды қорлар, өзге ағымдағы активтер (алдағы уақыт шығыстары, өтімділігі жоғары бағалы қағаздарға жұмсалымдар және т.с.с). Дебиторлық таза қарыз дебиторлық қарыз ... ... ... ... арналған резервті шегеру арқылы анықталады. Тауарлы-материалды қорлардың да айналым мерзімі 1 жылдан аспауға тиіс.
Ағымдағы пассивтерге қысқа мерзімді ссудалар, жабдықтаушылардың, ... ... ... ... қарыздары, өзге ағымдағы міндеттемелер жатады.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті бұрынғы өтеу ... ... ... Бұл коэффициент ағымдағы міндеттемелердің ағымдағы активтермен қаншалықты ... ... ... Бұл ... мәні ... 1,20-ға дейінгі аралықта болуға тиіс. Егер оның мәні 1,20-дан ... ... онда ... ... (ТМҚ) ... қаражаттар айналысының бәсеңдеуін немесе дебиторлық қарыздың жоғары болуын көрсетеді. Ал оның ... ... ... ... төлем қабілетсіздігін баяндайды.
Жалпы бұл көрсеткіш мәнінің жоғары болуы, қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын білдіреді.
Дүниежүізілік банктік тәжірибеде бұл көрсеткіштің нормативтік мәні клиенттердің ... ... әр ... ... келуі мүмкін:
I, II, III класс үшін - 2,0;
IV класс үшін -- ... ... үшін - ... ... тауарлы-материалды қорларды (ТМҚ) тез арада сату мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді өтеу мүмкіндігін бағалауға көмектеседі.
Аталған коэффициенттің мәнінің 0,4-тен 0,6-ға дейінгі аралықта болғаны дұрыс. Бөлшек сауда компанияларында оның мәні 0,3-тен 0,4 ... ... ... Оның ... ... болуы дебиторлық қарыздардың өсуінен туындайды.
2. Қаражат көздерін тиімді басқаруды талдауға арналған қаржылық тәуелділік ... ... ... талдау қарыз алушының меншікті капиталының қамтамасыз ету дәрежесіне және оның ... ... ... жалпы тәуелділігіне баға беруге мүмкіндік жасайды. Аталған көрсеткіш коэффициенттеріне мыналар жатады:
- міндеттеменің активке қатынасы;
- міндеттеменің капиталға қатынасы.
Осы және ... ... ... ... ... берешек (қысқа және ұзақ мерзімді), жабдықтаушыларға, бюджетке және т.с.с.берешек орташа қарыздары пайдаланылады.
Бұл коэффициент жалпы қарызбен меншікті капиталдың шекті ... ... ... ... 2,0 тең ... онда ... қарыздың 2 теңгесіне меншікті капиталдың 1 теңгесі келеді дегенді білдіреді немесе ол активтердің 67%-ы қарыздың есебінен және 33%-ы ... ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіштің нормативтік мәні клиенттердің классына қарай әр түрлі болып келуі мүмкін:
I класс -- ... ... ... үшін -- ... ... үшін ... ... 1,75
VI класс үшін - 2,00.
3) Компанияның ресурстарын пайдалану тиімділігін талдауға арналған айналымдылық коэффициенттер. Оларда ... ... ... ... ... ұзақтылығы (күнмен);
-- кредиторлық қарыздың айналымдылық ұзақтылығы (күнмен);
-- ... ... ... ... ... ... мерзімі ұзақ болған сайын оны қайтармау тәуекелі туындайды. Сондықтан бұл көрсеткішті талдағанда әрбір заңды және жеке ... ... ... ... ... мен ... оның ... болу себептері мен қайтарылу жағдайына басты назар аудару қажет. Сонымен қатар дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... оның үлесі жоғары болса соғұрлым компанияның активтері өтімсіз). Талдау барысында дебиторлық қарыздың құрамындағы күмәнді және үмітсіз қарыздардың үлесін анықтау арқылы, оның ... ... ... (қаншалықты оларды үлесі жоғары болса, соншалықты компанияның өтімділігі төмендейді). Дебиторлық қарызды ... ... ... ірі ... ... ... ... (төлем тапсырмасын, тауарлы көлік жүк-құжаттары және т.с.с) пайдалану қажет.
Кредиторлық қарыздың айналымдылық есептеу дебиторлық ... ... ... Бұл ... ... қарыздың ұзақтығы мен кредиторлық қарыздың ұзақтығын өзара салыстыру арқылы компанияның ақшалай қаражаттарының түсуі мен жұмсалуының ... ... ... ... ... мәні ... ТМҚ-ның артқанын, яғни сұраныстың азайғандығынан қоймада тауарлардың жиналып қалғандығын және оны ... ... ... ... Кейде оның өсуі шикізат пен материалдарға алдағы уақыттары ... ... де ... ... ... Ал оның мәнінің төмендігі, ТМҚ-ның жеткіліксіздігін, оның бизнестің дамуын тежейтіндігін ... ... ... ... ... үшін ... ... жеріне барып, оның қоймасындағы сақталған тауарлардың барлығына көз жеткізген дұрыс.
4) Пайдалылық коэффициенттері,
Бұл көрсеткіш компанияның ... және ... ... ... және ол пайданың әр түрлі нұсқалары мен сатудан түскен түсімге қатынасы арқылы есептеледі.
Мұндай ... ... ... ... пайда нормасы;
- таза пайда нормасы.
Есептелінетін таза пайда нормасы немесе сату ... ... ... аталған көрсеткіштің мәнімен өзара салыстырылады. Бұл көрсеткіштің төмендеуі қарыз алушының бәсекелестік қабілетінің ... ... Ол өз ... оның ... ... ... ... әкеледі.
Несиелік сараптаманың қорытыңдысына қосымша бет ретінде кепіл мүлкін бағалау есебі жүреді. Кепіл затын банкте тәуелсіз бағалаушы іске асырады. ... ... ... ... және ... ... жүзеге асуы мүмкін. Кепіл затын бағалау барысында кепілдік құны анықталады. Сол кепілдік құнынының 70% көлемінен аспайтын ... банк ... ... бере ... Кей жағдайда клиенттің сұрайтын несиесінің сомасы кепіл құнының мөлшерінен асып кетсе, онда банк клиенттен қосымша ... ... ... ... талап етеді.
Үшінші алғышарт. Несиелік келісімшарт жасау және несие беру. Қазіргі несиелеудің басты ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік ... ... ... ... несиелік шарт жасасу үшін несиелеу субъектісімен қатынасқа түседі. Несиелеуге байланысты барлық сұрақтарда банк пен қарыз ... ... ... ... ... екі ... ... міндеттемелерін және жауапкершіліктерін анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
- несиелеу мақсаты және объектісі;
- ... ... ... беру ... және ... шарттары;
- несиені қамтамасыз ету формасы;
- несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
- несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық жағдайын ... үшін ... ... беретін құжаттарының тізімі;
- несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұнын ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде кепіл туралы келісімшарттың орыны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл ... ... ... затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік құқықтар жатады.
Материалдық-заттық мазмұнына ... ... ... ... ... ... ... мүліктерінің кепілі:
■ тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
ә) ... және ... ... ... ... ... ... валюталар), алтыннан жасалған бұйымдар кепілі;
в) басқа да тауарлы-материалдық құндылыктар кепілі; ■ бағалы қағаздар ... ... сол ... ... кепілі;
:: жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека).
2. Мүліктік ... ... ... ... ... ... кұқық кепілі:
:: жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынадай мәселелер қарастырылады:
:: келісімшарт ... ... ... ... ... заты:
:: кепіл берушінің құқықтары мен ... ... ... ... мен міндеттері;
:: талап ету құқықтары;
:: кепілге қойған мүлікті қайта рәсімдеу, басқа мүлік есебінен;
:: ... ... ... бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары мен кепіл затын ауыстыру;
:: тараптардың жауапкершіліктері;
:: ерекше шарттар;
:: ... ... ... шарттар.
:: кепіл туралы келісімшарт жасасушылардың заңды мекен-жайы мен өзге де мәліметтері.
Бұл ... ... шот ашу, ... ... құжаттау тәртібін (қосымша құжаттар толтырылуы мүмкін), ссуданы беру ... ... ... ... және ... ... қамтиды.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу тәсілдері болады. Біріншісі несие клиенттің шотына ... ... ... ... ... ... ... - несие алуға құқығы қосымша қаражаттарға деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске асады. ... - ... бір ... ... ... ... бола ... ол оны алудан бас тартады (мысалға, артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру ... ... ... ... анықталады.
Төртінші алғышарт.Несиелік мониторинг және проблемалық несиемен банктің жұмысы.
Несиелік мониторинг - несиені берген күннен бастап, оны ... ... ... ... және қарыз алушының несиелік қабілетінің өзгерісін үнемі талдап отыруды, несие сапасының төмендеуі немесе несиелік келісімшарттың бұзылуы анықталған жағдайларда ... ... ... ... ... ... жұмысы.
Несиелік мониторингті жүргізуге арналған ақпарат көзіне мыналар ... ... ... ... ... ... ақпарттар;
- қарыз алушыдан алатын ақпараттар;
- өзге көздерден алынатын ақпараттар (жабдықтаушылардан сатып ... өзге ... ... ... ... тұлғалардан және т.б.).
Ақпараттың толықтығына қарай несиелік мониторинг ағымдық және тереңдетілгеи болып бөлінеді.
Ағымдық мониторинг - ай сайын ағымдық мониторинг ... ... ... ... қайтару кестесінің орындалысы шегінде барлық несиелер бойынша жоспарлы түрде қарыз алушының шаруашылық және қаржылық жағдайы туралы жалпы ақпараттарды алу ... ... ... ... ... әр ай сайын несие толық қайтарылғанға дейін жасалады. Ағымдық ... ... ... ... есеп беру ... ... ... несиелік мониторингтің мақсаты - банктің барлық берген несиелер бойынша төлемсіздіктің алдын алу. Мониторинг жүргізуде несиені қайтару кестесі пайдаланылады және оның ... шот ... ... ... ... қадамдарына мыналар жатады:
- қарыз алушының шотындағы ақша қаражаттарының қозғалысына бақылау жасау;
- клиентке ескертулер жасау (несиені төлеу мерзімінен екі үш күн ... ... ... ... ... ... жағдайда жазбаша түрде);
- клиенттің орналасқан жеріне бару (қарыз алушы ... ... ... материалдары негізінде оның қаржылық және шаруашылық жағдайымен танысу және т.б.).
Қарызды қайтару күнінде несиені қайтару кестесі ... ... ... ... ... және ... ... тексеріледі.
Егер қарыздың қайтаруын кешіктіру қарыз алушының уақытша қаржылай қиындықтарына немесе ұмытшақтығына байланысты ... онда ... қағу ... ... Бұл ... ... ... қарыз алушының болашақ іскерлігіне кері әсер ететіндігін ескерткен ... ... ... тексеріп бару барысында несиені қайтармауымен байланысты мүмкін болар мәселелердің барлығын куәландыратын қауіпті белгілер анықталса, онда тереңдетілген мониторинг жүргізіліп, оның ... ... ... жауап ізделінеді:
- қарызды кешіктіру себептері;
- кешіктірілген қарызды қайтару мүмкіндігі;
- ... ... ... ... ... орындау мүмкіндігі. Тереңдетілген мониторинг-ай сайын тереңдетілген мониторинг есебінің түрінде рәсімделетін, несиені қайтару кестесінің ... ... ... ... тыс (кенеттен) немесе қандай да бір алаңдатарлық белгілердің туындауына байланысты қарыз алушының шаруашылық және ... ... ... ... ... ... алу мақсатында жүргізілетін тексеру.
Қарыз алушының несиелік ресурстарды көздеген мақсатқа пайдаланбағаны анықталған жағдайда несие ... ... ... ... ... туралы хабарлама даярлап және оны заң қызметкері тексеріп куәландырады. ... ол ... ... ... ... ... қояды. Несиелік комитет ондай несиелер бойынша қарызы туралы ... ... ... ... ... ... келісімшартта көрсетілген уақытта қайтарылмаған, уақыты кешіктірілген және қосымша келісім берілген несиелер;
::сақтандыру, кепілхат немесе кепілдемемен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және кепілдеме берушілердің банк алдындағы міндеттемелері орындалмағандар;
::несиелерге есептелетін пайыздың несиелік келісімшартта көрсетілген күннен 30 күн өткенге дейін қайтарылмаған ... ... ... қарсы шараларға мыналар жатады:
- қарыз алушының қызметін қайта ... ... ... ... ... ... ... төлеу тәртібін өзгерту.
Отандық банктік тәжірибеде проблемалық несиелерге несиелердің жіктелу ережесіне ... ... ... ... соның ішінде күмәнді және үмітсіз несиелер жатады. Кез келген ... ... ... несиелер басқармасы немесе жұмыс жасау бөлімі ұйымдастырылуы қажет.
Проблемалық несиелермен әрі қарай жұмыс жасау бағытын таңдауда мынадай ... ... ... қарыз алушының Банк алдындағы міндеттемені орындамау ... ... ... пайда болу себептері: дефолтқа итермелеген форс-мажор немесе нарықтағы жағдаяттың теріс өзгерісі, бизнес жоспарындағы жіберілген қателіктер, кәсіпорындағы менеджмент ... ... және ... қарыз алушының іскерлік беделі, несиелік тарихының болуы;
- кепіл мүлкі есебінен несиелік қарызды ... ... ... сауықтандыруға байлансты шаралар жасалған жағдайда қарыз алушының несиелік қарызды толық ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының ағымдағы қаржылық есебі, ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... беруге дайын болуы;
- қарыз алушының қосымша қамтамасыз ету мүлкін банкке ұсынуы. Қысқаша айтқанда, банк үшін ... ... ... аз ... жұмсай отырып, несиелік қарызды қайтаруға мүмкіндік жасайтындығын ескеру қажет.
Қарыз ... ... ... ... ... ... ... несиенің төлем мерзімін ұзарту немесе несиелік ... ... ету ... ... ... ... құрылымындау, яғни несиелік ... ... ... ... ... несиелік ресурсты бөлу жолын ... ... ... ... ... ... ... бір тұлғаға (қарызды аудару) жаңадан несие беру ... ... ... ... Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді талдау
1.2. ҚР-ғы шағын және орта бизнесті несиелендіру ... ... ... ... шағын және орта бизнес маңызды рөл атқарады. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде өндірістік қызметтегі ... және орта ... ... ... ... - 62,2, ... - 71,8, ал Оңтүстік Корейде еңбекке қабілетті халықтың- 64 %. Ұлы Британияда тоқсаныншы ... ... 2,4 млн. ... кәсіпкерлік мекемелері жұмыс істеп келеді( жеке компаниялар санының 96%). Батыста шағын ... ... 40-60%, ал ... - 10%. ... және ... өнеркәсібі салаларында шағын кәсіпкерлікті дамыту жеңілірек. Қазақстан өнеркәсібінде импорт өнімдері анағұрлым маңызды, оның әлсіз дамуынан сауда ... ... ... ... ... өзге елдер экономикасының дамуына көмектеседі.
Нарықтық экономиканың бастапқы сатысында тұрған Қазақстанда, ... ... ... осы ... ... үшін ... ... жедел дамытудың әдістерін жасау керек. Жедел дамудың тежеуші ... ... ... ... мен ... ... болмауы. Бұдан басқа, салықтық жүктеме кәсіпкерлерді өз экономикаларының бөлігін , өз қызметінің көрсеткіштерін ... ... ал бұл ... ... ... шешу үшін ғылыми қызметтерді пайдалануды қиындатады.
Статистика мәліметтеріне сүйсенсек 2007 жылы ЖҰӨ-ге Қазақстанда шағын және орта бизнесі 30,9% -ті ... ... және ... ... ... ... ... бойынша осы сектордың өнім шығару көлемі 2007 жылы қарқыны жоғарлады, 1-ші тоқсанда 350 млрд тенгеге көбейсе, ал 4-ші ... ол 689 млрд ... ... ... Сонымен қатар 2008 жылғы көрсеткіш бұрынғы жылға қарағанда жоғары ... тұр, және де осы жылы ... ... ... ... ол ... көрсеткіштен қауіптің төмендігін көрсетеді. 6 ай ішінде өнім көлемі 3%- ды құраса , ал 8 айда ол 2,5%- ын ғана ... ... ... ... ... ... 2007 ... 3-ші тоқсанан бастап шағын және орта бизнесті несейелендірудің төмендеуі ол сәйкесінше 2-3 айда тікелей өндірістің ... ... ... 2008 жылы қыркүйекте республикада 666098 белсенді шағын кәсіпорын алға шықты. Сонымен қатар халық ... ... және ... санына байланысты Алматы мен Астана сонымен қатар Атырау және Маңғыстау облысы алдыңғы қатарға шықты. Ауыл шаруашылығымен көбінесе ... ... мен ... ... облысы айналысады. Қазіргі таңда Шағын орта бизнес пен айналысатын адам саны 1,9 млн ... ... ... ... ... ассоциацысының бағасы бойынша дағдарыс әсері шағын орта бизнеске өз әсерін тигізді және ол ... ... ... ... ... ... қысқартты. Соңғы бірнеше айлар ішінде олардың саны 25-50%- ға ... ... ... яғни ... ... ... және де 25-35%- ға компанияның айналым капиталы да төмендеп кетті. Оның ... ... ... ... табылады, өйткені шағын бизнеске барлық жағымсыз әсерді бірінші болып бастан кешіреді. Экономикалық өзгерістерді өзіне тез ... яғни ... ... ... ... пайымдауы бойынша 2008 жылдың соңында белсенді кәсіпорының шағын орта бизнес секторында 25%- ға дейін төмендеді және де ... ... ... 50%- ға ... ... дейді. Дағдарыс бұрын(яғни дағдарыс болмаған жағдайда), құрылыс және де ірі ... ... ... ... салынуы яғни Алматы және Астана деген қаларда, өзімен бірге сервистік саланың дамуына әкеп соқтырды сонымен ... ... ... де өсті ол тұтынушыларды несиеледірудің өсуіне алып келеді. Өз дивидентерін осы үдірстен сауда мен ... ... ... ... ... ... ... жағдайларының төмендігі, қарыз алу мүмкіндігінің төмендігін көрсетеді ал ол өз алдына ... орта ... ... ... ... әкеп ... ... берілген несие көлемі 2007жылды 2008 жылмен салыстырғанда 1416млрд ... ... ... ... ... ... тек қана 2007 жылы ... орта бизнесі 300 млрдтай тенге немесе $ 2,5 млрд тенгеден айырлған. Жағымсыз ... ... ... берді. Ұлттық банктің мәліметті бойынша 2007жылы маусымда ... ... ... ... ... 232млрд тенгені құраса, 2008 жылдың маусым айында 85 млрд ... ... ... Ол 2006 ... қарағанда төмен дәржеде екенін білдіреді ондай жағдайда мемлекет шағын орта бизнеске көмек көрсету саясатына бет ... ... орта ... ... ... ұзақ ... ... мен банктармен серіктестік қатынастағы ірі кәсіпкерлікке қарағанда көбірек зиян шегеді. Шағын кәсіпкерлік секторын қаржыландырудың ... ... ЖІӨ ... қарқыны да төмендейді. кәсіпкерлікті дамыту Қорының мәліметтері бойынша, егер 2006 жылы орта және ... ... ... несиелердің көлемі 83,2% өссе, ал 2007 жылы ол көрсеткіш 69,7% құраған. ... ... ... және орта ... ... ... азаюы байқалады. Несиелеу жүктемелері айтарлықтай жоғары. Есеп бойынша 18-19%, ал ақиқатында 20-21%. Негізгі қиыншылық ШКС( ... ... ... ... ... ...
... кәсіпкерлікті дамыту қорының несиелеу көлемінің үлесі 2004( 6%) қарағанда 2007(1,5%) жылы 4,5% ... ... банк және ... ШКС ... млрд. теңге, 2005-2007 жж. 1 ... ... ҚР ... банкі www.nationalbank.kz
2008 жылғы 1 қазанға арналған жағдай бойынша 984 319 ... ... ... (шкс) ... бұл ... ... 5,3 %-ға артық. ШКС шығарған өнім көлемі 2008 жылғы қаңтар - қыркүйек ішінде былтырғы жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда (тұрақты ... 0,1% ... 1 748,9 ... ... ... елде 2007 жыл ... ққс - да шағын кәсіпкерлік үлесі 30,9 % құрады. ШКС өнімдерін шығару көрсеткіштері нашарлап келеді. Көрсеткіш орташа ... ... ... ... ... бар
ҚР ұлттық банкінің мәліметтері бойынша 2008 жылдың басында шағын кәсіпкерлік субъектілерін несиелеудің өсуі , ал мамыр айында несие көлемінің төмендеуі ... ( 2 ... ... жеке ... ... ... ... млн. теңге. 2 сурет.
Дерек көзі: ҚР ұлттық банкі www.nationalbank.kz
ЕДБ несиелеу көлемі өсімінің динамикасы 2007 жылы өткен жылмен ... екі ... ... ... ... қоры ... динамикасынан бірнеше есе артқан ( 3 суретті қараңыз).
ЕДБ пен ... ШКС ... ... өсімінің динамикасы, 2005-2007 жж. 3 ... ... ҚР ... ... ... ... ... несиелеуі көлемінің төмендеуі нәтижесінде, 2008 жылы шағын ... ... ... ... тапшылығы 20 млрд. АҚШ долларын құрады.
Несиелік ресурстарға деген сұраныстың төмендеуіне көп деңгейде әсер еткен несие шарттарының қатаңдануы, ... ... ... өсуі мен кепілдің талаптардың қатаңдануы.
2008 жылдың 1 жартыжылдығында қаржылық емес ұйымдарға қатысты, несие саясатының қатаңдануына әсер ... ... ... ... ... ... ... қаупі;
* жылжымайтын мүлік нарығы дамуының келешектігі;
* қарызгерлердің төлеу қабілеттілігінің жалпы деңгейі;
* жалпы ... ... ... ... жоғары қауіпті қарыздардың үлесінің өзгеруі;
Екпін кепілдік қамсыздандыру құнынан қарызгерлердің қаржылық жағдайының мониторингісі жағына ауысты.
Ұлттық Банк 2008 жылғы қазанда жүргізген жеке ... ... ... ... ... ... 2008 жылдың 3-тоқсанындағы жағдайды қаржылық емес ұйымдар тарапынан несие ресурстарына қанағаттанарлықсыз сұраныстың сақталуымен, қатаң несие ... және ... ... ... конъюктурасы мен теріс күтулер аясында несиелік талаптарының сақталуымен сипаттауға болады. ... ... ... ... ... деген сақтық аясында 2008 жылғы 3-тоқсанда ... ... ... ... ... ... ... бизнес тарапынан сұраныстың өсіп отырғандығы аталды. Бұл көбіне тиісті өтімділікті қолдау қажеттілігінен және осының ... ... ... ... ... және ... ... қайта құрылымдау қажеттілігінен туындап отыр. Өндірістік қуаттарды бұдан әрі кеңейту және негізгі құрал-жабдықтарды сатып алу ... ... ... ... төмендеді. Сұраныстың төмендегенін атап өткен респонденттердің 40% жуығы (негізінен шетелдік қатысуы жоқ банктер және ірі ... 5-гі) мұны ... ... ... ... ... ... және несиелеудің басқа талаптарының өзгеруімен түсіндіреді.
Тұтастай алғанда сұраныс динамикасы бойынша ... ... ірі және орта ... ... ... ... Өткен кезеңде шағын бизнес субъектілеріне қатысты жасалған болжам оның, алдындағы ... ... ... сұраныс болатындығы бөлігінде расталған жоқ.
беру үрдісі талданып отырған кезеңде өз өзектілігін сақтады. ... ... ... ... портфелінің тиісті сапасын қолдау қажеттілігін, жаңа заемшыларға сақтықпен қарауды банктер заемдарды ... ... беру ... ... ... ... факторлар деп көрсетті. Сонымен қатар банктерден теңгемен де және шетел ... де ... ... бар ұзақ мерзімді заемдарды алуға деген сұраныстың өскені аталды. Бұл негізгі инвесторлар қолдаған осы ... беру ... және ... ... ...
Кәсіпкерлік сектордың қанағаттанарлықсыз сұранысына қарамастан банктер көбіне ағымдағы заемшылардың төлеу қабілеттілігі мен қаржы жағдайына алаңдаушылық тудырып отыр, ... ... ... ... ... ... ... Бұл көбіне ірі банктердің бестігіне, сондай-ақ шетелдік қатысу жоқ банктерге қатысты.
Несиелік ресурстарға ... ... ... ... тарапынан сұраныс
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
07_2007
01_2008
07_2008
10_2008
01_2009
Факт
Күту
Шағын бизнес тарапынан сұраныс
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
07_2007
01_2008
07_2008
10_2008
01_2009
Факт
Күту
Дерек көзі: ҚР ұлттық банкі www.nationalbank.kz ... ... ... ... ... ... ... негізгі факторлар 2008 жылдың 3-тоқсанында өз мәнін сақтап қалды:
* ... даму ... ... ... ... ... ... тәуекелді заемдар үлесінің өзгеруі;
* ірі заемшылардың қаржы жағдайының өзгеруі;
* кепілмен қамтамасыз ету құнына және қайта бағалауға байланысты тәуекелдер;
Несиелеудің ... ... ... ... талаптар тізбесіне толық сәйкес келетін жаңа заемшылардың жоқ болуымен сипатталады. Сондықтан, осы кезде банктердің негізгі күш- ... ... ... олардың дефолтын және тиісінше несие портфелінің нашарлауын болдырмау мақсатында ... ... ... ... Банктер бұрында тәуекелділер қатарына жатқызбаған экономика салалары ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл бірінші кезекте саудаға және ауыл шаруашылығына, бір шетінен мұнайгаз және ... ... ... ... отыр, бұл әлемдік қаржы дағдарысының Қазақстан экономикасына әсерінің жүйелілігін және оның экспортқа бағытталған салаларда ... ... ... ... беру ... ... ... шамалы қатаңдату кепіл талаптары, несиелеудің тәуекелді түрлері бойынша маржа бойынша байқалды.
Банктардағы ... ... ... ... ... бірге құрылыс секторындағы жағдайдың нашарлауы, банктардың қарызгерлермен жұмыс істеуіндегі қарым-қатынасының өзгерісінде көрініс тапты.
Банк несиелерінің салалық құрылымында несие ... көп ... ... ... ... ... ... құрылыс, көлік пен байланыс үлесінің өсуін атап өтуге болады. Үлестерінің төмендеуі ауыл ... мен ... ... ...
Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне сала тарамдарында банк несиелері, 2006-2008 жылдар. 5. ... ... ҚР ... ... ... мен ... ... несиелеудің айтарлықтай үлесі 2007 жылы өткен жылмен салыстырғанда құрылыс өнімі шығымы көлемінің 43%, ал ... 41% өсу ... ... ... ( 4 ... қараңыз). Экономиканың өзге салаларына қатысты сауданы несиелеу көлемінің деңгейі әртараптандыру мен тұтас экономика дамуының ... ... ... Ауыл ... ... ... 2007 жылы 2% төмендеді, ол 2007 жылғы ауыл шаруашылығы өнімінің көлемінде сипат алды. Ауыл шаруашылығы мен ... ... ... 2007 жылы ... ... салыстырғанда, сол деңгейде қалды. Ауыл шаруашылығы Қазақстан тұрақтылығы мен дамуының ең басым бағыттарының бірі. Тұтастай алғанда, 2008 жылдың басынан бері ... пен даму ... ... ауыл шаруашылығына 127 млрд. теңгеден астам қаржы аударылды.
Шағын кәсіпкерлік мекемелерінің экономикалық салалардың түрлері бойынша өнім шығымы, млн. теңге. 6. ... ... ... ҚР ... ... ... ... қысқартуы ескеріліп, масштабты мемлекеттік қолдау - қаржылық, институционалдық қолдаулар шағын және орта ... ... ... ... ... кездерде несиелеу, сонымен бірге экономиканың тұтас және жеке нарықтарындағы жағдайды тұрақтандыру мәселелері бойынша шаралар қолданылуда. Қазақстан ... ... және орта ... ... 160 ... ... бөледі. Өткен жылдың аяғында бөлінген 48,8 млрд. теңгенің есебінен 2000 ... ... және орта ... ... қаржыландырылды. Шағын және орта бизнесті қаржыландыру бағыттарының бірі республикалық және жергілікті бюджетті ... ... ... 2 ... ... ... бюджетінен және әрбір облысқа 2 млрд. теңгеден республикалық бюджеттен қаржы бөлінеді. Осылайша, шағын және орта бизнесті ... үшін ... 56 ... ... ... бөлінеді. Сонымен қатар, арнайы шағын және орта бизнесті қолдау үшін 4 млрд. теңге әлеуметтік - кәсіпкерлік корпорацияларға бөлінеді.
Осы жылы ... және ... ... ... ... ... 95,5 млрд. теңге бөлінді. Осы соманың 50 млрд. теңгесі қоры ... ... және ... тағы 50 ... ... ... Несиелеу ақшалары Алматыда және Астанада ораласқан шағын және орта ... ... ... ... несиелеу жүктемесі ағымдағы 22% қарсы 12,5% құрайды.
Шағын бизнес субъектілерін дамыту үшін ... ... ең ... ... және орта ... ... салудың оңтайлы жағдайын қалыптастырумен байланысты. Салықтық пұрсаттылықтың қазіргі құрылымы шағын бизнстің дамуында ынталандырушылық рөлін қамтамасыз етеді, алайда өндіріс шығындарын ... ... ... ... ... ... ... Негізінен, кәсіпкерлік сферасы республикада өндірілмейтін, сырттан ... ... мен ... ... ... арқылы дамиды.
Шағын бизнес үшін патент пен жеңілдетілген декларация негізіндегі арнайы салық тәртіптері бұрынғы ... ... ... ... ... байланысты бастамалардың бірқатары қарастырылады. Экономиканың шикізаттық емес секторлары үшін жалпы ... ... ... ... ... қайтарымды көтеру есебінен максималды төмендету, салықтық әкімшілдеуді айтарлықтай жеңілдетіп, салықтық жеңілдіктердің қалыптасқан жүйесін оңтайландырады. ... ... ... ... шағын бизнес мекемелерінің жартысына жуығы залалды болып табылады. ШКС шығындары мен ... ШКС ... ... ... ... ... ... бюджеттің жұмсайтын қаржыларының тиімділігін анық бағалауға мүмкіндік бермейді.
Экономика мен бюджеттік жоспарлау ... 4892 ... және ... ... ... ... нәтижесінде анықталғаны, біріншіден аталмыш мекемелер негізінен мемлекеттік мекемелерге тән емес кәсіпкерлік қызмет жүргізеді. Сондай-ақ жұмыстар мен ... ... ... ... ... ... ... салдарынан банктар, салықтар және жұмысшылар жалақысы алдында үлкен несиелік қарыздану мен залалдануға әкеліп соғады. Сонымен қатар мекемелерде даму жоспары атымен ... және ... ... ... ... ... қолданылмайды.
Қаржылық нәтиже көрсеткен мекемелер санына % есептегенде пайда мен залалға қол жеткізген ШКС мекемелері, 2006 ж. ... ... ҚР ... ... ...
. ЕДБ ... ... қарыз ағымдағы жылдың ақпанынан шілде арасында айтарлықтай өсті (суретке қараңыз). Бұл шағын кәсіпкерлік секторы дамуының ... ... банк ... ... мерзімі өткен қарызы және ШКС банктардың төлеген несиелері, кезең бойынша ... ... ҚР ... ... ... ШКС қаржылық құралдарының толықтырылуын қаржыландырмай, шағын бизнес дамуына ресурстардың қаржылық әсерін тиімдірек бақылауы ... ... ... ... үшін ... мен ... сфераның дамыуна бағытталған анағұрлым пайдалы мекемелерді қаржыландыруы керек. Сонымен қатар жоғары технологиялық өнім өндірісінің дамуына ... ... ... ... ол ... ... ... тиіс.
Қазір шағын және орта бизнес құрылысқа қосалқы келісімшарттармен және саудамен айналысады, алайда өнеркәсіп пен нақты өндірісті ... ... жаңа ... ... ашылған компаниялар игерері анық. Жұмыс істеп жатқан ШОБ кәсіпкерлеріне өзінің бұрынғы бағытының ... ... ... кәсіпкерлерге тән сипаттар жаңа технология көмегімен жаңашыл, бәсекеге қабілетті өнім шығару бойынша өз ... ... мен ... ... ... ... Қазақстанда барлығы 2,9% жуық кәсіпкерлер өз тұтынушыларына жаңа тауар мен қызмет түрлерін ұсынады. Жас әрі өз бәсекелестеріне қарағанда ... өнім ... ... саны 5,5%, ал жаңа ... ... 5,3%. ... үшін, 3,5 жылдан астам жұмыс істеген тұрып қалған бизнес жаңа технологияларды бес есеге ... ... Ірі және ... жұмыс істейтін бизнес жаңа технологияны игеруге мүдделі емес, себебі бұл қауіпке ұшырауы мүмкін. Егер ШКС тіпті жаңа ... ... ... онда ол ... сұранысқа ие болады.
Қазақстанда белсенді кәсіпкерлердің жеткілікті саны бар, алайда экспорттық әлеуеті бар бәсекеге қабілетті өнімді ... ... жаңа ... игеру үшін, ұзақ мерзімді инвестиция тартуына нақты көмек көрсетілуі тиіс. Тез өсетін компаниялардың үлесін көбейту үшін ШКС ... ... ... өзгерту керек. Қолдаудың ортақ идеологиясы мынаны ұстануы керек, жас жылдам өсуші ... ... ... ... болмаса да, сапалық тұрғыдан жай шағын бизнес болып табылмайды. Олардың айрықша қажеттіліктері бар, жекелегенде капитал тартуға жоғары қажеттілік, қоршаған ... ... ... ... ... ... ... да шағын бизнесті қолдаудың стандартты шараларымен келісе алмайды. Тез ... ... ... ... ... бірі ... рейдерлік және мелекеттік органдардың көп тексерісінен берік қорғаныс болуы ... ... ... ... ... ашқан меншік иесінің рейдерлік ауысымынан кейін менеджмен ... күрт ... және көп ... ол ... жұмыс істеуін тоқтатады. Қазақстанда нағыз табысты компаниялар аз ... ... ... ... ... ... ... астына алу қиын емес.Ең қиыны, кең таралған ... ... ... ... органдары мен рейдерлер тарапынан ішкі қысымға анағұрлым тартымды компаниялар ұшырайды. ... ... жаңа ... ... ... ... ... оның сапасының өсуін ынталандыруы тиіс. Негізгі мемлекеттік қолдау ірі компанияларға емес, қалыптасудағы тез өсетін ... ... ... ҚР- ғы ... және орта ... қоры ... негізінде несиелендіруді талдау
Шағын және орта ... ... рөлі ... ... ... ... есебінен дағдылы әлеуметтік масылдықты жеңумен анықталады. Қазіргі қалыптасқан жағдайда барынша өзекті болып отырған шағын және орта ... ... ... ... ... ... өндірістің құлдырауы, жұмыссыздықтың өсуі, тұтыну сұранысын азайту, ғылыми-техникалық прогрестің баяулауы болып табылады. Осыған орай, Елбасы өзінің үстіміздегі жылдың ақпанында ... ... ... ... - деп атап ... ... ... Президентiнiң 2006 жылғы 16 наурыздағы № 65 Жарлығымен орнықты даму қоры ... АҚ ... ... ... ... деңгейдегі бизнестерді дамыту және қолдау жүйесін құру және елдің инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... ету болып табылады.
2007 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша институттардың инвестициялық жобалар портфелінде қаржыландырылуы мақұлданған 142 жоба ... ... ... ... 3 632,0 млн. АҚШ ... ... Жалпы құны 2560 млн. АҚШ доллары тұратын 109 ... ... ... ... даму ... қатысуы 792,6 млн. АҚШ доллары.
Екінші деңгейлі банктер арқылы шағын және орта бизнесті ... ... 173 ... теңге игеріліп, 5 мыңнан астам жоба қаржыландырылды.
Өткен жылдан бастап қорының еншілес компаниясы қоры екінші деңгейлі ... ... ... ... бірқатар бағдарламаларын іске асыруда. 2007 жылдың желтоқсан айында Үкімет бөлген 48,8 ... ... ... көрсеткішін ескергенде 52 млрд. теңгесі игеріліп қойды. 50/50 бағдарламасына қорының 50 млрд. теңге ... ... тағы да ... ... банктердің қаржылары қатысты. Қазіргі таңда бұл қаржының 113 ... ... ... Оның ... ... ... өңірлердегі әкімдіктермен бірлескен бағдарламасы аясында шамамен 8 млрд. теңгесі игерілген. Қордың ... ... бір ... 22 ... ... ... 15-не дейін игерілетін болады. Бұл ретте банктермен тиісті ... қол ...
> АҚ ... ... кәсіпкерлікті дамыту қоры іске асырып отырған заем қаражатын (3 транш) келісіп орналастыру бағдарламасындағы екінші деңгейлі банктерді ... әрі - ЕДБ) ... ... біржолғы қаржыландыруға ауыстырылды.
Осылайша, 2009 жылдың 25 ақпанына шаққанда 117 млрд. тг. мөлшеріндегі сома түгелімен ЕДБ-ге ... ... ... ... 000 000 ... ... 000 000 000
3
АҚ
10 000 000 000
4
АҚ
3 300 000 000
5
АҚ
3 000 000 000
6
АҚ
8 000 000 000
7
АҚ
16 000 000 ... ... 000 000 ... ... 000 000 ... АҚ
18 000 000 000
11
АҚ
3 000 000 000
12
АҚ
11 700 000 ... 000 000 ... ... www.fund-damu.kz
Қорының Басқарма Төрағасы Госман ӘМРИН болғандығын ... ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік комиссиясының 2009 жылғы 27 қаңтардағы және 2009 жылғы 10 ақпандағы шешімдеріне сәйкес, 12 ЕДБ ... және ... ... ... мөлшері анықталған болатын.
Ұлттық әл-ауқат қоры>> АҚ және кәсіпкер-лікті дамыту қоры>> АҚ 2009 ... 14 ... ... және орта ... ... ... қаржыландыру бағдарламасының 3-ші траншын іске ас-ру шеңберінде он ЕДБ-мен Бас келісімге қол қойды. Келісім шарттарын ... ... ... байланысты АҚ және АҚ осы күні бас келісімге қол қоюдан қалыс қалды. ... ... ... ... қол қою 2009ж. 25 ... ... ... ЕДБ-ге транштық орналастыру механизмі ЕДБ-нің қаражатты игеру деңгейін мемлекет тарапынан бақылауды арттыру ... ... ... ... ... төрт ... ... тиіс еді. 2009 жылғы 17 ақпанда сомасы 18,9 млрд. теңге мөлшерінде бірінші транш кредит шарттарына қол ... жеті ... АҚ, АҚ, АҚ, АҚ, ЕБ АҚ, АҚ, ... ... болатын. 2009 жылғы 19 ақпанда. транштық орналастырудың күшін жою және бөлінген барлық қаражатты ЕДБ-де ... ... ... ... АҚ ... ... ... қабылданғаннан кейін жаңа бас келісімге және кредит шарттарына қол қою жөнінде әріптес ЕДБ-мен жұмыс жүргізілді. Қол қою ... 2009 ... 25 ... ... және орта ... субъектілері үшін қаражатты ЕДБ арқылы (3 транш) келісіп ... ... ... заем беру ...
- Заем негізгі қаражатты алуға, айналым қаражатын толықтыруға және қолданыстағы заемдарды (ішкі/ сыртқы) қайта қаржыландыру үшін беріледі;
- ... ... - 84 айға ... бір ... ... ... - 750 млн. теңге;
- Соңғы жылдық ... ... - ... 12,5% ... ... қарызды өтеу бойынша жеңілдік мерзімі - айналым қаражатын толықтыруға ... заем ... 6 айға ... өзге ... ... заем ... 12 айға дейін.
Осымен, бөлінетін қаражаттың 70% аспайтындай бөлігі шағын және орта бизнеске ... ... ... ... ... ал 30% жаңа жобаларды қаржыландыруға бөлінуі мүмкін.
, деді ... ... ... ... сөйлеген сөзінде ҚР Премьер-Министрі К. Мәсімов. Ол сондай-ақ Үкімет қазіргі таңда қорымен бірлесіп қаржылық қолдаудың тиімділігін арттыру мақсатында қосымша ... ... ... ... ...
кәсіпкерлікті дамыту қоры бағдарламасы бойынша орналастырған қаражатты екінші ... ... ... - аймақтар>> аймақтық бизнес жобаларын қаржыландыру жөніндегі тұрақтандыру бағдарламасы шеңберінде кәсіпкерлікті дамыту қорынан бөлінген қаражатты екінші деңгейдегі банктер (бұдан әрі - ЕДБ) ... ... ... ... ... және орта ... 33,139.4 млн. теңге бөлінді.
Қоры Басқармасы Төрағасының орынбасары Мұрат Иманқұлов аймақтардағы кәсіпкерлерге ақша жеткізілгенін және ... ШОБ ... ... ... ... ... айтып өткендей, 2009 жылдың 21 қаңтарында кәсіпкерлікті дамыту қоры әріптес банктерге: "Еуразиялық банк" АҚ, АҚ, ... ... "АТФ ... АҚ, ... АҚ және ... ... АҚ 28 ... мөлшерінде қаражат орналастырған. Осылайша, Қоры республикалық бюджет қаражатын келісіп орналастыру жөнінде ... ... ... ...
... ... әкімдіктер тарапынан да банктерге 6 068 800 000 теңге бөлінді.
2009 жылдың 1 наурызына шаққанда ... ... 34,118 ... 33,139.4 млн. ... ... және орта ... ... Қаражаттың игерілуі игеру кестесіне сәйкес, ... ... ... ... және ... өтті. Екінші деңгейдегі банктердің де қалған ... ... ... ... күтілуде.
Сонымен, кәсіпкерлердің бұрынырақ алған заемдарын қайта қаржыландыруға бағдарламаның 48% қаражаты жұмсалды. бағдарламасы шеңберінде ... 575 ... ... және орта ... ... әр ... салалық басымдықтарына сәйкес қаржыландыру үшін, бағдарламасы бойынша қаражат Қазақстанның 14 ... - әр ... 2 ... ... таратылды.
Кәсіпкерлер үшін заем мынадай негізгі талаптар бойынша ұсынылады:
- негізгі жаңа қаражат көздерін сатып алуға және оларды жаңартуға, ... ... ... ... ... ... қаржаландыруға, оның ішінде кәсіпкерлердің банктерден және өзге кредит ұйымдарынан бұрынырақ алған ... ... ... ... - 84 айға ... ... және орта кәсіпкерліктің бір субъектісінің Заем бойынша, ... ... Қор ... көзі болып табылатын барлық өзге заемдар бойынша банк алдындағы жалпы ... ... және орта ... бір субъектісінің банк алдындағы жалпы ... ... ... ... ... 500 000 ... есептік көрсеткіштен аспауы тиіс болатын шағын және орта ... ... ... ... ... ... Республикасының заңнамасына сәйкес 300 000 айлық есептік көрсеткіштен аспауы қажет.
- соңғы жылдық сыйақы ставкасы - ... 12,5% ... ... ... ставкасы - жылдығы 14,0% аспайды;
- кәсіпкерлердің заемдарын, оның ішінде екінші деңгейлі ... ... өзге ... ұйымдарында қаржыландырылған Қордың ақша қаражатының сомасынан 50% аспайтын ресурстарды ауыстыруды қайта қаржыландыруға рұқсат етіледі (аталмыш ... ... ... ақша ... ... игеру кезінде мұндай шектеу қолданылмайды).
Самұрық-Қазына>> ҰӘҚ, дағдарысқа қарсы бағдарламаның операторы ретінде мынадай шаралар атқаруда:
Қортытынды
Қазақстанның жалпы экономикалық жағдайының ... ... әлi де ... көптеген өзектi мәселелер өз шешiмiн күтiп отыр. Оның iшiнде бизнес мәселелерiне тоқталсақ, жоғарыда айтылғандай, оларды ең алдымен ... ... ... болып табылса, оларды несиелейтiн елдiң екiншi деңгейдегi коммерциялық банктерiнiң жағдайына да тоқталған дұрыс. Қазақстанда бүгiнгi күнi ресми мәлiметтерге сүйенсек, 42 ... ... ... ... отыр. Олардың санаулысы ғана мықты банктер қатарына жатады. Осы отандық банктерiмiздiң барлық капиталының мөлшерi әлемдегi iрi банктердiң капиталынан жүз есе кем ... ... ... онда ... ең алғашқы кезекте өздерiнiң ресурстарын нығайту қажеттiлiгi туып отыр. Егер бұндай мәселе болатын болса, онда банктердiң ... және орта ... ... қандай шамалары бар екендiгiн ескеру қажет және ислам банк жүйесін ... ... яғни бұл ... ... ... ... ... емес үлес бойынша келіседі бизнес шығынға ұшыраса банкте шығынға ұшырайды сол ... банк ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Әрине, қатаң нарықтық экономика аясына ... ... ... ... бiлу, ... ... беру үшiн ... тарапынан бiраз жұмыстар жасалуы қажет. Ал, коммерциялық банктердiң шағын және орта бизнестi несиелеу механизмiнің проблемаларына әлемдiк ... ... ... әдiстемелiк нұсқауларды өндiру керек.
Банктердiң шағын және орта бизнеске ... ... ... ... ... ... көтермелеу үшiн, несиелердiң қайтарылмау ықтималдығын, олардың ... ... ... ... ... жасаған жөн. Оның астарында қарыз алушы - шағын бизнестiң тұрақты жұмыс ... ... өз ... ... ... несие алуы, және оны уақытында ... ... ... ... зерттелiнген. Осы секторды көтермелеу арқылы өндiрiстi жандандыру, оның iшiнде Қазақстан экономикасының ... ... ... мен отандық тауар өндiрушiлердi қолдау экономика саясатының басымды бағыты болып табылады.
Шағын және орта бизнес секторындағы ... ... ... үшін ... ... мемлекет басшысымен және Үкіметімен оның өркендеуіне кедергі келтіретін жетімсіздіктерді болдырмауға бағытталған шаралар қабылданды.
Өзінің Қазақстан ... ... ... Н.А. ... ... ... сатылы шеше отырып шағын және орта бизнесті беріктендіру қажет:
- салықтық ... ... ... және ... ... ету;
- несие ресурстарына шығуды жеңілдету;
- әкімшілікті процедуралар мен рұқсаттарды күрделендірмеу;
- бюрократтықтан және бақылау - ... ... ... ... ... ... ... ережелерге сәйкес, қазіргі этапта агроөнеркәсіптік салалар басымшылықты болады. Осыған байланысты шағын және орта ... ... ... ... ... кезеңдегі, саланың минералды тыңайтқыштар, ауыл шаруашылығы машинасын жасау, жеңіл және тамақ өнекәсібі сияқты ауыл шаруашылықты бағыты болады.
Бұл жағдайда өндіріспен және ... ... ... мен ... көрсетумен байланысты проблемалар жиынтығын шешетін нысан франчайзинг болып табылады, ол ірі және орта ... ... ... ... тиімді кооперациясын көрсетеді.
Қазіргі кезде Қазақстанда ешқандай мемлекеттік қолдаусыз және нормативті - құқықтық базасыз 15-20% жуық ... ... ... ірі ... ... ... тығыз өндірістік - шаруашылықты байланыста.
Негізгі көңілді шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... инфрақұрылым объектілеріне бөлу керек. Оның есебіне кіретіндер : бизнес-инкубаторлар, ... мен ... ... ... ... ... ... қоры және т.б.
Көрсетілген шаралардың орындалуы, сонымен қатар стандарттау мен ... ... ... ... ... құқығын қорғауға бағытталған қосымша шаралардың қабылдануы шығарылатын өнімнің ... ... ... ол өз ... ... және орта ... секторының қызметінің белсенділігіне ықпал етеді.
Орын алатын әкімшілікті кедергілерді болдырмау үшін бәрінен бұрын, шағын және орта кәсіпорындардың өндірістік - ... жеке ... ... ... мемлекеттік органдармен кәсіпкерлердің қатынасын регламенттейтін барлық нормативті заң актілерін ... ... ... талдаулар негізінде, шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне қатынасы бойынша сәйкес органдармен орындалатын функциялар орнықтырылады, ... ... ... стандарты мен регламентін әзірлеу, олар маңызына қарай Үкімет қаулысы мен немесе уәкілетті орган шешімімен бекітіледі. ... ... ... ... ... әрекеттеріне ерекше көңіл бөлінуі керек.
Көрсетілген проблемалардың оң шешілуі сәйкес нормативті - заңды актілерге конструктивті өзгерістер ... ... ... және ... ... және нұсқаулы - әдістемелі, ұйымдастыру - өкімді құжаттарды әзірлеуге мүмкіндік береді , бұл ... және орта ... ... ... ... ... мен ... шешімін жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Қарастырылатын проблемаларды шешу бойынша ұсынылған шаралар практикада жүзеге аспайтын болса, онда ... ... ... ... бойынша, шағын және орта бизнес секторының өркендеуінің бәсеңдеуі ... айта кету ... ... ... ... күрт өзгерісі болуы үшін Қазақстандағы шағын және орта бизнесті өркендету және қолдаудың ... ... ... осы ... ... шаралар енгізу қажет.
Осы дипломдық жұмысымда қарастырылған барлық өзекті ... ... ... ... ... және орта бизнес қызметін жүзеге асыру, нарықтағы алатын орны мен мемлекеттік және коммерциялық қаржы ұйымдарымен қарым - қатынас ... ... ... заңи ... өкілетті органдар тарапынан реттеу және қадағалау оң нәтиже берді.
Отандық бизнесті одан әрі ... және ... ... шетел тәжірибесіне сүйене отырып іске асыруға болады, яғни жағымды жақты ... өз ... ... ... ... ... ... несие желісімен бірге шағын және орта бизнес субъектілеріне жеке бағдарламаларын ұсынуда. Бұл отандық кәсіпкерлердің төлем қабілеттілігі мен сенімділігін ... ... және орта ... тәжірибесін дамыған Еуропалық мемлекеттер тәжірибесімен салыстыратын болсақ, әрине айырмашылық сезіледі. Егер ҚР ... ... ... ... мүше ... келсе, жоғарыда аталған мәселелерді жойып, дүниежүзілік нарыққа сәйкес келетін қадам ... ... ... оқулықтар тізімі
1. С.Б Макыш Банк ісі > 2009 >> ... >> 12 >> ... ... жүйесі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу72 бет
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу туралы76 бет
Шағын және орта бизнесті несиелеу туралы81 бет
Шағын және орта бизнестің экономикалық мәні және несиелеу негіздері101 бет
Қазақстан Республикасының шағын және орта бизнесті несиелеу54 бет
«АТФ Банк» АҚ27 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ52 бет
Банктің коммерциялық қызметті несиелеу ерекшеліктері69 бет
Каспий банктегі”несиелік операциялар есебін ұйымдастыру жолдары70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь