Жер бетінің радиоактивті ластануы (семей ядролық полигоны)

Мазмұны
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Радиактивті ластану
2.Радиациялық ластанудың көздері.
3.радиоактивті заттардан қорғану
4. Қазақстандағы радиациялық жағдай (Семей полигоны)
ІІІ. Қорытынды бөлім
Қолданылған әдебиеттер
Радиация көздері, табиғи радиоактивтілік, жергілікті жердің радиоактивті зақымдалуы
Радиоактивтілік және оған жалғасатын иондық сәулелену Жер бетінде тіршілік пайда болғанға дейін өмір сүрді. "Иондық сәулелену" атауы физикалық табиғаты бойынша әртүрлі сәулелену түрлерін біріктіреді. Радиоактивтік материалдар Жер мен Күн жүйесінің планеталарының қүрамына олар пайда болған сәттен бастап кірді. Радионуклидтер тау жаныстарында, топырақта, суда кездеседі. Олар белгілі бір деңгейде өсімдіктер, адам үлпасы мөн мүшелерінде және хайуанаттарда да кездеседі.
Радиоактивтілікті ашу француз ғалымы Анри Беккерелдің есімімен байланысты, ол 1896 жылы қара қағазбен жабылған фотопластинканы ағартқан уран түзының сәулеленуін анықтады. Жарыққа және 1895 жылы ашылған рентген сәулелеріне үқсастыру бойынша бүл қүбылыс радиоактивтілік атауына ие болды, яғни сәулелендіру қабілеті. Радиоактивтілік сәулелену көптеген физиктер мен химиктердің назарын аударды. Осы қүбылысты зерттеуге Мария және Пьер Кюри орасан зор үлес қосты. 1898 жылы олар уранның сәулеленгеннен кейін басқа химиялық элементке айналатындығын анықтады. Олардің кейбірін - радий мен полонийді ғалымдар таза күйінде ажыратты. Бір грамм радийдің сәулеленуінің бір грамм уранның сәулеленуінен миллион есе асып түсетін болып шықты. Бүдан кейін радий өзінің "сәулеленуші" атауына ие болды.
Аз уақыттан кейін радиоактивті сәулеленудің біртекті емес екендігі және иондаушы және кіру қабілетімен ерекшеленетін сәулеленудің үш түрінің бар екендігі анықталды. Сәулеленудің осы үш түрі грек харіпінің алғашқы әріптерімен аталды: альфа, бета және гамма. Кейіннен альфа-бөлшектің гелийдің алты, ондық ядросы; бета-бөлшектің электрон екендігі, гамма-сәуленің электромагнитті сәулелену екендігі анықталды.
1. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология «Алматы» 2009
2. Төлеубаев Б.Ә. Радиациялық экология жайлы қысқаша таным «Павлодар 2008»
3. Ж.Ж.Жатқанбаев Экология негіздері «Алматы» 2003
4. Яндекс
5. Молахметов З.М. , Ғазалиев А.М., Фазылов С.Д., Экология негіздері «Қарағанды» 2002
        
        Жер бетінің радиоактивті ластануы (Семей ядролық полигоны)
Мазмұны
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Радиактивті ластану
2.Радиациялық ластанудың көздері.
3.радиоактивті заттардан қорғану
4. Қазақстандағы радиациялық ... ... ... Қорытынды бөлім
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Радиация көздері, табиғи радиоактивтілік, жергілікті жердің радиоактивті ... және оған ... ... ... Жер ... ... пайда болғанға дейін өмір сүрді. "Иондық сәулелену" атауы физикалық табиғаты ... ... ... ... ... ... ... Жер мен Күн жүйесінің планеталарының қүрамына олар пайда болған сәттен ... ... ... тау ... топырақта, суда кездеседі. Олар белгілі бір деңгейде өсімдіктер, адам үлпасы мөн мүшелерінде және хайуанаттарда да ... ... ашу ... ... Анри ... ... ... ол 1896 жылы қара қағазбен жабылған фотопластинканы ағартқан уран түзының сәулеленуін анықтады. Жарыққа және 1895 жылы ... ... ... ... ... бүл қүбылыс радиоактивтілік атауына ие болды, яғни сәулелендіру қабілеті. ... ... ... ... мен химиктердің назарын аударды. Осы қүбылысты зерттеуге Мария және Пьер Кюри орасан зор үлес ... 1898 жылы олар ... ... ... басқа химиялық элементке айналатындығын анықтады. Олардің кейбірін - радий мен полонийді ғалымдар таза күйінде ажыратты. Бір грамм ... ... бір ... ... ... ... есе асып ... болып шықты. Бүдан кейін радий өзінің "сәулеленуші" атауына ие болды.
Аз уақыттан ... ... ... біртекті емес екендігі және иондаушы және кіру қабілетімен ерекшеленетін сәулеленудің үш түрінің бар ... ... ... осы үш түрі грек харіпінің алғашқы әріптерімен аталды: альфа, бета және ... ... ... ... ... ... ... бета-бөлшектің электрон екендігі, гамма-сәуленің электромагнитті сәулелену екендігі анықталды.
Радиоактивтік ыдырау кезінде ... ... пен ... ... ықпалдаса отыра өз энергиясын иондануға жүмсайды. Осы ... ... ... ... мына ... ... иондаушы сәулелену, иондағыш радиация немесе жай ғана радиация.
Иондаушы сәулелену - элементті бөлшектер ағынынан (электрон, ... ... ... және ... ... ... ... түратын сәулелену, олардың заттар мен ықпалдасуы бүл заттарда әр ... ... ... ... алып ...
Радионуклид - атомдық салмағы мен атомдық заряды бар радиоактивті заттың атомы. Бірдей ... бар, ... ... ... әр ... ... осы элементтің изотоптары деп аталады.
Радионуклидтің ыдырау ... ... ... ... ... ... кеңістіктен келген ғарыш сәулелері мен электр энергиясын иондаушы сәулеленуге айналдыратын сәулеленудің жасанды көздері ... ... ... элементті бөлшектерді жылдамдатушылар және т.б.). Иондаушы сәулелердің әр ... ену ... ... ... әр ... ... ... болып шықты. Альфа бөлшектөр заттармен ықпалдаса отыра өз қозғалысының бойын толық иондайды, сөйтіп энергиясын жылдам жоғалтады. Сондықтан альфа ... ... ... қозғалысы үлкен емес - олар ауада 3 - 8 см өтеді, металда - 10 микрон, ал ... ... ... бір бет ... да альфа бөлшекті толығынан ұстайды.
Бета-бөлшектер үлкен ену қабілетіне ие, ауада олар 2 метрге ... ... ... ал ... металда жүтылуы үшін қалыңдығы бірнеше миллиметр қабат жеткілікті.
Гамма-кванттар ауада жүтылмайды, ал олардың ағынының әлсіреуі гамма ... пен жүту ... ... тығыз байланысты. Мысалы, цезий - 137 гамма-сәулеленуін әлсірету үшін қалындығы 30 см ... ... ... 8 см қорғасын қабаты мыңдаған есе қажет. Екінші жағынан гамма-кванттар (альфа және бета-бөлшектер сияқты) ... ... ... кең мүмкіндікті көз-дер ретінде шығады. Сондықтан да олардың жиілігі қашықтық квадратына сәйкес керісінше азаяды, яғни бір метр қашықтықтағы ... ... 10 см ... 100 есе аз болады.
Геохимиялық процестердің нәтижесінде радиоактивті элемент-тер жер қыртысында болуы, табиғи ... ... ... ... ... мүмкін.
Көп жағдайда тау жыныстарындағы уран су бетіне ... оны ... ... айдайды. Барлық табиғи суларда уранның қандай да бір мөлшері кездеседі. Егер судың жолында уранды жақсы бөлетін ... ошақ ... ол ... ... және геологиялық процестердің үлкен созымдылығын ескергөнде (ондаған және жүздегөн мың жылдар) бүл орындардағы уранның жинақталуы айтарлықтай көлемге жетуі мүмкін.
Уранның ... ... ... ғана бірнеше мысал келтіруге болады. Қазылған көне хайуанаттар сүйектері қатты байытылған - проценттің он ... ... ... көмір өндіретін орындарда уран проценттің жүздеген үлесі деңгейіне дейін жинақталған учаскелерге түседі. Алайда уранның өзі организмге енгеннің ... ... ... ... ... ... оның ... белсенділігі (яғни, белсенділігі бір граммға есептелген) көп емес, ол организмнөн тез ығыстырылады және көп мөлшерде ... ... (бір ... шамасы) радиоактивтілікке байланысты химиялық улану басталуы мүмкін.
Ураннан ыдыраған өнімдердің радиациялық қауіптілігі едәуір жоғары. Олардың арасында радон бірінші орын алады. ... - дәмі мен иісі жоқ ... газ, ... 7,5 есе ... ... ... ... болып табылады. Радон жер қыртысынан біртіндеп бөлінеді, алайда оның сырқы ауадағы жинақталуы көлемнің әр түрлі ... үшін ... ... ... ... эмиссиясын қоспағанда минералдық тектегі қүрылыс материалдары: қиыршық ақ тас, цемент, кірпіш және т.б. ... ... бола ... ... ... уран мен ... кездеседі. Ал кейбір жыныстарда, мысалы гранитте уран көбірек жинақталуы мүмкін. ... ... ... радий ыдырағанда пайда болады. Пайда болған радонның бір бөлігі көзге көрінбейтін тесік арқылы ғимаратқа түседі. Егер ғимарат нашар желдетілсе, ал ... ... мен ... уран мен ... ... ... мөлшерін бойында үстаса, онда радон үлкен мөлшерде жиналуы мүмкін. Адамның ғимаратта едәуір уақыт болатындығын ... ол ала ... ... ... ... ... ... доза жүктемесінен асып түсуі мүмкін. Көп жағдайда радонға байланысты дозалық жүктемені едәуір азайтуға болады. Жертөбелерді ... мен ... ... ... өтуін айтарлықтай азайтады. Табиғи радиоактивтік элементтер қабырғада көп болса, радонның жиналуын қабырғаны герметикалық бояумен сырлау және қатты желдету арқылы ... ... ... ... ... ... жатады. Олар алынатын радиацияның табиғи көздері дозасының жартысын қүрайды.
Негізгі бөлім
1.Радиактивті ластану
Қазіргі кезеңнің өзекті мәселелерінің бірі - ... ... ... ... ... ... ... күресу тек алдын алу сипатында ғана болады. Себебі табиғи ортаның мұндай ластануын нейтралдайтын биологиялық ыдырату әдістері де, ... да ... де жоқ. ... ... бойынша тарала отырып (өсімдіктерден жануарларға) радиоактивті заттар азық-түлік өңімдерімен бірге адам ағзасына түсіп, адам денсаулығына зиянды мөлшерге дейін жиналуы мүмкін. ... ... - ... ... өте ... әсер ... ... ластанудың түрі. Бұл ластану адам денсаулығы мен тірі организмдерге ... ... ... ... әсер ... ... ... дамыған елдерде ядролық энергетиканың дамуына байланысты қоршаған ортаның ... ... ... қауіп тудыруда. Ластанудың бұл түрі химиялық кейін екінші ортаға шықты. Радиациялық ластанудың мынадай топтарға бөледі:
1) Радиоактивті заттардың ... ... ... ... ... - ... ядросы), бетта - (жылдам электрондар) бөлшектердің және гамма - ... ... ... радиациялық ластану (физикалық ластану түрі);
2) Қоршаған ортадағы радиоактивті заттардың мөлшерінің көбеюіне байланысты болатын ластану ... ... ... ... ... ... атом қаруын сынау аз үлесін қосқан жоқ, ол радионуклидті жауын-шашынның түсуіне әкелді. Радионуклидтер - бұл элементтердің электрондарды ... ... ... ... ... оң және ... йондар жұбын түзуімен қосаға қабілетті радиобелсенді сәулелену шығаратын ... ... ... иондаушы деп атайды. Кейбір заттарда барлық изотоптар радиобелсенді болып табылады. Атап айтқанда. Оларға технеций, прометий, сондай-ақ ... ... ... басталып трансурандылармен бітетін барлық элементтері жатады.
Гелий ядроларының (альфа - сәулелену) немесе жылдам электрондардан ... - ... ... ... ... ... сәулелену деп атайды. Электромагнитті иондаушы сәулелену - бұл гамма - сәулелену мен оған жақын рентгендік сәулелену. Альфа және ... ... ... ... та оған әсер ете алады.
Иондаушы сәулелену жоғары ... ... ... кезекте - адамға аса күшті әсер етеді. Оған микроағзалар төзімдірек келеді. Эксперименттік зерттеулер белсенділігі 3,7-1014 Бк (10 мың Ки) ... ... ... ... ... ... қасында жоғарғы топтағы бірде-бір өсімдік немесе жануар тірі қалмайтындығын көрсеткен. Түрлі радинуклидтердің организмге әсері аса сан алуандығымен ерекшелінеді, әйтсе де ... ... ... ... және ... эффект тән. Мысалы, 131-иодтың аз мөлшерінде қалқанша бездің қызметі бұзылады, ал көп ... - ... ... ... ... ... көздері.
Радиациялық қауіптердің әсерлері шыққан тегі бойынша табиғи және антропогенді болып бөлінеді. Табиғи факторларға қазба рудалары, жер қабаттарындағы радиоактивті ... ... ... ... және т.б. ... ... өндіруге және қолдануға, атом энергиясын өндіруге және ядер қаруын сынауға байланысты жұмыстар жатады. Сонымен адам өміріне өте қауіпті радиациялық антропогендік ... ... мына ... ... байланысты:
:: Атом өнеткәсібі;
:: Ядролық жарылыстар;
:: ... ...
:: ... мен ғылым.
Бұлар қоршаған ортаны радиоактивті элементтермен және радияциялық сәулелермен ластайды. Юұдан ... атом ... ... қалдықтардың көзі болып, адамзатқа жаңа үлкен қауіп және әлі шешімін таппаған мәселені - ... көму мен жою ... алып ...
Келесі бір қауіпті радинуклид - стронций-90, ол ядролық сынақтардың ... ... ... ... ... 27,7 жыл). Ол ... ... трактісі , өкпе, тері жабыны арқылы түсіп, қаңқа мен жұмсақ ұлпаларға жиналады. Стронций қанда ... ... ... ішке ... ... сүйек кемігінің құрлысының бұзылуына әкеледі. Зақымданған соң ұзақ мерзімнен ... ... ... ... ақ қан ... ... ...
Қазіргі гигиена ғылымының өзекті мəселесі адам өмір сүретін ортаның зиянды жəне қауіпті факторларын анықтау ғана емес, сонымен қатар олардың халық ... ... ... ... білу ... ... ... туғызатын əртүрлі факторлар нақты елдің, аймақтың жағдайларына да тəуелді екенін ескеру ... ... ... ... ... заттардан қорғаудың бірнеше жолдары бар. Олар: физикалық, ... және ... ... ... ... Бұл ... ұйғаруы бойынша, дер кезінде қол-аяқты денені жылы су мен жуып отыру керек. Қолға арнаулы түрде дайындалған перчаткаларды кию керек. ... ... ... ... кішкентай түйіршіктері ішкі органдарға өтіп кетпеуін қадағалап отыруы ... ... ... ... ішкі ... өтсе, олар тез арада ағзадан шыға қоймайды. Әсіресе радий, уран, плутоний, стронций, иттрий және цирконий бөлшектері ағзаларға өтсе қауіпті ісіктер ... ... Олар ... ... ... ... тез ... тұздарды түзеді. Сөйтіп адам ағзаларының жұмсақ тканьдерінде жиналады да үнемі ... ... ... ... ... ... адам ағзаларынан шығару оңай емес. Стронцийді кальциймен ығыстырып шығаруға болады.
Тез ... ... - 137 ... ... ... шығару үшін көп мөлшерде су ішу керек. Радиоактивті элементтерді ағзалардан шығару үшін қымыздық сірке қышқылы мен лимон ... ... ... керек. С,Д витаминің ішу өте пайдалы (сәбіз, редис). Арақ-шарап ішуге болмайды. Олар радияцияның әрекетін күшейтіп ... ... ... ... адамдар Уран өндіретін шахталарда істеп жүріп күніне азды- көпті арақ ішіп жүрген. Ол адам күні бүгінге тірі. Ал арақ ... оның ... ... дүниемен баяғыда қоштасқаның ол жіпке тізгендей айтып беріп отырады. Біздіңше, азды-көпті арақ-шарап ішіп отырған жөн болғаны.
Радияциядан қорғанудың химиялық және ... ... ... ... ... препараттарды радиопротекторлар деп аталады. Олар радиоактивті элементтердің бөлшектері ағзалардан шығару үшін неше ... ... ... пайдаланады.
Олар ағзаларды радияциядан сақтап қалады. Иондалған сәулеленуді ... ... ... ... Дерттерге диагностика қою үшін де таңбаланған атомды пайдаланады.
Сәуле тератиясы мен қан, ауруларын емдеуге болады. Қауіпті ісіктерді де емдеу үшін ... ... ... ... ... ... Республикасының алдында тұрған аса күрделі мәселе. Қазақстан ... ... ... өте үлкен көңіл юөлінеді. Әсіресе экологиялық аппатқа ұшыраған аймақтарда да тұратын халықтардың денсаулығы қатаң бақылауға алынған. Осы айтылғандарды қорыта ... ... ... ... ... үшін ... ... жеткіншіктерге радиоэкологиядан жан-жақты білім және тәрбие беру ... ... ... ...
Адамзат баласы осы кезде бұрын - сонды болып көрмеген орасан көп ... ... ... ... мен ... ... ... Оларды төтенше түрде дамуы биология ғылымдарына тікелей байланысты. Ол жаратылыстану ғылымдарының ... ... ... Оның ... ... жер ... тіршіліктің пайда болуын, оның эволюциялық жолмен дамуын зерттеу. Биология ... ... ... ... мен ... ... мен неше ... көзге көрінбетін микроорганизмдер әлемін зерттейді. Алынған мәліменттердің негізінде сигнал хабарды дәл тіркейтін ... ... мен ... ... ... ...
Кейінгі кезде биологиялық ғылымдар орасан зор ілгерлеп, алға басты. Осы ... ... ... ... адамдар, жан-жануарлар, өсімдіктер әлемі туралы көптеген түсінігіміз бар. Тірі организмдердің пайда болу жолдарын, биохимиялық процестерін білеміз. Бірақ ... ... ... ... ... әлі ... дейін өз шешімін тапқан жоқ
4. Қазақстандағы радиациялық жағдай (Семей полигоны)
Қазақстан территориясында қуатты ядролық сынақтардың ең көп ... ... ... полигонында 1949 жылдан 1989 жылға дейін 470 ядролық жарылыс, оның 90-ы ауада, 354-і жер астында және 26-ы жер ... ... ... ... территориясының біраз бөлігінің радиациялық ластануына әкелді. Шығыс Қазақстан тұрғындары Хиросима-Нагасаки мен Чернобыльдан кейінгі ең ... ... ... ... алған. Радияциялық әсерге байланысты туған аурулар туралы мәліметтер 1989 жылға ... ... ... ... ... емес ... ... сүйенсек лейкемиядан қайтыс болғандар саны ондаған мың адамды құрайды. ... ... ... ... ... мыналар жатады:
 Семей ядролық полигонында жасалған жарылыстардың салдары
 Радиоактивті материалдарды пайдаланылатын атомдық өнеркәсіп орындары
 Ғаламдық жауындар
... ... ... шешу ... ... жер асты ядролық жарылыстар
 Табиғи радиоактивтілік
 Радиоактивті қалдықтар.
Семей ядролық полигоны. 1995 жылы ... ... ... ... ... ... аэрограмма, спектрографиялық суреттер жер бетіндегі цезий - 137 ... 65 - 100 ... ... ... Кейбір жерлерде 120-500 мкр/сағ. байқалған. Зайсан көлінің Оңтүстік Батыс жағалауында цезий 137 радиациялық фоны 120-150 макр/сағ. құраған.
Бұрын жүргізілген ... ... ... ... тек ... полигон зонасында ғана емес, оған жақын жатқан территорияда да қалыптасуынан теріс әсер етеді. Стронций-90 ең көп мөлшері Сарыөзек жылғасы мен ... ... ... және ... ... α және β ... жоғарғы деңгейі Семей облысының Қайнар селосында, Абыралы колхозындағы барлық дерлік құдық суларында анықталған. Сонымен қатар, Семей қаласынан ... ... ... ... су ... ... жүретін аймақта - α және β белсенділік салыстырмалы түрде төмен болған.
Халық шаруашылық мәселелерін шешу ... жер асты ... ... 1995 жылға дейін Қазақстан территориясында әскери полигондардан тыс 32 жер асты ядролық жарылыстары жасалған. Олар әр түрлі ... ... шешу ... ... ішінде жер қыртысын сейсмикалық зерттеулер, Каспий маңы ойпатында тұзды мұнараларда жер асты кеңістіктерін жасау үшін жүргізілген. Қазіргі уақытқа ... бұл ... жер асты ... ... ... және мониторингі бойынша ешқандай жұмыстар жүргізілмеген.
Радиоактивті материалдарды пайдаланылатын атомдық кәсіпорындар. Қазақстан территориясының техногенді қызмет әсерінен радиоактивті ластануы уран ... кен ... ... ... және ... ... полиметалдық, мұнай және газ кен орындарындағы өндіру және өндеу жұмыстарымен байланысты. Бұл жұмыстар ... және ... ... ... ... ... ... болуымен сипатталады. Республикамызда 80000-нан астам кәсіпрындар жұмыс істейді. Олардың жалпы белсенділігі 250 мың ... ... ... ... сәулелер көздерінің жалпы санынан, шамамен 20000 (80 мың ... ... ... ... ...
Зерттеулер нәтижесінде Шығыс Қазақстан облысында 1995 жылы бірқатар ... ... ... ... ... 15 ... ластану учакелері табылып, оның 13-і жойылды. Маңғыстау ... ... ... ... ... радиоактивті ластануы анықталды. Жамбыл облысында АҚ-да 1995 жылы ылғал өлшегіштің нейтронды сәулелену көзі жоғалған. Кәсіпорындарда коммисия құрылып, бұл ... ... ... ... тергеу жұмыстары жүргізілуде. Солтүстік Қазақстан облысының территориясында Смирнов ... ... ... 200-3000 ... ... сәулелер шығаратын құралдар табылған. Павлодар облысының құрлыс кәсіпорындарында кейбір құрлыс материалдардың ... ... сапа ... жоқ. ... ... ... йондаушы сәулелердің көздерінде кезінде жоюға арналған приборлары мен аппаратураларымен қамтамассыз ... ... ... кедендік бақылау жүйесімен бірлесе отырып жүргізілген тексеру нәтижесінде Қазақстан территориясынан сыртқы радиоактивті ластанған сым кабельдерінің шығарылуының 3 факторы ... ... ... 1995 жыл ... цезий - 137 концентрациясы 0-0,42 Бк/кв м шамасында ауытқиды. Ал жалпы β - белсенділік айына 0,4-0,9 ... м ... Бұл ... ... қауіп туғызбайды. Ауадағы радиоактивті аэрозольдердің мөлшері рұқсат етілетін мөлшерден артық емес.
Радиоактивті қалдықтар. Қазақстан территориясының табиғи радиоактивтілігі оны құрайтын ... ... ... ... ... ... ... уран, радий мен торий қатарының элементтерімен және ... ... ... ... ... фон әр түрлі болуы мүмкін: ірі су қоймаларының акваторияларында (Каспий, Арал теңіздері, ... ... 6-8 ... ... граниттік массадан тұратын территорияда 50-60 мкр/ сағ ... ... ... жер ... ... жататын табиғи радиоактивті фон 18-22 мкр/сағ, ал күшті қазіргі тұңбалық түзілістердің табиғи радиациялық фоны 10-18 ... ... ... ... ... ... ... фондағы үлесі 3-8 мкр/сағ. 1995 жылы зерттеулер нәтижесінде Көкшетау облысының Арықбалық және Сарытүбек мекен-жайларындағы барлық ғимараттарда радиоактивті газ радонның жоғары ... ... ... ... ... екі балалар бақшасы жабылған (радонның концентрациясы 4000 Бк/куб м-ге жеткен, қалыпты мөлшерде 200 Бк/куб м.
Елімізде үкіметтік емес экологиялық ұйымдардың ... ... ... ... ... да ... жағдайлар жасалуда. , заңдарда жұртшылықтың қатысу ережесі, ... ... ... ... ... 200-ден аса үкіметтік емес ұйымдар қоршаған ортаны қорғау, экологиялық білім беру, радияциялық қауіпсіздік, экологиялық ағарту сияқты бағыттарда жұмыс ... ... ... ... ... ... мен ... өндірістік және тұрмыстық қалдықтардың көбеюі, жер асты және үсті су көздерінің ластануы, Ертіс, Жайық, Талас, Сырдария, Іле, Шу ... ... ... ... ... мәселелер болып отыр. Ауаның ластануы 15 қалада нормадан асып кеткен, Өскемен, Ленинагор, Алматы, Ақтөбе, Атырау, Ақтау, Теміртау, ... ... ... ... т.б. ... қарағанда қазіргі үлкен деңгейде болып отыр. Арал өнірінің 59,6 млн.-ға жері азған. Сонымен қатар көтерілген тұзды ... ... 300 ... ара ... 500 ... ... таралып жатыр. Республикамызда 20 млрд. тоннадан астам өндіріс және тұрмыс қалдықтары жиналып қалған. Жыл сайын 14 млн. Куб м ... және 700 млн. ... ... ... ... ішінде 84 млн. Тонна уландырғыш т.б. жиналады. Сонымен ... ... ... ... ... ... қалдықтарының 1-18 үйіндісі жалпы көлемі 56 млн. ... метр алып ... ... фоны 35 ... 3000 ... ... ... денсаулығын бұзуда.
Қазақстанда АЭС құрлысын салу туралы әңгімен, сонау Кеңес Одағы тұсында жиі қозғалатын. 1995 жылы бұл ... ... ... қайта қаралып, Оңтүстік Қазақстан облысында Шардара АЭС-ін салу көзделген-ді. Ғалым-мамандардың айтуынша, ... ... ел ... ... ... бір ... ... Қазақстанда атом электр станциясының болуы қажет. Тіпті, Балқаш көлінің жағасында атты елді мекенде салынады деген әңгіменің ұшы шығып жатыр. ... ... ... ... жасалып, мамандар ірітелмеген. АЭС-тің қоршаған ортаны ластайтыны, ... ... ... салуға болмайтыны тағыда дәлелденіп отыр. Шетелдерде, мәселен, Францияда электр энергиясының 90 пайызын АЭС ... ... адам ... ... ... ... ... АЭС құрлысын салмай-ақ, электр энергиясын өндірудің басқаша көдерін ... ... ... ... бас ... ... жалғыз түйін - қазақстан қазіргі АЭС салуға дайын емес деген қортынды жасады. ... ... ... ... із шартты түрде төрт аймаққа бөлінеді:
А аймағы - орташа зақымдану. Радиоактивті заттардың толық ыдырағанға дейінгі сәулелену дозасы аймақтың ... ... ... ішкі ... Д= 400 рад. Оның ... ... із ауданының 70 - 80%-ын құрайды.
Б аймағы - ... ... ... ... сыртқы шекарасында Д= 400рад, ішкі шекарасында Д=1200 рад. Оның көлемі бүкіл із ауданының 10%-ын ... ... - ... ... ... ... толық ыдыраған кездегі сәулелену дозасы аймақтың сыртқы шекарасында Д=1200рад, ішкі шекарасында Д=4000рад. Оның көлемі бүкіл із ауданының 8-10%-ын ... ... - ... ... аймақ. Радиоактивті заттардың толық ыдыраған кездегі сәулелену дозасы аймақтың сыртқы шекарасында ... ішкі ... ... ... ... шегіндегі радиация деңгейлері жарылыстан соң 1сағаттан кейін-8; 80; 240 және 800рад/сағ болады, ал 10сағаттан кейін-0,5; 5; 15; және ... ... ... айма
Г ... ... жерден сәулелену дозасын төмендету дәрежесі.
Тасалар
Бәсеңдету күші
Дезактивизацияланған ашық саңылаулар, орлар, оқпаналар
20
Бүркемеленген саңылаулар
40
Паналар
1000
Бір қабатты ағаш үйлер
3
Бір ... тас ... ... тас ... ... тас үйлер
40
Көп қабатты тас үйлер
70
Бір қабатты үйдегі подвалдар
40
Екі қабатты үйдегі подвалдар
100
Көп қабатты ... ... ... ...
1. ... Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология 2009
2. Төлеубаев Б.Ә. Радиациялық экология жайлы қысқаша таным
3. Ж.Ж.Жатқанбаев ... ... 2003
4. ...
5. ... З.М. , ... А.М., Фазылов С.Д., Экология негіздері 2002

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геодезия және картографияның даму тарихы7 бет
Геодезияның даму тарихы5 бет
Азғыр-Тайсойған сынақ полигоны10 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі12 бет
Невада-Семей полигонының инфрақұрылымы11 бет
Семей ядролық полигонның алғашқы жүргізілуі6 бет
Семей ядролық полигоны8 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь