Метеорологилық элементтерге анықтама, метеоөлшеуіш құралдар

1.Метеорологиялық элементтер
2.Метеоөлшеуіш құалдар
3.Қортынды
4.Пайдаланылған әдебиеттер
Метеорологиялық элементтер — жиынтығы ауа райының жағдайын көрсететін, атмосфера жағдайының тікелей байқалатын сипаттамалары. Метеорологиялық элементтердің көпшілігі (ауаның және топырақтың температурасы, ауаның ылғалдылығы, желдің жылдамдығы және бағыты, атмосфералық қысым, жауған жауын-шашынның мөлшері, қар жамылғысының тығыздығы мен қалындыгы тағы басқалар.) аспаптардың көмегімен өлшенеді, қалғандары (бұлттардың мөлшері мен формасы, жауын-шашынның түрі, ерекше құбылыстар — нажағай, тұман, бұрқасын тағы басқалар.) бір схема бойынша көзбен өлшенеді.
Ауа температурасы – атмосфераның жылулық күйін сипаттайтын метеорологиялық өлшемдердің бірі. Ауа температурасы метеорологиялық станцияларда жерден 2 м биіктікте, күн сәулесі түспейтін арнаулы үйшікте психрометрлік термометрмен, ал экспедициялық жағдайда аспирациялық термометрімен өлшенеді. Ауа температурасы ауа райына байланысты үнемі өзгеріп отырады. Жер шарында Ауа температурасының таралуы – Күн радиациясының жер бетіне жетуіне және сіңуіне, жер бедерінің сипатына және сәуле шашуына, сондай-ақ жалпы атмосфера айналымына байланысты. Жер бетінде байқалған ең төмен температура Антарктидада («Восток» станциясында – 89,2°С), және Якутияда (Оймякон – 71°С), ал ең жоғары температура (58°С) әл-Әзизияда (Ливия) тіркелген. Тропосфера қабатының жоғары шекарасында (12 км) температура – 70°С-қа дейін төмендейді. Ал стратосферада (13 – 50 км) озон қабатының ультракүлгін сәулесін жұтуынан ауа температурасы 5°С-қа дейін көтеріледі. Одан жоғарғы қабаттарда температура төмендейді. Тропосферада ауа температурасы тік бағытта (әрбір 100 м сайын) шамамен 0,5 – 0,7°С-қа төмендейді. Тәулік бойында ауа температурасының ең жоғарғы нүктесі сағат 15-те, ең төменгі нүктесі күн шыққаннан кейін 45 мин өткен кезде байқалады. Қазақстанда қаңтардың орташа температурасы солтүстікте (Петропавл қаласы) – 19С, оңтүстікте (Шымкент қаласы) – 4°С. Республикамыздың шығысында (Марқакөл көлі маңында) қыстың кейбір күндері ауаның температурасы – 55°С-қа төмендейді. Шілде айының орташа температурасы Қазақстанның көпшілік жерінде ең жоғарғы температурара 32°С-қа, қиыр оңтүстікте кейбір айларда 47°С-қа жетеді.
1. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезя. — Алматы: "Мекгеп" баспасы, 2007. — 264 бет.
2. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001
3. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.
4. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезя. — Алматы: "Мекгеп" баспасы, 2007. — 264 бет.
5. Қазақ Энциклопедиясы
6. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет.
7. Физика және астрономия. - Алматы: Атамұра,2007.
8. О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл.
9. Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті. География және табиғатты пайдалану факультеті. Метеорология кафедрасы.
СӨЖ
Тақырыбы: ... ... ... ... ... ... Бултеков Н.Б география ғылымдарының кандидаты
Алматы, 2011жыл.Жоспар:
1.Метеорологиялық элементтер
2.Метеоөлшеуіш құалдар
3.Қортынды
4.Пайдаланылған әдебиеттер
Метеорологиялық элементтерге анықтама.
Метеорологиялық элементтер -- жиынтығы ауа райының жағдайын ... ... ... ... ... сипаттамалары. Метеорологиялық элементтердің көпшілігі (ауаның және топырақтың температурасы, ауаның ылғалдылығы, желдің ... және ... ... ... жауған жауын-шашынның мөлшері, қар жамылғысының тығыздығы мен қалындыгы тағы ... ... ... ... ... ... ... мен формасы, жауын-шашынның түрі, ерекше құбылыстар -- нажағай, тұман, бұрқасын тағы басқалар.) бір схема бойынша көзбен ... ... - ... ... ... ... ... өлшемдердің бірі. Ауа температурасы метеорологиялық станцияларда жерден 2 м биіктікте, күн ... ... ... ... ... термометрмен, ал экспедициялық жағдайда аспирациялық термометрімен өлшенеді. Ауа температурасы ауа райына байланысты үнемі өзгеріп отырады. Жер шарында Ауа ... ... - Күн ... жер бетіне жетуіне және сіңуіне, жер бедерінің сипатына және сәуле шашуына, сондай-ақ жалпы атмосфера ... ... Жер ... байқалған ең төмен температура Антарктидада ( станциясында - ... және ... ... - 71°С), ал ең ... ... (58°С) ... (Ливия) тіркелген. Тропосфера қабатының жоғары шекарасында (12 км) температура - ... ... ... Ал стратосферада (13 - 50 км) озон қабатының ультракүлгін сәулесін жұтуынан ауа температурасы ... ... ... Одан жоғарғы қабаттарда температура төмендейді. Тропосферада ауа температурасы тік бағытта (әрбір 100 м сайын) шамамен 0,5 - ... ... ... ... ауа ... ең жоғарғы нүктесі сағат 15-те, ең төменгі нүктесі күн ... ... 45 мин ... кезде байқалады. Қазақстанда қаңтардың орташа температурасы солтүстікте (Петропавл қаласы) - 19С, оңтүстікте (Шымкент ... - 4°С. ... ... ... көлі ... ... ... күндері ауаның температурасы - 55°С-қа төмендейді. Шілде айының орташа температурасы Қазақстанның көпшілік жерінде ең жоғарғы ... ... қиыр ... ... ... 47°С-қа жетеді.
Ылғалды ауалар - булы-газды қоспалар түрінде болады. Оларды, әртүрлі ... ... ... ... ... және ... мен ... жұмыстық денесі ретінде қолданады. Ол және басқа да ... ... ... ... ... ... құраушы қоспасы, қысым қоспалары теңдігі туралы қатынасы, әділ түрде қолданады, яғни Рқ.а+Рб=Р, мұндағы формуласына сәйкес құрғақ ауаның ... ... ... және ... ... ... Рбрrб. Мұндағы, rқ.а және rб құрғақ ауа және будың салыстырмалы көлемдерінің құрамы.
Гигрометр
Ылғалды ауадағы, будың температурасы, қанығу температурасынан ... ... ... ... бұл ... бу ... ... болады. Мұндай қоспа, қурғақ ауа мен қызған будан тұруын қаныққан ылғалды ауа деп атайды. Ол, сол сияқты ... ... ... ... сәйкес, будың парциалды қысымы, қанығу қысымынан кем болады. Егер ... ... оның ... ... ... сулы будың қанығу температурасына сәйкес болса, бу, қоспаның қаныққан жағдайында болады. Бұл қаныққан ылғалды ауа. Мұнда, будың ... ... ... ... сәйкес келеді. Сулы бу, ылғалды ауадағы - оны салқындату кезінде, жоғарғы температурада болмайды да, ... ... кем ... оның ... ... ... келеді, өйткені ол, суға айналады және ауа құрамынан бөлінеді.
Ылғалды ауа температурасы, ол кезде, будың қаныққан жағдайында болады да, шық ... ... деп ... ... ... шық ... температурасының төмендеуі, будың суға айналуына әкеліп соғады. Ылғалды ауа ... ... және ... булы ... үшін мына анықтама тән.
1м3 ылғалды ауадағы, ылғал массасын, абсолютты ылғалдығы деп ... Ол, оның ... ... мен қоспа температурасы кезіндегі, сулы будың тығыздығы р ... кг ... ... ... сулы бу ... ... ылғал мөлшері деп атайды (г/кг құрғақ ауа):
d=(m6/mқ.a)*1000. (10.1)
Ылғалды ауаның маңызды ... ... оның ... ... жатады. Салыстырмалы ылғалдылығы-φ, оның 1м3 бу массасының ылғалды ауа ... тең ... ... рб ... сол қысым мен температура кезіндегі мүмкінді ең жогаргысына (max) ... ... = ... ... ауа ... ... ... ең жоғарғы (max) мүмкінді парциалды қысымы, қанығу қысымына тең болады. Ылғалды ауа температурасы, ... ауа ... ... су буының қанығу температурасынан кем болады. Сөйтіп, мысалы, ылғалды ауа қысымы 0,1 МПа және ... 50°С ... ең ... (max) ... қысымы, су буының кестеге сәйкес, Рn.mах=0,123....0,1МПа тең. Шекті жағдайында, ылғалды ауа қысымы кезінде, ондағы ... ауа ... - ... су ... ... тең, сулы будың ең жоғарғы (max) парциалды қысымы - ылғалды ауаның қысымына тең. Мысалы, ауаның ... 0,1 МПа және ... 0,1 МПа тең, олай ... ... ауа, тек қана су ... ... ... тығыздығы (кг/м3)
ρ = (1+0,001d)/V, (10.5)
мұндағы 0,001d - 1 кг құрғақ ауаға келетін, ... су ... V= Vқос = ... V= ... ... газ тұрақтылығын, идеалды газ күйінің теңдеуінен табамыз:
R = P/(ρқос*T). (10.6)
Энтальпия, (1 + 0,001d) кг ылғалды ауаға ... ... ... құрғақ ауаның 1кг жатуы:
iқос = iқ.a +0,001d*in .
Келтірілген формула, кез келген булы-газды қоспаға қолдануы мүмкін.
Желдің жылдамдығы және бағыты
Атмосфералық қысымның ... ... ... ... ... ... ... бағыттағы қозғалыстарын жел. Жел жылдамдығы м/с-пен белгіленеді, оны ... ... ... деп ... Жел ... 12 ... ... Бофорт шкаласымен де аныктайды. Мұндағы 0 балл желсіз тымықты білдірсе, 12 балмен жылдамдығы 30 м/с-тан жоғары болатын апатты дауылдарды ... ... ... оның бағытын да білудің маңызы зор. Жел бағытын оның соғып тұрған ... ... ... Осыған сәйкес, көкжиектің 8 негізгі бағытын (румб) ажыратады: солтүстік (С), солтүстік-шығыс (СШ), шығыс (Ш), оңтүстік-шығыс (ОШ), ... (О), ... (ОБ), ... (Б), солтүстік-батыс (СБ). Кез келген аудандағы белгілі бір ... ... жел ... мен ... жел ... деп ... ... күйінде көрсетуге болады. Жел бағытын анықтайтын құралды флюгер деп атайтынын білесіндер (оның құрылысын естеріңе ... ... ... ... ... циркуляциясына енетін желдер, жоғары және төмен қысымды орталықтардан соғатын желдер деп ... үш ... ... ... ... ... ... тау-аңғарлың желдер, фендер, боралар, сирокко, самум және т.б. ... ... ... -- ... жер ... және ... ... түсіретін қысымы. Ол барометрмен, яғни сынап бағанасының биіктігімен (мм сын. бағ.), СИ жүйесінде паскальмен (Па), ал метеорология ... ... (гПа) ... ... (мб) ... ... ... атмосфералық қысым орташа алғанда 1013,25 гПа-ға (760 мм сын. бағ.) тең. ... ... ауа ... ... ... ... ... Жер бетіндегі қысыммен салыстырғанда 5 км биіктікте атмосфералық қысым 2 есе, 10 км биіктікте 4 есе, 15 км биіктікте 8 есе ... ... ... тұрған атмосфера өзінің салмақ күші арқылы жер бетіне қысым түсіреді, оны атмосфералық қысым деп атайды. Қалыптағы ... ... ... оның ... деңгейіндегі орташа көрсеткіші (1013 гПа) алынады. Қысымы бірдей нүктелерді қосатын ... ... деп ... ... қысымды металдан жасалған барометр -- анероидпен өлшейді.
Атмосфералық қысым Жер шарының кез ... ... ... ... ... ... белдеуде қысымның тәуліктік өзгерістері айқынырақ байқалады. Кейде тәулік ішінде қысым айырмашылығы 20 -- 30 гПа-ға жетуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... бөлігінде күштірек байқалады. Мәселен, Гоби шөлінде бұл көрсеткіш тіпті 40 гПа-ға жетеді, мұнда қысым максимумы қаңтарда, минимумы шілдеде байқалады. ... ... ... облыстарда және мұхиттардың жоғары ендіктерде жатқан бөліктерінде атмосфералық қысымның жылдық ауытқулары едәуір болады. Владивостокта бұл көрсеткіш 14 гПа, ал ... ... 10 гПа ... ... бұл ... тауып, географиялық орнының ерекшеліктерін атаңдар).
Атмосфералық қысымның географиялық таралуы өте ... ... ... ... ол ... ... ... пен мұхиттың арасалмағына, жергілікті физикалық-географиялық, жағдайға байланысты болады. Жалпы Жер шарында географиялық ендіктерге байланысты 3 төмен қысым белдеуі және 4 ... ... ... ... ... жеке ... мен ... бойынша бұл белдеулердің жергілікті айырмашылықтары болады. Мәселен, қыс кезінде қоңыржай ендіктерде қалыптасатын максимумдардағы қысым Канада жерінде 1020 гПа ... ал ... 1035 ... ... ... ... бойынша таралу заңдылығы материктер мен мұхиттардағы қысым айырмашылықтарының болуына байланысты бұзылады: жазда материктердің қоңыржай ... де ... ... ... Қысымы төмен аймақтарды қысымдың минимум немесе циклон деп атайды. Қысым ... ... ... изобаралар жүйесін қысымның максимум немесе антициклі дейді (оларға мысал келтіріңдер).
Ауа массалары үнемі қозғалыста болатындықтан, қасиеттері әртүрлі ауа массалары шектескен ... өте кең ... ... (ені 500 -- 900 км, ... 2000 -- 3000 ... ... жететін) өтпелі зоналар -- атмосфералық фронттар қалыптасады. Фронттар ауа массаларының қозғалу ... ... жылы және суық ... ... Жылы ... ... жылы ауа салқын ауаны тез арада ығыстырып, жинақталған жылы ауа құйын тәрізді ... ауа ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде бұлттылық күшейіп, жауын- шашын көбейеді. Жазда температура төмендеп, қыста керісінше жоғарылайды. Ал суық фронт кезінде салқын ауа ... ... ... жағдай қалыптасып, ауаның құйын тәрізді төмендеген ағыны түзіледі. Сондықтан суық фронт кезінде жауын-шашын біршама аз түседі.
Жалпы ... ... ... ... кезде ауа райы кенет өзгеріп: температура мен қысымның ауытқуы, жауын-шашын түсуі, желдің бағытының өзгеруі мен ... ... ... ... жиі ... Ауа массалары арасындағы осындай фронттар жиынтығынан климаттық фронттар қалыптасады. Оларға ... ... және ... фронттар мысал болады.
Қар жамылғысы -- жылдың суық кезеңінде атмосфералық жауын-шашынның жиналуы есебінен ... ... ... ... қар қабаты.
Бұлт -- атмосферада қалқыған өте ұсақ су буы тамшыларының және мұз кристалдарының жиынтық жүйесі. Ол жер бетінен 2 -- 18 ... ... ... ... ... ... ... құралады. Бұлттар ауа құрамындағы су буының қоюлануы нәтижесінде пайда болады. Бұлттарды құрайтын су түйіршіктерінің және мұз кристалдарының ... ... олар ... ... атмосферадан жауын-шашын түрінде (жаңбыр, қар, ұлпа, бұршақ т.б.) жер бетіне түседі. Бұлтты ... ... өте ... ... ... ... 200 ... дейін болады. Бұлттағы сұйық судың құрамы тым аз, Бұлт ауасының 1 м3-не шаққанда 1 г-ның бірнеше ... ... ... г-ға ... ғана ... Бұлт ауа ... ... әсерінен қозғалады (ауады). Олар биіктігіне қарай негізгі 4 түрге ажыратылады: жоғары ярустағы (қоңыржай ендіктерде 6 ... ... ... ... (6 ... 2 км-ге дейін), төменгі ярустағы (2 км-ден төмен) және вертикаль бағытта пайда болатын (асты ... ... үсті ... немесе ортаңғы ярустарда) Бұлттар. Олар халықараралық классификацияға сәйкес шарбы (Сі), шарбы-будақты (Сс), шарбы-қабатты (Сs), биік будақты (Ас), биік қабатты (Аs), ... (Ns), ... (St), ... (Nс), ... (Сu), ... (Сb) ... бөлінеді. Бұлттардың шығу тегін сыртқы пішіні мен ішкі құрылым ерекшеліктері бойынша, сондай-ақ, мөлдірлік көрсеткіші бойынша анықтауға болады. ... ... ... ... ендіктерде 3 -- 8 км, қоңыржай ендікте 5 -- 13 км, ... ... 6 -- 18 км ... ... ... әр ... текті Бұлттардан басқа 20 -- 30 км және 70 -- 80 км ... ... ... және ... ... Бұлттар кездеседі. Маржан тәріздес Бұлттар сирек кездеседі және тек Солтүстік Еуропа мен ... күн ... ... ... ... тұрған кезде ғана байқалады. Күміс тәріздес Бұлттар өте жұқа, жұлдыздардың жарығын да әлсіретпейді, олар мезосфераның төменгі бөлігінде 75 -- 90 км ... 50 -- 250 м/с ... ... ... ... жанартаулық немесе ғарыштық тозаңнан пайда болған деп болжанады.
Бұлт
Бұлттардың ... ... ... ... ... ... -- 10 км биіктікте кездеседі, жекелеген жұқа және сирек бұлттар, түрі ақ, шарбы немесе қауырсын тәріздес
* ... ... -- 1-2 км ... ... ... ... жайпақ горизонтальды және басы күмбездер не кертпештер тәрізді жеке ... ... ... ... -- 1 км-ден аз биіктікте пайда болады, бір беткей ... ... ... ... немесе будақ-жаңбыр бұлттары -- негізі 1-4 км және басы 3-тен 5 км-ге дейін биіктікте болады, тау немесе мұнара ... оте ... бұлт ... ... ... немесе қарабұлт 2,5 км биіктікте, түрі -- шеттері ыдыраған формасыз массалар тәрізді; олардан ұзақ ақ жауын ... қар ... Осы ... ... типтерінің арасында ауыспалы, қатпарлы-будақ, қазбауыр-қатпарлы бұлттар және тағы басқа түрлері бар.
Атмосфералық ... -- ауа райы мен ... ... ... жер ... су) бетіне бұлттан жауатын не оның бетіне су ... ... ... тікелей ауадан белініп шығатын қатты немесе сұйық күйіндегі су. Бұлттардан жауатын ... ... ... ... ... ... жаңбыр, соқта қар, жаңбыр, түйіршік қар, қиыршың қар, қиыршық мұз, бұршаң тағы басқалар. Жер беті мен ... ... ... ... ... ... ... түрлері болады: шың, қырау, қылау, көкмұз (ожеледь). Бұлттардан бөлініп шығатын атмосфералық жауын-шашын негізгі үш ... ... ақ ... нөсер, сірікпе. Нөсер күйінде жауатын атмосфералық жауын-шашынның алдында нажағай ойнайды. Атмосфералық жауын-шашынның мөлшері жауған су ... ... ... ... ... ... жауын-шашын жер бетіне біркелкі жаумайды. Ол атмосфераның жалпы циркуляциясының жүйесінде белгілі бір жердің алатын географиялық орнына, теңіздің жақындығына немесе қашықтығына, ... ... ... жел жақ беткейлерінде ылғалды көбірек ұстап қалады) байланысты. Жер шарында жауын-шашын ең көп ... жер ... ... ... жер; ... 12 600 л-ге ... ... жауады, Сахара тағы басқалар. шөлдерде бірнеше жыл ішінде жаңбыр тіпті жаумайтын да кездер болады.Қазақстанда Атмосфералық жауын-шашынның ең көп жауатын өңірі - ... ... ... ... (1500 мм), ал ең аз ... Арал ... мен Балқаш көлінің батыс жағалауында байқалады.
Тұман -- атмосфераның жерге таяу қабатына ұсақ су ... ... мұз ... ... Су буының сублимациясы нәтижесінде қалыптасады. Тұмандағы көріну қашықтығы оны құраушы түйіршік мөлшеріне және бірлік ... су ... ... ... ... ... ... 1-ден 6 мкм-ге (кейде 5 - 15 мкм) дейін, су жиынтығының мөлш. 0,05 - 0,1 ... ... ... ... тұман суыну тұманы және булану тұманы; пайда болуының синоптиктик жағдайына ... ... және ... тұман болып ажыратылады. Суыну тұманы өз кезегінде жер бетінің радиациялық сууы нәтижесінде пайда ... ... ... және жылы ... ауаның құрлық немесе су үстінде сууынан пайда болатын адвективті тұман болып бөлінеді. Тұман көлік ... ... ... ... ... ... химиялық өндірісте, жылу техникасында, әскери істе жасанды тұман пайдаланылады.
Бұрқасын -- жер бетінің үстінен қардың ... ... ... -- өте ... ... ... Оны жер бетіне шөккен қар ұлпалары мен бұлттарда пайда болып, бірақ жер бетіне жетпеген қар құрайды. Ұйтқыма ... жаяу ... және ... Бұрқасын деп бөлінеді.
Бұрқасын қабаты-құрамында желмен үрленген кар бөлшектері бар ауаның жер беті кабаты. Үйтқыма және ... ... ... ... ... дейінгі аралықты, ал жаяу бұрқасын кар бетіндегі ілеспелі, секірмелі, диффузиялық кар бөлшектерін қамтиды.
Бұрқасын қары-қар ұлпасының қиыршықтарынан тұратын қар жамылғысы.
Бұрқасын өлшеу ... ... ... ... жел ... үлкен шығыны мен бұрқасын ағынындағы қардың шоғырлануын өлшеу.
Бұрқасын өлшеуіш-қардың горизонталь тасымалын өлшеуге арналған аспап (кар ағынына перпендикуляр орналаскан ... ер 1 ... ... ... ... аудандағы бұрқасын әрекетінің жалпы сипаттамасы. Жалпы және ұйтқыма бұрқасындар ауа райының циклондық типі жағдайында, ал жаяу ... ... типі ... ... ... Сондықтан олар барлық бұрқасын түрлерінің қайталану дәрежесін анықтайды.
Бұрқасын тасмалы балансы-бір бұрқасын кезіндегі немесе бүкіл қыс бойы қар ... ... ... ... мен шығысының нәтижесі.
Метеоөлшеуіш құралдар.
Метеорологиялық аспаптар -- метеорологиялық элементтерді (құбылыстарды) өлшеп, олардың мәндерін тіркейтін аспаптар мен ... Ауа және ... ... әр түрлі метеорологиялық термометр, термографтармен; ауа ылғалдығы: психрометр, гигрометрмен; атмосфералық ... ... ... ... және ... ... ... өлшенеді. Желдің шапшандығы мен бағытын: анометр, анемограф, анеморумбограф, флюгер арқылы өлшейді, сондай-ақ жауын-шашынның түсу мөлшері мен жауу ... ... ... ... және ... анықтайды. Күн радиациясының үдемелілігі, оның жер бетінен және атмосферадан шағылысу мөлшері: пергелиометр, пиргеометр, актинометр, пиранометр, пиронограф альбедонеметр және баланс өлшеуішімен ... ашық күн ... -- ... ... Қар ... (жер ... қар) су мөлшері -- қар өлшеуішпен, шық көлемі -- шық өлшеуішпен, ... -- ... ... ... Метеорологиялық приборлар мен құралдар кез келген климаттық белдемдердің табиғи жағдайларында жұмыс істеуге арналған. Ауаның ... ... ... ... ... бір ... ... тіркейтін аспап - метеограф. Соңғы кезде бір не бірнеше метеорологиялық құбылыстарды ... үшін ... ... және ... ... ... мен ... кеңінен қолданылуда.
Барометр
Барометр
Барометр (гр. baros -- ауырлық және metreo -- ... -- ... ... ... ... ... Ең көп таралғаны -- сынапты барометрлер. Олар ыдыстарының пішініне қарай ... (а), ... (ә) және ... (б) ... ... ... барометрдің жұмыс әрекеті атмосфералық қысымның барометрлік түтіктегі сынап бағанасы қысымымен теңгерілуіне негізделген. Барометрдің сезгіштігі -- 1 Па. ... ... ... жазу үшін барограф қолданылады. Сынапты барометр, анероид және дифференциалды барометрлер деп бөледі. Құрылысы бойынша сынапты ... шыны ... және ... ... ... Барометрлік нивелирлеу - барометр арқылы жер бетінің белгілі бір нүктелеріндегі ... ... ... және ауа ... ... отырып нүктелердің биік айырымын анықтау әдісі. Үйлесімді байқау әдісін екі байқаушы жүргізеді. Бастапқы нүктеде барометрлердің, термометрлердің және сағаттардың ... ... бір ... ... ... да, ... тең аралығы сайын, мысалы, 30 мин. сайын барометрден, термометрден және сағаттан есептеу алады және жазады. ... ... ... ... ... ... осындай есептеулер алады және жазады. Биік айырымын есептеу үшін бірінші ... ... және ... көрсеткіштері екіншінің өлшеу мерзіміне интерполяцияланады. Аудандарды нивелирлегенде аудан ортасында таңдалған станцияда келіскен мерзімде байқаулар жүргізіледі, одан анықталатын нүктелерге ... ... ... да, аспаптардың көрсеткіштерін тексеру мақсатымен станцияға қайтып келеді. Нивелирлеудің ең дәл ... ... ... ... және ... ... өзгеруін ескереді.
Барометр-анероид
Барометр-анероидтің құрылысы
Э. Торричелли тәжірибесіндегі сынапты түтікке вертикаль шкала орнатса, қарапайым сынапты барометр пайда болады. Сынапты барометрдегі сынап бағанының ... 1 ... жуық әрі оны тік етіп ... ... іліп кою ... Сондықтан ондай барометрді алып жүру қиын әрі ... және ... де, ... ... буы - улы. Әсіресе кемеде, ұшақта, барометр өте қажет болған басқа да жағдайларда оны ... ... ... ... Сондай кездерде атмосфералық қысымды өлшеу үшін барометр-анероидтар (грекше анероид - ... ... ... ... беті ... ... қатпарланған дөңгелек жұқа металл қорапшадан (1) тұрады (1-сурет). Оның ішіндегі ауа сорып шығарылған. Атмосфералық қысымның әрекетінен қорапша қабысып ... үшін оны ... (2) ... керіп қояды. Атмосфералық қысым өзгергенде қорапшаның көлемі де ... ... ... ... созылады немесе сығылады. Мысалы, атмосфералық қысым артқанда қақпақ ... ... ... да, ... ... ұзарады. Ал қысым кемігенде қақпақ қайтадан орнына келеді де, серіппе, керісінше, ... ... ... (3) ... осы ... ... ... бойымен жылжып отыратын көрсеткішке (4) береді. Шкала (5) миллиметр сынап бағанымен (мм ... ... ... (103 Па) ... ... ... ... құбылыстармен байланысты болғандықтан, барометр шкаласына қарап ауа райын да болжауға болады.
Психрометр
Психрометр
Психрометр (көне грекше: ψυχρός -- суық) -- екі ... ... және ... ... ... ауа ... мен ылғалдығын өлшеуге арналған аспап. Термометрдің біреуі су ылғалына қаныққан шүберекпен оралған болады. Ылғадылық екі көрсеткіштің ... ... ... -- ... ... және ... ылғалдылығы мен ылғалдықтың жетіспеуін анықтайтын аспап. Бұл екі термометрден тұрады: оның бірін құрғақ ... ... да, ... ... ... ... ... (суға малған мәрлімен орап қояды). Ауа неғұрлым құрғақ болса, дымқыл термометр (судың булануы салдарынан) солғұрлым жылылықты тез ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Екі термометрдің температурасын білгеннен кейін арнаулы кесте арқылы ауаның ылғалдығы анықталады.
Анемограф
Анемограф - желдің жылдамдығын ... ... мен ... ... ... өзі жазатын аспап.
Анеморумбограф
Анеморумбограф - желдің жылдамдығы мен бағытының өзгеруін тіркеп ... ... ... -- ауа ... ... ... ... аспап.Анероид -- өзгерту күшіне пропорционал серпінді қорапшаның (види ... ... ... яғни оған ... қысымның өзгеруі бойынша атмосфераның қысымын өлшейтін аспап.
Радиозонд
Радиозонд-атмосфераның қабаттарының құбылыс күйі туралы аэростаттан радиомен хабар беруші метеорологиялық аспап.
Актинометр
Актинометр.күн сәулесіне перпендекуляр ... ... ... тіке радияциясын қлшеу үшін термоэлектлік актинометр М-3 қолданылады. Актинометрдің қабылдағыш элементі ретінде қалыңдығы 0,003 мм, диаметрі 11 мм ... диск ... ... ... ... беті қара ... боялады. Екінші бетіне жұлдыз пішінді терсобатареяның тақ спаялары арнайы тоқ ... ... ... ... ... жұп ... салмақты мыс сақина бетіне қағаз арқылы жапсырылған.Термобатарея константан мен манганин ленталарынан тұрады. Қараға боялған күміс дискі күн ... ... ... ... ал ... ... мыс ... температурасы төмен болпды.Спаяларының температурасы іртүрлі болғандықтан (Зеебек ... ... тоқ ... Оның ... күннің тіке радияциясының қарқындылығына пропорционал болады. Өндірілген тоқ мөлшері арнайы гальванометрмен өлшенеді.
Пиранометр
Пиранометр.горизонталь беткейге келетін шашыранды,жиынтық радияцияны және жер бетінен ... ... ... үшін термометрлік пиранометр қолданылады.
Шағылған радияцияны өлшеу үшін пиранометрдің қабылдағышы төменге қаратылады. Ол-альбедометр. Пиранометрдің қабылдағыш ... ... ... мен ... ленталарынан тұратын термобатареялар қолданылады. Термобатареяның беті шахмат тақтасы сияқты ақ-қара квадраттарға бөлінген. Термобатареяның тақ ... ақ ... жұп ... қара күйемен боялған.Күйе мен магнезияның сәуле жұту мүмкіндігі әртүрлі болғандықтан (98% және 15%)спаялардың температуралары да әртүрлі ... ... ... тоқ ... ... тоқ ... гальванометрмен өлшенеді де пиранометрдің аспаптық аударма көбейткішіне көбейтіледі.
Флюгер
Флюгер метеоалаңда 10-12 метрлік бағанаға орнатылады. Жел ... ... ... ... ... ... ал ... қозғалыстағы тақтайша желдің күшімен доға бойымен көтеріледі. Желдің жылдамдығын білу үшін флюгерден біршама алшақтап тербелістегі тақтайшаның қаншасыншы штмфт тұсында ... (2 мин ... ... ... ... ... ... штифтің тәртіптік саны жылдамдыққа айналады.Желдің бағытын білу үшін бақылаушы бағананың түбінен жоғары қарап флюгарканың қай ... ... ... ... x 752 - Шар с ... стремительно удаляются от земли.
Похожие - Другие размеры - -
Қорытынды.
Метеорологиялық ... мен ... ... сандық мәндерін өлшеу және атмосфера құбылыстарының (мыс., бұлт пішіндері және жауын-шашын) сапалық сипаттамасын бағалау тіршілік, адам ... үшін өте ... ... ... әр ... ... ... Олардың негізгілері - климатты және оның өзгерулерін зерттеу, ауа райын болжау. Осы мақсатқа жалпы мемлекеттік метеорологиялық стансалардың торында ... ... ... ... ... ... Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезя. -- Алматы: "Мекгеп" баспасы, 2007. -- 264 бет.
* ... тілі ... ... ... ... ... Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001
* ... тілі ... ... ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. - ... ... ... Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезя. -- Алматы: ... ... 2007. -- 264 бет.
* ... ... ... тілі ... ... ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. -- Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. -- 264 ... ... және ... - ... Атамұра,2007.
* О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және ... ... ... ... сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл.
* ... Р.А. ж. б. Жылу ... ... Р.А. ... А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: баспаханасы, 2008. - 425 б. ... 140 ... ... ... 17.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
Нұра алабы өзендерінің ағындысының қалыптасуындағы табиғи және антропогендік фаторларының рөлі32 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
Delphi компоненттерінің анықтамалығын құру технологиясы16 бет
HTML тілінде телефон анықтамасын құру35 бет
MATLAB бағдарламасы.Simulink пакеті. Ляпунов функциясына жалпы анықтама.13 бет
«Телефон анықтамасы» мәліметтер қорын жобалау73 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Анықтамалық ақпараттық құжаттар5 бет
Анықтамалық-ақпараттық құжаттар21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь