Алкогольдің адам ағзасына асері

I. КІРІСПЕ
Ішімдіктің денсаулыққа залалы

II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Арақ ішіп ардан безген қазағым . ай
Алкоголизмнің даму үрдісі
Анық азап арақтан
Ішімдік ісіңді ілгерілетпейді

III. ҚОРЫТЫНДЫ
29 қазан — дүиежүзілік алкогольден бас тарту күні болып жарияланғаны белгілі. Қазақстан мен бүкіл әлемге қауіп төндіріп, жүйке-неврологиялық және басқа да инфекциялық аурулардың өршуіне әкеліп соқтыратын, бауыр циррозы, қатерлі ісіктің әр түрлері мен мезгілсіз, ерте өлімнің негізгі себебі боп табылатын «ащы суға» тәуелділіктің алдын алу мақсатында атап өтіліп жүрген даталы күн барын біреу білсе, біреу білмейді. Елімізде жылда тіркелетін кісі өлімінің 11 пайызы осы ішімдіктің әсерінен болатындығын айтып отырған мамандар адамды ақылынан алжастыратын «әзәзілге» қарсы қоғам болып күресуге шақырады.

Арақ-шараптан адамға келетін зиянды есептеп шығарудың өзі қиын. Араққа үйір адамның семьяда бақытсыз (тек өзі ғана емес), қызметте абыройсыз, ағайынға, көрші-қолаңға беделсіз болатыны белгілі. Олар түрлі ауруларға да шалдыққыш келеді.
Ішімдік жыныс сезімін күшейтеді, жыныс актісінің уақытын созады, адамның жыныстық қызметіне пайдалы әсерін тигізеді деген ұғым бар. Шын мәнінде солай ма? Рас, шамасыздық кейінірек басталады.
Дәрігерге жап-жас жігіттерді жетелеп әкелетін қандай жағдайлар? Әрине, маскүнемдік. Өйткені алкоголиктердің жыныс органдары әлсірейді, келе-келе арақ-шарап еркекті белсіздікке апарып соқтырады. Өкінішке орай, белсіздіктің арақтан болатынын не ері, не әйелі біле бермейді.
Арақ-шарапты салынып ішкен адамның бүйрегі мен бауыры, жүрегі мен нерв жүйесі алуан түрлі қатерлі ауруларға шалдығады. Ол көрсеқызар болады, инабаттылықты ұмытады, дөрекілік көрсетеді. Көрсе қызарлықтың, нәпсі құмарлықтың салдарынан маскүнемдер жыныс ауруларына жиі душар болады.
Алкоголь «нерв уы» деп бекер айтылмаған. Ішкілік организмнің қуыс-қуысына өте тез жайылады да, сонан соң орталық нерв жүйесін улап, оның қоректену процесін бұзады.
1. Ж.Ж.Жатқанбаев. Валеология. Алматы-2004.
2. Егемен Қазақстан. Анық азап ... арақтан!//Оңғар Өмірбек-8 тамыз 1998 жыл
3. Қазақ әдебиеті. Арақ - айдаһардың аузында// Құралай Қуатова-8 шілде 1999жыл
4. Асылов Ұ., Нұсқабайұлы Ж. Әдеп: инабаттылық дәрістері, Алматы, Рауан. 1998 ж.
5. . Өмешұлы Ә. Салауатты өмір – денсаулық кепілі, Алматы, 1999
        
        Ішімдіктің зия
Тақырыбы: Алкогольдің адам ағзасына асері - ... ... ... ... НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Арақ ішіп ардан безген қазағым - ... даму ... азап ... ... ... ... қазан -- дүиежүзілік алкогольден бас тарту күні болып жарияланғаны ... ... мен ... ... ... төндіріп, жүйке-неврологиялық және басқа да инфекциялық аурулардың өршуіне ... ... ... ... ... ... әр ... мен мезгілсіз, ерте өлімнің негізгі себебі боп табылатын тәуелділіктің алдын алу мақсатында атап өтіліп жүрген даталы күн ... ... ... ... ... ... жылда тіркелетін кісі өлімінің 11 пайызы осы ... ... ... ... отырған мамандар адамды ақылынан алжастыратын қарсы қоғам болып күресуге шақырады.
Арақ-шараптан ... ... ... есептеп шығарудың өзі қиын. Араққа үйір адамның семьяда бақытсыз (тек өзі ғана емес), қызметте абыройсыз, ағайынға, ... ... ... ... Олар ... ... да ... келеді.Ішімдік жыныс сезімін күшейтеді, жыныс актісінің уақытын созады, адамның жыныстық қызметіне пайдалы әсерін тигізеді деген ұғым бар. Шын мәнінде ... ма? Рас, ... ... ... ... ... ... әкелетін қандай жағдайлар? Әрине, маскүнемдік. Өйткені алкоголиктердің жыныс органдары әлсірейді, келе-келе арақ-шарап еркекті белсіздікке ... ... ... ... белсіздіктің арақтан болатынын не ері, не әйелі біле бермейді.Арақ-шарапты салынып ішкен адамның бүйрегі мен ... ... мен нерв ... ... түрлі қатерлі ауруларға шалдығады. Ол көрсеқызар болады, инабаттылықты ұмытады, дөрекілік көрсетеді. Көрсе қызарлықтың, ... ... ... ... жыныс ауруларына жиі душар болады.Алкоголь деп бекер айтылмаған. Ішкілік организмнің қуыс-қуысына өте тез ... да, ... соң ... нерв ... ... оның қоректену процесін бұзады.Үнемі ішкілікке салынған адамның спермотозоидтары (ұрық клеткалары) азайып, олардың тұлғасы (формасы) ... ... ... ... ... ... ... дүниеге келгеннен кейінгі алғашқы айларда шетінейді. Шетінеуге нәрестенің миындағы ісікті сырқаттар себепкер болады.Емшекте баласы бар әйелдердің маскүнемдігі тіпті өрескелдік. Олар арақ ... сыра ... де ... естерінде сақтаулары керек. Ана сүтімен нәрестенің организміне енген алкоголь ... ... ... ... ақыл-есінің жетілуіне кедергі келтіреді. Сайып келгенде, ішкіліктің зияны мол екенін есте ұстаған семья мұны ұмытпағаны жөн. Талай адамның түбіне ... ... ... ... ... салмады дейсіз. Соған қарамастан арақ ішу дәстүріміз ғой деушілер де ... ... ... ... ... бұл ... ... ұғымынан шығып, кейінгі ұрпақтың сөздік қорында болмауға тиіс. ... мен ... ... ... ... ... етіп отыр.Салауаттылық -- денсаулықты жақсартып, материалдық байлықты арттырудың, еліміздің күш-қуатын көтерудің бір көзі. Сондықтан да халқымыз партияның ... ... ... ... қарсы саясатын қолдайды. Алкоголизм мен маскүнемдікке қарсы шараларды ... ... ... аянбай еңбек етеді. Адам баласының алға басу жолындағы кедергі -- ... ... ... тек ... ... ғана ашып ... оның ... зиянын айқындады. Партия арақ-шараптың болашақ ұрпаққа тигізетін қырсығын, ащы шындықты ... ... ... ... ... ... ... шырынынан алкоголь алу сонау V-VI ғасырларда болғаны байқалады. Бұл үрдісті жүзеге асырған көне заманның химиктері ... еді. ... - ес ... зат ... ... ... Кейде алкоголь - рахаттану орталығы деген мағына береді. Алкоголь ағзаға қуат ... ... Нерв ... ... ... зат. ... миға ... әсер етеді. Мида арнаулы түрде тұйық шеңбер ... ... ... пайда болады. Адам неше түрлі ойға батып, әр түрлі ауыр қылмыстар жасайды.
Алкоголь - ол биологиялық у. Ол ... ... ... ... ... ауруларға қарсы тұратын қабілетін бірден жойып жібереді. ... бәрі ... ... ... өліп ... әкеп соғады. Ішкен арақты аш ішек тез арада сіңіріп, қанға бірден өткізеді. Қан алкогольді барлық ... ... Ол ең ... ... ... бұзады.
Адамның миы жұмыс істемей қалады. Спирттің у концентрациясы 70-80%-ке дейін жетеді. Бұл мөлшер қандағы спирттің мөлшерінен ... көп. ... ... да көп ... 48%. Алкоголь ағзаға өте тез арада сіңеді, небәрі 5-7 минут ішінде қанға сіңіп, бірнеше биохимиялық - ... ... ... Нерв ... ... Эпилепcия ауруын тудырады. Барлық бақытсыздықты алкоголь тудырады. Күнделікті тұрмыста болатын жарақаттардың 20% арақ ішуден болады, 50% ... ... осы арақ ... ... ... ... ... бәрін жойып жібереді. Сондықтан да зат алмасу үрдісі адамның кенет төмендеп кетеді.
Әркім қылмыстық істердің қозғалуы 80-90% арақ ішіп мас ... ... ... берекесі кетеді. Мұндай жағдайларда балалар азап шегеді, ауыр салмақ балаларға түседі.
Маскүнем адам жұмыс ... ... де ... ... атқарады. Алкогольдің ауыр жүгі адамзат баласы биологиялық ... ... ... жер ... жоқ ... ... бәрі ... дәлелденген аксиома. Мұны "популяциялық деградация" деп атайды. Оның белгілі коэффициенті болады. Ф.Т. ... ... ... 3% ақыл-ойы жетіспеген балалар дүниеге келеді екен. ... ... ... ... ... не ... ... ішімдік денсаулыққа залалын тигізеді.
Ішімдіктердегі алкоголь көлемі бір мөлшерде болмайды.
Сырада орта есеппен алғанда - 3-6%, кейбір сыраларда бұдан да көп мол ... ... - ... ... мүмкін - 10-17%, шарапта-10-14%, виски, арақ, джин, бренди, ром, конькта 40-50% болады.
Қандағы алкогольдің мәні ... ... ... ... Ал, бұл мөлшерден алкоголь асса көз көрмей қалады, адамның координациясы бұзылады. Қанда алкоголь мөлшері 0,40% адам ... ... ... ал ... ... 0,60-0,7 ... зияны
Арақ ішіп ардан безген қазағым-ай....
Бүгінгі күні, адам баласының бойындағы ең жаман қасиет - тердің ... ... ... ... ... ... адамда ешқандай абырой, адамгершілік қасиеттердің болмайтыны айтпаса да түсінікті. Әлгі жындандыратын суды ішіп ... ... ... ... өзі ғана емес ... ... бала шаға, ағайын туысына да маза бермей, әбден тоздырады. Әрине, мұндай жағдайда жұмысынан айырылып, қолына түскен 5-10 теңгесін араққа жұпсап, тек ... ғана ... етіп ... ... ... ... ... көзқарас, отбасына деген қамқорлық бәрі-бәрі қызықтырмайтындай деңгейге жетеді. Солай жүріп, бір күндері шаңырағы шайқалып, бала-шағасынан ... ... ... ... ... ... ... өз-өзіне қарауды қойып, кез-келген жерде домалап, аунап жататыны сөзсіз. Мұндай жағдайларды күнделікті көзімізбен көріп-ақ жүрміз.
Арақ ... ... оның ... өмір ... өте зиян ... әлімсақтан белгілі. Осы ащы судың арқасында қаншама жандар көз жұмып, өмірлерімен қош айтысты. Тіпті, адам маскүнемдік әсерінен қылмыс жасап сотталып ... ... ... ... аз ... ... қарамастан, оның қандай залалды екенін біле тұра не себептен оған құштар болатындығын ... ... дал ... ... отау шағын мемлекет десек, сол мемлекеттің шаңырағын шайқалтатын басты себептердің бірі - арақ. ... осы ... ... ... сәби ... ... тірі жетімнің күйін кешуде. Ішімдікке салыну айықпас дерттердің бірі десем қателеспеймін. Тіпті алғашқы кездері аз мөлшерде ішкеннің ... де, ... ... ... ... ... тұра алмайтын дертке шалдықтыруы әбден мүмкін. Ауру бірте-бірте өршіп, соңында ажал құшады. ... ... ... ... соңынан әр нәрсені сылтау етіп, әйтеуір ішуді мақсат етуден, соны үйреншікті әдетке ... ... ... ... бір рет қана ішіп ... ... ... ішуі де мүмкін. Бірақ, артынан, организм спиртті ішімдікке дағдыланып, ішпесе тұра алмайтындай жағдайға тап болады. Неге десеңіз, ... ішіп ... ... ешқандай әсер етпейді, содан көп мөлшерде іше бастайды, ол да әсер ... ... ... мас ... ішуді ойлайды. Байқап қарасаңыз, мас адам қызба, ашушаң, кінәшіл, тым батыл әрі айқай-шу шығарғысы келіп тұратыны анық. Ішкілікке бойы ... ... ... болмайды, ішкен сайын құмартып, ішкен үстіне ішкісі келіп тұрады. Ата-анасы, әйелі, бауырлары ақылдарын айтып, көнбесе ұрысып ... ... ... адам ... бір сылтау тауып ішуді көздейді, өзінде болмаса, кім көрінгеннен сұрап ішуге дейін барады. Өйткені, ... ... ... бастысы арақ ішу керек. Мұндай адамның мінез-құлқы күннен-күнге өзгереді, ол дөрекі, алдамшы бола бастайды. Бір бірте ақыл ... ішпе ... ... ... жынданып, әке-шешесін жау санайтындарда аз емес. Соның салдарынан көп ... ... ... ... ... ... да ... жатады. Арақтың зиянын біле тұра одан бас ... ... ... ішушілік молайып бара жатыр. Жалпы, ішкіліктің өз өміріне зиян екенін, адам болудан ... бара ... біле тұра не ... ... кім ... ... ... салынған адамнан туылған баланың өміріне зиянды екендігі де дәлелденген: маскүнемнің балалары көп ... ... ... ... дұрыс емес болып туылады екен. Бір құлқынның қамын ойлап, болашақ ұрпағаның өміріне балта шапқанын қалай ... ... ... ... бой ... ... ... созылатын көрінеді. Аталмыш дертке шалдығудың екінші сатысы -- бас ... ... ... ... сайын ішімдіктің қолайсыз әсері күшейе түседі: мастығы тарқағанда қолы ... ... ... ... ... қашып, өз-өзінен үрейленіп, мазасы кетеді. Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... басылып, жадырағандай болады. Маскүнемдер бірнеше айлап, тіпті жылдап күн сайын ішіп, мас болады, ертеңіне міндетті түрде басын ... ... ... ... ... жиілей түсіп, арақтың соңында кетеді.Сонымен қатар, бүгінде кез келген мереке, ... ... ... ... емес. Жас-кәрісі, үлкен-кішісі де отырыстың сәні бөтелкедегі шараптарда деп ойлайтындар баршылық. Үйге келген қонақты арақсыз қарсы ... ... ... ... арақ қою ... айналды. Бұрындары ата-бабаларымыз қонақ келсе, қой сойып, ет асып қарсы алған емес пе? Ал, бүгіндері ... қой ... ... арақ ... өкпе ... ... ... осы бір ділімізге де, дінімізге де жат қылық қасымыздан қалмай, етегімізге жармасып-ақ келеді. Ең қиыны, мектеп жасындағы балалардың өзі достарының ... ... ... сыралатып қызықты етіп өткізуге барын салатыны. Ал мұндай сыралатудың соңы көбіне қайғылы оқиғаларға ... ... ... ... ... Ішімдікке мас болған жасөспірім балалар түрлі бұзақылықтарға, адам өлтіруге дейін барады. Мысалы, Қызылорда облысында мектеп жасындағы екі бала қызық көріп, ... ... ... ... ... ... бірі ... көздері ештеңені көрмей, бірін-біріне аяусыз пышақ тығып, екеуі де өмірлерімен қоштасқан. Мұндай жағдайлардың күнделікті қаншамасы орын алып жатыр. Әрине бұл ... ... бәрі де ... ... ... ... бір тұс ... Өйткені, спиртті ішімдікті көп тұтынған адам оған ... бола ... ... соңы маскүнемдікке, ішкілікке жеткізеді. Сондықтан да, жоғарыда ... ... ... бір ... табу керек. Жалпы, заң бойынша спирттік ішімдіктерді жасөспірімдерге сатуға, қоғамдық орындарда ... ... ... Алайда бұл заң толығымен орын - - далып жатыр деп айта алмаймыз. Оның орындалуын жіті қадағалап отырған тиісті орындар да жоқ. ... ... ... ... ... ... дайын тұрады. Сондықтан алкогольдік өнімдерді арнайы арақ-шарап дүкендерінде ғана сатуға рұқсат беріп, оларды ... ... ... ... ... мәселе шешілер ме еді?! Еш болмаса сатылымын азайтып, бүгінгідей қолжетімді етпеудің амалын ... жөн. Дәл ... ... ... ... ... ... дүкен кездестіре алмайсың. Мәселен, кешкілік уақытта яғни 9-10-ның шамасында ... ... келе ... ... ... нан ала ... десең, нан таппайсың. Бірақ, дүкенде арақтың болмай, таусылып қалған кездері болған емес. Түннің бір ... ... ... түр-түрімен жылтыратып ұсынып тұрады. Тіпті, дүкен сөрелерінде ішімдік пен нанымыз қатар тұра береді. Маскүнем бар бақытын, бар байлығын бір ... ... ғана ... Олай дейтінім, ата-ана, жан жары, дос-жаран, бала-шағаның бәрін де өмірлерінен сызып тастайды. Осыдан ... ол ... да ... Ал ... ... түсіп маскүнемге айналған адамның денсаулығы түрлі ауруларды өте ... ... ... Тек толығымен маскүнемге айналғандар ғана емес спиртті ішімдікті жиі ... кез ... ... ... ... ауытқулар, тез әлсіреу, ұмытшақтық, ашушаңдық сияқты ауру түрлері кездесе бастайды. Оның ең ... ... ... ... ... ... Ал жүйке жүйесі зақымданған адамдардың құлағына түрлі ... ... ... қорқынышты елес - тер көріне бастайды. Көпшілігі ақыл-естен айрылып ұмытшақтыққа бой алдырады. Өз еркіне бағына алмай, араққа тәуелді ... Бір ... ... ... ... Сондай-ақ ғалым - дардың зерттеулеріне сүйенсек, өз-өзіне қол жұмсаушылардың ... ... ... ... ... тыс көп ... арасында кездесетінін айтып отыр. Соңғы жылдары жастар арасында белсіздік пен бедеулік кең етек алып барады. Бұл да ішімдікті шамадан тыс көп ... ... ... ... ... да, өсіп келе жатқан ұл-қыздарымыздың бойына жақсы қасиеттерді сіңіріп, бойын жаман әдеттерден аулақ ұстатып, барынша жақсы ... ... ... ... ... ... басы бесіктен басталады демекші, әрбір ата-ана өзі де үлгі бола білсе, сол тәрбиені көрген бала жамандыққа бара қоймайды. ... ... ... ... ... ... көрудің өзі қиын. Араққа үйір адамның отбасы бақытсыз, қызметте ... ... ... ... ... ... белгілі. Түптеп келгенде, арақ-шарапты салынып ішкен адамның бүйрегі мен бауыры, жүрегі мен нерв ... ... ... қатерлі ауруларға шалдығады. Ол көрсеқызар болады, мәдениеттен жұрдай, дөрекілік көрсетеді. Көрсеқызарлықтың, нәпсі құмарлықтың салдарынан маскүнемдер ... ... жиі ... ... ... деп ... ... Ішкілік организмнің қуыс-қуысына өте тез жайылады да, ... соң ... нерв ... ... оның ... ... бұзады. Үнемі ішкілікке салынған адамның спермотозоидтары (ұрық клеткалары) азайып, олардың тұлғасы ... ... ... ... ... балалардың жартысына жуығы дүниеге келгеннен кейінгі алғашқы айларда шетінейді. Шетінеуге нәрестенің миындағы ісікті сырқаттар себепкер болады. Емшекте баласы бар әйелдердің ... ... ... Олар арақ түгіл, сыра ішуге де болмайтынын естерінде сақтаулары керек. Ана сүтімен ... ... ... алкоголь баланы тынышсыздандырады, ұйқысын нашарлатады, ақыл-есінің жетілуіне кедергі келтіреді. ... ... ... ... ... ... жағамызды ұстадық. Ішкілікке салынған әйел өзінің төрт ... ... ... ... Не ... ... ... Сайып келгенде, ішкіліктің зияны мол екенін әрбір адам есінде ұстап, ұмытпаса дейміз. Талай адамның түбіне жеткен ішімдік кімнің жанын ... ... ... Адам баласының алға басу жолындағы кедергі -- арақ-шараптың сиқырлы сыр-сипатын тек біздің еліміз ғана ашып көрсетіп, оның әлеуметтік ... ... Өмір ... -- ... салауаттық -- өмір заңы. Салауатты өмір сүрмей тұрып, өміріңе қажетті нәрсені ала ... ... ... ... ... ... тым үйір адамның өмір ұзақтығы - халықтың орташа өмір ұзақтығымен салыстырғанда 15-20 жас кем болады. Ал, баланың ... ... 40-60 ... ... қалу ... ... ... халықтың басым көпшілігі алкоголь ішімдктерін пайдаланады, оның ішінде балалар-7 %, ... %, ... %. Бұл ... мен жасөспірімдердің ата-аналарының біреуі не екеуі де маскүнемдікке салынған жандар екені анықталған. Адам баласының ... ... ... ... ... үшін біздің елде барлық жағдай жасалған. Өнердің, ... ... ... ... ... ғой. ... ... болса да жан дүниең ләззат тауып, сезіміңе әдемі түйсік алады емессің бе? Одан ... ... ... бола ... емес пе? Олай ... ... ... темекісіз әрі мазмұнды, әрі сәнді өмір сүруге болады. Алдамшы құмарлықтан бас ... ... ... білу -- адам ... ізгі ... ... парасаттылық. Ішкілікке үйір болып туатын адам жоқ, маскүнемділік тұқым да қуаламайды. Оған ... мол ... ... ... ырду-дырду араласқан адамдар, жүрген орта себепкер болады. Маскүнемдіктен ... оның ... алу ... бұл ... ... ... да бейғам қалдыра алмайды. Өйткені алкоголизм мен маскүнемдіктіц артында жеке адам, отбасы тағдыры тұр. Оның ауыр зардабы ... ... да, ... ... да ... ... ... Теріс жолға түскен адамға білікті де дұрыс ақылшы керек. Ішімдік салдарынан маскүнемнің жан дүниесінде болған ... - ... ... ... ... ... ... білетін, көзін жеткізіп айта білетін шын жанашыр адам керек. Сондықтан да, әрбір азамат, ата-ана, мұғалім, тіпті ... өзі жас ... ... ... ... ... түсінікті тілмен түсіндіріп отырғаны жөн. Және де саламатты өмір салтын ұстанудың жолдарын үйретуп, соған ... ... ... ішімдікті бір рет пайдаланған адамның өзін қайта қайтару, жолға салу оңай шаруа емес. Бейбіт елдің тыныштығына қиянат келтіретін маскүнемдік секілді ... көп ... ... ... ... күн ... ... дерті айналып, жаппай етек алып барады. Қазақта жақсы сөз бар: ... шын ... ... ақыры өз көріңе жетелейді. Қазақ елінің болашағы берік, ұрпағы ұлағатты болсын десек, жоғарыда ... ... ... ... күш біріктірейік.
Алкоголизмнің даму үрдісі
Үнемі салынып ішуден денсаулығын бұзып, делқұлы жағдайға жетіп, арнаулы емдеу орындарының ... ... ... өте көп. Тәжірибелі дәрігерлердің айтуынша, маскүнем ер кісіні бұл кеселден құлантаза айықтыруға болады екен де, ал ... ... ем ... ... ... ... ... мен көше бойларында шашы қобырап бетін жауып, аяқ - қолын бауырына жинай алмай, шәлжиіп жатқан нәзік жыныс өкілдері кім-кімнің де ... ... ... Бір ... ол ... ... жар, көзі жәутеңдеген қаншама бүлдіршінге қымбатты ана болған шығар. Ал, енді солай еді десе сену қиын-ақ. Біреуге ... не ... жан өзін ... ... ... ... ... тот баспайды, кір - қоқыс пен күресінге кездейсоқ түсе қалса да өз қасиетін сақтап, ... көз ... алып ... ... ... маскүнемдік дертінен сауықтыратын арнаулы орындар көптеп ашылып, жыл он екі ай бойына ... ... ... жатты. Қазір қолдың қысқалығына байланысты бұл мәселе күн тәртібінен түсіп ... ... ... ... етіп ғана қоймай, одан едәуір пайда табатын емдеу мен сауықтыру орындары нарық талабына орай өмір ағынына ілесіп, ал оған ... ... ... ... ... ... да ешкімге құпия сыр емес. Әркім өзі күтініп, денсаулығын сақтауға, ал ауыра қалса, ол үшін медициналық ... ... ... ... ... ... Енді ешкімді де мемлекет алақанына салып, сәбише еркелетпейді. Адам болсаң да, ада болсаң да өзің ... Жан ... ... оны ... ... жет! ... де "еркелеткен" заман өтті. Кеңес қоғамын іштен іріткен дерттің бірі осы - маскүнемдік пен салынып ішу еді. Бұл дерт ... ... ... ... ... ... уақытша экономикалық қиындық пен жаппай жұмыссыздық дендеген заманда талайлар қолдан арақ жасап сатуды ... ... ... айналдырды. Бұл аса қауіпті, отпен, ажалмен ойнағанмен тең!
Кім - кімге де белгілі, қазір көше бойлаған дүңгіршектерге қарасаң ... ... неше ... ... ... коньяк! Жекешелендірілген дүкендер де тап солай. Ондағы айырмашылық барлығы дерлік өз өнімдеріміз. ... ... ... ... ... ... ... дегенімізбен, тоқтаусыз өнімін шығарып жатқаны да осы арақ - ... ... ... оның ... ... ... ... кемімегені, шикізатының да ешқандай қиындықсыз табылып жатқаны таңдандырады.
Қысы ұзақ, аязы ... ... аса ... ... ... ... өлке адамдары үшін сапасы жағынан спирттен бірден кем түспейтін самогонды қайнату да,оны бой жылыту үшін иек ... ... ... ... ... жіберудің де ешбір "әбестігі" жоқ, ет үйренген әдеттегі дағдыға айналған сыңайлы. Біреу тоңып секіреді, ал екіншісі ... ... Арақ пен ... ... мен ... дүниеге келгенге дейін Сібір мен Тундрада, Чукотка мен Аляскада сан мыңдаған жылдар ... адам ... ... ... ... - ақ, қыздырынбай - ақ тіршілігін жасап,қанша ұрпақ өсіріп, өніп, өскен ғой. "Қыздырыну", "бой жылыту" деген осынау ... ... ... басып алып, отарлаған соң шыққан. Арақтың қазақ тұрмысынан "ойып" орын алғаны да, "жерік асына" айналғаны да негізінен кешегі ... ... ... ... ... үш ... бөледі:
* Невростеникалық. Ағзалар мен нерв жүйелері қызметіне орасан зор басылмайтын физиологиялық ... ... ... да, олар дами ... Ұйқы ... кетеді. Ой жұмысына деген қабілет мүлдем жойылып кетеді. Бас ... ... ... ... Не ... ... ашулана береді
* Наркоманиялық алкогольдік психоз. Спиртке тәуелділік пайда болады. Адам ішпесе тұра алмайтын ... ... ... ... ... ... ... Қорытынды немесе энцефалопатиялық. Ешқандай үзілісті білмейтін, салынып ішетін адамдар әбден маскүнемдік фазасына ... ... ағза ... Адам күш - ... ... ... ... азап арақтан
Арақ - шараптан сонау Сібірдің қаншама ұсақ ... мен ... одан әрі ... ... ... кеми-кеми жойылып та кетті. Арақты бітеу жарадан да гөрі іштей кеміріп, жегідей жеп бітіретін обыр да ... құрт деп ... ... ... ... ... аздырып, тұқымы мен тектік сапасын түкке алғысыз ететіні де, төрдегі басыңды есікке сүйреп, мысқалдап жинаған абыройыңды ... ... кісі ... қарағысыз жағдайға дейін жеткізетіні кім - кімге де құпия емес.
Қазақстан жан басына арақ ішу ... ... ... ... ТМД ... алдыңғы орынға шықты деп ақпарат құралдары хабарлап жатыр. Оған дәлелдің көп қажеті жоқ, оны күнбе - күн ... ... Арақ ... ұлттық асына айналғанына біраз уақыт болып қалды. ... ... ... ... ... бір ... арақ табылады.
Алкогольдің өсер ұрпақ үшін зор зияны бар екендігі ертеден-ақ белгілі болған. Ерте ғасырдағы Рим заңдарында ... ... 30 ... ... ... ... рұқсат берілмегендігі бекер емес, себебі бұл уақытта жастардың ... ... ... ... ... ... ... Көне Грекияда да 18 жасқа дейінгілерге ішуге тосқауыл ... ... ... келе ... құжаттарда жаңадан отау тіккен жастарға ішімдік ішуге тыйым ... ... ... арақ ... ... туған әлсіз балаларға арналған немесе деген кекесінді атау ... ... ... қызығы үшін көмейге қылғытатын арақтың басты қасіреті - адам денсаулығын күйретуі. Зерттеулер көрсеткендей, кең ... ... ... қарамастан, жұрттың басым бөлігінің алкогольге тәуелділіктің қалыптасу заңдылықтары жөнінде нақты түсінігі ... ... ... орай, жұртшылықта -- деген жалған түсінік қалыптасқан.
Спирт -- ерігіш болғандықтан ... ... ... тез ... ағзаға күшті әсер етеді. Ішімдіктің әсерінен адамның ықыласы кеміп, байқампаздығы тежеледі, қимыл үйлесімділігі бұзылып, ... ... ... ... ... ... Адамды ақылынан ғана ажыратып қоймайтын арақ асқазан жолының кілегейлі қабықшасын ... ... ... ... уытты жара, гастриттің туындауына әкеліп соғады. Миға сіңген спирт нерв клеткаларын уландырады, одан ойлау қабілеті бұзылып, рухани ауыр ... ... ... ... ... ... үштен екісі және балалардағы қатігездіктің үштен бірі ата-аналардың маскүнемдігіне байланысты болып келеді екен. Бақытсыз ... адам ... ... қол жұмсаудың 50 пайызы тікелей алкогольге тәуелділіктен туындайтыны да бесенеден белгілі.
Ал арақтың қазақты "отарлауы" атақты ... ... ... ... ... ... ... жігерлендіру үшін арақты аямай төкті. Бірге отырған көршісі, бірге жұмыс істейтін жолдасы ұсынып жатса, көңілшек қазақ қалай бас тартады. Сөйтіп, ... бұл ... ... ... түстік, тіпті кейін "ұстаздарымызды" артқа тастап көш бастап кеттік. Жалпы спирт пен алкогольді өнімдер шығаруды жеке ... ... ... ... ... қарамағына берген дұрыс болар еді. Сонда арақ-шарап бағасы бұлай шарықтамайды, бюджет салығы дұрыс жиналады, әрі бұл ... ... ... тосқауыл қояды. Қаптаған арақ зауыттары бар үкіметке одан түсіп жатқан пайда шамалы. 1939 жылға дейін қазақтардың ... 100 ... арақ ... екен. Ал еркектерден ішетіні 5 процент қана. Қазір көрсеткіштер керісінше: еркектеріміз жүз процент ішеді, ... бес ... ... онда ... ... 1998 ... араққа әуестенушілердің жалпы саны 32448 адам, оның 2895-і әйелдер. Жас шамасына қарай 14 жасқа дейінгісі 35; 15-17 жастағылары - 1504; 18-59 ... 30785. ... ... ... жылы ... ... орыстың атақты дәрігерлері деген пікірге тоқтаған. Арақ ішуге әуестік ерте ме, кеш пе, ... ... ... ... қоймайды. Ішкіштік кеселге тап болған маскүнем ата-аналардан туған балалардың денсаулықтарында зор кінәраттардың болатынын көптеген ... өз ... ... ... ... ... дәрігері Доньсе 10 маскүнемдікке салынған отбасының 57 сәбиіне зерттеу жүргізгенде, олардың 25-і қызыл шақа кездерінде шетінеп кеткен, 5 бала ... ... ... екен. Тағы бесеуінде ауыр ми ісіктері кездессе, 12 баланың он екі мүшесінде кемістік ... ... ... де, ... адам ... де тек зияны ғана тиетін спирттік ішімдіктерді көптеген өндірістерде еріткіш зат ретінде ... ... ... ... сан ... ... үшін пайдаланады. Спиртті тотықтырып, тағамға қажетті сірке қышқылын ... Оны ... ... ... ... ота ... жерді жансыздандыратын хлорэтан дайындайды. Айта берсең, адам тұтынатын заттар жасауда пайдасы бар алкоголь өнімін көбірек ішкен жанның ... ... ... жасарғанын, жетістіктерге қол жеткізгенін көрген ешкім жоқ. Керісінше, ішкіштердің үнемі ісі ілгерілемей, ібілістің үніне ілесіп, талай жан ... ... тап ... ... көз ... ... -- өз алдына ауру емес, бірақ бара-бара түрлі ұсақ мүгедектік пен ... ... ... ... қасірет. Облыстық наркологиялық диспансердің нарколог-дәрігері Сәуле Бекетованың айтуынша, орталықта 10 мыңнан аса адам ... ... ... ... ... ... таксикомандар бар. Мұндағы маскүнемдер бірте-бірте араққа үйір болып жүріп, кейін оны пайдаланбаса тұра алмайтын халге жеткендер. Орталықтағы 8 мыңға жуық жан -- ... ... ... ... бес мыңдайы нағыз айықпайтын . Диспансерде ем алушылардың өз өтініштері бойынша есімдері құпия сақталады. Ерікті түрде өздері емделгісі ... ... ... ... еріксіз емдеуімізге тура келеді.
Алкоголизм -- созылмалы ауру. Ұдайы алкоголь ... ... ... ... ешу ... жақсы болмайды. Себебі, арақ бүкіл ағзаны улайды.
Көшеде мас күйінде ұсталып, өңіріміздегі айықтырғыш орындарына түсетіндердің саны соңғы 9 айда 9159 ... ... ... 15-і -- ... ... ішкі істер басқармасының айықтырғыш бөлімінің бастығы, майор Руслан Қаскеевтің айтуынша, бұл ... 1 айда ... аса ... боп ... ... Айықтырғыш -- аты айтып тұрғандай, көп мөлшерде алкоголь ішімдігін ішіп, қолға түскендерді ... ... ... ... ... ... гөрі 30-40 жасты алқымдаған егде жандар түседі. Бүгінде тәртіп қатаң қадағалануда. Тәртіпке көнбей, бұзақылық жасағандар 15 тәулікке дейін қамалады. ... ... ... имамдары арнайы келіп, имандылық сабақтарын жүргізіп жүр.
Облыстық орталық мешітінің бас имамы ... ... ... ... жат ... болып табылатын ішімдікке әуестілік кісіні рақымшылық, мейірімділік қасиеттерден ... ... ... ... ... сақтау Ассамблеясының қарарында маскүнемдіктің адамзат денсаулығына әсері әлемдік түйінді мәселелердің қатарында екені айтылған. Облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының бас ... ... ... ... ... ... жандардың 80-90 пайызы арақ ішіп, қылмыс жасағандар деп пайымдайды.
-- Зерттеулерге жүгінсек, дүние жүзінде болып жатқан қылмыстарға алкогольдің әсері ... ... ... ... ... ... кенде емес. Десек те, елімізде арақтан бас тартушылардың саны артпай ... ... ең ... -- әйел мен еркек бойындағы ұрыққа зиянды әсері болып ... ... дені сау, ... өмір ... ... бала келуі үшін алкогольмен күресті қоғам болып жүргізуіміз керек, -- ... ... ... ... ... ... ... нашақорлық, психиатрия және психотерапияның Республикалық ғылыми тәжірибелік орталығының мәліметтеріне жүгінсек, бүгінде еліміздегі нашақорлықты емдеу ұйымдарының ... және ... ... 245 716 адам тіркеуде тұр екен. Ал Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ... ... ... ... тәуелділігінен әлемде жыл сайын 2,3 миллион адам көз жұматынын көрсетіп отыр.
***
Араққа қатысты әзіл
Күн құрғатпай арақ ... екі ... бірі ... ... ... Бүгін ішпей-ақ қояйықшы, -- дейтін көрінеді.
Екіншісі:
-- Олай болса, мен мына ... екі ... ... ... ... ... Сен тапсаң ішеміз, таппасаң, ішілмейді, -- депті. Қолындағы бөтелкені екі ... ... ... деп тұра ... Оң ... -- ... ... әлі де ішуге ықыласы ауып тұрған екіншісі:
-- Сәл ойланып көрсең қайтеді, -- деген екен.
ҚОРЫТЫНДЫ
Әрине, алкоголизм, есірткі, ... шегу ... ... ... дер ... соғылды. Нашақұмарлықтың, темекіқұмарлықтың, наркотикалық есірткілерді пайдаланудың салдарынан жарымес, мүгедек, аурушаң нәрестелер өмірге өксіп - ... ... Ал оны ... ... - бір жолы -- осы ... жағымсыз жайларға, бос уақыттарын міндетті түрде сырахана, ресторан маңында көзін сүзіп, күнін өткізетін кәнігі маскүнемдердің бұрынғыдай ... ... жүру жол ... өлшемі -- салауаттық, салауаттық -- өмір ... ... өмір ... ... өміріңе қажетті нәрсені ала алмайсың. Адам баласының жарасымды тұрмыс құрып, үйлесімді дамуы үшін біздің елде барлық ... ... ... ... ... ... айналысуға болады ғой. Олардың қайсысынан болса да жан дүниең ... ... ... ... түйсік алады емессің бе? Одан өмірің мәнді, мазмұнды бола түседі емес пе? Олай болса, арақсыз, есірткісіз, темекісіз әрі мазмұнды, әрі ... өмір ... ... ... ... бас ... өзін-өзі билей білу -- адам бойындағы ізгі қасиет, үлкен парасаттылық.Ішкілікке үйір ... ... адам жоқ, ... ... да ... Оған ... мол ... басындағы отырыстар ырду-дырду араласқан адамдар, жүрген орта себепкер болады. Маскүнемдіктен сақтандыру, оның алдын алу мәселесі бұл күндері кімді болса да ... ... ... Өйткені алкоголизм мен маскүнемдіктіц артында жеке адам, семья ... тұр. Оның ауыр ... ... ... да, ... адамды да бейғам қалдыра алмайды. Теріс жолға түскен адамға білікті де ... ... ... ... ... ... жан ... болған дағдарыстарды, өміріндегі сәтсіздіктерді көріп, түсіне, түсіндіре білетін, көзін жеткізіп айта білетін шын жанашыр адам керек.Маскүнемдік ... ... ... ... ... ... ... әл-қуатынан, ерік-қайратынан айырады, тапсырылған іске салдыр-салақ қараушылықты тудырады, еңбек өнімінің төмендеуіне, өнеркәсіп пен транспортта жарамсыз өнім шығаруға, жұмысқа себепсіз ... және ... ... әкеп ... ... ... ... жең ұшынан жалғасушылыққа, тамыр-таныстыққа жол ашады, принципсіздік тудырады, қылмыс жасауға итермелейді.
Елбасымыздың Қазақстан халқына Жолдауында: "Көптеген елдер бұл кеселге тыйым салғанымен, ... жете ... ... қарамастан кейбір елдер ұтымды ақпараттық және түсіндіру саясатын жүргізу, мәдениет пен ... ... ... табыстарға қол жеткізді. Өнеркәсібі дамыған елдерде ішімдікті пайдаланушылар мен темекі тартушылардың саны кеми түсуде, өйткені кәсіпкерлік - ... ... ... ... Өмір ... теріс әдеттерден спортқа көшіру тиімді жолдардың бірі ... ... деп анық ... Арақты күшпен қойғызу мүмкін емес. Оның бағасын қымбаттату да нәтиже бермеді. Керісінше, ... мен ... ... Оның ... тартуда. Қоймағаны денсаулығынан айрылды, отбасына да, елге де жексұрын болды. Бәрін түсініп, одан тиісінше қорытынды шығарып, салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін ... ... сана ... Сана ... бәрі де ... кез келген дүкенде арақ пен шараптың неше самсап тұр. Шөлмекке сыйып ... әрің мен ... ... ... сол жоламағаның жөн.
Спирттік ішімдіктердің қауіптілігі мен тигізетін ... ... ... ме? Бұл әңгімемізде тек оның ағзаға ғана әкелер зиянын айтып өттік. Ал, харам сусынның қоғамға келер моральдық, қылмыстық т.б жайыттар өз ... ... ... ... одан ... ... ... өзгелерге де осыны айт! Ұлт болашағына қауіпті осы құбылыспен қоғам болып күресейік!!!
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Ж.Ж.Жатқанбаев. Валеология. Алматы-2004.
* Егемен Қазақстан. Анық азап ... ... ... ... 1998 ... ... әдебиеті. Арақ - айдаһардың аузында// Құралай Қуатова-8 шілде 1999жыл
* Асылов Ұ., Нұсқабайұлы Ж. Әдеп: инабаттылық дәрістері, Алматы, Рауан. 1998 ж.
* . ... Ә. ... өмір - ... ... Алматы, 1999
атты парақша

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішімдік ішу және денсаулық15 бет
Ішімдік ол биологиялық у6 бет
Ішімдіктің оқушылар ағзасы мен психикасына әсері10 бет
Асқазан мен он екі елі ішектің ойық жара ауруы12 бет
Георгиннен фруктоза алудың тиімді жағдайын анықтау4 бет
Шылым мен алкогольдің адам ұрпағына әсері6 бет
Денсаулыққа қатерлі негізгі факторлар11 бет
Созылмалы панкреатит10 бет
Тәттіні көп пайдалану неге алып келеді?4 бет
Қант диабеті6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь