Қазақстандағы тұрақты даму концепциясы

«Экологиялық проблемалар – ең маңызды өмірлік проблемалардың бірі, өйткені әңгіме адамның өмір сүретін ортасы туралы, болашақ ұрпақтардың өмірі туралы болып отыр», дейді заманымыздың заңғар жазушы Шыңғыс Айтматов.
Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне айналды. Экологиялық дағдарыс жағдайы шын мәніндегі қауіпті төндіріп отыр: іс жүзінде тез өріс алып бара жатқан дағдарыстық жағдайларды кез келген аймақтардан көруге болады.
Экология – жер бетіндегі тіршілік атаулының қоршаған ортамен органикалық қарым-қатынасын жан-жақты зерттейтін биология,. Физиология, генетика, медицина, тіпті социология тәрізді көптеген ғылым салаларын біріктіретін, философиялық мәні терең, адамзат болашағы үшін маңызды зор ілім.
Қазақстанда қалыптасқан экологиялық проблемалар
Соңғы жылдары дүние жүзінде экологиялық жағдайлар шиеленісе түсуде. Оның көптеген себептері бар. Негізгі факторлар, көбінесе адам іс-әрекетінен туындап отыр. Ең басты проблемалардың бірі — Жер шарындағы халық санының артуы. Нәтижесінде, Жер шарының тұрғындарын азық-түлік, шикізат, жылу энергиясы, киім-кешек және т.б. материалдық игіліктермен қамтамасыз ету үшін қаншама қыруар табиғат ресурстары қажет болып отыр.
Адамзат өркениеті дамуының материалдық негізі болып табылатын дүниежүзілік шаруашылық коршаған ортаға барған сайын күшті әсер етуде. Жекелеген елдердің коршаған ортаға зиянды ықпалының аукымы, ең алдымен, экономикасының даму деңгейімен анықталады. Соңғы онжылдыктарда дамушы елдердің басым көпшілігі қарқынды даму үстінде, бұл өз кезегінде адамзаттың табиғи ортаға әсерін күшейте түсуде. Қазіргі танда дүние жүзі кауымдастығы коршаған ортаны корғау мөселелерін бірлесе шешу қажеттілігін түсінді деуге болады.
        
        Қазақстандағы турақты даму концепциясы
, дейді заманымыздың заңғар жазушы Шыңғыс Айтматов.Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні ... ... ... мәселелердің біріне айналды. Экологиялық дағдарыс жағдайы шын мәніндегі қауіпті төндіріп отыр: іс жүзінде тез өріс алып бара жатқан дағдарыстық ... кез ... ... ... ... - жер ... тіршілік атаулының қоршаған ортамен органикалық қарым-қатынасын жан-жақты зерттейтін ... ... ... ... ... ... тәрізді көптеген ғылым салаларын біріктіретін, философиялық мәні терең, ... ... үшін ... зор ... қалыптасқан экологиялық проблемаларСоңғы жылдары дүние жүзінде экологиялық жағдайлар шиеленісе түсуде. Оның көптеген ... бар. ... ... ... адам ... туындап отыр. Ең басты проблемалардың бірі -- Жер шарындағы халық санының артуы. ... Жер ... ... азық-түлік, шикізат, жылу энергиясы, киім-кешек және т.б. материалдық игіліктермен қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... өркениеті дамуының материалдық негізі болып табылатын дүниежүзілік шаруашылық коршаған ортаға барған сайын күшті әсер етуде. Жекелеген ... ... ... ... ... ... ең алдымен, экономикасының даму деңгейімен анықталады. Соңғы онжылдыктарда дамушы елдердің басым ... ... даму ... бұл өз ... ... ... ортаға әсерін күшейте түсуде. Қазіргі танда дүние жүзі кауымдастығы ... ... ... ... ... шешу ... ... деуге болады.
Таяуда Қазақстан Рес - пуб - ликасы Президентінің "Қазақстан Республи - ка - сы - ның ... ... ар - ... ... ... кө - шу тұжырымдамасы" жа - рық көрді. "Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стра - ... ... ... ... 2010 ... дейінгі стратегиялық жоспары", "Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі индустриялық-инновациялық даму стратегиясы", "Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясы" сияқты ел дамуы үшін маңызды рөл атқаратын құжат - тар - ды ... ... ... мына жаңа тұжырымдамасы мазмұны жағынан да, қамтитын мәселелерінің ауқымы жағынан да кең мағынадағы тың құжат болып ... ... ... ... ... - нің бағдар - ла - масы ретінде ол Қа - зақ - стан ... ... сала - ... - да ... қол - жет - - кізудің негізгі жолдарын, осы жолдағы міндеттер мен оған жетудің ... ай - қын - ... ... ... эко - ло - ... ... және ... фактор - лары - ның өзара байланысын нақты бел - гілейді және оларды біртұтас үдеріс ретінде ... ... ... эко - ло - ... дамуының тұрақтылығын қам - та - масыз ету жоспарының орны ерекше. Бұл - бір Қа - зақ - стан ... ... құр - лы - ... ... - гия - сын ... ... рөл ... Еу - ропа мен Азия арасын - дағы саяси, эконо - ми - калық және ... ... ... ... ... Қазақстан осы ортаның ландшафты мен экологиялық жүйе - лерінде байланыстырушы есебінде де маңызды қызмет атқарады. Қа - зақстанның ... ... кли - мат - тық ... су ... ерекшеліктері бүкіл Еуразияның эко - логиялық жағдайына әсер ететінін, оның даму тұрақтылығы екі жаққа да маңызды екенін ескерсек, бұл мәселенің мәні ... ... ... 2030 ... ... ... ... негізінде атқарған істердің нәтижесі деп білеміз. Көп ... ... - ка - ның ... оның көтерілуі, халықтың әл-ауқатының жақсаруы жалпыұлттық саясаттың ... ... ... табылады. Осыған орай Пар - ламент палаталарында қабылданған, ха - лық - тың талқысынан өткен Экология кодексі де осы тұжырымдаманың ... ... табы - ла - ды. Ұзақ ... бойы біз ... ... сөз жү - зінде әңгімелеп келгенмен, нақты тұжы - рым - да - ... мен ... ... ... қабылданған кодекс болған жоқ. Ендігі жерде экологиялық мәсе - лелерді шешу осы кодекске негізделеді.
Ал экологияның тұрақтануы, ... - ның ... ... ... келтірі - луі - нің барлығы ол экономиканың дамуы - мен, ... - тың ... ... еке - нін ... шы - ға - рып ... ... Қа - зақ - стан - - ның ... экологиялық жағдайлары мәз емес екені көпке мәлім. Ол жағдайлар, тұ - тас - тай ... ... ... ... ... ... төндіріп, жалпы да - муға кедергі келтіріп отырғ - аны да аян. На - - - ... ... ... ... - тар - - - дың үлес салмағының азаюы, олардың ысы - - - ... мо - лаюы орын ... Ішкі өні - м - - - нің өсуі қал - ... көбеюіне соқтырып, олар қоршаған ор - таны ластауда. Қазіргі есеп бойынша, ел аумағының 75 пайызға жуығы экологиялық тұрақсыздыққа тап болып ... ... ... - ы - нан ... жерлер кө - бейіп жа - тыр. Ластанулар мен ... ... улы ... ... ... әсер ... ... - тың денсаулығына зиян келтіруде. Осы жағдайлар Президент Тұжырымдамасында экология дамуын тұрақтандырудың ... ... дә - ... ... ... ... да тұрақты дамуға көшудің басты қағи - да - ла - ры мен ... - ... ... көрсе - тілген ел экономикасын көтеруде табиғи ресурстарды тиімді пайда - лану, саламатты қоғам үлгісін енгізу негізінде халықтың денсаулығын көтеру, ... - лық жағ - ... ... қоғамның аса ма - ңыз - ды неосфералық қызметі ретінде қоршаған орта - ны қорғау қызметін жетілдіру, тран - ... - лік ... ... ... эко - ло - ... ... жаңа ... - гия - сын пайдалану, экологиялық аспектілерді ескере отырып, кедейшілікпен күресу, шө - лейттенуге қарсы жұ - мыс жүргізу, ... - ... оның ... қызған газдар мен азон қабатын бұзатын газдарды азайту, сапалы ауыз суға қол жеткізу, ... эко - ... ... ... ... - циялық және биологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қал - дық - тарды кәдеге асыру сияқты проб - ... ... - ... ... ... бар. Бұл мәселелердің әр - қайсысының өзі көп салалы. Мысалы, экономиканы көтерудегі табиғи ресурстардың үлес сал - ма - ... ... ... аяқ ... ... көз - ге ... Біздің табиғаттан алатын өз өнімдеріміз азайып, сырттан тасымалдау кө - бейді. Сырттан, тіпті алыс елдерден әке - лі - ... көп ... ... және жол жүр - ген өнім өзі - нің ... мен ... ... ... деп кім кепілдік береді? Оның үстіне ол ... ... өз ... мен орга - ... - нің талабына жауап бере ала ма? Әр түрлі аурулар мен аллергияның молаюы осы - дан ... ... жоқ па? ... ал - малы ... оталып, олардың бәрі саябаққа айналып кетті. Апортқа үйрен - ген адамға сырттан ... алма ... ... татиды. Саяжай иелері үйлерін биік дуал - дармен қоршап алып, ауаның қозғалысын, тазалығын бөгеді. Онсыз да ауасы ауыр ... әр ... ... ішінде тұнып жатқан тұманды ауаны өздері жұтуда. Осылардың бәрі табиғатқа адам қолымен жасалып жатқан зорлық емес пе?
Бір кезде қала ... ... жер ... ол ... ағаш егу, әр ... ... бе - - ретін бұталар мен отбасының күн көрісіне қажет ... ... ... ... - ған еді. Қазіргі саяжайларда мұндай ештеме өнді - ріл - мейді, ... ... ... ... ... қию - ласқан тас төсенішпен, жасан - ды, ... - мен ... ... ... ... ... ... балық шаруашылығы деген ми - нистр - лік белгілі су ... - ... ... ... - ді ... қосымша көлдер мен тоғандар жасап, оларға балық жіберіп, бұл ... ... мол өнім ... ... ... Қазір сол жер - лер - дегі ... ... ... көл - дер жеке ... ... ол өнім - нен айырылып қалдық. Каспий мен Аралда, Балқаш пен Зайсанда балық азайды. ... ... ... арқылы келетін адам орга - низміне қажетті микроэлементтер жоғалуға айналды.
Жер ысыраппен пай - даланылады. Сондықтан оның ... ... - ғысы ... ... телімдер көбеюде. Дала - ның өзіне тән құстары мен жануарлары азай - ып кетті. Бір кез - дер - де ... ... ... ... болып жүре - тін киіктер де жоғалуға жақын. Сол құс пен аң да ... ... ... ... ... ... ... кір - мей - тін бе еді?
Кеңес дәуірінде "Табиғатқа жалынбаймыз, одан өз ... ... ... деген ұран болды. Оның аяғы егіндік, шабындық жер - лер - дің тозуына, топырақтың эрозияға ұшырауы - на, ... тағы ... су ... ... ... ... ... деген ұран болған жоқ. Жаңа Тұжырымдама осы тиімділікке қатты назар ... "Та - ... ... пайдалан, керегін алған соң оның орнын толтыр" дейді. Бұл - ауыл шаруашылығы саласында ғана емес, кен ... ... де аса ... талап. Өнді - рі - сіміз түгелдей шетелдіктердің қолына өтіп, олардың жерасты байлығын ... өнді - ріп ... ... кімге болса да жасырын емес. Көмір, мыс, т.б. кен орындарында қазу ... ... ... таза пайдалы кесектерді ғана алып, ұсақ кен байлықты қоқысқа араластырып кетіп жатқаны күнде сөз болып жүр. Мұнай мен газ ... де ... ... ... өз ... ... өндірмейтінін, байлығын ашып, қайта жауып қойып отырғанын ... бәрі ... Ал, біз ... ... ... байлығының бәрін ашып, ысырапқа салып жатырмыз. Прези - дент - тің жаңа ... оқи ... оның ... іске асыру жолында мұны да ойластырмасақ болмас.
Кейінгі ұрпаққа не қалдырамыз, әлде жері - мізді ... ... ... ... кетіп отырамыз ба? Бұл жауапкершілік әрбір Қазақстан патриотын ойландыруға тиісті.
Тұжырымдама табиғат ресурстарын пай - да - ... ... ... оны ... дамытуға, ол үшін техникалық әлеует құру ісі - не, өндірісте, ауыл шаруашылығында, энер - гетикада, халықты ... ... ... қала ... - шылығында, көлік жүйесінде экологиялық таза және экономикалық жағы - нан ... ... - ... ... ұсынады. Мұндай технологиялар қоршаған орта үшін рентабельді және өндірістік жағынан қауіп - сіздікті ... ... ... - ... және ... ... басқару мен есеп - теудің жаңа тетіктерін (экологиялық маркетинг және менеджмент, сақтандыру, та - ... ... ... ... алу, т.б) үйле - ... ... ... іске асады. Сонда ғана өндіріс орындары пайдасыз қалдықты аз шығарып, экологияны бұзудан тыйылатын болады. Қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарап, қалдықтарды ... ... ... ... ... мен ... ... көздері тиімді және ұтымды пайдаланылады.
Экология саласындағы ең бір үлкен және маңызды мәселе - табиғи ... ... мен оны ... ... ... осы мәселеге айрықша көңіл бөлінген. Онда табиғат шеккен шығынның орнын толтыру, ланд - шафт - тық және ... ... ... ісін ... негізге қою көтерілген. Ол үшін қор - ша - ған ортаны басқару жүйесін ... ... ... және ... ... ... жетілдіру, қоршаған ортаға мониторинг жүргізуді дамыту, жер мен су ресурстарының лас - тануының, әуе кеңістігінің ластануының ... алу, ... озон ... мен климатқа антро - погендік әсерді азайту, ерекше қорғалатын табиғи аймақтарды кеңейту, табиғи жүйенің тұтастығын сақтау үшін, ... құры - ... ... және ... ... газ бен мұнай құбырларын, электр қуатын тарату және басқа құрылыс істерін жүргізуді есепке алып, бақылау шаралары қарастырылған. Өн - ді - ... ... ... аяқталғаннан кейін табиғи ландшафты толық қалпына келтіруді қолға алуға тиіс. Сонымен қатар адам әрекетінен ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу міндеттелген.
Қоршаған ортаның қолайсыздығынан адам - ның денсаулығына келетін зиян аса қауіпті. Сон - ... ... ... ... ... - кет - тік ... маңызды бөлігі болып табылады. Осы - ған қатысты мәселелерді түгелдей есепке алып, оған ... мән беру Тұжы - рым - ... кең ... Бұл ... ... ... ... экологиялық қолайсыз жағдайлардан қорғау, елді мекендерде қоршаған орта нормативтерін сақтау, өнеркәсіп нысан - да - рын елді ... ... ... ... эко - ло - ... себептерден болған ауруларды емдеу үшін клиникалық орталықтар құру, халықтың ... ... ... ... ... ... т.б. ... Төтенше эколо - гиялық жағдайлар мен қоршаған ортаны қор - ғау - дың экономикалық құралдары көр - сетілген. Сонымен қатар ... ... ... ғы - лы - ми тұрғыдан ұйымдастыру, оның даму тео - рия - сын ... мен осы ... ... - лер ... ... де кең мән ... Бұл жай - лар ... - даманың елімізде экономика мен экологияны тұрақты ... ... ... ... ... мен орны болатынын байқатады.
Қай саланың болса да ісін алға сүйрейтін - ... ... ... Кеңес тұсында эколог-кадрлар тәрбиеленген емес. Тіпті, экология деген ұғымның ... кеш ... ... Мен осы жаңа ... басы-қасында болған адаммын. Ұзақ жылдар табиғаттану тарихын зерттеген маған сол табиғат бойындағы өзге - рістерді қа - даға - лауға тура ... ... жері - не ... сая - ... ... ... мен ескі кар - таларды бүгінгі көрініспен салыс - тыра қарасаң, бұл өзгерістер көзге анық көрі - неді. Осы өзге - ріс - тер адам ... ... - ға - нын, ... ... табиғатты жұтаңдатып, табиғаттың тепе-теңдігі бұзылып, экологиялық апатты аймақ - тардың тууына әкеп соқты. Менің экология саласындағы ... осы - лай ... ... жайлы орта және жоғары мектептерге оқулық жаздым. Зерттеулер жа - са - дым. ... ... ... ... жағ - ... ... ... қақтым. Осы жүйені қарайтын министрлікпен (аттары әр ... әр ... ... - ген) ... ... ... 1986 жылы физикалық-география ка - фе - дра - сы қасы - нан ... және та - ... ... ... ... ... ол ... қолға алынбаған. 80-жылдардың орта кезінде мен осы мәселені оқу, жоғары және арнаулы орта білім ... ... ... олар шеше алмаған соң КСРО Жоғары және орта ... ... ... ... ... бар. Ол кісі ... менің ұсынысымды ма - құл көріп, тапсырма берді. Соның нәтижесінде ... ... рет Абай ... педа - ... ... экология мамандығы (1989) ашылды. Бұл бөлім кейін кеңейіп, экология және география факультеті болып қайта ... Оның ... ... - гия, ... және ... маман - дықтары бойын - ша бөлімдер ... ... ... де ... ... рет ашылды). Жаңа пән - дер - ді оқытудың жоспары мен бағдарламалары жа - салды. Біз ... ... - лық ... мен ... беру кон - цепциясы" Білім және ғылым министрлігінің қабылдауымен басқа оқу орын - дарына ... бұл ... жап - пай ... ... ұсы - ныл - ды. ... ... ... жо - ғар - ы оқу орындарында дайын - да - ла - ды. ... ... ... сапасы, тәжірибе жинақтауы көңілге күдік ұялатады. Жаңа Тұжырымдама осы іске де талаптар қойып, тың серпін қосады ғой ... ... ... ... - дау мен оны ... ... жүргізіп отырған Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің белсенді ... ... ... ... ... Тұжырымдама Қазақстанның белгілі бір мерзімде тұрақты дамуын қамтамасыз етуге арналғандықтан, оны орындауға қатысы бар ... - ... мен ... ... - ... ... ... сияқты. Оның орындалуына күшті бақылау керек. Сонда ғана іс алға жылжиды. Әлемдегі 50 ... ... ... деп ... Қазақстанның қоғам - дық, саяси, мемлекеттік әлеуеті артады.
Тұжырымдаманың тағы бір маңызды бөлігі -- халықтың ... өмір сүру ... ... мен бас - қа ... ... ... отырған демография - лық жағдайларды көтеру мәселесіне арналған. Бұл да ... даму ... ... көз - ге ... жүрген, халықтың ойындағы мәселе. Адамның өмір сүру жасы -- оны қорғаудың негізгі өлшемі. Оның төмендігі қоғам мен ... ... ... ... ... ете алмай отыр деген сөз. Қазіргі Қазақстанда адам орта есеппен 65,9 жасқа ... ғана өмір ... ... Бұл, ... аз. ... 80 жасқа келетін жапондармен салыстыруға келмейді. "Халық санының неғұрлым оңтайлы мақсатты деңгейі 2024 жылға қарай 18 млн. тұрғынға қол ... ... ... Ол үшін табиғи өсім көрсеткішін 1000 адамға шаққанда 12,68-ге ... ... 8,0-ге ... өмір сүрудің орташа ұзақтығын 73 жасқа дейін жеткізу, туу ... 1000 ... ... ... ... ... 22 адам деңгейінде ұстап тұру талап етіледі. Ерлердің және ... өмір ... ... ... алшақтық қазіргі 11 жылдан 7,5 жылға азаюға тиіс" ... ... ... ... мен ... ... бір термин. Экономика деген сөз - ша - руа - ... ... ал ... - бір жер - дегі ... ... ... Осы ... бірімен-бірі тығыз байланысты. Сол екеуін сабақтастыра отырып, өркениетті елдердің қа - тары - на қосыламыз ... ... ... орай ... ... ... ... бай - ла - нысты мына Тұжырымдама бүкіл іскер адам - дарға, өндіріс басшыларына, қала бас - қа - рып ... ... ... және ... ... ... өз өңірлеріндегі экология мен экономиканы ұштастыра отырып, бірі мен бірін игере отырып әрі қарай тұрақты дамыту деген сөз. Сол ... да - мы - ... ... ... -- ... ... ... байланысты. Қазір қай жер болмасын өр - кениетті елдер қа - тары - на ... ... - ... басшысының айтқан сөзіне керемет ұйып тыңдап соған тү - гелдей қосылады. Дүние жүзінде экономикасы ... келе ... ... ... ... ТМД елдерінің ішінде тұрақты экономикасы дамыған аймаққа жатып жүрміз. Сол ... ... ... ... экологиялық апатты аймақтардың жағдайын қарастырып, соны дамытуымыз керек.
Бұл - үлкен жоспар. Тек оның орындалу тетіктерін ... ... ... Бұл ... бала ... ... ... еңбекпен, тұрғын үймен, әлеуметтік төлемдермен қамтамасыз етудің маңызы ... ... ... ... ... ... ... кезексіз үй беру демографиялық ахуалды едәуір жақсартуға ықпал етер еді.
Проблема көп, бағыт айқын. Тұрақты дамуға қажет ішкі ... да, ... ... да ... ... керек. Тұжырымдама ал - дың - ғы құжаттардың қағидаларына қайшы келмейді. Қайта оны толықтырып, ... ... ... ... ... ... даму, экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету, ғылыми негізделген демографиялық саясатты ... мен ... ... ... ... қызметін үйлестіру қажеттігі туады. Олардың ортақ қызметі -- Тұжырымдаманың мақсаттары мен міндеттерін іске ... ... орын ... ... ... ... экологиялық мәселелер оның дамуының барлық тарихи кезеңдерінде орын алып отырды. Бірақ, өндірістік қоғам мен ... ... ... ... ... теріс әсерінің нәтижелері ғаламдық сипатқа ие болды. Экологиялық мәселенің мәні - ... ... ... ... ... адамдарды жерде қоныстандыру және олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ету. Қазіргі Жердегі тіршілік адам қызметінің сипатына тәуелді. Қазіргі кезең ... ... ... ... - ... қорғау мен сақтап қалу қызметімен анықталып отыр. Экологиялық мәселелердің алдын алу үшін адам ... ... ... ... ... пен ... даму заңдарына негізделген дамуға өтуі тиіс. Тек осы кезде ғана адамзат қоғамының дамуы үздіксіз, ұзақ уақыттық, ... ... ... және ... дағдарыссыз дамиды. Мұндай дамуды - тұрақты даму деп ... ... бұл үшін ... сана-сезімі, олардың мақсаты мен адамгершілік бағыттылығы өзгеруі тиіс. Планетадағы тіршілікті қорғау бүкіл адамзаттың бірігуін талап етеді. 1987жылы ... ... ... орта мен даму ... атты ... аяқ ... ... Алғаш рет концепциясы ұсынылды. дегенде қазіргі уақыттың қажеттілігін қамтамасыз ете ... ... ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз етуіне қауіп туғызбайтын даму деп түсіну ... (БҰҰ ... ... ... ... Рио-де-Жанейро қаласында өткен БҰҰ-ның қоршаған орта мен даму ... ... ... концепциясын және атты ауқымды бағдарламасын қабылдады. Бұл бағдарламада шешілуі болашақта тұрақты дамуды қамтамасыз ... ... ... ... Оның ... төмендегі кестеде көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ұсынған бекітілді. Республиканың ... ... оның ... ... ... ... ... Республика Президенті Н.Ә.Назарбаевтің БҰҰ Бас Ассамблеясында жасаған баяндамасында ... ... ... ... ... ... ... белсенді қызметін дәлелдейтін нақты мысалдар келтірді. 1992-1998 жылдар аралығында Қазақстан тарихта бірінші болып ядролық полигонын жауып, ядролық қарудан бас тартты, ... ... ... ... интеграциялық процестердің ұйтқысы болды. Қазіргі уақытта экологиялық, экономикалық, әлеуметтік мәселелерді интеграциялау саласындағы саяси іс-шараларды анықтау жолдары ... ... - ... ... ... ... ... ету; - суды тиімді пайдаланудың нақты шараларын анықтау; - жерді пайдалану, ауыл шаруашылығының тұрақты дамуын жүзеге ... ... ... сақтауға бағытталған үйлесімді іс-шараларды қабылдау.
ҚорытындыҚоғам мен табиғат бір-бірімен тығыз байланысты болғандықтан, айналадағы орта мен адамның жеке-дара тіршілік етуі ... ... ... ... ... ... ... сүйіспеншілікпен қарау қоғамның да алға қарай дамуына негіз болады. Айналдыра ортаның ... ... ... ... ... ... ... етуіне, материалдық жағынан қамтамасыз етілуіне ықпал етеді. Сондықтан әрбір адам табиғатты аялап сақтауға өз үлесін қосуы тиіс. Әрбір ... ... ... бұлақ сол табиғаттың бір бөлшегі екенін ұмытпаған жөн.
Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... ... және ... ... факультеті
Картография және геоинформатика кафедрасы
Тақырыбы: Қазақстандағы тұрақты даму концепциясы
Орындаған: ... Т ... ... ГК 114 ... Базарбаева Т
Алматы 2011

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Лизинг және әлемдік лизингтік нарықтың қалыптасуы28 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Тірі табиғат объектілерінде қордаланған адамдардың қажетіне керекті биологиялық ресурстарға өсімдіктер және жануарлар ресурстары162 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь