Еңбек есебі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
I.тарау. Еңбек және еңбекақы ұғымы.
1.1. Еңбек есебі және нормативтік реттеу ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Жұмысшылардың құрамы мен жұмыс
уақытын пайдалану есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Еңбекақы жүйелері және өнім өндіру жүйесі ... ... ..11
II. тарау. Жұмыскерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу есебі
2.1.Еңбекақының түрлері мен нысандары ... ... ... ... ... ...15
2.2. Қосымша еңбекақы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.3. Орташа еңбекақыны есептеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ..27
Қорытынды.
Пайдаланған әдебиеттер
Жұмыс күші болашақ товар ретінде өзін еңбек рыногында өткізеді, өзінің әлеуметтік , экономикалық қатынастар болып саналатын жалдауға беретін жұмыс күші туралы және жұмыс беруші мен жұмыс күші арасындағы пайданы көрсетеді. Жұмыспен қамтылу – бұл еңбекақы алу еңбек табысы,негізінде жеке және қоғамдық мұқтаждықты қанағаттандыруға байланысты адамның іс-әрекеті.
Қазіргі кезде Қазақстанның экономикасы әлі де болса, аса күрделі өтпелі кезенді бастан кешіруде, бұл сөзсіз еңбек нарқына кері әсерін тигізуде. Жұмыссыздық проблемасы , дер кезінде еңбекақыны төлеу және тағы басқалар өте шиеленіскен жағдайда болып отыр. Міне, сондықтан да еңбек нарқы жөніндегі мемлекеттік саясатты одан әрі жетілдіруді қажет етеді. Еңбек нарқының негізгі мақсаты – еңбек ресурстарын жұмыспен тиімді және нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен қамтамасыз ету аса күрделі әрі мемлекеттік маңызды мәселе. Жұмыспен қамтамасыз ету әрбір елдің нақтылы даму кезеңдерінің деңгейіне сай жұмысқа жарамды адамдарды үнемді және нәтижелі пайдаланып, оларды шаруашылық салалары және аймақ бойынша бөлудің тепе-теңдік үлесімділігіне жету. Қорыта айтқанда, республикамызда еңбек нарқын қалыптастырудың және дамытудың негізгі мақсаты осындай.
Жұмыс атқарудың бағалығы. Қызметті атқару бағасы- бұл қызметтің іс-әрекетінің қорытындысы. Ол басшының өз қарамағындағы бағынышты қызметінің ресми және жүйелі түрде бағалануынан байқалады.
Қызметті атқарудың , бағалаудың көптеген мақсаттары бар, олардың ішінде:
- қызметті атқаруды жақсарту;
-шешім қабылдау үшін ақпарат жинау ;
- стандартты бұзбауға мүмкіндік туғызу;
- сараланған еңбекақының негізі болуының қажеттілігіне көшу;
- қорытынды субьектілігін барынша азайту үшін деректер жинау;
-оқыту және қайта дайындау жөніндегі қажеттілікті хабарлау;
- қызметті атқарудың алдағы бейнесін жасауға байланысты мәліметтер жинау;
-стандартты бұзбауға бағытталған кейбір жеке тұлғалар мен жалпы топтарды ынталандыру;
- моральдық факторларды кеңейту;
Атқаруды бағалаудың әдістері мыналар табылады:
- саралау ;
- балдық бағалау( бес балдық, орташадан төмен, жоғарыдан төмен, өте жақсы);
- әңгімелесу, бағынышты қызметтер бағалану кезінде өзінің жетістіктері мен кемшіліктерін айтады.
1.“Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы” 2002жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-ІІ заңы
2. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. Қазақстан Республикасы қаржы министрлігінің 2002 жылғы 18 қыркүйектегі №438 бұйрығымен бекітілген.
3. Еңбекақының формалары мен жүйелері Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 15.05.2000ж. №111-п “Қызметкерлерге еңбекақы төлеу мәселелері бойынша әдістемелік ұсыныс” Бұйрығында бекітілген.
4. Еңбекті нормалау ҚР-ның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 2000ж 22-ші маусымындағы №152-10 Бұйрығымен бекітілген.
5.“Еңбек туралы” “Қазақстан Республикасының заңы Алматы 2004жыл.
6. Әбдіманапов. Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясыжәне принциптері. Алматы 2001ж.(191-192б)
7. “Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі ” Алматы 2001жыл.
8. Назарова В.Л. “Шаруашылықты жүргізуші субьектілердегі- Бухгалтерлік есеп” Алматы “Экономика” 2005 жыл. (163-200б).
9. Салық кодексі . Алматы 2005 жыл .
10. Қ.К. Кеулімжанов , З.Әжібаева, Құдайбергенов.Н. “Бухгалтерлік есеп принциптері” Оқу құралы. Алматы 2003жыл.
11. Қ.К. Кеулімжанов, З. Әжібаева Қаржылық есеп. Алматы 2001жыл.
12. Бухгалтерлік есеп стандарты. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы.- Алматы 2003 ж.
13. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысшы –қазақша сөздік.
Дәуір 1998ж.
        
        Жұмыскерлермен  еңбекақы бойынша  есеп айырысу есебі
М а з м ұ н ы :
Кіріспе ................................................................................4 ... ... және ... ... ... есебі және нормативтік реттеу.........................6
1.2. Жұмысшылардың құрамы мен жұмыс ... ... ... Еңбекақы жүйелері және өнім өндіру жүйесі..........11
II- ... ... ... бойынша есеп айырысу есебі
2.1.Еңбекақының түрлері мен нысандары.......................15
2.2. Қосымша ... ... ... Орташа еңбекақыны есептеу тәртібі..........................27 ... ... ... ... күші ... ... ... өзін еңбек рыногында өткізеді, өзінің әлеуметтік , экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... күші туралы және жұмыс беруші мен жұмыс күші арасындағы пайданы көрсетеді. Жұмыспен қамтылу - бұл ... алу ... ... жеке және ... мұқтаждықты қанағаттандыруға байланысты адамның іс-әрекеті.
Қазіргі кезде Қазақстанның экономикасы әлі де болса, аса күрделі өтпелі ... ... ... бұл сөзсіз еңбек нарқына кері әсерін тигізуде. ... ... , дер ... ... ... және тағы ... өте ... жағдайда болып отыр. Міне, сондықтан да еңбек нарқы жөніндегі мемлекеттік ... одан әрі ... ... етеді. Еңбек нарқының негізгі мақсаты - еңбек ресурстарын ... ... және ... ... ... жарамды адамдарды жұмыспен қамтамасыз ету аса күрделі әрі мемлекеттік маңызды мәселе. Жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... даму кезеңдерінің деңгейіне сай жұмысқа жарамды ... ... және ... ... оларды шаруашылық салалары және аймақ бойынша бөлудің ... ... ... ... ... ... ... нарқын қалыптастырудың және дамытудың негізгі мақсаты осындай.
Жұмыс атқарудың бағалығы. Қызметті атқару ... бұл ... ... ... Ол ... өз ... бағынышты қызметінің ресми және жүйелі түрде бағалануынан байқалады.
Қызметті ... , ... ... мақсаттары бар, олардың ішінде:
- қызметті атқаруды жақсарту;
-шешім қабылдау үшін ақпарат жинау ;
- ... ... ... туғызу;
- сараланған еңбекақының негізі болуының қажеттілігіне көшу;
- қорытынды субьектілігін барынша азайту үшін деректер жинау;
-оқыту және қайта ... ... ... ... ... ... алдағы бейнесін жасауға байланысты мәліметтер жинау;
-стандартты бұзбауға бағытталған кейбір жеке тұлғалар мен жалпы ... ... ... ... ... бағалаудың әдістері мыналар табылады:
- саралау ;
- балдық бағалау( бес балдық, орташадан төмен, ... ... өте ... әңгімелесу, бағынышты қызметтер бағалану кезінде өзінің жетістіктері мен ... ... ... ... ... есеп ... ... белгілі заңға сәйкес орындауы керек. Осы жұмыста пайдаланатын негізгі ұғымдар:
Еңбек қатынастары - ... ... жеке ... және ... ... негізінде белгілі бір еңбек қызметін жүзеге асыруы жөнінде туындайтын жұмыс ... мен ... ... ... ... жағдайлары - белгілі бір өндіріс факторларының әсер етуі қызметкерлердің ... ... ... ... ... , не оның ... ... теріс ықпал етуіне әкеп соғатын еңбек жағдайлары.
Қауіпті еңбек жағдайлары - белгілі бір өндіріс ... әсер етуі ... ... ... сақталмаған жағдайда қызметкер денсаулығының кенеттен күрт нашарлауына немесе жарақаттануына, не оның қайтыс болуына әкеп ... ... ... ... ... өзі ... ... күрделілігін көрсететін біліктілік деңгейі.
Іссапар- жұмыс берушінің өкімі бойынша қызметкерді тұрақты жұмыс орнынан тыс ... ... ... ... үшін ... - жұмыс режимі мен еңбек жағдайларына , жұмысты орындаған кездегі қызметкерлердің шеккен ... ... ... ... ... ... беруші- қызметкер еңбек қатынастарында тұратын заңды немесе жеке тұлға.
Жұмыс уақыты- қызметкер жұмыс берушінің актілері мен жеке ... ... ... ... ... ... ... уақыт.
Еңбек міндеттері- қызметкер мен жұмыс берушінің жеке еңбек шартымен байланысты ... ... ... ... ... құрмай кәсіпкерлік және өзге де ... ... ... ... жеке адам ретінде еңбек міндеттерін жүзеге асыруға жұмсаған ... ... ...
Еңбек дауы - еңбек туралы заңдарының қолдануы мәселелері бойынша бұрын қызметкер мен жұмыс беруші ... ... жеке ... ... шарттардың талаптарын орындау туралы қызметкер мен жұмыс берушінің арасындағы ... ... ... ... ... еңбек қатынастары саласында өз өкілеттілігін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... атқарушы орган.
Еңбек жағдайлары- еңбекке ақы төлеу, оны қорғау мен нормалау жағдайы, жұмыс режимі, мамандықтарды қоса ... ... мен ... , техникалық , санитарлық , гигиеналық,өндірістік - тұрмыстық жағдайлар, сондай-ақ жеке еңбек және ұжымдық ... ... ... бойынша өзге де жағдайлар.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге дұрыс ... ... сол ... ... ... ... көрсетеді. Өйткені қызметкерлер жұмыс жасаған күніне тиісті жалақы алмаса , онда кез келген кәсіпорынның деңгейі ... ... ... - бұл ... өлшемі мен тұтыну өлшеміне бақылау жасауды жүзеге асыруға көмектесетін маңызды экономикалық құрал (тұтқа). ... ... ... ... ... ... кірісі субьект жұмысының түпкілікті нәтижелерін ескергенде , оның жеке үлесімен анықталады және салықтармен ... ... ... ... ... ... ... сондықтан да сұраныстың мөлшеріне , тауардың тұтынысына және олардың бағасына елеулі әсер ... ... ... ... негізгі элементтерінің бірі болып табылады, сондықтан да ... ... ... ұйымдастырылуы еңбек өнімділігінің артуына, өнімнің өзіндік құнының кемуіне және ... өмір ... ... себепші болды. Сонымен қатар еңбек және еңбекақы есебін ұйымдастырудың одан әрі ... үшін ... ... қажет:
* Еңбек өнімділігі мен орындалған жұмыстың көлемін ұлғайтуға ынталандыратын еңбекақының тиімді түрлерін кеңінен ... ... пен ... ... ... ... ... типтелген прогрестік құрылымын қолдану.
* Еңбекақы төлеудің сыйлық беру жүйесімен басқа да түрлерін кеңінен қолдану.
* Еңбек және еңбекақы есептеуде осы ... ... сай ... мен ұйымдастыру техникаларын қолдану, алғашқы есеп жүйесін жетілдіру, жеңілдету.
Кәсіпорын шаруашылық қызметін жасаудың процесінде қызметкерлерді жұмысқа ... және ... ... яғни ... сандары өзгереді, демек жұмыс барысында әртүрлі ... ... ... ... құрамдық өзгерісінің есебін кадрлар бөлімі жүргізеді, ол бүкіл ... және оның ... ... ... ... және оның өзгеру себептерін, жынысын, жас мөлшерін, категорияларын, кәсіптерін, қызмет ... ... ... және ... ... ... және басқа белгілерін есепке алады.
Тақырыптың актуальдығы. Бұл жұмыстың актуальдығы жұмысшылардың ... ... ... олардың өмір сүру кезеңіне байланысты.Еңбекақы біздің еліміздің өмір ... үшін ең ... көзі десе ... ... да қызметкерлердің, жұмысшылардың еңбекақыға байланысты сұрақтар ... ... ... ... Еңбек және еңбекақы , жұмысшылармен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ...
Жұмыстың негізгі тапсырмасы болып мыналар табылады: Еңбек есебі және нормативтік реттеу, жұмыскерлардың құрамы мен жұмыс уақытын пайдалану ... ... ... және өнім ... ... ... еңбекақының түрлері мен нысандары, қосымша еңбекақы есебі, орташа еңбекақыны есептеу тәртібі, еңбекақыдан ... және ... ... ... еңбекақының аналитикалық( талдамалық)және синтетикалық (топтамалық) есебі.
I-тарау. ... және ... ... Еңбек есебі және нормативтік реттеу
Еңбек және еңбекақы есебі - жұмысшылар санының өзгеруі,жұмыс уақытының шығындары, жұмысшылар категориясы , ... ... ... ... ... қамтылатын дәл әрі оперативтік деректерді талап ететін аса маңызды да ... ... бірі ... табылады.
Еңбек және оған ақы төлеу есебінің негізгі ... ... ... және ... ... ... жұмыс мөлшерінің орындалуын, еңбектің саны мен сапасын ... ... ... және ... ... еңбекақы қорынан ұстап қалу;
шаруашылық жүргізуші субьектінің әрбір жұмысшысына жалақыны уақытылы және дұрыс есептеу;
белгіленген мерзімде ... ... есеп ... ... шығынды өнімнің , жұмыстың,қызметтің өзіндік құнына дұрыс әрі уақытылы қосу ... және ... ... өндірістік процесті оперативті басқару үшін қажет. "ҚР ... ... ... ... ... ... мен жұмысшылардың арасындағы еңбек қатынасы нормативті құқықтық актілермен , еңбек ... ... ... ... ... ... қызметкердің еңбекақылық табысы кәсіпорын қызметінің түпкілікті қорытындысына байланысты оның еңбекке ... ... ... ... ... ... және ең ... көлеміне шектеу қойылмайды.
Еңбекақы мөлшерін жұмыс берушінің өзі белгілейді және жұмыс беруші белгіленген еңбекақы ... ҚР ... ... ең аз ... ... ... ... болмауы керек2.
"ҚР Еңбек туралы" заңының 7,8-бабына сәйкес қызметкерлердің мынадай құқысы бар:
қандай да бір ... тең ... тең ... алуға;
қауіпсіздік және тазалық талаптарына жауап беретін еңбек жағдайында жұмыс ... және ... ... және ... ... құқықтары:
қызметкерлерді көтермелеуге, олардан белгіленген заңға сәйкес әрекетететін тәртіп ... ... және ... ... ... келтірілген зиянның орнын толтыруға және т.б.
Жұмыс берушінің міндеттері:
ҚР-ның нормативті құқықтық актілерінде, жеке еңбек
1 (5) 5б
2 (5) 22б
келісімшартында , ұжымдық ... ... ... актісінде қарастырылған еңбекақыны және басқа төлемақыларды уақытылы толық төлеу;
еңбек туралы заңдағы ,ұжымдық ... ... ... ... және ... ... жағдайын,болуы мүмкін кәсіби ауруды ескерту және т.б.
Жеке еңбек келісімшартында негізгі тармақтар қамтылуы керек:
жұмыс уақыты және демалыс уақытының ... мен ... ... ... ... және ... беру ... және т.б.("ҚР Еңбек туралы"заңы9-бап )
Қызметкер бірнеше жұмыс берушімен толық емес ... ... ... жеке ... ... ... құқы бар.
ҚР Еңбек туралы заңының 13-бабына сәйкес қызметкердің еңбек ететін ... ... ... ... ... ... жұмысқа қабылданғаны,жұмыстан шығарылғаны туралы бұйрықтың көшірмесі.
Сол ұйымның басқа жұмысына немесе ұйыммен бірге басқа орынға көшіру ... тек ... ... ... ... ... ... агрегаттағы жұмысты тапсыру үшін қызметкердің келісімі талап етілмейді. ... ... ... ... жұмыс беруші қызметкерді мамандығына, біліктілігіне сай, ... ... ... ... бір айға ... басқа жұмысқа ауыстыруға құқы бар.
Егер қызметкер жаңа жағдайдағы ұсынылған жұмысқа ... ... онда "ҚР ... ... ... ... онымен жеке еңбек келісімшарты бұзылады. Қызметкерді денсаулығына байланысты басқа жұмысқа уақытша ауыстыру "ҚР Еңбек ... ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылады.
Жеке еңбек келісімшарты мынадай жағдайларда бұзылуы мүмкін:
ұйым таратылғанда,жұмыс берушінің қызметі ... ... ... немесе саны қысқартылғанда;
әскери қызметке шақырылғаннан растайтын құжат негізіндегі қызметкерді үшін күндік ... ... ... ... ... ... ... жеке еңбек, ұжымдық келісімшартында өтемақының мөлшері және басқа негіздері белгіленеді. ... ... ... ... мен ... уақытын пайдалану есебі
Еңбекақының формалары мен жүйелері Еңбек және ... ... ... ... ... №111-п "Қызметкерлерге еңбекақы төлеу мәселелері бойынша әдістемелік ұсыныс" Бұйрығында белгіленген және жұмысшыларға ... ... әр ... ... ... өндіріс жағдайы мен жұмыс жасайтын жеке құрам категориясына байланысты, яғни Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 1997 ... 16-шы ... ... №244 ... және ҚР ... статистикалық агенттігінің 1996 жылдың 19-шы желтоқсанындағы №50 ... ... ... ... ... сан және ... статистикасы бойынша Нұсқаулықтың 5-ші бөліміне сәйкес жұмысшылар мен қызметкерлер болып екі топқа бөлінеді:
* Өнеркәсіптің ... ... мен ... ... ... ... ... жатпайтын ұйымдардың жұмысшы-қызметкерлері.
Атқаратын қызметтеріне қарай кәсіпорындар мен ұйымдардың жұмысшылары мен ... ... ... ... ... тобы басшылар, мамандар және тағы басқа топтарға бөлінеді.
Басшылар қатарына - президент,ректор,директор,меңгеруші,тағы басқалар ... ... ... - инженерлер,техникалық қызметтегі адамдар тағы басқалары.
Басқа да қызметкерлер қатарына - құжаттарды дайындайтын, есеп және ... ... ... шаруашылық қызметтерін атқаратын бухгалтерлер,менеджерлер,агрономдар,механиктер,тағы басқалары. Бухгалтерлік есепте жұмысшылармен қызметкерлердің саны мен олардың ... ... ... ... ... тура ... Кәсіпорындағы қызмет атқаратын адамдардың жалпы саны олардың деп аталады.
Жұмысшылар мен ... ... саны - ... мен ұйымдарға қызметке жаңа адамды алуға немесе кейбір қызметкерлерді жұмыстан босатуға байланысты өзгеріп отырады.Кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлердің құрамы және ... ... ... да ... ... ... қалыпты ұзақтығы 40 сағаттан аспауы керек.Барлық категориядағы жұмыс істеушілердің ... ... ... ... ... мен ... ... жұмыс режимін қадағалауға, атқарылған жұмыс уақыты туралы ақпаратты алуға,еңбекақылық есеп айырысу,сондай-ақ еңбек бойынша ... ... ... ... ... ... есеп ... жазылады5. Жұмыс уақытының орындалу есебі үшін жұмыс уақытының есеп табелі(Т-13,13а формасы)қолданылады.
4(3) №111-п бұйрық
5(8) ... ... ... ... ... ... алу жайлы бұйрық үлгілі түрі Т-1;
* басқа жұмысқа ауысу жайлы бұйрық үлгілі Т-5;
- демалыс берілуі жайлы үлгілі түрі ... ... ... ... ... ... түрі Т-8.
Бірінші рет жұмысқа орналасқан жұмысшылар мен қызметкерлерге ұйымның мамандар бөлімі еңбек кітапшасын толтырады.
Еңбек кітапшасы мамандар бөлімінде сақталып оған ... мен ... ... ... өзгеруі, алған мақтаулары мен сыйлықтары, сондай-ақ ескертулер, сөгістер, тағы да басқа деректер жазылады.
Жұмысқа алу жайлы хат ... ... ... ... ... төл ... ... жазулар жазылып және оған үлгілі түрі Т-2 жеке ... ... Ол ... ... ... ... ... орны,аты-жөні, ұлты,еңбек стажы, дүниеге келген күні, айы мен жылы, мекен - жайы, тағы басқа мәліметтер толтырады ( ... ... ... ... ... яғни ... мен қызметкерлерге табельдік номір беріледі. Бұл нөмір еңбекақы бойынша есеп ... ... ... бір ... яғни,уақыттағы ұйымның жұмысшылар мен қызметкерлердің тізімдегі орташа санын анықтау үшін жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің күнделікті тізімдегі саны қызметкерлердің жұмыс уақытын пайдалану есебінде табельінің деректеріне сәйкес келуі керек.
Есеп беретін айдағы ұйымның жұмысшылар мен ... ... ... қосып, яғни 1-нен 30-на дейін немесе 1-нен 31-не дейін( ақпан ... 1-нен 28-не ... ... 1-нен 29-на дейін) мейрам және қызмет істемейтін, демалыс күндерін қоса алғандағы қосынды сандық күтізбенің ... бөлу ... ... ай ... ... ... ( құрылыс ұйымдарында , жаңадан іске қосылыған ұйымдарда, сондай-ақ маусым мен жұмыс істейтін ұйымдарда) ... мен ... ай бойы ... саны есеп ... айдағы кәсіпорынның жұмыс істеген күндеріндегі жұмысшылар мен қызметкерлердің санының қосындысын сол айдағы ... күн ... бөлу ... ... ... пайдалануға беріліп 2002 жылы 23 қаңтардан бастап жұмыс ... ... мен ... саны бұл ұйымда мына төмендегідей:
23қаңтар күні 403 адам
24 қаңтар күні сенбі (403адам)
25 қаңтар жексенбі ... ... күні 404 ... ... 403адам
28 қаңтар күні 406 адам
29 қаңтар күні 401 адам
30 қаңтар күні 402 адам
31 ... күні ... ... ... ... ... істеген қызметкерлердің жалпы саны бұл кәсіпорын бойынша 3627 адам. Осы айдың күнтізбесінде күн саны 31 күн. ... ... ... мен қызметкерлердің орташа осы айдағы саны 3627/31=117адам.
Тоқсан бойынша ұйымдағы жұмысшылармен қызметкерлердің саны қаңтар ... 117 ... ... ... ... ... 420 адам болды делік. Осыдан бұл кәсіпорындағы жұмысшылармен ... саны 315 ... тең ... , яғни ... ... егер ұйым ... ... бастап жұмыс істеген болса, онда ұйымдағы жұмысшылар мен қызметкерлердің бір тоқсан бойындағы орташа саны 140 ... тең ... ... ... мен қызметкерлердің кәсіпорын бойынша бір жылдық орташа саны осы ... ... ... ... ... ... ... қосындысын 12-ге бөлумен анықталады. Егер кәсіпорын толық жыл бойы жұмыс істемеген болса, онда жұмыскерлердің ... ... саны ... айларындағы олардың сандарынң қосындысын 12-ге бөлу арқылы табылады.
Ескерту: Жұмыскерлер мен қызметкерлердің кәсіпорын бойынша орташа еңбекақысын, еңбек өнімділігін және басқа да ... ... ... үшін және басқа да орташа ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің саны деген көрсеткіш қолданылады.
Бұл көрсеткішті табу үшін жұмысшылар мен қызметкерлердің кейбір санаттарына ... ... ... алып ... ... ... мен ... қатарына жататындар:
Жүкті( екі қабат) және босануға байланысты демалыстағы әйелдер;
Заңда қаралған жасқа дейін баланы қарауға демалыс;
Оқу демалысындағы еңбекақылары түгел, жартылай сақталған,немесе ... ... мен ... ... ... ... ... демалысқа кеткен жұмысшылар және қызметкерлер.
Кәсіпорындағы орташа еңбекақыны табу үшін ... ... ... мен ... ... анықтау барысында нақтылы жұмыс істегеніне қарай үйлесімді түрде күніне немесе аптасына толық жұмыс істемейтіндер кіргізіледі. Алдымен жұмыс істеген адам/күні ... ... ... есептеу үшін есепке алынатын жұмысшылар құрамына үйде отырып жұмыс істейтін ... де ... ... саны ... ... мен қызметкерлерге айлық еңбекақы қорының сомасын сол ұйымда негізгі қызметті атқаратын ... мен ... ... айдағы орташа еңбекақысына бөлу арқылы анықталады.
Жұмыс істелген уақыт көрсеткіші, жұмысшылар мен ... ... ... ... ... қарай есептеуге, оларға өндірілген өнімнің өнімділігін есептеуге және қызметкерлердің белгіленген мөлшерін орындау барысын анықтауға, сонымен қатар жұмыс ... ... ... ... ... жұмыс күнінің балансын жасауға қолданылады.
Жұмыс істелген уақыт есебі ... мен ... ... ... олардың жұмыс істегені, жұмыстың тоқтап қалуы және де жұмысқа ... ... мен ... ... ... табельде алфавит бойынша реттік номері санына қарай жүргізіледі.Жалпы табельдер жұмыс істеген уақыты бойынша жұмысшылар мен ... ... ... арналған.
Табельдерде кәсіпорынның әр құрылымының өкілдері бойынша жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... ... байланысты белгіленген шартты белгілерді қою арқылы толтырылады.Жұмысшылар мен қызметкерлердің уақытша жұмысқа жарамай қалғаны туралы құжаттары осы табелге қосымша ... мен ... ... ... ... ... жұмысқа себепсіз кешігуі, тағы басқа жағдайлар табельде тиісті ... ... үшін ... , мысалы:
- іс-сапарындағы жұмысшы- қызметкерлер үшін -і
- ... ... үшін ... жұмыстан себепсіз кешіккен жұмысшылар үшін - с
тағы басқа белгілер қолданылады.
Табельде жұмысшылар мен қызметкерлердің тек қана ... ... және ... ... белгілеп қана қоймай,олардың жұмысқа кешіккенін, мерзімнен тыс жұмыс істегенін, жұмыс істеген белгіленген ... тағы ... ... ... үшін ... ... .(№2Қосымша)
Табельдер мен оларға негіз болған алғашқы құжаттар еңбекақы есептеуге және жұмысшы қызметкерлердің ... ... ... ... үшін ...
Сонымен қатар цехтар мен бөлімшелер бойынша жинақталған деректер жұмыс уақытының балансын жасауға, нақтылы ... ... ... ... ... есеп ... ... көрсеткіштер еңбектің өнімділігін анықтау үшін ғана емес,сонымен қатар жұмыс уақытының пайдалану нәтижесінде анықтау үшін де қажет болып табылады.
+ Еңбекақы ... және өнім ... ... ... есебінің маңызды элементі болып еңбектің күрделілігіне, жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... әр түріне кететін жұмыс уақытының мөлшерін анықтау болып саналады. Жұмыстың күрделілігіне ... ... ... ... ... қаралады. Тариф жүйесінің негізгі элементтері болып мыналар табылады:
* тарифтік кесте;
* ... ... ... ... ... анықтамалары.
Осыларға негізделіп жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы мөлшерінің үлгілі кестесі жасалады. Тариф жүйесінің көмегімен жұмыстың барлық түрі ... және көп ... ... қажет ететіндігіне қарай топтастырылады және жұмысшылар мен қызметкелердің мамандық дәрежесіне қарай оларға тариф бойынша әртүрлі ... ... ... ... мамандықтар бойынша өндірістің қай саласында болмасын негізгі жұмыстың әрбір түріне,жұмыстың күрделілігімен қаншалықты еңбек ... ... ... ... қарай берілген разрядтар көрсетіледі.
Тарифтік кестеде - жұмысшылар менқызметкерлердің әрбір топтарының ... ... ... ... ... ... ... Тарифтік кестеде : тарифтік еңбекақы ( сағаттық, күндік, айлық) өте қарапайым және жеңіл бірінші дәрежелі ... ... ... ... ... бекітіледі.
Жоғары дәрежелі еңбекке төленетін еңбекақы бірінші дәрежелі еңбекке төленетін еңбекақы мөлшерімен осы қарастырылып отырған дәрежелі ... ... ... коэффициентін, бірінші дәрежелі еңбекке төленетін еңбекақы мөлшеріне көбейту арқылы анықталады.
Тарифтік кестеде тарифтік еңбекақы ... ... ... ... және ... еңбекақы болып екіге бөлінеді. Тарифтік мерзімді еңбекақы мөлшері бір ... ... ... ... ... белгілі тарифтік баға бойынша бір сағатқа белгіленген немесе бір сағатқа тиісті еңбекақы мөлшерін сол сағатта ... өнім ... ... ... ... бөлу ... табылады немесе бір өнімге кеткен уақытқа көбейту арқылы табылады.Уақыт мөлшері мен ... өнім ... ... ... ... ... ... үрдісін жүргізу кезінде анықталады.
1-ші разряд мөлшерлемесі ең аз шамадағы еңбекақы ... (6600т) тең ... онда ... ... ... ... бойынша Бірыңғай тарифтік кестеде тарифтік мөлшерлемесі ... ... ... ... 1997жылғы 6-шы ақпандағы №170 "ҚР еңбекақы ұйымдастыруды жетілдіру туралы" ... ... ... ... 21-ші ... негізінде жасалған әрбір разрядқа өзінің тарифтік коэффициенті белгіленді.Жұмысшылардың кәсібі Бірыңғай тарифтік ... 1-ші ... ... , ... 2-ші және 21-ші ... арқылы тарифтелінеді.
Қазіргі уақыттағы қызметкерлердің тарифтелінуі ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... кәсібінің және жұмыстың Бірыңғай тарифтік анықтамалығы бойынша жүргізіледі6.
Разрядтардың тарифтік мөлшерлемелері
БТК (ЕТС) ... ... ... мөлшерлеме(қызметақы),теңге
БТК (ЕТС) разряды
Бір айлық тарифтік мөлшерлеме(қызметақы),теңге
1
(7000теңге*1) =7000
12
(7000теңге*2,20) =15400
2
(7000теңге*0,1) =7490
13
(7000теңге*2,37)=16590
3
(7000теңге*1,15) =8050
14
(7000теңге*2,55)=17850
4
(7000теңге*1,24) =8680
15
(7000теңге*2,74)=19180
5
(7000теңге*1,33) =9310
16
(7000теңге*2,95)=20650
6
(7000теңге*1,43) =10010
17
(7000теңге*3,17)=22190
7
(7000теңге*1,54) =10780
18
(7000теңге*3,41)=23870
8
(7000теңге*1,66) =11620
19
(7000теңге*3,67)=25690
9
(7000теңге*1,78) =12460
20
(7000теңге*3,94)=27580
10
(7000теңге*1,91) =13370
21
(7000теңге*4,24)=29680
11
(7000теңге*2,05) =14350
Өнім ... ... ең ... ... жұмыстың, операцияның , өндіріп шығарған өнімнің саны мен сапасына қарай кесімді еңбекақыны есептеу үшін және ... мен ... ... және топтық еңбек өнімділігіне бақылау жүргізу керек.Өнім өндіру есебі негізінде тек қана ... ... ... ... мен ... ғана ... қатар мерзімдік еңбекақы алатын жұмысшылар қызметкерлерге сандық және сапалық көрсеткіштердің ... ... ... ... сыйақы төленеді. Жекеленген жұмысшылар мен қызметкерлер кесімді еңбекақысына қосымша өнім өндіру негізінде мөлшерлі тапсырманы орындағаны үшін сыйақы алады.
Кәсіпорындарда өнімдерді өндіріп ... ... ... ... ... құжаттарда мынадай мәліметтер болуы қажет:
орындалған жұмыстың аты:
оның қабылданған уақыты яғни күні, айы, жылы;
өндірілген өнім мен көлемінің саны ... ... мен ... ... нөмірі;
цех бөлімшесінің шифрлары және оларға есептелген еңбекақы түрі.
Халық шаруашылығының әр түрлі салаларындағы ұйымдарда өндіріс түрлеріне ... ... пен ... мөлшерінің есебін қолдануға сәйкес өнім өндіру есебінің әр түрлі жүйелері қолданады.
6(8) 173б
Олардың ішінде:
- ... мен ... ... ... ... істелген жұмысы мен өндірген өнім саны мен сапасына сәйкес жеке-жеке еңбекақы есептеп және оны төлеу жүйесі. Бұл жүйе бойынша ... ... жеке ... ... ... ... әр цех жұмысшылары толтырған алғашқы құжаттардан алуға болады.
- ... ... мен ... ... ... ... ең ... операция орындалғаннан кейінгі анықтау жүйесі.
Операциялар бойынша қабылдау ... ... мен ... ... ... әр операцияны орындағаннан кейін ... ... ... ... қабылдап, санап алғаннан кейін, ол туралы ақпараттарды алғашқы құжаттарға жазуға тура ... Бұл ... ... қолданылатын алғашқы құжаттардың түрі наряды болып табылады.Тапсырма орындалғаннан кейін бұл ... ... ... мен ... ... саны, көлемі жазылып, жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысын есептеу үшін кәсіпорынның бухгалтериясына тапсырылады. Кәсіпорындарда өнім өндіру жайлы мәліметтер мен ... тек қана ... ... ... қана ... , ... ... өндірілген өнімнің жылжуын , яғни олардың қозғалысын бір операциядан келесі операцияға ауысуын бақылау үшін және олар үшін ... ... ... ... ... ... ... карточкада) біртектес материалдардан дайындалатын детальдар мен бөлшектердің барлық технологиялық ... өтіп ... ... ... қозғалысы жазылып отырады.Өндіріс цехтары мен бөлімшелерінде өндірілген ... ... ... ... ... ... жазылады.Бұл маршруттық картада өндірістің осы топтағы өндірген өнімнің саны көрсетіліп бақылау бөліміне ... ... ... оны тексеріп, оған қол қояды.Маршруттық карталар жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептеуде өз ... ... ... ... ... көп жағдайларда еңбекті ұйымдастырудың бригадалық түрі кеңінен қолданылады. Шаруашылықта өндірістік бригадалық топ құру ... ... ... ... ... сондай-ақ толтырылатын құжаттың саны азаяды.Жұмысшылар мен қызметкерлерге жоғарыда аталған ... ... және ... үшін ... ... ... мен ... өнім өндіру тізімдемесін( ведомосін) қолдануды қажет етеді.
Үздіксіз ... ... ... көп ... ... ... өнім ... есебінің ивентарлық жүйесі қолданылады. Бұл жүйе бойынша жұмыстың яғни сменаның аяғына өндірілген өнімнің саны мен көлемін анықтау үшін әр ... ... ... ... ... қалдығына түгендеу жүргізеді.Кәсіпорындағы жұмыстың ауытқуына қосымша төленетін еңбекақыға мастер,прораб немесебригадир, яғни ұйымдағы наряд толтырушы адам қосымша еңбекақы ... ... ... ... Бұл құжатқа негізгі еңбекақы есептеу үшін толтырылатын нарядтар мен алғашқы құжаттардың нөмірі жазылады. ... ... ... бойынша есеп айырысу есебі
2.1Еңбекақының түрлері мен нысандары(формалары)
Жұмысшылар мен қызметкерлердің өндірген өнімдері мен ... ... ... ... ... мен ... ... табельдері оларға еңбекақы есептеу және оны төлеу үшін ұйымның цехынан,бөлімшелерінен белгілі мерзімде бухгалтерияға келіп түседі.Еңбекақы есептеу үшін толтырылатын бұл ... ... мен ... ... ... ... ... қолы мұқият тексеріледі. Одан кейін жұмысшылар мен қызметкерлеріне еңбекақы есептеледі. ҚР-ның Азаматтық кодексіне сәйкес жұмысқа ақы төлеу тәртібіне мыналар ... Егер ... ... ... ... ... оның ... кезеңдеріне алдын-ала ақы төлеу көзделмесе, тапсырысшы мердігерге жұмыс тиісті түрде және келісілген мерзімде, не ... ... ... ... ... жұмыстың нәтижесін түпкілікті тапсырғаннан кейін келісілген бағаны төлеуге ... ... заң ... ... ... ... жағдайлар мен мөлшерде ғана аванс не кепілпұл төлеуді талап етуге құқылы.
Жалпы жұмысшылар мен ... ... ... ... және ... деп ... екі ... бөлінеді7.
Негізгі еңбекақы - жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... , ... қызметіне төленеді. Негізгі еңбекақыға мына төмендегі аталғандар жатады:
* Мерзімді және кесімді еңбекақы.
* Сыйлықтар мен ... ... ...
* ... ... - ... заңына сәйкес шарттарда қаралып белгіленген.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыс істемеген, жұмыс атқармаған уақытына төленетін төлемдер жатады. Бұндай төлемдер ... мен ... ... ... үшін төлемдер.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің мемлекеттік, қоғамдық жұмыстардаы атқарғаны үшін төленетін төлемдер.
Жас сәбилі адамдарға берілетін демалысқа,баланы тамақтандыру үшін ... ... ... төлемдер.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің кінәсіз жұмыстың тоқтап қалған уақытына төленетін төлемдер.
Жоғары немесе арнаулы оқу орындарында ... ... ... ... уақытына байланысты жұмысшылар мен қызметкерлерге төленетін төлемдер.
7(7) - 169б
Мерзімді ... ... мен ... ... уақытына, сағаттық немесе күндік еңбекақы мөлшері бойынша өнім өндіргені немесе ... ... яғни оның ... болған уақытына төленеді.
Мысалы: автоматтандырылған өндірісте машина жасайтын жұмысшылар мен қызметкерлерге ұйымның ... ... және есеп ... ... тағы ... ... еңбекақының келесі түрлері бар:
* Жай мерзімді
* Мерзімді сыйлықты.
Жай мерзімді жүйесі бойынша жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы жұмыс істеген уақытына тарифте ... ... ... ... ... ... ... сыйлықты- жұмысшылар мен қызметкерлерге олардың тарифте немесе штатта көрсетілген тұрақты еңбекақысы қосымша ... ... ... ... ... ... және тағы да басқа көрсеткіштердің өсуіне қарай сыйлық беру болып табылады. Кесімді еңбекақы жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... өнімді өндіруге кеткен еңбек уақытын қысқартуға ынталандыру мақсатына қолданылады. ... ... және ... ... түрін қолданғанда жұмысшылар мен қызметкерлерге тиісті еңбекақы, олардың өндірген өнімдерінің немесе санын тариф бойынша белгіленген өлшем бірлігіне қарастырылған яғни белгіленген ... ... ... ... ... ... бағаға белгіленген жұмыс уақытында өндірілуге тиісті өнім көлемі мен сапасына ... ... ... мөлшері бір жұмысты орындауға керекті, яғни қажет болатын, адам/сағат, адам/күн ... ... ... болып саналады .Кесімді еңбекақының мынадай жүйелері бар:
* тікелей кесімді;
* кесімді сыйлықты;
* үдемелі ... ... ... ... мен ... ... есептеудің тікелей кесімді жүйесі бойынша бір жұмысшының немесе бір бригаданың өндірген ... ... ... бәрі тек қана ... еңбекақы есептелінеді.Бұл жүйе бойынша еңбекақы мөлшері бұл ... ... ... ... ... сол өнімнің бір данасына қарастырылған яғни белгіленген еңбек бағасына көбейту арқылы табады. ... - ... мен ... ... еңбекақыны есептеудің үдемелі ексімді жүйесі бойынша төлем- өнім өндіруге белгілі бір мөлшерден артық көлемде өндірілген өнімдері үшін қосымша ... ... ... ... еңбекақының аккордтық жүйесі- ұйымдарда жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлеуде қолданылады. ... ... бұл ... ... ... ... өнімнің және орындаған жұмыстың санына, көлеміне қарай алдын ала кесімді баға қоюды қажет етеді. Кесімді еңбекақының аккордтық ... ... - ... мен қызметкерлерге кесімді еңбекақы есептеудің тағы бір жүйесі жанама кесімді жүйесі болады. Бұл жүйе бойынша еңбекақы ... ... - ... мен ... ... қызмет ететін көмекші өдірістің жұмысшыларына төленеді.
Мерзімді еңбекақыны есептеу.
Мерзімді еңбекақыға жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... төлем, демалыс немесе қосымша мейрам күніне төленетін төлемдер, өнім өндірудегі ақауға байланысты төлемдер,тағы басқа төлемдер жатады.Халық шаруашылығының әр ... ... ... қызметкерлерге төленетін мерзімдік еңбекақы толтырылған табельдің негізінде ай ... ... ... ... есептеледі.Егер ай сайын тұрақты мөлшере еңбекақы алатын жұмысшылар мен ... ... айда ... күн ... немесе қызметке келмей қалған болса, онда оларға төленуге тиісті еңбекақы сомасы ол жұмысшы мен қызметкерлердің толық ай жұмыс істеуіне ... ... ... сол ... ... күндерінің санына бөліп алынған нәтижені,яғни сол айдағы бір күнге тиісті ... ... сол ... жұмысшының немесе қызметкерлердің жұмыс істеген күндерінің санына көбейту арқылы табылады.Мысалы: сәуір айында 22 жұмыс күні бар, айына 11000 ... ... ... күн алат ы, сол ... 15 күн ... ... 4 күн ауырып қалған және 3күн қоғамдық ... ... ... ... мен қызметкерлердің ауырып қалған күніне , жәрдемақы бюджеттен төленеді. Ал қалған 18 күні үшін(15 күн ... ... күн ... ... атқарғаны) еңбекақы ұйымының есебінен төленеді. Бұл соманы анықтау үшін бір айға белгіленген ... ... ... яғни 11000 ... осы айдағы жұмыс күнінің санына яғни 22 күнге бөлеміз(11000/22). Содан кейін алынған нәтижені (500теңге) жұмыс істеген қоғамдық жұмыс атқарған ... ... ... ... Бұл ... ... ... көрсетілген жұмысшының сәуір айында тиісті мерзімді еңбекақы сомасы 9000 теңге болады. (500x(15+3))= 9000теңге.
Кәсіпорындарда - жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... күні мен ... ... ... жағдайларда олардың бір күнге немесе бір сағатқа белгіленген сомасын нақтылы жұмыс істеген ... мен ... ... ... ... ... ... тиісті күндердің немесе сағаттардың жұмысына көбейту арқылы табылады.Еңбекердің мерзімдік нысаны үшін негізгі екі жалақы жүйесі тән: жай ... және ... ... ... ... мерзімдік жүйесінде уақыттың бір бөлігінде анықталуы мүмкін. ЕАмс =М*Т, мұнда
М- жұмысшылардың тиісті разрядтың сағаттық (күндік) тарифтік мөлшерлемесі;
Т- ... ... ... жұмыстардың уақытысы(күндік).
Қызметкерлердің еңбекақысының мерзімдік сыйлықақы жүйесінде мына формула арқылы анықталуы мүмкін.
ЕАмс =М*Т(1+М+К+П/100), мұнда
М- белгіленген ... ... ... және ... ... сай ... сыйлық мөлшері.
К- белгіленген көрсеткіштердің артығымен орындалғаны және сыйлықақы шартына сай проценттік сыйлық мөлшері(%).
П- белгіленген көрсеткіштердің ... ... , ... ... ... ... ҚР-ның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 2000ж 22-ші ... ... ... бекітілген "Еңбекті нормалауды ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсынысқа" сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету нормалары) еңбек шығынының өлшемі болып табылады және қызметкер үшін техникалық , технологияның, еңбек өндірісін ұйымдастырудың қол ... ... ... ... ... нормаларын енгізуді, ауыстыруды, қайта құруды жұмыс беруші жүргізеді.
Уақыт нормасында қарастырылған бір жолғы сипаттағы жұмысқа ... ... ... К=1,1 ... ... ... экономика жағдайында жалақы жүйесін дұрыс қолдану принциптерін түсіну үшін мына жағдайларды ... жөн. Осы ... ... " күнкөрістің ең төмен деңгейі, ең төмен жалақы"-тұтыну игілігі қабылданған ... ... және ... ... Ең төмен жалақы - меншік ... ... ... ... салалары мен барлық кәсіпорындары еңбекақы бағасы болып есептелінеді.Бұдан ... ... кез ... ... ... ақшалай сыйақысы ең төменгі жалақыдан кем болмауы керек. Қазіргі уақытта ең аз ... ... үш ... ... ... ең аз ... ... еңбекақы болып табылады;
-халықты әлеуметтік қорғауға арналған көптеген әлеуметтік жәрдемақы мен басқа ... ... ... ... ... етеді;
2004 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап "2004 жылғы ... ... ... ... " ҚР ... сәйкес еңбекақының ең аз шамадағы мөлшері айына 6600теңге сомасында белгіленді.
Кесімді еңбекақыны есептеу
Кәсіпорындарда ... ... ... ... ... - ... мен жұмысшылар төленетін еңбекақы олардың өндірген ... мен ... ... , атқарған қызметінің саны мен көлемі жайлы жазылғн алғашқы құжаттар бойынша есептеледі.Ол үшін алғашқы құжаттарда көрсетілген ... ... ... мен ... ... және ... детальдардың , сондай-ақ тағы да басқа
операциялардың жалпы саны мен ... ... бір ... ... ... ... ... өндіруге белгіленген бағаға көбейтеді.
Мысалы: құрамында алты жұмысшы жұмыс істейтін ... ... ... ... ... мен ... жұмысы тиісті еңбекақы қоры 62669 теңге 60 тиынды құрайды ... Бұл ... осы ... ... жұмысшының еңбекақы мөлшері олардың мамандық дәрежесі мен жұмыс істеген уақытына сәйкеc былайша ... ... мен ...
аты-жөні
Маман-дық дәреже-сі
Жұмыс істеген сағаттарының саны(сағат)
Тарифтік коэффи-циенті
Тариф бойынша есептелген
еңбекақы сомасы
(теңге)
Қос-ымша табыс коэффициенті
Жұмысшы-ларға ... ... ... ... ... ... ... табыс коэффициенті бұл мысалымызда 26 теңге 10тиынға тең болып тұр(яғни 6 бағана/4 бағана немесе 62669 ... 60 тиын ... 2401 ... 13 ... ... 10 тиын).
Егер кәсіпорындарда өнім өндірудің тапсырмасын артығымен орындағаны, жұмыс істеу барысында ақау жібермегені, күрделі де қиын ... ... тағы ... үшін сыйақы берілетін болса, онда ол сома бригаданың жұмысшылары мен қызметкерлердің арасында олардың кесімді еңбекақы сомасына үйлесімді ... ... ... Кейбір жұмысшылар мен қызметкерлер бір айдың ішінде бірнеше бригаданың құрамында жұмыс атқаруы мүмкін.Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жазады.Сол жұмысшының немесе қызметкердің есепті айдағы еңбекақысы есептеліп шығарылады. ... ... ... ... ... арттырған жұмысшылар мен қызметкерлерге жоғарылату коэффициенті беріледі де , ал еңбек тәртібі мен техникалық қауіпсіздік ережесін бұзғаны үшін,құрал-саймандарға немқұрайлы ... тағы ... ... ... ... әртүрлі төмендету коэффициенті беріледі.
9 (10) 309б
2.2 Қосымша ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы есептеу және оны төлеу.
Халық шаруашылығы салаларындағы ұйымдарда мейрам алдындағы ... күні бір ... ... ... ... ... ... белгіленген жұмысшылар мен қызметкерлерге өндіріп шығарған өнімдері мен ... ... ... ... саны мен ... ... ... мөлшерде ғана еңбекақы есептеліп төленеді. Ал кәсіпорындарда еңбекақының мерзімді түрі ... ... ... ... ... ... мен ... бұл, яғни қысқартылған жұмыс күніне белгіленген мөлшерде еңбекақы төленуі тиіс.
Жас өспірімдерге еңбекақы төлеу.
Кәсіпорындарда аптасына алты күн ... ... бір күн ... күні ... ... ... осы ... жұмыс істейтін 16-18 жас аралығында жасөспірімдерге белгіленген жұмыс күннің ұзақтығы 6 сағаттан, 15-16 жас аралығындағы жасөспірімдерге 4 ... ... ... Егер ... ... 5 күн ... істеп 2 күн демалатын жағдайда жұмыс күннің ұзақтығы 16-18жас аралығындағылар үшін 7 ... 15-16 жас ... үшін 5 ... ... ... ... заңдарға сәйкес жоғарыда айтылған жұмыс істейтін және еңбегі үшін еңбекақының мерзімді түрі ... ... ... ... күндері үшін толық жұмыс күнінің еңбекақысы төленеді.
Жас сәбилі аналардың демалуы және баланы тамақтандыруы үшін берілетін үзіліс ... ... ... ... ... ... мен ... жұмыс істейтін және қызмет атқаратын жұмысшылары мен қызметкерлердің арасында бір жасқа ... жас ... ... ... және баланы тамақтандыруы үшін жұмыс уақытының барысында ұзақтығы 30 минуттан астам кем болмайтын үзіліс береді. Жоғарыда айтылған осы үзілістердің арасы үш ... ... ... ... Ұйымдағы жас сәбилі аналарға демалуы және баланы тамақтандыруы үшін ... ... ... жұмыс уақытының құрамына кіреді және үзілісте болған, жұмыс істемеген мерзімі үшін орташа еңбекақылары бойынша еңбекақы төленеді.Екіқабат және босану ... ... ... ... ... тікелей баланы асырап алған әйелдерге берілетін жәрдемақы, екіқабат және босануы бойынша берілген ... ... ... ... ... бастап56 күн өткенше төленеді,бірақ ол 10 МЕК аспауы керек. Ал жұмыс істеп жүрген әйелдерге 126 күнге жәрдемақы ... егер де ... екі және одан да көп бала ... онда ... 140 ... ... Екіқабат және босануы бойынша парағы жұмыс істеп ... ... 126 ... ... ... оның ... 10 ... 16 мамырға дейін жалғасады. Жәрдемақы әр айға жеке ... ... әйел ... 5 күндік график бойынша жұмыс істеген, оның орташа жалақысы 733 теңге құраған. Екіқабат болуына байланысты әр айда ... ... күні ... құрайды:
Айлық
кезең
Жұмыс аптасының 5 күндік графигі бойынша жұмыс уақытының ұзақтылығы, күні
Нақты жұмыс істеген күні
Нақты ... ... ... ...
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2002ж.
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
21
21
22
22
20
22
22
20
21
20
19
22
21
21
22
22
20
22
22
20
21
20
19
22
20000
20000
20000
20000
20000
20000
20000
20000
20000
20000
20000
20000
Есептік кезеңнің жиыны
252
252
240000
10 МЕК деңгейін ескере отырып, еңбекке уақытша жарамсыз күннің ... ... ... ... ... ... ... жалпы сомасын анықтаймыз:
Қаңтар - 733х 16=11728теңге;
Ақпан - 733х 20=14660 ... - 733х 19 = 13928 ... -733х 22 =16126 ... - 733х 10 =7330 ... ... дейін ЕББП есептелген сома емес, 10МЕК боынша төленеді, ал ... үшін ... сома ... ... ол ... ... жәрдемақының жалпы сомасы мынаны құрады: 40250(8230+8230+8230+8230+7330).
Мемлекеттік, қоғамдық міндеттер мен жұмысты атқарған ... ... ... ... мен ... жұмыс уақыты кезінде олардың атқарған немесе орындаған мемлекеттік қоғамдық жұмыстары мен тапсырмалары үшін еңбекақы мөлшерінде ... ... Яғни ... ... ... ... уақытына еңбекақы төлеу үшін алдымен жұмысшылар мен қызметкерлердің орташа ... ... ... ... ... ... бұндай мемлекеттік, қоғамдық жұмыстары мен тапсырмаларды атқарған немесе орындаған уақыттары үшін ... мен ... ... ... ... ... ... жұмыстарға жұмысшылар мен қызметкерлердің атқарған немесе орындаған ... ... ...
* ... ... куә ... қатысу;
* Мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың конференцияларына, пленумдарына, съездеріне қатысу;
* ... ... ... бару және тағы ... жұмыстар.
Түнгі уақытта істеген немесе атқарған жұмыстары үшін төленетін төлем.
Кәсіпорындарда кешкі сағат22.00-ден ертеңгі, яғни таңғы 6.00. сағатқа дейін түнгі уақытта ... ... ... болып есептеледі. Жұмысшылар мен қызметкерлерге бұл уақыт аралығында жұмыс істегені үшін ... ... яғни ... еңбекақы төленеді. Еңбекақының кесімді түрі белгіленген ұйымдарда, өнеркәсіпорындарында жұмыс істейтін жұмысшылар мен ... ... ... атқарған қызметінің, істеген жұмысының әрбір сағатына жұмысшының мамандық дәрежесі бойынша тарифте белгіленген еңбекақысының 25% ... ... ... ... Ал ... тігу, жіп иіру, нан пісіру өнеркәсібінде тарифте белгіленген еңбекақы сомасының 50% мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... алатын жұмысшылар мен қызметкерлердің түнгі уақытта жұмыс істеген уақытының әрбір сағатына тариф бойынша белгіленген бір сағаттық еңбекақының 20% мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін жұмысшылар мен қызметкерлерге түнгі уақытта жұмысына төленетін қосымша төлем, яғни ... ... ... ... ... ... ... әрбір сағаты үшін мынадай тәртіппен есептеліп ... ... ... бір ... ... ... ... мен қызметкерлерге төленетін еңбекақы ұжымдық ... ... ... ... ... қаралған мөлшерден кем емес мөлшерде төленеді.
Мерзімді еңбекақы алатын жұмысшыларға жеті ... ... ... ... ... әрбір сағатына сағатттық тарифтің 7/6 бөлінген, ал алты сағаттық жұмыс күнінде түнгде істеген әрбір сағатына ... ... 6/5 ... кем емес ... ... еңбекақы төленеді.
Біреудің орнына жұмыс істегені үшін төленетін еңбекақы.
Біреудің орнына уақытша атқарған ... деп ... ... ... басқару міндетіне сәйкес қоғамдық жұмыстары мен орнына оның ... ... ... басқа адамның атқаруын айтады. Уақытша ... жоқ ... ... ... ... жұмысшыға немесе қызметкерге жүктеу үшін кәсіпорын әкімшілігінің бұйрығы шығарылуы тиіс. Егер уақытша жұмыста жоқ адамның орнына тағайындалған қызметкер ... ... жоқ ... штатта қарастырылған орынбасары болып табылса, орнына жұмысты атқару мерзімі 12 күннен артық ... ... онда бұл ... біреудің орнына жұмыс істегені үшін ... ... ... ... Егер ... жоқ ... жұмысын атқарушы штатта қарастырылған орынбасары болып табылмаса ... ... ... ... 12 ... ... уақытқы созылса, онда уақытша біреудің қызметін атқарушы қызметкерлерге өзінің ... ... ... ... ... ... жоқ адамның еңбекақысының арасындағы айырмашылық сомасы мөлшерінде қосымша еңбекақы төленеді.
Жұмысшыларға өзіне берілген разрядтан ... ... ... ... үшін ... ... кесімді еңбекақы алатын жұмысшылар ұйым басшысының өкіміне сәйкес өзіне берілген разрядтан ... ... ... атқарған жағдайда, егер олар берілген өнім ... ... ... ... ... ... ... белгіленген тариф бойынша есептелетін еңбекақы және соған қосымша осы тарифтен сол ... ... ... ... белгіленген тариф бойынша алуға тиісті еңбекақының арасындағы айырмашылық сомасы төленеді.
Мысалы: бесінші разрядты жұмысшы үшінші разрядты жұмысшыға ... ... ... ... онда оған ... ... жұмысшыға төленуге тиісті еңбекақы және қосымша ... ... ... мен ... ... ... айырмашылық сомасы төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің қан тапсырған күніне, яғни ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлер қан тапсырған күніне, яғни донорлық міндетті атқарған күні босатылуы тиіс. Қан ... ... мен ... ... ... оларға бұл күннен басқа тағы қосымша бір жұмыс күні демалыс ретінде ... ... ... мен ... бұл күнді, яғни демалуға тиісті күннің кезекті еңбек демалысна да ... ... ...
Қан тапсырғаны үшін жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыста болмайтын жоғарыда айтылған бұл ... ... ... еңбекақы төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге жұмыстың тоқтап қалған уақытына төленетін төлем.
Ұйымдарда жұмысшылар мен қызметкерлерге олардың кінәсінен жұмыстың тоқтап қалған ... ... Егер ... тоқтап қалуына жұмысшылар мен ... ... ... немесе жазығы болмаса, еңбекақы тарифтің 50% мөлшерінде төленеді. жұмыстың тоқтап қалуына байланысты кәсіпорын жұмысшылар мен қызметкерлерді басқа жұмысқа уақытша ... ... ... ... барысында кездесетін ақау үшін төленетін төлем.
Ақау деп өнім өндіру ... ... ... белгіленген стандартқа сәйкес келмейтін немесе арнаулы мақсатқа сол дайындалған күйінде тікелей пайдалануға жарамсыз болып, тек қана ... ... ... яғни ... бір ... ... ... ғана пайдаланатын бұйымдарды , бөлшектерді айтады.
Егер өндірілген өнімдер немесе дайындалған бұйымдар ... ... ... ... ол кезде өнімді өндірген жұмысшыларға төленетін еңбекақы ... ... ... ... жарамдылық пайызына байланысты анықтап белгілейді. Мұндай жағдайда төленетін еңбекақы мөлшері тариф бойынша осы өнімді ... үшін ... ... 50%, яғни ... ... ... Ал материалдарды, өнімдерді әдейі қастандықпен бұзған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... еңбекақысынан ұсталады. Егер кәсіпорындарда өндірілген өнімдер жұмысшылар мен қызметкерлердің кінәсіз толық ақау қатарына ... ... онда ... ... үшін ол ... ... ... дайындаған жұмысшылар мен қызметкерлерге тариф бойынша белгіленген еңбекақысының 2/3 мөлшерде еңбекақы төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің мерзімнен тыс уақытта орындаған ... ... ... төленетін төлем.
Белгіленген жұмыс уақытынан өзге, яғни мерзімнен тыс уақытта жұмыс ... ... ... ... ғана ... тыс ... істелетін жұмысқа бір жасқа толмаған баласы бар жас сәбилі аналарды, жүкті әйелдерді қатыстыруға болмайды. ... мен ... ... тыс ... ... еңбегі тек қана ақшалай түрде төленеді. Кәсіпорындардаеңбекақының мерзімді түрі белгіленген жұмысшылар мен ... ... тыс ... ... ... алғашқы екі сағатына өзіне белгіленген тарифтік еңбекақының 1.5 есе, ал одан ... ... 2 есе ... ... ... төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге демалыс және мейрам күндеріне істелген жұмыстарына ... ... ... ... туралы заңына сәйкес кәсіпорындарда демалыс күндері жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыс істеуіне рұқсат етілмейді. Бірақ кейбір төтенше ... ... ... ... болмайтын жұмыстың пайда болуына байланысты бұл күндерде де мейрам күндеріне ... ... ... тура ... Егер де кәсіпорындардағы жұмысшылар мен қызметкерлер демалыс күні жұмыс атқарса, оған ... ... ... ... күні ... ... берілуі тиіс. Ұйымның бұл уақыт аралығында демалыс ... ... ... ... мен ... демалыс күні жұмыс істеген еңбегі үшін мерзімді еңбекақы алатындарға сол күнгі жұмыс істеген әрбір ... ... ... бір ... еңбекақының 2 есесі, ал кесімді еңбекақы алатындарға сол күнгі өндірген өнімдері мен істеген жұмыстарының сандары мен көлеміне ... ... ... ... ... ... 2 есесі мөлшерде еңбекақы төленеді. Кәсіпорындарда мейрам күніне жұмыс істегені үшін ... және ... ... алатын жұмысшылар мен қызметкерлерге сол күнге өндірген өнімдері мен істеген жұмыстарының санына, көлеміне немесе жұмыс істеген сағаттарына тариф ... ... ... ... көтеріңкі мөлшерде , яғни екі еселеніп төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмысқа амалсыздан шықпай қалған ... ... ... тәртібі.
Ұйымдарда жұмыстан заңсыз босатылып, бұрынғы жұмысқа қайта орналасқан жұмысшылар мен қызметкерге сот органдарының шешімдерімен босатылған күннен ... үш айға ... ... ... ... ... орташа еңбекақысы мөлшерде төленеді.
Ұйымдарда жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекке уақытша жарамсыздығына және ... ... ... ... үшін ... ... ... жәрдемақы төлеу.
ҚР-ның заңына сәйкес қайтыс болған жұмысшы қызметкерлерді жерлеуге арналған ... ... ... ... ... жергілікті бюджет қаражаты есебінен төленеді. " Азаматтардың еңбекке уақытша жарамсыздығы'' ... заң ... 14 ... ... ... баланы күту үшін еңбекке жарамсыздық парақшасы оны күтімге алу қажет болатын уақытқа дейін беріледі, алайда оның ... 10 ... ... аспауы керек. Егер бала 10 күн аралығында сырқатынан ... және әрі ... ... ... ... ... онда ата-анасының біреуіне немесе күтетін адамға еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы анықтама беріледі. 3 жасқа толмаған ауырған баланың біреуіне ... ... ... парақшасы бойынша баланың ауырған күндерінің бәріне жәрдемақы дайындалады. ... бұл ... ... ... ... ... ... туралы заңда белгіленген айлық есепті көрсеткіштің он ... ... ... ... ... Ұлы отан ... ... және оларға теңестірілген жеке тұлғаларға еңбекке уақытша жарамсыздығы бойынша жәрдемақы олардың айлық орташа ... 100% ... ... ... ... ... және ... болуына байланысты еңбекке уақытша жарамсыздық парақшасы бойынша төленілетін төлем 126 ... ... , ал ... ... апат аймақ болып есептелетін елді-мекендерде тұратын әйелдерге 170( 184 егер қандай да бір ... ауыр хал ... ... күнтізбелік күнге беріледі. Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекке уақытша жарамсыздыққа жәрдемақы төлеу олардың үздіксіз еңбек стажына сәйкес мынадай ереже ... ... ... ... 5 ... ... ... мен қызметкерлерге: орташа еңбекақысының 60% мөлшерінде;
үздіксіз еңбек стажы 5 жылдан артық, ал бірақ 8 жылдан ... мен ... ... ... 80% мөлшерінде;
ал үздіксіз еңбек стажы 8 жылдан артық жұмысшылар мен ... : ... ... 100% ... ... еңбекке уақытша жарамсыздығы бойынша жұмысқа келмеген жұмысшылар мен қызметкерлер бұл белгіленген уақыт аяқталғаннан кейін жұмысқа шыққан күні еңбекке уақытша ... ... ... ... ... ... ... тапсыруы керек (бухгалтерияға),онда жұмысшылар мен қызметкерлерге жәрдемақы есептелінеді. Кәсіпорындарда еңбекке уақытша жарамсыздыққа жәрдемақы мына жағдайда төленбейді:
өтірік ауырған жұмысшылар мен қызметкерлерге;
еңбекке ... ... ... мен ... ішімдік ішіп мас болуы салдарынан болса;
еңбекке уақытша жарамсыздығы қылмыс істеу салдарынан болған жағдайдағы ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге;
Бұл жоғарыда айтылған жәрдемақылардың бәрі кәсіпорындағы жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы ... ... ... Республикасында еңбек ету қызметін жүзеге асырып жүрген шетелдік азаматтарын ... ... ... міндеттемесі мен құқықтары бар, бірақ олар жекелеген қызметке тұруына немесе Қазақстан азаматтары сияқты ... бір ... ... ... ... мысалға, олар мемлекеттік қызметке қабылданбайды немесе сот, нотариус, прокурор және т.б. ... ... ... ... және ... ... байланысты күнтізбелік жылда емес, алты айдан аспайтын белгілі бір ... ... ... ... қызметкерлер маусымдық қызметкерлер болып табылады. Маусымдық қызметкерлерді жұмысқа қабылдау кезінде қызметкердің оған ... ... ... тексеру мақсатымен сынақ белгіленбейді.
Үй қызметкерлері . Жұмыс беруші - жеке тұлғаларда үй шаруашылығында ... ... жеке ... ... ... қызметкерлер үй қызметкерлері деп танылады.Жұмыс беруші мен өзінің материалдарымен және өзіндегі немесе жұмыс беруші бөлетін не ... ... ... ... сатып алынатын жабдықтарды, құрал-саймандарды пайдалана отырып, жұмысты үйде жұмыс істейтін қызметкерлер деп саналады.
Вахталық әдіспен жұмыс ... ... ... Вахталық әдіс қызметкерлердің тұрақты тұрғылықты жеріне күн сайын оралуын қамтамасыз ету мүмкін болмайтын, олардың ... ... ... тыс жерде еңбек процесін жүзеге асырудың айырықша нысаны болып табылады.Обьектідегі жұмысты орындау мен ... ... ... ... ... ... күнтізбелік он бес күннен аспауы керек. Жұмыс беруші жекелеген обьектілерде вахтаның ұзақтығын ерекше жағдайларда ұйым қызметкерлерінің ... ... ... отыз ... ... ... ... алады. Жұмыстың вахталық әдісі кезінде ай, тоқсан немесе өзге де неғұрлым ұзақ, бірақ бір ... ... ... ... ... ... жиынтық есебі белгіленеді. Бұл орайда есептік кезең ... ... ... ... ... алдында айтылған нормадан аспауы керек.
2.3. Орташа еңбекақыны есептеу тәртібі
Ұйымдарда жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... ... еңбекақысының орташа мөлшеріне байланысты есептеледі. Оларға мұндай төлемдер жатады:
* Мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді атқарған уақыты үшін төленілетін ... ... ... ... ... төленілетін төлем.
* Жас сәбилі аналарға демалу және ... ... үшін ... ... ... ... қол үзіп ... қол үзбей оқитын жұмысшылар мен қызметкерлерге емтихан тапсыратын уақыттағы жұмыста болмаған уақыттарына ... ... ... ... ... ... ... төлем.
* Зейнетақы, табыс салығы және жылдық жұмыс нәтижесі бойынша сыйақы ... ... ... мен ... ... еңбекақыны есептегенде оның қай мерзімге есептелу керек екендігін белгілеуі керек. Осы ... ... ... ... орташа еңбекақы мынадай уақыттарға есептеледі: жұмысшылар мен қызметкерлерге зейнетақы есептеу үшін зейнеткерлік демалысқа шығар алдындағы он жыл ... кез ... бес ... ... еңбекақысы.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге жыл сайынғы еңбек демалысына баратын уақытына немесе жұмыстан ... және ... ... ... ... ... шықпағаны үшін, еңбекке уақытша жарамсыздыққа жәрдемақы төлеу үшін және тағы басқа ... ... он екі ... ... ... алынуға тиіс. Еңбек демалысына төленілетін төлемдерді есептеу барысында демалысқа шығар алдындағы он екі айдың еңбекақысы жартылай сақталған, уақыттары алынып ... Бұл ... ... ... ... ... бір айда ... жағдайда демалыс үшін төленетін сомасын жұмыс істеген күндерінің санына ... ... ... мен қызметкерлерге жыл сайынғы берілетін демалысына төленетін төледерді есептеу үшін орташа еңбекақыны есептегенде төлеу жүйелеріне қарамастан төленетін төледердің мына түрлері ...
* ... ... және оған ... төленген үстемелер;
* Кәсіпорындарда тұрақты қолданылатын сыйлық беруге сәйкес еңбекақы қорына және сондай-ақ ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің кезекті еңбек демалысына төлем төлеу үшін, сол демалысқа барар алдындағы 12 айдың еңбекақыларының қосындысын 12-ге ... ... ... ... Бұл ... ... әр жылдың күнтізбелік күндерінің санын ( мейрам күндерінен басқа) 12-ге бөлу арқылы табылатын коэффициентке бөлу арқылы еңбек демалысының бір ... ... ... ... ... анықтаймыз. Еңбек демалысының күндерінің санына байланысты бір күнге тиісті төлем мөлшері демалыс күніне көбейтіліп, жалпы сома анықталады. Мысалы қызметкерге 2002 ... 8-ші ... ... 18 календарлық күнге кезекті демалысы берілген, есепті кезенде толық жұмыс істемеген , яғни 14 наурыздан 21 ... ... ... ... ... ... ... айында қызмет бабымен іс-сапарда болып қайтқан, енді біз осы мәліметтердің негізінде еңбеккерге есепті ... ... ... ... ... ... Сыйлық негізінен, еңбек төлемінің жүйесінде қарастырылған: жылдық ... және ... ... ... кезінде ескерілген, яғни есептеу процесіне енеді.Есептеу үшін алынған сыйлықтың сомасы 42000 теңге құраған (30000+24000/12х4); сыйлығын қоса ... ... ... ... - 344500 теңге құраған (302500+42000). Еңбеккер наурызда толық істемегендіктен , демалыс ақысын ... ... ... ... ... , ... ... уақытындағы нақты жалақысының жалпы сомасын, нақты жұмыс істеген күнінің ... ... ... жұмыс істемеген айдың күнін ескергенде, оның орташа айлық календарлық күні- 25 ... ... енді ... екі ... ... ... онда ол 23 ... құрайды.
Олай болса, демалыс ақысын есептейтін орташа күндік жалақысы 987,10 теңгені құрған (344500:349); ... оған ... ... күні үшін ... сома 17760,91 теңге болған(987,10х18).
Орташа еңбекақыны есептеуге тағы бір мысал келтірсек.
Бухгалтер С.С. Избасаровтың ... ... С.С. ... ... ... 21 ... 13 күні істелінген. Кәсіпорынның бұйрығы бойынша оған 18 күн - 2004 жылдың 20-шы қаңтарынан 6-шы ақпанына ... ... ... ... ... келетін демалыс күннің саны - 12, ал ақпан айына - 6. Айлық қызметақы - ... ... ... (2003) ... ... - 14000т.
Мерзімдік есептелгені: 17000т: 21*13 істелінген күн= 10529,8теңге
Орташа айлық еңбекақысы 140000теңге : 12 ай =11667теңге.
Орташа күндік ... 11667т: 29,66 ... ... саны ... демалыс күндеріне : 12 күн*393,36 =4720,32теңге. ... :6күн *393,36 ... ... ... 10529,8+4720,32+2360,16 =17610,28 теңге.
Мысалы.Егер есептік кезең толық ... ... ... ... ... арналған орташа еңбекақы көлемі төмендегі кестеде көрсетілген.
Орташа еңбекақы есебі
Айлар
Нақты істелінген ... ... ... ... күн ... ... ... теңге
Уақытша еңбекке қабілетсіздік күндеріне төлемақы сомасы,теңге
Қаңтар 2003ж.
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
7350
8929
10700
6340
8597
9860
10230
10156
10208
9980
10740
10530
14
14
31
21
31
30
31
31
30
31
25
31
5232
3168
3467
2300
113620
320
х
х
Демалыс есебіне арналған ... ... ... ... күнтізбе күндері =355,06 теңге
Демалыс төлемі:355,06*28 күн ... ... ... ... ... ... ... қарамастан әрбір қызметкердің кірісі субьект жұмысының түпкілікті нәтижелерін ... оның жеке ... ... және салықтармен реттеледі. Әр түрлі кәсіпорындар еңбекақы бойынша есеп айырысуды мына құжаттармен жүргізеді: еңбекақы беру үшін бір ... ... есеп ... - ... ... есеп ... ... және жекелеген төлем тізімдемесі; әр жұмысшыға жасалатын еңбекақының арнайы есеп ... ; жыл ... ... ... айналдырған есеп айырысу тізімдемесі. Тізімдеменің "Есептелген" ... ... ... тыс және т.б. есептелген сома енгізіледі. "Ұсталғаны және есепке ... " ... ... ... , ... орындау парақшалары бойынша ұсталған сома жазылады; кредитке берілген тауар үшін ... ... ... ... шотынан аванс және басқа да ... ... ... және ... жазылады.Табыс салығы еңбекақыдан өткен ай үшін ұсталады. Айдың аяғында тізімдемеде әр қызметкердің ... ... ... есептейді және тізімдемені баланстайды. Өйткені ай үшін еңбекақы мен ағымдағы ай үшін ... ... ... ... мерзімі (3күн ішінде) көрсетілетін төлем тізімдемесі бойынша төленеді. Бастық пен бухгалтердің ... қол ... ... , ... жүзеге асыру үшін кассаға береді. Үш күнде берілмеген еңбекақы қайтадан қайтарылады(депоненттелінеді)- кәсіпорын оны сақтауға ... ... Бұл ... былай іс-жүзінде асырылады.
Еңбекақының берілу мерзімі аяқталғанда кассир алған ақша бойынша қол ... есеп ... ... ... ... және және ... еңбекақыны жиынтықтайды. Еңбекақысын алмаған ... ... ... ... "алғандығы жөніндегі қолхат" мөртаңбасы басылады немесе "алмаған" деп қолмен ... Бұл ... есеп ... - ... тізімдемесі мынадай сомалармен жабылады : қолда бар сомамен ... және ... ... еңбекақының талдамалық есебі берілмеген еңбекақы тізіміндегі ... ... әр сома ... , ... еңбекақының арнайы кітабымен немесе депоненттік карточкамен ұйымдастырылады. ... ... ... ... ... ... ... пластикалық карточканы қолда бар ақшаны алу операциясына ... ... ... ... ... ... шотындағы ақша көлемінде сауда нүктелерінде ... ... мен оның ... үшін ... ... енгізудің артықшылықтары мыналарға саяды:
пластикалық карточкаға ... ... ... еңбекақыны аудару бухгалтерия бөлімі мен ұйым кассасының жұмысын көп жеңілдетеді және ... ақша беру ... ... ... ... азайтады;
еңбекақыны беру кезіндегі қарбаласты жояды.;
* кассалық жоспарды жасау рәсімін оңайлатады;
еңбекақы беруде кәсіпорынның ... бос ... ... ... қызметкердің карточкалық шотына процент есептеуде кәсіпорын тарабынан шығынсыз нақты табыс оны жоғарлатады;
* кәсіпорынға ... ... ... және ... ... ... қосымша артықшылық алуына мүмкіндік туады;
Кәсіпорын қызметкерлеріне пластикалық карточканың ... ... ... ... есеп ... ... карточканың иесі өзінің еңбекақысын сенімді банкке автоматты түрде орналастыра алады;
барлық Қазақстан және ТМД ... ... ... ... ... ... ... кез келген пункт арқылы ... ... ... сома ... ... қажетті мөлшерде ақша сомасын ала алады т.б.
Еңбекақы төлеу жүйесі, өнім сапасын ... ... ... ... және ... ерекшеліктерді қолдану барысында өндірістің ұйымдастыру мен сипатына қарай есеп бастапқы ... әр ... ... ... мен формалары қолданылады. Есептік оңайлату ... көп ... ... ... , өнімділік туралы рапорттар, ведомстар,аптаға арналған жүктелімдер,декада, бір ай, ... ... ... Кәсіпорындағы әрбір қызметкер еңбекақысын ең аз ... ... ... бойынша еңбекақыдағы өзінің нақты қарым-қатынасы болады.Ең аз шамадағы деңгей ұжымдық ... ... және ол ... ... ең аз шамадағы еңбекақыдан кем болмау керек.
Жалақы тұтынушы кірісінің үлкен бөлігін құрайды, сондықтан да
сұраныстың ... , ... ... және ... ... ... әсер етеді. Бұл курстық жұмыс алға қойған мақсат пен
актуальдылық, тапсырма бойынша жасалды, бухгалтерлік есеп методикасы бойынша жұмысшылардың ... ... ... кез келген кәсіпорындар мен ұйымдардағы жұмыстарды
орындап, қызметтерді атқарып ... ... ... дұрыс бағалап, олардың сіңірген еңбегіне қарай әділ еңбекақы төлеу қай кәсіпорынның болмасын күрделі мәселелерінің бірі болып есептелінеді. ... ... есеп және ... есеп беру ... 2002жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-ІІ заңы
2. Бухгалтерлік есептің типтік ... ... ... Республикасы қаржы министрлігінің 2002 жылғы 18 қыркүйектегі №438 бұйрығымен бекітілген.
3. Еңбекақының формалары мен жүйелері ... және ... ... ... министрлігінің 15.05.2000ж. №111-п "Қызметкерлерге еңбекақы төлеу мәселелері бойынша әдістемелік ұсыныс" Бұйрығында ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау министрлігінің 2000ж 22-ші маусымындағы №152-10 Бұйрығымен бекітілген.
5."Еңбек туралы" "Қазақстан Республикасының заңы ... ... ... Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясыжәне принциптері. Алматы 2001ж.(191-192б)
7. "Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі " Алматы ... ... В.Л. ... жүргізуші субьектілердегі- Бухгалтерлік есеп" Алматы ... 2005 жыл. ... ... ... . ... 2005 жыл ... Қ.К. ... , З.Әжібаева, Құдайбергенов.Н. "Бухгалтерлік есеп принциптері" Оқу құралы. Алматы 2003жыл.
11. Қ.К. Кеулімжанов, З. Әжібаева Қаржылық есеп. Алматы ... ... есеп ... Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы.- Алматы 2003 ж.
13. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысшы - ... ... ... 1998ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың есебi56 бет
Еңбек ақы бойынша есеп айырысулардың есебі мен талдауы94 бет
Еңбек ақы есебі56 бет
Еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебі75 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі мен аудиті44 бет
Еңбек және еңбек ақы есебі40 бет
еңбек және еңбекақы есебі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь