Негізгі құралдар амортизациясы, қайта бағалануы және құнсыздануының экономикалық мәні, ұйымның экономикалық көрсеткіштері мен есеп саясатының мазмұны

Қaзiргi кeздe Қaзaқстaн экoнoмикaсы күрдeлi нaрықтық өзгeрiстeр сaтысынaн өтiп өрiстeу сaтысындa тұр. Елбaсымыз Н. Нaзaрбaев «Қaзaқстaн-2050» бaғытынa сaй, «Бiлiм берудi дaмыту мемлекеттiк бaғдaрлaмaсының бaсты мiндеттерiнiң бiрi - 2015 жылғa қaрaй бiлiм берудiң бaрлық деңгейлерiнде жaн бaсынa қaржылaндыру тетiгiн енгiзу қaжеттiгiн aйқындaғaн. Oртa бiлiм беру сaлaсындa жaн бaсынa қaржылaндыруды енгiзу - oртa бiлiм беру сaлaсындa бәсекелестiктi дaмытуғa жoл aшпaқ деп aтaп өткен. Oсығaн oрaй, «кәсiптiк-техникaлық бiлiм бе¬ру¬дiң oзық мекемелерiнiң желiсi дaмып келедi. Oлaрдың тәжiрибесiн бүкiл қaзaқ¬стaндық бiлiм беру жүйесiне тaрaлып келе жaтыр. Aрқaулық педaгoгтiк бiлiм берудiң үлгi-қaлыптaрын, мектептер мен жoбaлaр oқытушы¬лaры¬ның бiлiктiлiгiн aрт-тыруғa тaлaп¬тaрды күшейту қaжет. Әр өңiрде педaгoгтaрдың бiлiктiлiгiн aрттырaтын инте¬грa¬циялaнғaн oртaлықтaр жұ¬мыс iстеуi тиiс. Бiлiктiлiктi бекiтудiң тәуелсiз жүйесiн құру қaжет» - деген бoлaтын Елбaсы өз Жoлдaуындa. Жoғaрыдa aтaлып өткен мәселелер жүзеге aссa, «Нұрлы Жoл» Жaңa Экoнoмикaлық Сaясaт aрқылы – әлемнiң ең дaмығaн 30 елiнiң қaтaрынa кiру жoлындaғы бiздiң aуқымды қaдaмымыз бoлaтынынa нық сенiм aртaмыз [1].
Көптeгeн шaруaшылық жүргiзушi субъeктiлeргe өндiрiстiк үздiксiз жәнe динaмикaлық дaму құбылысы тән. Кaпитaлдық тaбыстылық дeңгeйiн жoғaрылaту үшiн өндiрiстiң экoнoмикaлық тиiмдiлiгiн aрттыру мәсeлeсi зeрттeудi қaжeт етедi. Нeгiзгi экoнoмикaлық көрсeткiш рeтiндe өндiрiстiк iс-әрeкeттердi жүзeгe aсырып, тaбысты жoғaрылaту үшiн өндiрiс құрaлдaры мен жaбдықтaрының мaңызы зoр.
Нaрықтық экoнoмикa кeзiндe нeгiзгi құрaлдaрды пaйдaлaну тиiмдiлiгiн жәнe кәсiпoрынның өндiрiстiк қуaттылығын aрттыру мәселелерi өтe өзектi бoлып кeлeдi. Бұл мәселенi шeшу нәтижeсiндe кәсiпoрынның өнeркәсiптiк өндiрiстeгi aлaтын oрны, oның қaржылық жaғдaйы жәнe нaрықтaғы бәсeкeгe қaбiлeттiлiкке төтеп беретiн өнiм өндiру (тaуaр, қызмет) бaсты мaқсaт бoлып тaбылaды.
Өндiрiс прoцeсiндeгi нeгiзгi құрaлдaрдың әр бiр бөлшeгi турaлы, oлaрдың тaбиғи жәнe сaпaлық тoзуы, нeгiзгi құрaлдaрды пaйдaлaнуынa әсeр eтeтiн фaктoрлaр турaлы тoлық aқпaрaтқa иe бoлa oтырып, өндiрiстiк шығындaрдың кeмуiн жәнe eңбeк өнiмдiлiгiн aрттыруын қaмтaмaсыз eтeтiн әдiстeрдi aнықтaуымыз бoлып тaбылaды. Нaрықтық қaтынaстaр кeзiндe сaпaлы өнiм шығaру, қызмет көрсету турaлы сұрaқтaр сияқты бiрiншi oрынғa қoйылaды. Aл сaпaлы қызмет (өнiм) тiкeлeй тeхникaның сaпaлық жaғдaйынa бaйлaнысты. Сoндықтaн дa eңбeк құрaлдaрының тeхникaлық сaпaлығын aрттыру өндiрiс үрдiсiнiң өсу тиiмдiлiгiнiң нeгiзгi бөлiгiн қaмтaмaсыз eтeдi. Өндiрiс прoцeсi кeзiндe кәсiпoрын жұмыскeрлeрi eңбeк құрaлдaры көмeгiмeн eңбeк зaттaрынa әсeр eтiп, oлaрды әртүрлi өнiмдeргe aйнaлдырaды.
1. ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына «Нұрлы жол - болашаққа бастар жол» Жолдауы;
2. ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы 2007 жылғы 28 ақпандағы №234-III Заңы
3. Бухгалтерлік есеп: Оқулық – Қарағанды, «Қарағанды полиграфисы» АҚ, 2009, 568 бет;
4. Финансовый учет: Учеб.пособие / Попова Л.А., Каренова Г.С. - Караганда : Б.и., 2000. - 179с.
5. 16-шы Халықаралық Қаржылық Есептілік Стандарты (IAS 16)
«Жылжымайтын мүлік, ғимараттар мен жабдықтар»;
6. 36-шы Халықаралық Қаржылық Есептіліктің Стандарты (IAS 36) «Активтердің құнсыздануы»
7. «Тоқжайлау политехникалық колледжі»-нің сайты;
8. Қаржы есептілігін талдау: оқулық – Алматы: Экономика, 2011 – 348 бет;
9. Есеп саясаты Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне және «Есеп саясатын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министірінің 2010 жылғы 7 қыркүйектегі № 444 Ережесі;
10. Мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік есеп: оқулық/ А.Қ.Шәріпов. – Алматы, 2014 – 596 б.
11. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 3 тамыздағы № 393 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізу ережесі;
12. Кеулімжаев Қ.К. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Оқулық. Алматы - Экономика, 2006 ж.
13. Әбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп: Оқу құралы – Алматы, 2008;
14. Нурсеитов Э.О., Нурсеитов Д.Э. Қаржылық есептің халықаралық стандарттары: теориядан тәжірибеге Анықтамалық. – Алматы: LEM, 2007ж.
15. О.М. Карибжанов ҚЕХС-на сәйкес қаржылық есептің қалыптасуы. Оқу құралы - қ.Алматы, 2010ж.
16. «Тоқжайлау политехникалық колледжі»-нің есеп саясаты;
17. Ержанов М.С., Нурумов А.А. Қазақстандық кәсіпорындардың қаржылық есептілігі. Оқу құралы: М. С. Ержанов. - Алматы: Экономика, 2007ж. - 180 б.
18. Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит. Алматы: Қазақ университеті, 2004 ж.;
19. Әжібаева З.Н., Байболатова Н.Ә., Джумагалиева Ж.Г. Аудит. Алматы: Экономика, 2006 ж.
20. Абленов Д.О. Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит: теориясы, әдіснамасы, тәжірибесі. Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2007
21. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы/Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. – Алматы: Экономика, 2001 – 328б.
22. Қаржылық есептіліктің аудиті: Электронды оқу құралы, Байболтаева Н.Ә. А – Алматы: 2011 ІSBN 9965 – 685;
23. Артеменко В.Г., Белленир М.В. Финансовый анализ. – М.: Издательство «ДИС», НГАЭиУ, 2001.
24. Баканов М.И., Шеремет А.Д. Теория анализа хозяйственной деятельности: Учебник.- М.: Финансы и статистика, 2000.- 251б
25. Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүйесін реттеу мәселелері Б.Ш. Жусипова, http://www.rusnauka.com/
26. Бухгалтер бюллетені, №40 Нүрсейітов Э., «ҚЕХС –на көшуге әзірленейік негізгі құралдарды қайта бағалау» қазан, 2005 жыл.
27. Современные организационно-методические подходы к учету амортизации основных средств, Курдукорва М.Ю., диссертация, 2006 ж.
28. «Тоқжайлау политехникалық колледжі»-нің жылдық есебі
29. А.Қ. Шарипов «Халықаралық қаржылық есеп стандарттарын қолдану кезіндегі негізгі құралдар есебінің ерекшеліктері», ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы, №1 (71). 2009.
        
        КІРІСПЕ
Қaзiргi кeздe Қaзaқстaн экoнoмикaсы күрдeлi нaрықтық өзгeрiстeр сaтысынaн өтiп ... ... тұр. ... Н. ... ... сaй, ... Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 21 қыркүйектегі № 433 бұйрығына сәйкес әзірленеді.[9]
Есеп саясаты мемлекеттік ... ... ... құрастырғанда және ұсынғанда қолданылатын, барлық мемлекеттік мекемелерге бірыңғай болып табылатын принциптерді, ... ... ... мен ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізу қағидалары есепке алынатын объектілерді есепке алу және бағалаудың балама әдістерінің барлығының егжей тегжейлі сипаттамасын ... ... ... ... барлық деңгейлерінің барлық мемлекеттік мекемелері үшін бірыңғай болып табылатын, тәжірибелік қолдануға міндеттілерін Есеп ... ... Есеп ... ... мен толықтыруларды бюджеттің атқарыылуы жөніндегі уәкілетті орган енгізеді.[10]
Есептеу және қызметтің үздіксіздігі бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржы ... ... ... ... ... Есептеу принципі төлем уақытына қарамастан, оларды жасау фактісі бойынша операция қорытындыларын ... ... ... ... ... ... ... көз жетерлік болашақта жұмыс істеуге ниеті бар екенін, қызмет ауқымын тарату немесе ... ... ... ... ... ... сенімділік және салыстыруға келетіндік қаржы есептілігінің негізгі сапалы сипаттамасы болып ... - ... ... ... ақпарат пайдаланушыларға түсінікті болуы тиіс.
Орындылық - шешім қабылдайтын пайдаланушылар үшін ақпарат орынды және ... ... ... көмектесуі, олардың өткен бағалауларын растайтын немесе түзететін болуы тиіс.
Сенімділік - ... ... ... ... ... ... қателер мен бұрмалаулардың болмауы.
Салыстыруға келетіндік - әр кезеңде және әртүрлі мемлекеттік мекемелерде ақпаратты салыстыру мүмкіндігінің болуы.Біркелкі ... ... ... ... мемлекеттік мекемелерге бір болып табылады әдіснама бойынша есептеледі.
Есеп саясатының қалыптасуы бухгалтерлік есептің барлық ... ...
1. ... ... - ... ... ... тәртіп пен заңды нормативтер, есеп ... ... ... мен мүлік бағасының әдісі, НҚ, ТМҚ, ... емес ... ... ... ... мен ... НҚ кейбір түрлеріне амортизация есептің әдісін ... ... ... тәсілі және т.б.
2. Техникалық - есеп жүргізу ... ... және ... ... жұмыс жоспарының әзірлемесі, есеп тіркелімінің тізімі, ... ... ... ... мен ... ... ... сонымен қатар бухгалтерлік бақылаудың алдын - ала, күнделікті және болатын ... ... ... есеп ... ... ... ... басқаруы бойынша және оған қызмет ету, ... ... әр ... ... әзірлемесі кіреді, бухгалтерлік есеп жүргізудің түрлері, басқарма ... үшін ішкі ... ... ... ... ... - бухгалтерлер аппаратының құқықтары мен міндеттерін анықтау, олардың ... ... ... ... және ... ... тұлғаларын реттемеу үшін қажетті мәселелер. Басқаша ... есеп ... ... ... ... ... есеп персоналының еңбекті бөлу шекарасы ... ... ... ... ... ұйымы болып табылғандықтан, оның есеп саясаты өзге ұйымдарға қарағанда ... Ең ... ол өнім ... соған сәйкес өнім өндіруден табыс алмайды; Екіншіден, ол коммерциялық ұйым ... ... ... ... Осы ерекшеліктеріне сәйкес ол өз қызметін Қазақстан Республикасы ... 2011 ... 9 ... № 919 ... ... құрастырылған мемлекеттік орган болып табылатын мемлекеттік мекеменің және Мемлекеттік кәсіпорынның қызметі туралы заңнамасына сәйкес жүргізіліп отырады. ... ... ол ... тіркеуден өткен кезден бастап құрылды деп есептеліп, заңды тұлғаның құқықтарына ие болады. Мемлекеттік мекеменің Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бланкілері, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы бейнеленген және мемлекеттік мекеменің атауы жазылған мөрі болады. Мемлекеттік мекеме басқа заңды тұлғаны құра ... ... оның ... бола ... ... өзiнiң мiндеттемелерi бойынша өзiнің кепілдігіндегі ақшамен жауап бередi. Мемлекеттік мекемеде ақша жеткіліксіз болған ... оның ... ... ... Республикасы немесе әкімшілік-аумақтық бірлік тиісті бюджет қаражатымен субсидиарлық ... ... ... мекеменің азаматтық-құқықтық мәмілелері, олардың Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің аумақтық қазынашылық ... ... ... ... ... [11].
коммуналдық мемлекеттік мекемесінің функциялары Қазақстан ... ... ... 1998 жылғы 2 шілдедегі № 267 , Халықаралық Қаржылық Есеп Стандарты (IAS), бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік ... 1999 ... 23 ... № 453 , 2000 ... 27 қарашадағы № 107 , 2007 жылғы 12 қаңтардағы № 221 , 2007 жылғы 21 шілдедегі № 303 , ... ... ... ... 2010 ... 19 ... № 954 ... сәйкес белгіленген.
коммуналдық мемлекеттік мекемесін басқаруды коммуналдық ... ... ... ... орындалуына және олардың өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікте болатын бірінші басшы арқылы жүзеге асырылады.(1-сызба)
3-сурет. -нің басқарушылық құрылымдық сызбасы
Ескерту - ... ... ... ... ... ... автормeн құрастырылға
Республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен ұсталатын мемлекеттік мекеме ретінде, -нің ... ... ... ... ... есеп ... және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 15 маусымдағы № 281 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2010 ... 29 ... №6314 ... ... ... ... ... министрінің 2010 жылғы 15 маусымдағы № 281 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы>> Қазақстан Республикасы ... ... 2012 ... 11 ... №338 ... (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2012 жылғы 06 тамызда №7830 болып тіркелген), енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды ескере ... ... ... ... есебі шоттарының жоспарын жүзеге асырады.
Бюджеттік бағдарламалардың әкімшелері бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісім бойынша өз ... ... ... олардың қызметінің ерекшелігін ескере отырып және мемлекеттік мекемелерде ... есеп ... және есеп ... сақтай отырып, бухгалтерлік есеп жөніндегі жалпы ережелерді қолдану тәртібі туралы нұсқаулар беруі мүмкін.
Мемлекеттік мекеме бухгалтерлік ... ... есеп ... ... бухгалтерлік есептің мемориалдық ордерлік нысаны бойынша жүзеге асырады.
есеп ... ... ... ... ... есеп беру мен ... ... мен уақыттылығының талаптарына сәйкес бухгалтерлік есепті ... үшін ... және ... есептер;
- бастапқы есеп құжаттарының нысандары, ... ... ... ... ... ішкі бухгалтерлік есептің құжат түрлері (бастапқы құжат, ... ... ... ... ... ... рәсімдеу.
Операция мен оқиғаларды жасау фактісін белгілейтін, дұрыс рәсімделген алғашқы құжаттар бухгалтерлік есептің тіркелімдерінде жазбаларды ... ... ... ... құжаттар операцияны немесе оқиғаларды жасау кезінде жасалуы тиіс, егер бұл мүмкін болмаса операция мен оқиғалар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы ... ... ... ұзақ ... бойы ... сақталуын қамтамасыз ететін құралдар арқылы ғана жүргізіледі.
Алғашқы құжаттарда мынадай міндетті деректемелер қамтылуы тиіс:
* құжаттың атауы (нысандар);
* жасау күні;
* ұйым ... ... ... кімнің атынан жасалса, соның тегі мен аты-жөні;
* операция немесе оқиға мазмұны;
* операция мен оқиғаның өлшем ... ... және ... шамада);
* операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс рәсімделуіне жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауы, тектері, ... және ... ... ... ... әрі - ... құжаттың электрондық нысаны қағаз жүзінде ресімделген алғашқы құжаттың күшінде болады. Электрондық қолдарды қолданушы электрондық қолтаңбаларды пайдалану және қол ... ... ... ... ... шараларын және бақылауды белгілеуі тиіс.Мекеме электрондық тасымалдағыштарда алғашқы құжаттарды және бухгалтерлiк есептiлiк тiркелiмдерiн жасау кезiнде осындай құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... қосымша деректемелер көрсетілуі мүмкін: құжат нөмірі, мемлекеттік мекеменің мекен-жайы, құжатпен тіркелген операция ... үшін ... ... ... ... ... басқа қосымша деректемелер.
Материалдық құндылықтарды сатып алуға арналған құжаттарда осы құндылықтарды алғаны жөніндегі материалдық жауапты тұлғаның қолхаты, ал ... ... үшін ... - тиісті тұлғалардың жұмыстарды қабылдау растамасы болуы тиіс.
Алғашқы құжаттарда мәтіндік бөлімде де, сандық мәліметтерде де келісілмеген ... мен ... жол ... құжаттарда қателер дұрыс емес мәтінді немесе соманы сызып тастау жолымен түзетіледі және сызып тасталғанның үстінен дұрыс мәтінді немесе соманы жазу ... ... ... ... ... ... ... етіп, жіңішке сызықпен жүргізіледі. Алғашқы құжатта қатені түзеу деген ... ... және ... қол қойған тұлғалардың қолымен, түзету енгізу мерзімін көрсету арқылы расталуы тиіс.
Кассалық және банктік алғашқы құжаттарға түзетулер енгізуге жол берілмейді.
Есепке алу ... ... үшін ... ... ... ... ... бас бухгалтер белгілеген және мемлекеттік мекеменің басшысы бекіткен мерзімде бухгалтерлік қызметке беріледі.
Материалдық жауапты тұлғалар Қазақстан Республикасы Қаржы ... 2011 ... 2 ... № 390 ... (Нормативтiк құқықтық актiлердi мемлекеттiк тiркеу тiзiлiмiнде № 7126 болып тiркелген) ... ... ... үшiн ... ... ... альбомының (бұдан әрi - Нысандар альбомы) 442-нысанына сәйкес, екi данада жасалатын құжаттарды тапсыру ... ... ... және ... ... ... жеке толтырылады) тауар-материалдық құндылықтардың кiрiсi және шығысы жөніндегі бастапқы құжаттарды ұсынады. Материалдық жауапты тұлғаның қатысуымен ұсынылған ... ... ... ... ... өткiзiлгеннен кейiн тiзiлiмнiң бiр данасы бухгалтерлік қызметкердің қолымен материалдық жауапты тұлғаға қайтарылады, екiншi данасы бухгалтерлiк қызметтің iстерiнде қалады.
Ақша ... және ... ... ... ... ... ... альбомының 321-нысаны бойынша толық материалдық жауапкершілік туралы жазбаша шарт жасалады.Бухгалтерлік қызметке түскен алғашқы құжаттар нысан бойынша да ... ... ... толықтығы мен дұрыстығы, деректемелердің толтырылуы), мазмұны бойынша да (құжатталатын операциялардың ... ... ... ... үйлесімі) тексеруге жатады.
Тексерілген және есепке алынған құжаттар операцияларды жасау күні бойынша жүйеленеді және мемориалды ... - ... ... ... ... жинақтау ведомостерімен ресімделеді, оларға мынадай тұрақты нөмірлер беріледі:
1-мемориалды ордер - ... ... 381 ... кассалық операциялар бойынша жинақтау ведомосі;
2-мемориалды ордер - ... ... 381 ... ... ... ... ... қозғалысы жөнінде жинақтау ведомосі;
3-мемориалды ордер - ... ... 381 ... ... қызметтердің қолма-қол ақшаны бақылау шоты (бұдан әрі - ҚБШ), демеушілік, қайырымдылық көмектің ҚБШ, ақша ... ... ... ҚБШ, ... ... ... және сыртқы қарыздар мен гранттар бойынша бюджеттік инвестициялық жобаның арнайы шоттарындағы ақша қаражатын есепке алу жөніндегі жинақтау ведомосі;
5-мемориалды ордер - ... ... 405 ... ... мен ... ... есептеу ведомостерінің жиынтығы;
6-мемориалды ордер - Нысандар ... 408 ... ... есеп ... ... ... ... ордер - Нысандар альбомының 408 ... ... ... ... есеп ... ... жинақтау ведомосі;
8-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 386 нысанды есеп ... ... ... есеп ... ... ... ... ордер - Нысандар альбомының 438 нысанды ұзақ мерзімді активтердің ... ... мен орын ... ... жинақтау ведомосі;
10-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 438 ... ... ... және жеке ... басқа да заттардың шығып қалуы мен орын ауысуы бойынша ... ... ... - ... ... 398 ... тамақ өнімдерінің кірісі бойынша жинақтау ведомостерінің жиынтығы;
12-мемориалды ордер - ... ... 411 ... ... ... шығысы бойынша жинақтау ведомостерінің жиынтығы;
13-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 396 нысанды материалдардың шығысы бойынша жинақтау ведомосі;
14-мемориалды ... - ... ... 406 ... ... ... үшін ... есеп айырысу бойынша жинақтау ведомостерінің жиынтығы;
15-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 409 нысанды айырбасталмайтын операциялардан ... ... ... ... ордер - Нысандар альбомының 409-а нысанды тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін ... ... ... есептеудің жинақтау ведомосі;
17-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 409-б нысанды активтерді басқарудан түсетін ... ... ... ... ... - ... ... 409-в нысанды өзге операциялар бойынша кірістерді есептеудің жинақтау ведомосі;
19-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 458 нысанды операциялық шығыстарды ... ... ... ... - ... ... 458-а нысанды бюджеттік төлемдер бойынша шығыстарды есептеудің жинақтау ведомосі;
21-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 458-б нысанды активтерді ... ... ... ... ... ... ордер - Нысандар альбомының 458-в нысанды өзге операциялар бойынша ... ... ... ... ... және операциялары бойынша Нысандар альбомының 274 нысанды жеке мемориалды ордерлер жасалады, олар әр ай үшін ... ... жеке ... мемориалды ордерлер операцияны жасау шамасына қарай, бірақ келесі күннен кешіктірмей (алғашқы құжатты алғаннан кейін), жеке құжаттардың негізінде де, ... ... ... ... де жасалады.
Мемориалды ордерде қосалқы шоттарды корреспонденттеу бір қосалқы шоттың дебеті бойынша және басқа ... ... ... ... ... бір қосалқы шоттың дебеті бойынша және бірнеше қосалқы шоттардың кредиті бойынша немесе керісінше бір қосалқы шоттың кредиті бойынша немесе бірнеше ... ... ... ... ... сипатына қарай жазылады.
Мемориалды ордерлерге бас бухгалтер мен оның орынбасары және ... қол ... ... ... ... ... 308 ... кітабында тіркеледі. кітабындағы есеп әдетте қосалқы шоттар бойынша жүргізіледі.
кiтабы өткен жылдың бухгалтерлік ... ... жыл ... сома ... ... ... Онда жазбалар мемориалды ордерлердi жасау шамасына қарай жүргiзiледi, ал жинақтау ведомостерiнiң мемориалды ордерлерiн жасау кезiнде ... бiр рет ... ... ... ... алдымен бағанына, содан кейiн тиiстi қосалқы шоттардың дебетi мен ... ... Бiр айда ... ... ... ... да, ... бойынша да, барлық қосалқы шоттар бойынша бағанының ... тең болу ... Бiр ... ... ... ... жолда әрбiр қосалқы шот бойынша келесi айдың басындағы қалдық ... есеп ... алу ... ... карточкаларда, жинақтау ведомостерінде және басқа есепке алу тіркелімдерінде) жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... (парақтар) нөмірленеді. Беттің соңғы парағында бас бухгалтердің қолымен: деген жазу жазылады. Нысандар альбомының КО-4 нысанды және 440 ... ... ... ... ... 449 ... еңбек кітапшаларының бланкілерін есепке алудың кіріс-шығыс кітабы да бау өткізілуі және сүргіш немесе мастикалық мөрмен басылуы тиіс, КО-4 және ... ... 440 ... ... саны ... ... ... және бас бухгалтердің қолдарымен расталуы және Нысандар альбомының 449 нысанына мемлекеттік мекеме басшысы қол қоюы тиіс.
Әр кітапта ... ... ... ... ... және ... ... жыл жазылады. Кітапта онда ашылған қосалқы шоттардың мазмұны болуы тиіс. Жазбаларды кітаптың басқа бетіне көшіргенде, осы қосалқы шот ... ... жаңа ... ... ... жазуларды көшіру туралы белгі жасалады. Бухгалтерлік есеп кітаптары жыл өткенен кейін бос беттер ... ... ... жылдың операцияларын жазу үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл жағдайларда кітаптар екі жылда бір рет ... ... ... ... ... карточкалардан басқа) әр шот бойынша жеке жүргізілетін Нысандар альбомының 279 нысанды каточкалар тіркелімінде тіркеледі. Активтерді есепке алу карточкалары ... ... ОС-10 ... ... ... алу бойынша түгендеу карточкаларының тізімдемесінде тіркеледі.
Карточкалар картотекада сақталады, олар онда қосалқы шоттар бойынша іштей материалды жауапты тұлғалар бойынша бөліну арқылы ... ал ... ... ... көрсететін мемлекеттік мекемелер бойынша да орналасады.
Материалдарды есепке алу карточкалары тігілген түрде карточкалар тізілімімен, тіркелімдерімен және басқа бухгалтерлік ... ... жыл ... ... екі ... бір рет ... ... Жыл бойы шығып қалған активтерді есепке алу карточкалары осындай мерзімдерде мұрағатқа тапсырылады. ... есеп ... ... ... құжаттардан, оларды алғаннан кейін келесі күннен кешіктірмей жүргізіледі. Әр ай ... ... ... есеп ... ... ... саналады және қосалқы шоттар бойынша қалдықтар шығарылады.Синтетикалық және талдамалы есеп шоттары ... ... ... ... бақылау үшін тиісті синтетикалық шотпен біріктірілетін сараптама шоттарының әр тобы бойынша Нысандар альбомының М-44, 285, 326-ОС, 326-НА, 326-ИН және 326-БА ... ... ... ... ... ... және әрбір талдамалы шот бойынша айналым ведомостерінің қалдықтары айналымдардың қорытындыларымен және Нысандар ... 308 ... ... осы ... ... қалдықтарымен салыстырылады.
Жаңа қаржы жылында синтетикалық және талдамалық шоттар бойынша бухгалтерлік тіркемелерде жыл ... ... ... ... ... пен ... жылғы есепке алу тіркемелерімен толық сәйкестікте жазылады.Егер бюджеттiк бағдарламалардың әкiмшiсi есепті қаржы жылындағы ... ... ... ... ... ... онда ... жазбаша өкiмнiң негiзiнде бұл түзетулер осы есепті қаржы жылының бухгалтерлiк есебiнiң тiркелiмдерiне (бухгалтерлiк жазбаны түзету жолымен), ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... жолымен) енгiзiледi.
Алғашқы құжаттардың, бухгалтерлік есеп тіркелімдерінің, қаржылық есептіліктің сақталуын, олардың рәсімделуін және мұрағатқа тапсырылуын мемлекеттік мекеменің бас бухгалтері ... ... [12] ... құжаттар, бухгалтерлік есеп тіркелімдері, қаржылық есептілік мұрағатқа тапсырғанға дейін бухгалтерияда арнайы үй-жайларда немесе жабылатын шкафтарда бас ... ... ... жауапкершілігінде сақталуы тиіс. Мемлекеттік мекеменің бухгалтерлік мұрағатында істер іс ... ... ... ... ... ... ... - бұл ұйымның есептік нұсқасын, нұсқалар рұқсат еткен есеп ... ... ... ақ ... ... ... және кәсіпорын қызметінің ерекшеліктеріне орай бухгалтерлік есепті жүргізу мен ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау болып табылады. ... ... ... 1) ... ... барысында пайдаланушылардың қажеттілігі үшін орынды болу керек; 2) ұйым нәтижелері мен ... ... ... түрде көрсетуді қамтамасыз ету керек; 3) бейтарап және тәуелсіз болуы керек; 4) барлық маңызды деп ... ... ... ... ... ... колледжі бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық есептілікті қалыптастыруды Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізу Ережесінде көзделген есептің ... ... ... есеп ... ... ... асырады.
2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР АМОРТИЗАЦИЯСЫ, ҚАЙТА БАҒАЛАНУЫ МЕН ҚҰНСЫЗДАНУЫНЫҢ ЕСЕБІ ( мыcaлындa)
2.1 Негізгі құралдар амортизациясының есебі
Нeгізгі қopлapдың кeз кeлгeн ... ... жәнe ... ... ... яғни aдaм ... тeхникaлық жәнe экoнoмикaлық фaктopлapдың ықпaл apқылы oлap өзіндік epeкшeлігін, үлгіcін біpтe біpтe жoяды, жapaмcыздыққa әкeлeді, cөйтіп aлдaғы кeздe өз ... ... ... ... ... ... тoзу түcінігінің acтындa нeгізгі қopлapдың тeк қaнa қызмeт eту ғaнa eмec, coнымeн қaтap әpeкeтcіздік ... ... ... қыcымы, кoppoзияғa ұшыpaу мүмкіндіктepі) нәтижecіндe өзінің бacтaпқы құнының caтылaй жoйылу түcіндіpілeді. Нeгізгі қopлapдың тaбиғи тoзуы oлapдың caпacынa; ... ... ... ... түpі жәнe caпaлығы, ғимapaттapдың құpылыc caпacы жәнe cтaнoктapдың мoнтaждығы); қызмeт eту ... ... ... күн caны, тәуіктeгі cмeнaлap caны, cмeнaдaғы жұмыc caғaттapы); нeгізгі қopлapды cыpтқы жaғдaйлapдaн қopғaу дeңгeйінe (ыcтық, cуық, ... ... ... ... мaмaндaуынa бaйлaныcты бoлып кeлeді.
Тaбиғи тoзу нeгізгі қopлapдың біpдeй элeмeнттepіндe дe біpқaлыпты жүpмeйді. Нeгізгі қopлapдың тoлық жәнe ... ... ... ... тoзу ... іc ... қopлap ... нeмece жaңa қopлapмeн opын aуыcтыpaды. Aл жapтылaй тoзу кeзіндe нeгізгі қopлapды жөндeу apқылы ... ... ... ... ... ... ... нaқты қызмeт eту мepзімінің нopмaтивтік мepзімінe қaтынacы peтіндe eceптeлу мүмкін. Eң дұpыc әдіcі бұл зaттың ... ... ... бұл ... мeн ... ... ... қaйтa өндіpуінe кeтeтін қoғaмдық қaжeтті шығындapдың кeмуі (біpінші түpдeгі caпaлық тoзу) ; oлapдың құнының жaңa жәнe ... ... ... жәнe ... ... ... кeміту (eкінші түpдeгі caпaлық тoзу). Бұл caпaлық тoзу фopмaлapының әcepінeн нeгізгі қopлap өзінің ... ... жәнe ... ... ... apттa қaлып кeтeді. кoнcтpукциялық, өнімділік, үнeмділік, шығapылғaн өнімнің caпacы жөнінeн жaңa үлгідeн қaлып қoятынын білдіpeді.
Coндықтaн, нeгізгі қopлapды әcіpece, ... ... ... ... ... ... ... қaжeттлігі туaды. Ocығaн бaйлaныcты қaзіpгі экoнoмикaдa aйыpбacтaудың aнықтaушылық қaжeттіліктің бacты фaктopы caпaлық тoзу бoлып тaбылaды. Кәcіпopынның нeгізгі міндeті бoлып ...... ... ... шaмaдaн тыc ecкіpіп қaлмaуынa жoл бepмeу (әcіpece, aктивтік бөлігі), ceбeбі, oлap жeкe жәнe ... ... ... жәнe ... жұмыcының нәтижecі ocығaн бaйлaныcты бoлaды [13].
Нapықтық қaтынacтap кeзeніндe ... ... ... ... қaйнap көзі бoлып кәcіпopынның өзіндік қapaжaттapы бoлып тaбылaды. Oлap aмopтизaциялық aудapымдap peтіндe нeгізгі қopлapдың қызмeт eту мepзім ... ... ... ... ... жәнe ... ... oлapдың құнының экoнoмикaлық opнын тoлтыpу aмopтизaциялық aудapым түpіндeгі өнім өндіpугe кeткeн шығындapғa қocылaды. ... ... бұл ... ... нeгізгі өндіpіcтік қop құнының біpтe біpтe aуыcуы aқшaлaй ... ... ... ... қopлapдың тoлық жәнe ішінapa қaлпынa кeлтіpу үшін іcкe acыpылaды. Aмopтизaциялық aудapымдap coмacы нeгізгі қopлapдың құнынa, oлapдың пайдалану кeзeнінe, мoдepнизaция шығындapынa ... ... ... қaтынacтap жaғдaйындa aмopтизaциялық aудapымның мөлшepі кәcіпopынның экoнoмикacынa eлeулі қocылыcын білдіpeді. Біpінші жaғынaн, ... ... тым ... ... ... ... ... көбeйтeді, ocығaн opaй өнімнің бәceкeгe жapaмдылығы төмeндeйді, aлaтын пaйдacының мөлшepі дe ... Coл ... ... ... дaмуының aуқымды дeңгeйі қыcкapaды.
Aмopтизaциялық aудapымды өтeлім мөлшepінe жәнe өзінің бaлaнcындa тұpғaн нeгізгі құpaл ... ... ... ... ... aй caйын жacaп ... Өтeлім мөлшepі мeмлeкeт бeлгілeгeн нeгізгі қopлapдың құнын өтeудін жылдық ппайызы бoлып тaбылaды жәнe өтeлім мөлшepінің жылдық coмacын ... ... ... ... ... бұл жылдық aмopтизaциялық aудapымның нeгізгі өндіpіcтік қopлapдың құнынa пайыз eceбіндeгі қaтынacы.
Амортизация төмендегі негізгі құралдардың мынадай объектілеріне есептелмейді:
* жерге;
* мәдени мұра ... ... ... ... ... етуші және әрекет етпейтін модельдерге, макеттерге және кабинеттер мен зертханалардағы және ... және ... ... үшін ... басқа да көрнекі құралдарға;
* кітапханалық құралдарға, киноқорға, сахналық-қойылым құралдарына, мұражайлық және көркем құндылықтарға;
* қару-жарақ пен әскери техникаға;
* ... ... ... ... мөлшері ай сайын есептеледі.
Сатып алынған негізгі құралдардың амортизациясын есептеу айдан кейінгі ... 1-ші ... ... ... ... ... ... сатып алулар;
* монтаждау қажет болса, қолданысқа енгізу.
Шығып қалған негізгі құралдардың амортизациясын есептеу негізгі құралдар нысандарының шығып қалған айынан ... ... 1-нен ... ... ... амортизациялық есептеулер, егер олар басқа активтің баланстық құнына ... сол ... ... танылады.
Негізгі құралдардың құнынан 100% асырып амортизация есептеу жүргізілмейді әрі қарай қолдануға жарамды, негізгі құралдар нысаны 100% ... ... ... ... ... ... есептен шығару үшін негіз болып табылмайды.
Амортизацияның есептеу әдісі мемлекеттік ... ... ... ... мен ... әлеуетін тұтыну сызбасын көрсетеді.
Aмopтизaциялық aудapымның мөлшepі oлapдың қызмeт мepзімін eceпкe aлғaндa бacтaпқы нeгізгі қopлapдың құны aмopтизaцияның мөлшepімeн aнықтaлaды.
16 ХҚЕС ... ... ... үшін ... ... ұсынылады (4-сурет).
4-сурет. Негізгі құралдарға амортизация есептеу әдістері
Ескерту - №12 әдебиет көзінен алынған
Құнды біркелкі ... ... ... ... ... ... - ... құны ай сайын тең сомамен есептен шығарылады.
Активті пайдалы қолдану мерзімі әрбір есепті күнге қарастырылады.
Пайдалы қолдану мерзімін анықтау кезінде барлық ... ... ... ескеріледі:
* активті күтілетін пайдалану (күтілетін қуат, активтің физикалық өнімділігі);
* өндірістік ... ... ... ... ... және ... қалу ... активті жөндеу, оған қызмет көрсету және сақтау жөніндегі бағдарлама;
* объектіні өзгерту немесе жаңғырту нәтижесінде туындайтын техникалық ... ... ... активті пайдалануға заңды немесе осыған ұқсас шектеулер.
Активті пайдалы қолдану мерзімі активтің күтілетін пайдалылығын ескере отырып ... ... ... ... ... экономикалық қызметі мерзімінен қысқа болуы мүмкін. Негізгі құралдар объектілерінің тарату құны ... тең ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың амортизациясын есептеу мынадай тәсілдермен: амортизацияның белгіленген нормаларын пайдалана отырып; пайдалы ... ... бір ... ... ... ... құралдар объектілерін амортизациялау әдісі мен тәсілі бірыыңғай есеп саясатымен анықталады және кезеңнен кезеңге кезекті қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... объектiлерiнiң амортизация сомасы негiзгi құралдардың бастапқы құнын (қайта есептелгендер үшiн - ... ... ... ... мекемелердiң ұзақ мерзiмдi активтер бойынша амортизациядың бекiтiлген жылдық нормаларына сүйене отырып анықталған ай сайынғы амортизация нормасына көбейту жолымен ... ... ұзақ ... ... ... ... ... нормаларында көзделмеген негізгі құралдар бойынша амортизацияды есептеу осыған ұқсас негізгі құралдарға ... ... ... ... жүргізген жөн.
Егер осы амортизацияны есептеу тәісілдеріне мысалдар келтіре отырып есептейтін болсақ, онда ... ... ... есептеу бойынша:
Мысалы. Мекемеге студенттердің тәжірибе жүзінде үйрену мақсатында, кассалық аппарат бастапқы құны 95 760 тг. сатып ... ... ... 5 жыл, ... ... құны 1850.
7-кесте
Амортизацияны біркелкі есептеу әдісі бойынша есептеу
Есепті кезең
Бастапқы ... ... ... ... ... ... амортизация
Есепті кезең соңындағы баланстық құн (2 - 6 ... ... ... 760
5
20
18782
1565
58196
2012
95 760
95 760
5
20
18782
1565
39414
2013
95 760
95 760
5
20
18782
1565
20632
2014
95 760
95 760
5
20
18782
1565
1850
Ескерту - мекеменің есеп мәліметтері негізінде құрастырылды
Біркелкі есептеу ... ... мына ... ... ... ... құныПайдалы қызмет ету мерзімі= 95 760-1 8505=18782 ... ... ... ... ... ... ... мерзімі жойылу құны сияқты, қажет болған жағдайда кейін жасалған шығындарды, нысанның жай-күйінің жақсаруын есепке алып қайта ... ... ... ақ ... нарығындағы технологиялық өзгерістері немесе шаруашылық қызметтің шарттарының жағдайларының өзгеру нәтижелері пайдалы қызмет ... ... ...
Бүгінгі күні өндірістік процесте жаңғыртылу жүргізілу үстінде, яғни заман ... ... ... ... ... ... етеді.
Осы мақсатта өндіріске ғылыми-техникалық жетістіктер енгізу ... мен ... ... ... ... ... арттыру үшін қаржылық жағдай жасау мақсатымен субъектілер амортизацияны тездетіп есептеу, ... ... ... ... ... ... шығару, кемітілген қалдық тәсілдерін қолдана алады.
Сандар сомасы ... ... ... ... ... ... ... есептік коэффициентті табудан тұрады. Сандар сомасы бойынша (кумулятивті тәсіл) құнды есептен ... ... ... ... ... жылдарға қарағанда пайдалануға берілген алғашқы жылдары жоғары болады. Амортизацияны есептеу бойынша есеп ... ... ... ... құны 240,0 тг тұратын сатып компьютер алынды, қызмет ету мерзімі 6 жыл, ... ... құны ... ... ... әдіс ... есептеу
Есепті кезең
Бастапқы құн
Жойылу құны
Амортиза-циялық құны
Кумуля-тивтік сан
Қызмет ету мерз. соңына қалған жыл ... ... ... аморти-зация
4x7
Ай сайынғы аморт.
8/12 ай
1
2
3
4
5
6
7
8
9
2010
240 000
18,0
222000
21
6
0,2857
63428,5
5285,7
2011
240 000
18,0
222000
21
5
0,2381
52857,1
4404,7
2012
240 000
18,0
222000
21
4
0,1905
42285,7
3523,8
2013
240 000
18,0
222000
21
3
0,1428
31714,2
2642,8
2014
240 000
18,0
222000
21
2
0,095
21142,8
1761,9
2015
240 000
18,0
222000
21
1
0,048
10571,4
880,9
Ескерту - мекеменің есеп мәліметтері негізінде құрастырылды
8-кестеден көріп ... ... ... ... ... объектіні пайдаланудың 1-ші жылы қарқындап, кейінгі жылдары азая бастайды.
Ал кему қалдық тәсілімен есептеу кезінде ... ... ... ... жыл ... ... көбейеді және соңғысында төмендейді.
Кемігіш қалдық тәсілінде амортизацияны есептеу бастапқы емес, баланстық құннан жасалады. Амортизацияны есептегегенде жойылу құны ескерілмейді, бұған ... ... ... ... ... үшін ... шамамен амортизация сома шектелетін соңғы жыл кірмейді. Мекемеге бастапқы құны 290,0 тг. Тұратын станок сатып алынды, ... ету ... 5 жыл, ... ... құны 22,0 тура ... ... ... мөлшері 20%, кемігіш қалдық тәсілінде екі есе (40%) ... ... ... екі еселеп азайту әдісі бойынша есептеу
Есепті кезең
Бастапқы құн
Қалдық құны
Амортиза-циялық құн
Қызмет мерзімі
Амортиз. ... ... ... сайынғы аморт.
8/12 ай
2010
290000
290000
93910
5
40
116000
9667
2011
290000
174000
93910
5
40
69600
5800
2012
290000
104400
93910
5
40
41760
3480
2013
290000
62640
93910
5
40
25056
2088
2014
290000
37584
93910
5
40
15584
1299
Ескерту - мекеменің есеп мәліметтері негізінде құрасытырылды
Ескеру керек, ең соңғы жылы ... ... ... құны шегеріліп тасталады.
Ұйымда компьютерлердің амортизациясын есептеу мақсатында аталған әдіс қолданылады.
Жоғарыда қарастырылған теңдеулер қорытындысын шығару үшін ... үш ... ... ... ... ... ... кіргіземіз.
Өндірістік тәсіл (амортизацияны орындалған жұмыс көлеміне пропорциональды есептеу) амортизация объектісі пайдалану нәтижесі ғана болуына, ... бір ... оны ... ... ... роль ... негізделген.
Бұл тәсілді пайдалану мерзімі техникалық көрсеткіштермен не болмаса ұйымның шаруашылық қызметіндегі ... ... ... ... болады.
Пайдалануға алғаш берілген кесімді белгіленген активтер бойынша пайдаланудың алғашқы салықтық кезеңінде амортизациялық аударымдар кесімді белгіленген активтер мәліметтерін ... үш жыл ... ... табыс алу мақсатында қолданған жағдайда амортизацияның қос ... ... ... ... ... салықтық есебі есепті жыл қорытындылары бойынша салық мақсаттары үшін негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... мекемесінің 2015 жылдың сәуір айына негізгі құралдары амортизациясының есептеулерін ... ... көре ... ... ... 2015 ... ... айына ұзақ мерзімді активтерінің есептелген амортизация соммалары

Ұзақ мерзімді активтер атауы
Өзіндік құн бастапқы құн/әділ құны, теңге
Пайда-лы қызмет ету мерзімі
Жылдық ... ... ... ... ... ... амортизация, теңге
Айына есептелген амортизация соммасы, теңге (.3жол*5жол/12)
Жинақталған амортизация соммасы, теңге (6 жол +7 жол)
1
Тойота-Авенсис автокөлігі
4 262 400
4,6
20,00
2 770 560,00
71 040,00
2 841 ... под ИЖС ... 151 ... 240 ... 080 ... 320 198,6
3
ИКС под ИЖС Шелек
706 375 394,
2,1
7,02
12 392 473,3
4 130 824,00
16 523 297,
4
Компьютер
180 ... ... ... ... ... ... 000,0
5,6
25,00
34 375,00
3 125,00
37 500,0
6
Көп функциялы құрал
60 000,0
5,6
25,00
13 750,00
1 250,00
15 000,00
7
Монитор
65 308,00
5,6
25,00
59 592,66
1 361,00
60 953,66
8
Ноутбук
120 ... ... ... 000,00
9
Жүйелі блок
174 673,0
5,6
25,00
159 388,8
3 639,00
163 027,8
10
Жүйелі блок
174 673,0
5,6
25,00
159 388,8
3 639,00
163 027,8
11
Жүйелі блок
174 673,0
5,6
25,00
159 388,8
3 639,00
163 027,8
12
Жүйелі ... ... ... ... ... ... 000,0
5,3
20,00
31 450,09
617,00
32 067,09
14
компьютер
90 000,0
5,6
25,00
16 875,00
1 875,00
18 750,00
Ескерту - ұйымның есеп мәліметтері негізінде ... ... ... ... ұзақ ... ... 2391 , 2521 , және 2721 субшоттары бойынша амортизация соммаларын есептеудің № 459 нысаны бойынша ... ... ... ... ... ... мен тәсілі бірыңғай есеп саясатымен анықталады және кезеңнен кезеңге кезекті қолданылады. ... ... ... есептеу 7110 шотының дебеті және 2391 шотының ... ... ... ... ... құрал бір мезгілде амортизацияны есептей отырып бюджет қаражатының есебінен ... ... осы ... ... ... ... ... бойынша есептелген сомада күрделі салымдарды қаржыландыруды тұтынудан кіріске ұзақ мерзімді активтерді ... ... ... ... ... ... шығару жүзеге асырылады. Бұл ретте мынадай тізбек жүзеге асырылады: 5011 шотының дебеті мен 6020 кредиті.
Шығып қалған ... ... ... ... ... ... ... шығып қалған айынан кейінгі айдың 1-інен тоқтатылады.
Негізгі құралдың тұрып қалу немесе белсенді емес қолданылу ... ... ... оны алып ... үшін ұстап қалған жағдайда активтерден басқа, негізгі құралдар объектісінің амортизациясы толық амортизацияланғанға дейін тоқтатылмайды.
Әр кезеңге амортизациялық ... егер олар ... ... ... ... ... сол кезеңдердің шығыстарында танылады.
Негізгі құралдардың құнынан 100% ... ... ... ... Әрі ... қолдануға жарамды, негізгі құралдар объектісі құнының 100% ... ... ... амортизация себебіне байланысты есептен шығару үшін негіз ... ... 240 ... ... ... мемлекеттік мекеменің активтің экономикалық пайдасы мен қызметтік әлеуетін тұтыну сызбасын көрсетеді.
Азаятын ... ... ... пайдалы қолдану мерзімі ішінде аударымдардың азаюына әкеледі.
Ай сайын ... ... ... ... ... 459 ... Ұзақ мерзімді активтер амортизациясының сомасын есепке алудың әзірлеме кестесіне жазылады, оның негізінде есепті кезеңдегі негізгі ... ... ... ... ... ... амортизация сомасына айдың соңғы күні мемориалды ордер жасалады, ... ол ... ... Негізгі құралдар нысандарын жөндеген, қайта жаңартқан жағдайда техникалық төлқұжатқа, ... ... ... құралдардың түгендеу карточкасына күрделі жөндеуге, қайта жаңалауға байлансты объектінің сипаттамасына қажетті ... ...
2.2 ... ... ... ... есебі
Негізгі құралдарды қайта бағалау 16 ХҚЕС сәйкес, негізгі құралдың бастапқы құнын белгілі бір күнге әрекет етіп ... ... ... ... үшін ... ... ... жүргізіледі, содан соң ол есепте және есеп беруде көрініс табады. Әрекет етіп тұрған нормативтік актілерге сәйкес, шаруашылық ... ... ... ... негізгі құралдардың индексациялауының ережесі мен тәртібі туралы дербес шешім қабылдай алады. Қайта бағалаудың барысында негізгі құралдардың нақты бары және құрылымы, ... ... ... ... құны мен ... дәрежесі туралы дәл және толық мәлімет алынады. Негізгі құралдарды қайта бағалау кәсіпорынға өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастар жағдайында өте маңызды роль атқарады. Және ол негізгі құралдарды ... ... ... ... инвестициялық ресурстарды тартуға мүмкіндік береді. Негізгі құралдарды қайта бағалау техникалық дамуын есепке ала ... ... ... ... негіз бола алады, қазіргі заман талабына сай ұдайы өңдірісті жетілдіруге қажетті жағдайларды жасап, ... ... ... мен ... ... жол ашады [14].
Әділ баға: нарықтағы бағасы бойынша немесе дисконтталған құн бойынша есептелінуі мүмкін.
Дисконтталған құн бойынша есептеген кезде әділ бағасын өте аз ... ... үшін ... ... мөлшерлемесін пайдаланады, ал егер де оны анықтау ... ... ... қарыз капиталына пайдаланатын есіп отыратын пайыздық ... ... ... ... ... ... ... есеп жүйесі халықаралық стандарттарға біртіндеп көшіріліп келеді.
16-ХҚЕС-ның 9-тармағында: делінген. Осы топтарды не істеу керек екенін шешу үшін бұл ... ... ... кіретінін еске түсіріп көрелік.
Ғимараттарға мақсаты еңбек құралдарын өзгертумен байланысты қандай да бір ... ... ... ... өндіріс үрдісін жүзеге асыруға қажетті жағдайлар жасау болып табылатын инженерлік-құрылыс объектілері жатады. Инвентарлық объекті болып оны бір ... ... ... ... бірге әрбір жеке ғимарат саналады.
Іс жүзінде активтің жою құны көбінесе елеусіз болады. ... бұл ... есеп ... былайша көрсету қажет: [3, 112 б.].
Егер кәсіпорын ... есеп ... ... әділ құны ... ... алу ... таңдап алса, оларды танығаннан кейін негізгі құралдарды сарапшылар анықтау керек. 16-ХБЕС-ның 32-тармағында былай делінген ... ... ... мәселе - кәсіпорын қайта бағалауды өзі жүргізе ала ма, өйткені 16-ХБЕС-да машиналар мен ... ... ... кімнің жүргізетіні тікелей қарастырылмаған. Теория жүзінде, бәлкім, мүмкін болар, бірақ іс жүзінде ... Оның ... ... ... әдістері: материалдық активтерді бағалау кезінде әдетте дәстүрлі үш тәсілді - нарықтық, шығындық және ... ... ... ... ... ... кезінде объекті құнын есептеуге өзінің тұтыныстық қасиеттері бойынша жақын объектілермен жасалған мәмілелердің ... ... ... Егер осындай меншікті сату бойынша статистика жеткілікті болса, онда осы ... ... ... ... ... құн ... ретінде объектінің тұтыныстық қасиетін алмастыруға қажетті шығындар көлемі пайдаланылады, яғни объектіні бағалау үшін мақсаты мен ... ... ... басқасын салу немесе сатып алу құнынан көп болмайтын соманы төлемеу үшін қажет.
Шығындық тәсіл бұрынғы қаржылық салымдарға ... және ... ... ... ... ... ... болмауы және оны дамытуға жұмсалған шығындарды нарықты жете бағаламайтын жағдайы болуы мүмкік. Табыстық тәсіл мөлшері ... ... ... ... ... ... ... отырған болашаққа табыстың ағынының ағымдағы құнын анықтауды көздейді. Бұл тәсіл сатып алынатын бизнестен болашақта пайда табуды күту қағидатына негізделеді. ... ... ... ақша ... ... ... әдісінің қолданылуы да мумкін[15].
Қарастырып отырғанымыздай, үш тәсілден басқа олардың қандай жағдайларда пайдаланылатынын білу керек. Сондықтан мүлікті өз ... ... ... ол үшін осы саладағы бағалаушы мамандарды тарту керек.
Бухгалтерлік стандарттар тұрғысынан қаржы есептілігінде жарамды және шаруашылық қызметінде пайдаланатын негізгі құралдардың ... ... ... ... деп ... ... Егер ... есеп реформаланға дейін Мұндай жағайларға жол беріліп келген болса, бухгалтерлік есеп стандарттарын қабылдағаннан кейін нақты ... ... ... ... ... қаралмаған.
Қаржы есептілігінің халықаралық стандартында Мұндай аутқулар ... ... Егер олар ... ... ХҚЕС ... ... есептілігіне түзету енгізілуін қажет етеді.
Сонымен, бухгалтерлік пайдалану мерзімі бастапқыда белгіленген пайдалы қызмет мерзімімен асатын негізгі құралдар объектілерінің жағдайына талдау ... ... бұл ... ұлғайту жағына қарай қайта қарауға тиіс пайдалы қызмет мерзімінің қайта қаралуын маманның ... мен ... ... ... құралдар объектілерін техникалық шолуды, әдетте, жылдық түгендеу ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемесі негізгі құралдар объектісінің түсімін шоттар жоспарының бөлімі шотының тиісті қосалқы шотының дебеті және ... ... ... ... ... ... ... демеушілік және қайырымдылық көмек есебінен - сатып алу құны ... - 3210 ... әділ құн ... - ... және демеушілік көмек ретінде алынған 6050 шотының;
* әділ құн бойынша - үшінші тұлғаларға қайтарусыз беру нәтижесінде алынған; ... ... құн ... - ... мекемелер арасында негізгі құралдарды беру нәтижесінде 6330 шотының, бұл ретте жинақталған амортизация сомасына 2391 қосалқы шотының кредиті бойынша бір ... ... ... бір бюджеттік бағдарламалар әкімшісіне ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелер арасында бұрын қаржыландыру есебінен сатып алынған (баланстық құн бойынша) негізгі құралдарды беру ... ... 5011 ... ... ... ... негізгі құралдар объектілерінің түсімін көрсетеді, бұл ретте жинақталған амортизация сомасына 2391 ... ... ... бойынша бір уақытта жазба жүргізіледі.
Негізгі құралдарды кейіннен есепке алу үшін ... ... іс ... ... бойынша есепке алу моделін не қайта бағалау бойынша есепке алу ... ... және ... ... ... сыныбына (тобына) осы модельді қолданады.
Іс жүзіндегі шығындар бойынша есепке алу моделі: актив ретінде танығаннан ... ... ... объектісін есепке алу кез келген жиналған амортизация мен шығындардың құнсыздануы нәтижесінде ... кез ... ... алып тастағанда, оның өзіндік құны бойынша жүргізіледі.
мемлекеттік мекемесінің қайта ... ... әділ құны ... ... негізгі құралдар объектісін актив ретінде танығаннан кейін есепке алу кез келген жиналған келесі амортизация мен шығындардың құнсыздануы нәтижесінде жиналған кез ... ... ... алып ... ... ... ... әділ құнды білдіретін оның қайта бағалау құны ... ... ... ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті орган белгіленген кезең мен мерзімде өткізіледі, бірақ негізгі құралдардың әр объектісі бойынша жеке 3-5 жыл ... ... ... ... ... бағалау кезінде осы актив жататын негізгі құралдардың ... ... ... ... бағаланады.
Жер мен ғимараттардың әділ құны деп кәсіби бағалаушылар орындаған, бағалау жолымен анықталатын ... ... құны ... ... мен ... ... әділ құны деп әдетте бағалау жолымен анықталатын олардың нарықтық бағасы болып табылады.
Машиналар мен ... ... ... себебі бойынша немесе осы активтердің сатылуы сирек болу себепті нарықтық құн туралы ақпарат болмағанда, амортизацияын ескере отырып, олар нақты құны ... ... ... ... ... ... активтер сыныбының баланстық құнының артуы таза активтерге/капиталға жатқызылады және Шоттар жоспарының кіші бөлімі шотының тиісті қосалқы ... ... және 5111 ... ... ... бойынша көрсетіледі. Қайта бағалаудан осы актив объектісі құнының азаюы бұрын танылса, онда негізгі құрал құнының артуы ағымдағы жылдың ... ... ... қаржы нәтижесінің құрамында танылған сол активтің қайта бағалау құнының азаю сомасын ... ... ... ... ... құралдардың баланстық құны қайта бағалау нәтижесінде азайса, онда ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Алайда, бұл азаю осы активке жататын негізгі құралдардың қайта бағалауға резервте көрсетілген, бар кредиттік ... ... таза ... жатқызылады.
Негізгі құралдар объектісін қайта бағалау кезінде, қайта бағалау күніне кез ... ... ... не ... ... ... барабар өзгеруіне қарай қайта есептеледі (активтің алғашқы құны мен жинақталған амортизация сомасы қайта бағалауға дейін баланстық құнға қайта ... ... ... тең бір ... ... ... амортизацияның түзету сомасы;
* 5111 қосалқы шотының кредиті және 2391 қосалқы шотының кредиті бойынша жазумен көрсетіледі;
* не ... ... құны ... бұл ... 2391 ... шоты ... және активтің қайта бағаланған құнына дейін қайта есептелетін Шоттар жоспарының ... ... ... ... шоты ... (бұл әдіс мемлекеттік мекемесінің ғимараттары үшін жиі пайдаланылады).
Қайта бағаланған негізгі құралдарды пайдалану шамасына қарай жете бағалау ... ... ... ... ... 5111 қосалқы шотының дебеті және 5210 шотының кредиті.
Негізгі құрал шығып қалған жағдайда пайдаланған ... ... ... ... жете ... ... қалдығын есептен шығару жүргізіледі: 5111 қосалқы шотының дебеті және 5210 шотының кредиті [16].
Алғашқы құнның өзгеруі есепке алу ... ... ... ... ... ... ... шешіміне сәйкес жүргізілетін активтерді бағалау жағдайында да рұқсат етіледі.
2.3 Негізгі құралдардың құнсыздану есебі
Негізгі құралдар нысандары пайдалану барысында тозады,бастапқы құнына ... ... - IAS ... ... ... ... сәйкес активтің (негізгі құралдардың - осындай белгі құны өтелетін сомадан асқан ... ол ... деп ... ... ... күні негізгі құралдың мүмкін болатын құнсыздану белгілерінің ... ... ... Кез ... ... белгі анықталған жағдайда мемеме негізгі құралдың өтелетін сомасын бағалауға тиіс.
Егер негізгі құралдың құнсыздануы ... ... ... бар ... онда бұл пайдалы қызметтің қалған мерзімін, амортизациялау әдісін немесе активтің жойылу құнын осы ... ... ... қаржы есептілігінің стандарттарына сәйкес, тіпті, егер ол жөнінде қандай да ... ... ... ... ... да, ... ... және түзету керек екендігін дәлелдейді.
Егер негізгі өтелетін сомасы оның ... ... ... аз ... кезде ғана, теңгерімдік (баланстық) құн негізгі құралдың өтелетін сомасына дейін азайтылуға тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бағалау өлшемі ол жатқызылған негізгі құралдың теңгерімдік (баланстық) құнынан көп болған кезде, егер мұны ... ... ... ... стандарты талап етсе ғана, мекеме міндеттемені тануға тиіс.
Құнсызданудан болған залал танылғаннан ... осы ... ... ... ... аударымдар негізгі құралдардың өзгертілген теңгерімдік (баланстық) құнын бөлу үшін, оның қалған пайдалы қызмет мерзімінің ішінде жүйелі негізде болашақ ... ... тиіс ... болған залалдар танылған жағдайда, кейінге қалдырылған барлық салықтық активтер немесе міндеттемелер 12- IAS Халықаралық қаржы есептілігінің ... ... ... ... ... ... ... құнын оның салықтық базасымен салыстыру арқылы анықталады.
Егер негізгі құралдардың қандай да ... ... бар ... онда жеке ... осы негізгі құрал үшін өтелетін сома бағалануға тиіс. Егер жеке негізгі құрал ... үшін ... ... ... ... болмаса, онда мекеме ақша қаражатын қозғалысқа келтіретін, негізгі құрал тиесілі болатын бірліктің (осы ... ... ... ... өтелетін сомасын анықтауға міндетті.
Әрбір есепті күнге мекеме алдыңғы кезеңдерге негізгі құралға қатысты танылған құнсызданудан болған ... ... ... әрі ... ... ... ... да болсын белгілерінің бар немесе жоқ екендігін анықтауға міндетті. Осындай белгілердің кез келгені ... ... ... осы ... ... өтелетін сомасын бағалауға міндетті.
Құнсызданудан болған қайта топтастырылған залалдың есебінен ... ... ... ... ... құны, егер алдыңғы жылдары негізгі құрал үшін құнсызданудан болған залал танылмаған болса, анықталуы мүмкін ... ... ... ... ... ... тиіс.
Егер алдыңғы жылдары негізгі құралдар үшін құнсызданудан болған залал танылмаған болса,анықталуы мүмкін болатын теңгерімдік (баланстық) құнының кез ... ... ... ... ... ... құралдың құнсыздануынан болған залалды қайта топтастыру, егер осы актив басқа стандартқа сәйкес (мысалы, 16- IAS Халықаралық ... ... ... сәйкес қайта бағалау үлгісі бойынша) қайта бағаланған ... ... ... ... ... залалды қайта топтастырудың кез келген бағаланудан ұлғаюы ... ... ... ... ... ... бойынша құнсызданудан болған залалды қайта топтастыруға меншікті капиталдың шотына ... ... ... ... беріледі. Алайда, егер қайта бағаланған топ сол негізгі ... ... ... болған залалды қайта топтастыру бұрын пайдалар мен залалдар туралы ... ... ... онда ... ... ... топтастыру пайдалар мен залалдар туралы есепте танылады.
Құнсызданудан болған залалды қайта топтастыру танылғаннан кейін ... ... үшін ... ... ... ... ... құнын, оның тарату құнын (егер ондайлар бар ... ... ... ... ... қызмет мерзімінің ішінде жүйелі негізде болашақ кезеңдер үшін ... тиіс ... ... ... ... ... ... құнсыздану тұрғысынан активтің балагстық құнын қайта қарастырады.
Негізгі құралдардың құнсыздануы 7440 ... ... және 2392 ... ... ... ... көрсетіледі.
Осылайша, құнсызданудан болатын зиян ағымдағы есепті кезеңде танылады, ал ... ... ... ... ... ... ... есептеледі.
мемлекеттік мекемесі 2014 жылдың 31 ... есеп ... ... келесі ақпарат белгілі болған:
* станоктың бастапқы құны - 100 000 тг.;
* амортизация ... ... - ... ... шығару;
* пайдалы қызмет ету мерзімі - 10 жыл;
* нақты пайдаланған мерзімі - 3 ... ... ... ... - 30 000 ... ... құны - 70 000 тг. ... мерзімде негізгі құралдың құнының төмендеу белгілері болған. Күтілетін қалпына келтіру құны 55 000 теңгені құраған. ... ... 15 000 ... ... ... пайдалылығын төмендеу соммасын тануы керек.
2015 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайына байланысты келесі жолмен амортизация есептейді.
55 000 / (10-3) = 7 857 тг. ... ... ... ... құнсыздануынан шығындарды қалпына келтірген жағдайда мынадай тізбекті жүзеге асырады: құнсызданудан бұрын есептелген шығын сомасының шегінде 2392 қосалқы ... ... және 7440 ... ... ... ... ... құрылысын аяқтау, толық жабдықтау мен қайта жаңарту бойынша жұмыстарын жүргізу кезінде мемлекеттік мекемесінің ... ... ... ... Бұл ретте егер мемлекеттік мекемеге болашақ экономикалық пайдалар ... ... ... тыс ... ... ... ... нәтижесінде негізгі құралдар нысандарының баланстық құнын өсіру жүргізіледі.
3 КӘСІПОРЫНДА НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР АУДИТІНІҢ ... ... ... ... ... ... мен ... жасау
Шаруашылық жүргізуші ұйымның үздіксіз қызмет атқаруын қамтамасыз етуде материалдық және еңбек ресурстарымен қатар ... ... ... рөлі зор. ... құралдарды тиімді пайдаланудың негізінде өндіріс процесінің үздіксіздік принципі жүзеге асырылады. Негізгі құралдар ұйымның материалдық - техникалық базасын және ... ... ... ... ... ... аса ... дәрежедегі көрсеткіш.
Шаруашылық жүргізуші құрылымдар қызметінің тиімділігі көп жағдайда олардың өндірістік негізгі құралдармен қамтамасыз етілуімен анықталады. ... ... ... ... ... жүрген шаруашылықтағы негізгі өндірістік құралдардың ағымдағы есебін жүргізудің және олардың қаржылық қорытынды есепте көрсетілуінің дұрыстығына тексеру жүргізудің маңызы мен ролі ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің көптеген салаларында қызмет көрсететін компаниялар активтерінің негізгі бөлігін құрайды. Сондықтан олар жөніндегі ақпараттардың кәсіпорынның қаржылық жағдайына және шаруашылық ... ... ... ... ... ... зор. Нарықтық экономикаға көшу және өнімдердің бәсекелестікке қабілеттілігін талап ету әр түрлі салалық бағыттардағы компаниялардың техникалық жағынан қайта жабдықталуын, негізгі ... ... ... мен ... ... ... жақсартуды, ескірген техниканы ауыстыруды жеделдетуді, жаңадан енгізілген өндіріс қуаттылығын игеруді көздейді. Бұл, әрине, негізгі құралдардың құралуы, олардың қозғалысы, ... және ... ... есеп ... ... жаңа ... қояды.
Негізгі құралдар өнім өндіру (жұмыстар орындау, қызмет көрсету) кезінде ... ... ... ... үшін бір жылдан артық мерзімде еңбек құралы ретінде пайдаланылатын мүліктерінің бір бөлігі болып табылады. Сондықтан, негізгі ... ... ... ... ... әрі ... ... бірі ретінде танылады.
Шаруашылық жүргізуші құрылымдар қызметінің тиімділігі көп жағдайда олардың өндірістік негізгі ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңда қолданылып жүрген шаруашылықтағы негізгі өндірістік құралдардың ағымдағы есебін жүргізудің және олардың қаржылық қорытынды есепте ... ... ... ... ... мен ролі ... отыр.
Бүгінгі таңда негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі мен аудиті кәсіпорындағы ... ... ... ... ... жүргізумен қатар, олардың қозғалысының ағымдағы есебін дұрыс жүргізуді, олардың амортизация дәрежесін уақтылы анықтап отыруды, сондай-ақ негізгі құралдардың құндарының қаржылық ... ... ... көрсетілуін қамтамасыз етуге тиісті.
Негізгі құраладар аудитінің ... - ... ... бабы ... ... ... ... пікір білдіру.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін аудитордың алдына мынадай ... ...
а) ... ... негізгі құралдарға жатқызылуының дұрыстығын, олардың жіктелуінің дұрыстығын тексеру;
ә) негізгі құралдардың бағалануының дұрыстығын тексеру;
б) негізгі құралдардың амортизацияы мен ... ... ... ... бухгалтерлік есепте дұрыс көрсетілуін тексеру;
в) негізгі құралдарды пайдаланудың тиімділігін тексеру;
г) негізгі құралдардың бары мен ... ... ... есеп пен ... есепте көрсетілуінің дұрыстығын тексеру.
Сонымен бірге аудиттің ең негізгі міндеттерінің бірі ... ... бары мен ... ... бақылаудың қамтамасыз етілуін тексеру. Осы міндеттерді ескере отырып, аудитор мына төмендегі жағдайларға тексеру ... ...
:: ... ... ... ... ету ... шаралардың жүзеге асырылуы. Ол үшін кәсіпорын басшысының бұйрығымен негізгі құралдардың сақталуына жауап беретін, материалды жауапкершілікті адамдардың тағайындалғандығын анықтау қажет.
:: ... ... ... ... ... ... жазбаша келісім шартының жасалынуы;
:: материалдық құндылықтардың сақталуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... жағдайдың жасалынуы;
:: жылдық қорытынды есепті жасау алдында негізгі құралдарға түгелдеудің уақтылы ...
:: ... ... ... ... ... оған ... адамдарға қандай шаралардың қолданылатындығы. Аудитор кәсіпорын балансында есепте тұрған негізгі құралдардың шын мәнінде бар ... ... үшін ... ... ... ... пайдалана отырып, түгелдеу жүргізуге міндетті.
Аудитор жоғарыда аталған басты міндеттерді тиянақты орындау үшін негізгі құралдардың ... және ... ... ... бағдарламаларын жасауға тиісті.
Бағдарламада тексерілетін мәселелер, жоспарланған аудиттің іс-әрекеттері, ақпарат көздері және ... ... ... тиіс. Отандық және шетелдік авторлардың жасаған бағдарламаларына сүйене отырып, негізгі құралдардың ... және ... ... ... ... мынадай мәселелерді қамтиды:
* баланстың көрсеткіштерінің, бас кітап, есеп регистрларындағы және машина жазбалардағы мәліметтермен ... ...
* ... ... ... және ... ... дұрыс жүргізілгендігін тексеруді;
* негізгі құралдарды сақтау, ... ... ... және ... ... ... ... тексеруді;
* негізгі құралдардың ішкі және сыртқы қозғалыстарының дұрыс құжатталғандығын тексеруді;
* негізгі құралдардың дұрыс топталып сыныпталғандығын тексеруді;
* ... ... ... және ... қозғалыстарының дұрыс құжатталғандығын тексеруді;
* негізгі құралдарды кіріске алу және шығыс жасау операцияларының дұрыстығын тексеру;
* ... ... ... ... және ... ... ... тексеру;
* негізгі құралдарды жөндеуге (күрделі, ағымдағы) жұмсалған шығындардың негізділігін және олардың бухгалтерлік есеп шоттарында дұрыс көрсетіліп таратылғандығын тексеруді;
* ... ... ... ... және ... ... ... тексеруді;
* негізгі құралдарды сақтандыру және оларға салық есептеу операцияларының дұрыстығын тексеру [18].
Негізгі құралдарды, аудитордың бағдарлама ... ... ... олардың баланста дұрыс көрсетілгендігін тексеру үшін 2310-2380 , 2390 ... ... ... ... шоттарындағы қалдықтарының Бас кітаптағы басқа есеп регистрларындағы, машина жазбалардағы ... ... және ... есеп ... ... қосындысының жиынтығы синтетикалық есеп шоттарындағы мәліметтермен сәйкестігін анықтау қажет.
Егер де ... ... ... объектілері көп болмаса, онда оларға жаппай тексеру жүргізіледі.
Аудиторлық түгелдеу ... яғни ... ... ... ... ... кәсіпорында есепке алынбаған негізгі құралдардың жоқ екендігін дәлелдеуге тиісті.
Негізгі құралдардың ... бары мен ... ... ... жүргізу кезінде аудитор негізгі құралдардың әрбір объектісіне ашылатын және объектінің техникалық, экономикалық сипаттамасы, пайдалану орны, бастапқы бағалануы және ... ... ... ... аналитикалық шот болып табылатын инвентарлық карточкаларды қарап шығуға тиісті.
Негізгі құралдардың кіріске алынуы бойынша бастапқы құжатттардың, негізгі құралдардың ... ... ... ... негізінде аудитор негізгі құралдардың жіктелуінің дұрыстығын анықтауға тиісті. Өйткені негізгі құралдарды топтауда қателік жіберу, олардың амортизацияын қате анықтауға, сөйтіп өнімнің ... ... қате ... ... ... мүмкін.
Субъектінің негізгі құралдарына меншіктік құқықты айқындаушы құжаттар болуға ... ... ... ... объектілеріне тексеру жүргізуді жоспарлаған кезде осы жағдайларды ескеруге тиісті. Сондай-ақ, аудитор негізгі ... ... ... ... ... ... ... №16 , ХҚЕС №17 , ХҚЕС №36 , ХҚЕС № 5 деп ... ... ... реттелетінін ескеруі қажет.
Негізгі құралдардың аудитін жүзеге асыруда сәйкестікке тексеру жүргізудің ... зор. ... ... ... ... ішкі бақылау жүйесінің сапасына, нормативтік-құқықтық құжаттарға және тексеру сәтінде ... ... ішкі ... ... ... тест ... болып табылады
Сәйкестікке тексеру жүргізу мақсатына қол жеткізу үшін аудитор кәсіпорынның ішкі бақылау ... мен ... ... ... және ... есеп принциптері мен есеп саясатында белгіленген нұсқауларға сәйкестігіне көз жеткізу ниетімен зерттеу жүргізеді.
Шаруашылық операциялар бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... есеп ... есеп ... ережелеріне т.б. сәйкес көрсетілуі тиіс. Бұл құжаттар 7-кестеде келтірілген.
11-кесте
Ұйымның негізгі құралдарының аудитін реттейтін ... ... ...
Құжаттың атауы
1
ҚР Азаматтық кодексі (негізгі бөлім) N409-1, 31 ... , 604-615 ...
2
ҚР ...
3
ҚР Заңы
4
Қазақстан Республикасының заңы
5
ХҚЕС №16 ... №17 деп ... ... ...
7 ... №36
8 ... №40
9 ... халықаралық стандарттары
10
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 2007 жылғы 22 ... №221 ... ... ... ... ... ережесі (тәртібі)
11
"Бастапқы құжаттар нысандарын бекіту туралы" ҚР Қаржы министрлігінің 19.03.2004 ж. N128 бұйрығы.
12
Ұйымның есеп ... ... - [18] ... ... ... ... аудитін жүзеге асыру жоғарыда аталған заңдық және нормативтік ... ... ... көздері қаржылық қорытынды есеп беру баптары дұрыс-тығының белгіленген категориялары бойынша аудиторлық дәлелдеулер алу мақсатында ... ... ... құралдар аудитін жүргізуде аудитор нақты бар болу, меншіктік құқық және негізгі құралдардың бағалануының дұрыстығы жөнінде пікір білдіруге аса үлкен ... ... ... ... ... ... аудитін жүргізу процесінде тексерілуге жататын негізгі пайымдаулар келтірілді (12-кесте).
12-кесте
Негізгі құралдардың аудитін жүргізудегі тексерілуге жататын негізгі ... ... ... сальдосына қатысты аудиттің мақсаттары
Нақты бар болуы
Бухгалтерлік баланстың құрылу мерзіміне көрсетілген негізгі құралдар іс жүзінде бар және олар пайдаланудағы ... ... ... ... құралдар шоттарының қалдықтары мерзім ішінде орындалған барлық негізгі құралдарға ... ... ... ... ...
Кәсіпорында бар барлық негізгі құралдарға түгелдеу жүргізілген және олар ... ... ... ... үстіндегі негізгі құралдар, сондай-ақ үшінші тұлғаларға сақтауға берілген ... ... ... есепке алынған.
Құқықтар мен міндеттер
Жалпы тізімдегі барлық негізгі құралдарға компанияның іс-жүзінде меншіктік құқығы бар.
Басқа заңды ... жеке ... ... негізгі құраладар кәсіпорынның негізгі құралдар тізіміне енгізілмеген
Бағалау ... ... ... ... ... тізімдік саны олардың іс-жүзінде бар физикалық объектілеріне тең.
Негізгі құралдардың бағалануы жабдықтаушылардың құжаттарына сәйкес және бағадан төмендетулер ... ... ... құралдардың жалпы сомасы есеп саясатына сәйкес анықталған. Күрделі жөндеу ... ... ... ... құнын өсіруде дұрыс есептелген.
Негізгі құралдардың жалпы сомасы Бас кітап мәліметтеріне сәйкес.
Құнсызданулар ... ... ... тапқан
Дайындап тапсыру және ашып көрсету категориясы
бабы Ұзақ мерзімді активтердің құрамында орналастырылған. Негізгі құралдарды ашып көсету қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... және ... бар ... құраладар бойынша ақпарат ашып көрсетілген .
Ескерту - [19] әдебиеті негізінде ... ... ... ... нұсқауларға және кәсіпорында бақылауды ұйымдастыру жөніндегі ережелерге сәйкестікке тексеру жүргізу, бақылау сәттерін тестілеу және ... ... ... кіретін ішкі бақылау жүйесінің процедураларын зерттеу аудиторға тәуекелдікті бағалауға мүмкіндік береді
Негізгі құралдардың ішкі бақылауы туралы жалпы түсінік алу мақсатында, ... ... ... ... ... ... құрылымдық жүйесін есеп ақпараттарын көрсету үшін зерттеуі немесе өзі құрастырған ішкі бақылау жайлы сауалнама сұрақтарына жауап іздеуі тиіс. Бұл ... ... ... ... тиімділігін тестілеуге және тәуекелдік денгейін көрсетуге мүмкіндік береді.
Негізгі құралдарға аудиторлық тексеруді жүзеге асыру төмендегі кезеңдерден тұрады:
- ... ... ... ... ...
- ... ... аудиторлық тексеру жүргізу;
- аудит нәтижелері бойынша қорытынды есеп жасау және оны клиентке ұсыну.
Негізгі құралдарға аудиторлық тексеруді құжатпен рәсімделетін оның ... ... ... ... ... ... ... процедураларының көлемі, ақпараттар көздері және тексеру мерзімі айқындалуға тиісті.
13-кестеде ... ... ... құралдарына аудиторлық тексеру жүргізу үшін жасалынған бағдарлама келтірілді.
13-кесте
мемлекеттік мекемесінің негізгі құралдарға тексеру жүргізу бағдарламасы

Аудит ... ... ... ... ...
1
2
3
4
1. ... ... Бас кітап мәліметтерімен сәйкестігін тексеру
Бухгалтерлік баланс, Бас кітап (2310-2380, 2390 шоттары бойынша)
10.03.14
2.
Негізгі құралдардың ана-литикалық және ... ... ... ... ...
Бас кітап, автоматтандырылған нысан ре-гистрлері, негізгі құралдардың амортизация сомасын және қайта бағалауды есептеу бойынша өңдеу кестесі, бастапқы құжаттар. ... ... ... ... ... және ... ... нақты бары мен сақтануына бақылаудың қамтамасыз етілуіне тексеру жүргізу. ... ... ... ... ... және ... ... адамдарды тағайындау жөнінде кәсіпорын басшысының бұйрығы, материалдық жауапкершілікті адамдар мен ... ... ... түгелдеу тізімі, салыстыру ведомосы, түгелдеу актісі, қабылдау-тапсыру актісі.
10.03.14
13-кестенің жалғасы
4.
Негізгі құралдардың қозға-лысы бойынша бастапқы құжаттардың ... ... ... ... ... актісі (ОС-1), негізгі құрал-дарды есептен шығару актісі (ОС-4), негізгі құралдар есебінің түгелдеу ... ... ... ... ... ... ... (ОС-12), негізгі құралдар қозғалысы есебінің карточкасы (ОС-12) т.б.
11.03.14
5.
Негізгі құралдардың жік-телуін жүзеге асырудың ... ... ...
Техникалық құжаттар, ОС-1, ОС-3, ОС-4, ОС-6,ОС-13 және тағы басқалар.
11.03.14
6.
Негізгі құралдарды баға-лаудың және ... ... ... ... ... бағаларының қаттамалары, сатып алу, сату келісім-шарттары, негізгі құрал-дарды қайта бағалау бойынша өңдеу кес-тесі, ОС-1, ОС-2, ОС-6 және басқалар.
13.03.14
7. ... ... ... алынуының дұрысты-ғына тексеру жүргізу.
Техникалық құжаттар, ОС-1, ОС-2, ОС-6 және басқалар, автоматтандырылған нысан регистрлері, Бас ... ... ... ... амортизацияын есептеудің және оның бухгалтерлік есепте көрсетілуінің дұрыстығын тексеру.
Есеп саясаты жөніндіегі бұйрық, негізгі құралдардың ... ... ... өңдеу кестесі, нормативтік құжаттар, авто-маттандырылған нысан регистрлері, Бас кітап.
3.03.11
9.
Негізгі құралдарды жөндеу шығындарының негізділі-гіне және олардың бухгал-терлік есепте ... ... ... ... ... саясаты жөніндегі бұйрық, жобалық смета-лық құжаттар (ақаулық ведомост, сметелар және ... ... ... ... ... мердігерлермен жасалған келісім-шарттар, басқадай бастапқы құжаттар
14.03.14
10
Негізгі құралдардың кәсіп-орыннан шығуының бух-галтерлік есепте ... ... ... ... ... ағымдағы түгелдеудің нәтижелері, автомат-тандырылған нысан регистрлері, Бас кітап.
14.03.14
11
Негізгі құралдарды жалдау операцияларының бухгал-терлік есепте ... ... ... ... келісім-шарттары, жалға алынған (ұзақ мерзімге жалға алынған) ... ... ... ... ... ...
14.03.14
12
Негізгі құралдарға қатысты салық есептеудің және оның есебін жүргізудің дұрыстығын тексеру
Есептеу ведомостары, салық бойынша есеп-теулер, 3130, 1420 шоттар ... Бас ... ... ... ... ... пайдаланылуына және техникалық жағдайына талдау жасау
Аналитикалық (талдамалық) процедуралар
15.03.14
Ескерту - [18] әдебиеті негізінде құрастырылған
Аудиторлық тексеру жүргізу ... ... ... ... ... оның ... кезде басшылыққа алынып жүрген нормативтік-құқықтық актілерге сәйкестігін айқындауға, сондай-ақ қаржылық қортынды есеп мәліметтерінің дұрыстығын растауға (дәлелдеуге) ... ... ... ... ... керек:
а) мүлікті жалға беру жал шарты бойынша жасалады және қабылдау-тапсыру актісімен беріледі (жалға алынған объектілердің қызмет мерзімі мен жал ... ... ... ... мүлікті жалға тапсырудан түскен қаржылық нәтижелер пайдада ... ... ... ... ... егер ... жалға алушының қаржысы есебінен жалға алынған негізгі құралдарға ... ... салу ... онда жал мерзімі аяқталған соң жалға берушіге өтеусіз беріледі, негізгі ... ... беру ... ... ... ресімделеді.
в) ағымдағы жолда жалға алынған негізгі құрал есебі баланстан тыс шотында жал шартында белгіленген бастапқы құн бойынша жүргізіледі;
г) ұзақ ... ... ... ... құралдар есебі аралық шотында, ал жал төлемі бойынша есептеулер (жалға беруші де) шотында жүргізіледі [20].
Негізгі ... ... ... ... ... маңызды процедураларының бірі болып табылады. Бұл үшін аудиторға әртүрлі тәуелді байланыстарды, көрсеткіштерді және коэфициенттерді есептеулерге ... ... ... құралдарды қалыптастыру мен пайдалану мәліметтеріне мәнді талдау жүргізу керек.
Сонымен қатар қор қайтарымы, қор сыйымдылығы, қордың жарақтандырылуы, айналымдылығы, негізгі құрал-жабдықтарды жанаруы, ... ... мен ... ... ... құралдарды және т.б. экстенсивті, интенсивті және интегралды коэффициенттері сияқты көрсеткіштер есептеледі.
3.2 Негізгі құралдар амортизациясының, қайта бағалануының және ... ... ... ... ... ... өте ... Себебі, әрбір жыл сайын негізгі құралдарды жаңарту және оның мекеме қызметіне пайда табу мақсатында пайдалану деңгейін бақылауға үлкен мүмкіншілік ... ... ... ... бар негізгі құралдардың сақталуын бақылаудың қалай ұйымдастырылғандығын тексерумен шектелмейді.
Аудит жүргізудің әдістерінің бірі болып табылатын талдауды пайдалану арқылы мекеменің қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... құрылымын, өзгерісін және жағдайын оқып білуге ерекше көңіл бөлінуі тиіс. Себебі, бұлар ұйымның ұзақ ... ... үлес ... көп ... ... ... ... негізгі құралдардың жаңару, істен шығу және өсу коэффициенттерін байланыстырып ... ... ... ... алып ... ... ... жаңа құрылыс немесе ескі жабдықтарды өнімділігі жоғары жаңасына ауыстыру есебінен жүргізіле ме, соны ... ... ... ... ... ... тиісті қорытынды жасалады.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайына оларды пайдаланудың тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштерге талдау жасау негізінде аудитор ... ... ... ... кемшіліктерді көрсетеді, оларды жою жөнінде және қор қайтарымдылығын көтерудің резервтерін пайдалану жөнінде ұсыныстар береді.
мемлекеттік мекемесінің технико-экономикалық көрсеткіштерін ... ... ... қорлардың өсу, жаңарту коэффиценттерін талдаған болатынбыз.
Ендігі кезекте, негізгі құралдардың жинақталған амортизация сомасын сипаттайтын мәліметтерді пайдалану қажет. Әдетте екі ... ... ... ... және Жарамдылық коэффициенті.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайының маңызды көрсеткіштерінің бірі - ... ... ... және ... коэффициенттерінің есептеу формулалары келесідей:
Амортизация коэффициенті (Кт) - негізгі ... ... ... (Тс) ... құралдардың бастапқы құнына (Бқ) қатынасы арқылы анықталады [24]. ... Тс / Бқ ... ... (Кж) - ... ... ... құнын (Ққ) негізгі құралдардың бастапқы құнына (Бқ) бөлеміз ... = Ққ / Бқ ... және ... ... ... басы мен ... ... Амортизация коэффициенті төмен (жарамдылық коэффициенті жоғары) болған сайын негізгі құралдардың техникалық жағдайы жақсы болады.
14-кесте
Негізгі құралдардың амортизация коэффиценттері
Көрсеткіштер
2013 ... ... ( +, - )
1 ... ... ... ... 42,7
2
Негізгі құралдардың пайдалану уақытындағы амортизацияы
19848
26573
+ 6725
3
Негізгі құралдардың амортизация деңгейі
0,1804
0,2416
+ 0,061
4
Негізгі құралдардың ... ... ... - есеп мәліметтері негізінде автор құрастырған
14-кестеден көріп отырғанымыздай, негізгі құралдардың ... құны жыл ... 417772 мың ... құрап отыр. Салыстыра келе 215219 мың теңгеге көбейгенін көреміз. Ал негізгі ... ... ... амортизацияы 51641 мың теңгеге жоғарлап отыр. Ол жыл басында 35399 мың ... және жыл ... 87040 мың ... ... ... құралдардың пайдалану уақытындағы амортизацияының жоғарлауына байланысты амортизация деңгейі де 0,034 пайызға жоғарлап отыр. Жыл ... ... ... 0,174 ... және жыл ... 0,208 ... ...
5-сурет. Негізгі құралдардың амортизация коэффиценттері динамикасы
Сурет берілгендері бойынша мекеменің негізгі құралдарының амортизация коэффицентінің 2014 жылы артқанын, ал ... ... ... ... ... ... қатар, амортизация деңгейінің төмен, ал жарамдылық деңгейінің жоғары ... ... ... технологиялық жағдайы жақсы екенін көрсетеді. Бірақ жыл соңына қарай амортизация деңгейі жоғарлап, ал жарамдылық деңгейі ... ... ... Бұл ... ... ... жағдайының нашарлай бастағанын көрсетіп отыр.
Аудит жүргізу барысында міндетті түрде талдау негізінде анықталған ақпарат назарға алынып, негізгі құралдарды пайдаланудың тиімділігін арттыру ... ... ... керек.
Аудит жүргізуде аудитор негізгі қүралдардың қаржылық есептілікте ... ... ... екi ... ... қарастырады:
* Негiзгi құралдардың белгiленген түрлерiнiң сол баптарға қосылып есептелiнгендегi;
* Негiзгi құралдардың кiрiстелуі, амортизацияы және шығысталуының дұрыс есептелiнуi.
Барлық ... ... ... түгелдiлiгi мен олардың қолда барлығын тексеру барысында аудитор алдымен ол ... ... ... ... ... ... iшiнде аудитор мыналарға басты көңiл бөледi:
* негiзгi құралдардың жiктелiнуiне, олардың дұрыс жiктелiнуi дұрыс амортизация есептеуге мүмкіндік берді, ал бұл ... ... ... ... құнына дұрыс қосылмауына септiгiн тигiзедi;
* негiзгi құралдардың өндiрiске қатысуы бойынша жiктелiнуiне, бұл ... ... ... ... ... дұрыс есептелiнбеуiне әсер етедi;
* белгiлi бiр мақсатқа арналғандығы бойынша негiзгi құралдың жiктелiнуi, егер бұл тұрғыдан негiзгi құрал ... ... ... ... ... ... аударым сомаларының дұрыс есептелiнбеуi мүмкiн.
Сонымен қатар, негiзгi құралдардың дұрыс жiктелiнбеуi мен олардың дұрыс бөлiнбеуi (топталынбауы) ... ... ... пайда болуына және негiзгi құралдарды қайта бағалағанда қателiктердiң ... ... ... құралдарға аудиторлық тексеру жүргiзушi ол активтердiң дұрыс бағалануына көңiл бөлуi қажет. Бұл нәтиже қор ... ... ... есеп ... дұрыстығына өз ықпалын тигiзедi. Негiзгi құралдардың әртүрлiлiгiн ескере отырып аудитор кәсiпорынға кiрiске алынған, яғни келiп түскен ... ... ... бағаланғандығын ескерiп қана қоймай, сонымен қатар ... ... ... ... негiзгi құралды кiрiске алу үшiн және олардың нәтижесiн құжаттау үшiн арнайы ... ... ... ... ... ... ... үшiн сатып алу-сату келiсiм шартының бағасы көрсетiлiнiп жасалынғандығын (егер негiзгi құрал ... ... ... ... жағдайда);
* келiсiлген бағасы бойынша хаттамалардың жасалынғандығын (егер негiзгi құрал үлес қосушы, акционерлерден жарғылық қорды арттыру мақсатымен келiп кiрiске ... ... НҚ-1 ... қабылдау-тапсыру актiсінде негiзгi құралдың бастапқы бағасының дұрыс ... жал ... ... ... ... бағасының көрсетiлгендiгiн (негiзгi қралды ұзақ мерзiмге жалға ... ... ... ... ... ... ... немесе жартылай бұзғаннан кейiн бастапқы құнының дұрыс көрсетiлгендiгiн;
* салынып ... ... ... ... ... бағасының дұрыстығын;
* пайдалануға берiлген негiзгi құралдың дұрыс құжатталғандығын және тағыда басқа.
Негiзгi құралдардың кiрiске алынуы барысында қате ... ... ... ... негiзгi құралдардың есептен шығарылуының да дұрыс жүргiзiлуiн ... Бұл ... ... ... шығыс етiлген баланстық құнына 2310-2380 аралығындағы шоттардың тиiстiсiнiң кредиттелгендiгi тексерiледi. Негiзгi құралдардың ... ... ... ... ... ... ... пайданың өзгеруiне әсер етедi.
Мекемелер мен ұйымдарда негiзгi құралдардың қозғалысы бойынша толтырылатын құжатардың үлгi түрi ... ... ... ... ... ... шарт. Аудитор осы құжаттардың қолда барлығын және олардың дұрыс ... ... ... ... ... тағы бiр ең негiзгi мiндетi болып амортизация сомасының ... ... және ... жұмыстарының дұрыс құжатталынып көрсетiлiуiн тексеру саналады. Бұл бойынша аудитор негiзгi есептелiнетiн амортизация сомасының ... ... және ол ... ... ... салыстыруы крек. Негiзгi құралдарға есептелiнген амортизация сомалары өндiрiлген өнiмiнің өзiндiк ... ... ... ... немесе жеке тұлғаларға қысқа мерзiмге жалға ... ... ... ... амортизация сомасын шығындар қатарына, ал ол бойынша жалдық ақы кәсiпорынның табыстарына қосылады. Егер кәсiпорын негiзгi ... ... ... ... ... әдiсiн қолданатын болса, онда ол кәсiпорынның есеп саясатында көрсетiлiнуi қажет. Кәсiпорынның негiзгi құралдарына есептелiнген амортизация сомаларын ... ... ... ... ... сомасының қалай қалыптасып жатқандығына басты көңiл аударуы қажет. Себебi бұл ең ... ... қор ... құралы болып табылады.
Негізгі құралдар амортизациясы есебін ішкі тексерудің бірінші кезеңінде амортизацияны есептеу тәсілдерін қолдануда есеп ... ... ... тексерілді. Берілген мекеменің есеп саясаты бойынша негізгі құралдар амортизациясын есептеуде сызықты есептеу әдісі ... ... ... қорытынды жасалды, мемлекеттік мекемесінің негізгі құралдардың амортизациялық есебі есеп ... ... сай ... ... ... ...
Одан әрі осы талаптарға сай Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1.01.2002.жылғы №1 Қаулысы негізге алынған. Тексеру нәтижесінде ... ... ... ... амортизациялау топтарына дұрыс талданатындығы, тексеру нәтижесін жұмыс құжаты ретінде рәсімделеді.
Сонымен қатар ... ... есеп ... ... ... ... ... есептеудің шаруашылық операцияларында қате көрсетілу фактісі тіркелді. Түзетудің жаңа заманауи ақпараттық технологиялары қажеттігін негізделгенін атап ... ... ... ... ... ... бойынша есептеледі. Негізгі құралдар тізімінде олардың болуы, жыл бойғы қозғалысы туралы кең ақпарат сақталатындығына ... ... ... құралдардың түсуін, есептен шығарылуын, орын ауыстыруын көрсететін құжаттарды да алу қажет. Құжаттар мен бухгалтерлік жазбалар мәліметтері бойынша ... ... ... ... алу үшін ... ... ... бойынша барлық операциялдар дұрыс көрсетілгеніне көз жеткізуге ... ... ... ... амортизацияны есептеу ведомосін тексереді. Ол үшін ол негізгі құралдар амортизациясын есепке алу ... Бас ... ... ... сомасына ең үлкен ауытқу болған айды таңдап алады. Аудитор оның ... ... Егер ... ... ... ... табылса, онда кінәлілер мен себептері, сонымен қатар осы факторлардың шығындар мен табысқа әсері анықталады.
Негізгі құралдардың амортизациясының дұрыс ... ... ... ... ... әр ... ... және есепті кезеңдегі есептеуді жалпы тексереді. Аудиторға есептелген амортизация нормасы мен сомасының ... ... ... ... ... ... кезінде кәсіпорын техникалық немесе салық нормалар негізінде немесе күтілген физикалық амортизациядан шыға отырып орнатылған пайдалы ... ... ... ... ... ... мерзімі әдетте пайдаланылып отырған объектіге қатысты кәсіпорын ниетін ескере отырып белгіленеді. Оның ... ... ... ... ... оның ... пайдалылығының нормативтік көрсеткіштеріне (күші мен физикалық өнімділігі) ғана емес, объектіні басқару жөніндегі кәсіпорын саясатына да ... ... Бұл ... ... ... ... және оның белгілі бір уақыттан кейін есептен шығарылуы немесе ондағы ... ... ... бір ... ... кейін есептен шығару қарастырылуы мүмкін. Негізгі құралдар объектісінің пайдалы қызметінің көзделген мерзімі мезгіл сайын қайтадан қарастырылып отыруы керек.
Жекелеген ... ... ... ... ... және ... ... амортизацияны есептеудің құрастырылған кестесі мәліметтерімен салыстыру, есепке алу регистрлерінде көрсетілген шот корреспонденцияларын талдау арқылы аудитор ... ... ... мен ... ... ... және ... амортизациялық құнының шамасының анықталуын тексереді. Ол амортизацияны есептеу, қайта құру жүргізу және толық ... ... ... ... ... ... қатар негізгі құралдар консервацияға жіберілген кезде жүргізілмейтінін естен шығармауы керек.
Тексерудің соңғы бағыты ... ... ... ... аса маңызды рөл атқарады, өйткені қаржылық есептілік бойынша аудиторлық қорытынды аудиттелген тұлғаның ресми ... ... ... ... ... есебін тексеру қорытындысы аудитордың жасаған аудиторлық есебінің аудиторлық қорытынды жинақтамасының құрамдас бөлігі болып саналады. Әрбір қателікке бағыттаушы ұсынылады:
:: ... ... ... ...
:: қателіктің сипаттамасы;
:: табылған ауытқудың сомасы;
:: табылған қателердің маңыздылығы мен оның ұйым қызметі мен ... ... ... ... ... әсерін бағалау.
15-кесте
Негізгі құралдардың есебін жүргізудегі типтік ... ... ... ...
операцияларының қателіктері
- объектілердің келіп-түсуі мен шығуы бойынша құжаттар рәсімделмеген;
- ... ... ... мен ... ... толтырылмаған;
- бастапқы құжаттардағы реквизиттер толық толтырылмаған;
- объектілер бойынша материалдық жауапты ... ...
- ... ... ... құжаттарда рәсімделмеген.
2.
НҚ-р шоттарындағы
(2310-2380 ) қателер
НҚ-р бойынша есеп объектілерінің ішінде олардың құрамында танылуға тиісті емес объектілер жатқызылған;
- объектілердің ... ... ... ... емес ... ...
- импортталған негізгі құраладардың бастапқы құнын анықтауда бағамдық айырмашылықтар дұрыс көрсетілмеген;
- аналитикалық есеп дұрыс жүргізілмеген; қаржылық қорытынды есеп беру ... ... ...
- ... ... бағаларын растайтын құжаттар жоқ.
Амортизация және құнсыздану шоттарындағы қателер
(2390 )
- НҚ-дың пайдалы қызмет ету мерзімі ... ...
- ... ... ... ... ...
- амортизация есептеу тәртібі сақталмайды;
- амортизация есептеуді тоқтату дұрыс емес екендігі анықталған;
- шоттар корреспонденциясында қателер орын ...
- ... ... ... ... ... орын алған;
- есептен шығарылған НҚ-дар бойынша жинақталаған амортизация сомасын есептен шғаруда әдістемелік қателер орын алған;
Ескерту - [ 22] ... ... ... ... ... ... аудитордың есебінде бірнеше бөлімдер көрсетіледі, мысалы:
1) ... ... ... оның ... мен ... ... қорытындысы;
2) Негізгі құралдардың бастапқы құны мен оны ... ... ... ... ...
3) ... ... қозғалысы есебінің дұрыстығын тексеру қорытындысы;
4) Негізгі ... ... ... ... ... қорытындысы;
5) Негізгі құралдар бойынша бухгалтерлік құжаттар көрсеткіштерінің тенбе-тең екендігін тексеру қорытындысы.
3.3 Негізгі құралдар амортизациясының, қайта ... және ... ... мен ... ... бұрын өндірістік негізгі құралдардың құрамы мен динамикасын зерттеу қажет. Мұндай зерттеу жүргізу кезінде негізгі құралдар ... ... ... қарастырылады. Негізгі құралдардың активті бөлігінің динамикасы, оның ішінде жұмыс машиналары мен жабдықтардың динамикасы, ерекше көңіл бөлуді талап ... ... ... ... ... мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорнының негізгі құралдар құрамының ... ... ... ... ... мәліметтері негізгі құралдардың құрамдық топтары бойынша абсолюттік және ... ... ... емес ... ... ... ... мен құрылғылардан басқа негізгі құралдардың барлық түрлерінің құндары ... ... бар ... ... ... ... азаюын сипаттайтын абсолюттік динамика талдау жасалынған кезең ішінде өндірістік негізгі құралдардың жалпы өсуі ... мың ... ... құралдардың келесі топтарының: (182025,4 мың теңге), (212685,4 мың теңге) және (+51887,9 мың теңге) ... ... ... ... ... динамиканы пайдалана отырып, есепті кезең ішіндегі негізгі құралдардың нақты барында елеулі өзгерістер болған топты анықтауға болмайды. Ол үшін ... ... ... өсу қарқынын көрсететін салыстырмалы динамиканы пайдалану керек. Кестедегі салыстырмалы ... ... ... бойынша ең жоғарғы өсу қарқыны тобы бойынша (134,4 %) және тобы ... (201,8 %) ... ... ...
... ... ... кәсіпорнының негізгі құралдардың құрамы мен динамикасы
Негізгі құралдардың түрлері
Есепті ... ... ... мың тг. ... ... ... келіп түскені, мың тг.
Есепті кезең ішінде ... мың тг. ... ... ... ... мың тг. ... дина- мика мың тг.
Салыс-тырмалы динами-ка, %-бен
Ғимараттар, құрылғылар ...
-
- ...
-
- ... ... ...
187300
5275,3
317500,3
+182025,4
+134,4
Көлік құрал-дары
105373,9
221254,5
8569,1
318059,3
+212685,4
+201,8
16-кестенің жалғасы
Негізгі құ-ралдардың басқа да түр-лері ... ... ...
144039,6
+51887,9
+56,3
Барлық негізгі құралдар
484440,1
479873,6 ... ... ... ... ... ... ...
175720,1
31751,7
92352,9
236321,3
60601,2
+34,5
Ескерту - есеп мәліметтері негізінде автормен құрастырылған
Ал азырақ өсу ... құны ... ... (56,3 %). ... құны ... ... өсу болмаған.
Сонымен, талдау жасалынған кезең ішінде ең үлкен абсолюттік динамика негізгі құралдардың ... ... ... оның ... ... ... құрамында болғандығын атап айтуға болады.
Негізгі құралдардың құрылымын зерттеу олардың құрамы мен динамикасының талдауына ... ... ... ... ... Мұндай кездегі негізгі міндет - негізгі құралдардың құрамындағы құрылымдық өзгерістерді анықтау. Негізгі ... ... ... ... құрылғылар) өндірістік циклды жүзеге асыруға тікелей қатыспайды, тек оған ... ... ... ... ... ... мен жабдықтар, көлік құралдары. Тек негізгі құралдардың активті бөлігі ғана өнім өндіруді өсіруге, еңбек өнімділігін жоғарылатуға әсерін ... қор ... ... ... Сондықтан өнім өндірумен айналысатын кәсіпорын үшін өндірістік негізгі құралдардың активті бөлігінің үлесін төмендетуге жол бермеу маңызды.
Негізгі құралдардың құрылымын талдау кезінде ... ... ... ... кезең мен өткен кезеңнің көрсеткіштері салыстырылады.
Негізгі құралдардың сыныптамасы, құрамы мен құрылымы бойынша талдап, олардың жұмыс ... ... ... ... және ... пайдалануын қарастырамыз.
Қызметтің дамуының маңызды мақсаттарының бірі ең алдымен оның ... ... және ... ішкі ... толығымен пайдалану есебінен өндірісті қамтамасыз ету. Ол үшін негізгі өндірістік құралдар тиімдірірек пайдалану керек.
Өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... жеткізіледі:
1. негізгі құралдарды іске қосу;
2. пайдаланылып жатқан негізгі ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпорындардың негізгі құралдардың өсуі жаңадан құрылыстар арқылы қол жеткізіледі, және ... ... ... ... және ... ... жатқан кәсіпорындарды кеңейту арқылы жүзеге асады. Жалпы өнеркәсіпте өнім ... ... жыл ... ... іске ... құралдардан артық болатын жұмыс істеп жатқан негізгі өндірістік құралдар арқылы алуға болады.
Негізгі өндірістік құралдарды ... ... ... үшін ... ... ... және ... (ақшалай) бірліктерде және уақыт бірліктерінде қолданылады. Өндірістік күш-қуатты ... ... үшін өнім ... ... тек ... ... ... Негізгі құралдарды пайдаланудың натуралды бірліктері ең алдымен салыстырмалы бір типтік өнім ... ... ... ... ... ... ... күш-қуаттарды жоспарлау және қазіргі жағдайларын талдау барысында қолданылатын, жабдықтардың балансын құрастыру барысында және ... ... ... құралдарды пайдаланудың натуралдық көрсеткіштері дегенмен мекеменің, саланың, жалпы өнеркәсіптің негізгі өндірістік құралдардың ... ... ... ... жалпы сипаттамасын көрсетпейді.
Шаруашылық қызметті жалпы талдау үшін, күрделі салымдарды ... ... ... барлық звеноларының негізгі құралдарын және өндірістік күш-қуатты іске қосу үшін өндірістің тиімділігі көрсеткіші, негізгі құралдардың бірлігіне ... өнім ... - ... ... деп аталатын маңыздылығын алуда. Сонымен бірге қорқайтарымының кері көрсеткіші - ... ... ... Қорқайтарымның көрсеткішін анықтау барысында құндылық және натуралдық өлшемдер бірліктері ... ... ... неғұрлым толық пайдалануы өндіріс көлемінің өзгеруі ... ... ... ... іске қосу ... төмендетуге әкеледі, сәйкесті мекеменің пайдасын тиімді пайдалануына жеткізеді(тұтыну қорына пайдадан салымдардың үйлесін ... ... ... ... ... ... үрдісті механикаландыруға және автоматтандыруға бағыттауға және т.с.с. ).
Негізгі құралдарды ... ... ... ... олардың айналымдарын жеделдету деп саналады. Бұл физикалық және ... ... ... айырмашылықты қысқарту мәселелрді шешуге ықпалдасады, негізгі құралдардың қарқынын жеделдетуге мүмкіндікті туғызады. Негізгі құралдарды тиімді пайдалану қазіргі ... ... ... ... ... басты мақсатпенен тығыз байланысты - өндірілетін өнімнің ... ... ... ... ... ... ... сапалы өнім жедел өткізіледі және жоғары сұранысқа ... ... ... жатқан негізгі құралдарды және өнеркәсіп кәсіпорындардың өндірістік қуаттарын және соның ішінде жаңадан іске қосылғандардың пайдалануын ... ... ... ... ... ... және негізгі құралдарды пайдалану интенсивтілігін жоғарлату;
-оларды толтыру ... ... ... ... және ... ... анағұрлым интенсивті пайдалану ең алдымен соңғыларды техникалық жетілдіру есебінен ... ... ... ... бірлігінің күш-қуатын көбейту үрдісі қалыптасқанын көрсетеді:
-станоктарда, машиналарда және агрегаттарда ең жауапты бөлшектер мен тораптар ... ... ... ... ... ... температура) [24].
-тек негізгі өндірістік үрдістер мен операциялар механикаландырылып және автоматтандырылып қана ... ... ... көп ... ... барысын және жабдықтарды пайдалануды баяулататын қосалқы және көліктік операциялар да осындай үрдістерге ұшырайды. Ескірген ... ... және ... ... жаңаларменен ауыстырылады.
Негізгі құралдарды қарқынды пайдалану технологиялық ... ... ... ... бір ... өнімнің өндірісінің оптималды шоғырлану базасында өндірістің үздіксіз ағынын ұйымдастыру, оны өндірілетін өнімнің сапасы және ... ... ... ... ... ... цехтардың және өндірістік учаскелерідің, басқа да біраз шараларды жұргізу жұмысының ... ... ... ... ету. Өз ... бұл ... ... өңдей қарқынын, жылдамдағын көбейтуге және уақыттың бірлігіне, ... ... ... өндірістік алаңның 1 шаршы метіріне өнім өндірісін көбейтуді қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... пайдалану жолы олардың техникалық қайта жарақтануды, негізігі құралдарды жаңарту қарқынын көбейтуді еңгізеді. Өнеркәсіптің біраз ... ... ... ... ... ... ... фабрикалар мен зауаттардың техникалық қайта жабдықтауды көрсетеді. Әсіресе бұл негізігі құралдардың анағұрлым амортизация жағдайында кәсіпорындар үшін өте ... ... ... пайдалану экстенсивтілігін жақсарту бір жағынан күнтізбелік кезеңде (ауысым, тәүлік, ай, тоқсан жыл барысында) жұмыс істеп жатқан жабдықтардың жұмыс ... ... ... ал екінші жағынан кәсіпорында және оның өндірістік звеносында бар жалпы жабдықтардың құрамында ... ... ... жабдықтардың санын және үлес салмағын көбейтуді көздейді.
Жабдықтардың жұмыс уақытын көбейту келесі есебінен қол жеткізіледі:
Әр бір ... ... ... ... бір ... ... ... арасындағы пропорцияларды қолдау , мекеменің цехтары арасында, өнеркәсіптің әр бір саласының ... ... бір ... ... өнеркәсіптің салаларының дамуының қарқындары мен пропорциялары арасында және жалпы халық шаруашылық бойынша пропорцияларды қолдау;
Негізгі құралдарды күтіп пайдалануды жақсарту, ... ... ... ... ... дұрыс пайдалануға ықпалдасатын өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру, тұрып қалғанды және бұзылғанды болдыртпай алдын алу, ... ... ... тұрып қалғандарын қысқартатын және жендеу арасындағы кезеңді ұлғайтатын өз ... және ... ... ... ... ... шығындарында негізгі өндірістік операциялардың үлес салмағын көбейтетін шараларды жүзеге асыру, өнеркәсіптің біраз ... ... ... ... ... ... ... ауысымдылығын көтеру;
Жабдықтарды жөндеу қызметінің сапасын көтеру жолмен жабдықтардың ауысым ішіндегі жұмыссыз ... ... ... қысқарту және мүлдем жою, жұмысшы күшпен, шикі затпен, жағар-жанар маймен, жартылай фабрикаттармен ... ... өз ... ... ... бір тәулік бойы жұмыссыз тұрып қалғанын қысқарту, оның ... ... ... көтеру.
Кәсіпорындарда жұмыс істеп тұрған станоктар, машиналар және агрегаттардан басқа жабдықтардың ... бір ... ... және ... ... ал тағы бір бөлігі - қоймаларда. Орнатылмаған жабдықтардың өз уақытында жасалған монтажы, және ... ... ... ... және ... ... есептемегенде барлық орнатылған жабдықтарды іске қосу негізгі құралдарды ... ... ... жұмысының ауысымдылық коэффициентін көбейту мақсатты шешу барысында ең алдымен көптеген ... ең ... ... күштің жетіспеушілігінен пайдаланылатын негізгі жабдықтар толығымен қолданыста жоқ екенін естен шығармау керек. ... ... ... ... ... ... жақсарту және еңбек өнімділігін өсірудің мәселелерін табысты шешуіне ірі өндірістік ... ... ... әсер ... ... ... жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың өндірістің мамандандырылуына және техникалық қайта жарақтануына ... ... ... ... мамандануына тән емес өнімнен бас тарту, ірі ... ... ... ... ... ... ... кішігірім және орташа қалаларда мамандандырылған өнеркәсіп объектілерін құрастыру.
Жұмыс істеп жатқан ... ... ... ... ... ... ... бұл оның өндірістік құрылымын қарапайымдатады, қосалқы және ... ... ... ... ... ... босатады, сонымен негізгі цехтардың екінші ауысымдарын қалыптастырады және ... ... ... ... көтерудің маңызды жағдайының бірі өндірістік үрдістерді механикаландыру және автоматтандыру болып табылады, және ең ... ... ... ... бұл ... ауыр ... адамдарды екінші ауысымдағы квалификацияланған жұмыстарға ауыстыруға мүмкіндік жасайды.
Көтеру-тасымалдау, жүкті тиеу және түсіру және қоймадағы жұмыстарды ... ... ... ... ... ... және қосалқы өндірісті механикаландыру деңгейінде орын алатын ... жою ... ... ... біраз көлемін босатуда, жұмысшы күштермен негізгі цехтарды толықтыруды ... ... ... ... ... қосымша тартусыз жұмыс жасап жатқан кәсіпорындарда өндірісті кеңейту және кәсіпорындардың жұмыстарының ауысымдылық коэффициентін көбейтуде негіз ... ... ... ... ... ... ірі қалаларда жабдықтарды қайта құрастыру, кеңейту, өндірісті механикаландыру және автоматтандыру, өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... құралдарды пайдалануын жақсартуда мәселені шешуде өте ... ... ... ... ... ... ... көтерудің маңызды жолы бұл жабдықтардың артық санын азайту және орнатылмаған жабдықтарды жедел ... іске қосу ... ... ... ... көп ... жұмыс істемей тұрғаны өндірісті өсіруге мүмкіндікті азайтады, физикалық амортизацияына байланысты ... ... ... ... ... ... ... өйткені ұзақ уақыт бойы сақталынып тұрған жабдықтар іске қосуға жарамсыз болып қалады. Жақсы физикалық жағдайда тұрған басқа ... ... ... ... ... ... және олар физикалық тозған ретінде есептен шығарылады.
Негізгі құралдарды пайдалануды жақсарту көп ... ... ... әсіресе машиналарға, механизмдерге, агрегаттарға және өндірістік жабдықтардың басқада түрлеріне қызмет көрсететін жұмысшылардың ... ... ... ... творчестволық және жауапкершілікпен орындалуы негізгі құралдарды пайдалануды жақсартуда маңызды шарттарының бірі ... ... ... және ... ... жүйені жетілдіруден көп жағдайда негізгі құралдарды пайдалану деңгейі тәуелді. Жоспарлаудың және ... ... жаңа ... жұмыс жасайтын өнеркәсіп кәсіпорындарда техникалық-экономикалық көрсеткіштерін талдау жаңа экономикалық механизм, оның ішінде өндірістік ... үшін ... ... ... ... ... ... рентабелділік деңгейін анықтау үшін жаңа көрсеткіштерді пайдалану, ... ... ... ... негізгі өндірістік құралдарды пайдалануды жақсартуға ықпалдасады.
Технология бойынша жаңа ұсыныстарды еңгізу ... ... ... ... ... ... талпыныстарын естен шығармау керек, құралдарды жаңарту үшін марапаттаудың мақсаты оны тиімді өткізуде жұмысшыларда материалдық қызығушылықты ... ... ... күні 1С ... қолданып келеді. Сонымен қатар, мекемедегі бухгалтерлік есепті жүргізуді, оның ішінде негізгі құралдардың есебін оңтайландыру мақсатында ... ... ... ... деп ... ... жүйесі - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің және аумақтық ... ... ... ... ... ... әкімшілерімен, уәкілетті мемлекеттік органдармен электрондық құжат айналымының Жүйесі болып табылады.
Автоматтандыру құралдары Клиентпен ұсынылған ... ... мен ... ... ... ... болып табылады. Автоматтандыруға сондай-ақ Клиенттердің деректері мен есептеріне Қазынашылық ұсынған қызмет жатады.
Жүйе:
* аумақтық қазынашылық бөлімшелерге ... ... ... ... ... жасауды;
* құжаттардың электрондық нысандарын толтырғанда түзету бақылауына ... - ... ... ... ... ... авторлық куәлігі үшін, сондай-ақ электрондық құжаттарды Клиенттермен жасаған тұтастығына ЭЦҚ пайдалануды;
- ... ... және ... ... ... ЭЦҚ жіберуді;
- Қазынашылыққа Клиентпен ұсынылған электрондық құжаттарды алғашқы өңдеуді және қабылдауды;
- Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесіне (ҚБАЖ) түскен электрондық құжаттарды ... ... ... ұсынылған электрондық құжаттардың жағдайларын бақылауды;
- Қазынашылықтың құзыреті шеңберінде белгіленген форматтағы деректер мен есептерді Клиенттерге ұсынуды;
- электрондық хабарламалармен алмасуды (Қазынашылық - ... ... - ... ... етеді.
Жүйенің мақсаты ақпараттық ортаның қазіргі біріктірілген және жоғары тиімділігі арқылы ұсынған Қазынашылық пен Клиенттің ... ... ... арттыру болып табылады. Тұтас алғанда Жүйе мынадай міндеттердің тиімді шешімін ... ... ...
- ... ... ... ... қолдану негізінде ҚБАЖ өңделетін құжаттар бойынша автоматтандырылған деректерді енгізу ақпараттарды өңдеу мен сақтауды, сәйкестендіруді, жеделдету мен оңайлатуды;
- ... ... ... ... ... ұсынғанда деректердің ашықтығына жылдамдықты арттыру, нақтылықты, сенімділікті;
- электронды цифрлық құжаттардың ақпараттарын қорғауға қазіргі құралдарды қолдану - ... ... ... мен ... ... ... ... үшін бағытталған.
Мекемені басқарудың барлық үрдісінде құрастырылатын негізгі құралдарды пайдалануды жақсарту ... кез ... ... кешені өнім өндірісінің көлемін ұлғайтуын қамтамасыз етуді көздеу керек, ең алдымен шаруашылықтың ішіндегі резервтерін тиімді және ... ... ... және ... мен жабдықтарды анағұрлым толық пайдалану жолменен, ауысымдылық коэффициентін көтеру, ... бос ... ... жою, ... іске ... күш-қуатты меңгеру мерзімін қысқарту, өндірістік үрдістерді әрі қарай интенсивтендіру. Негізгі құралдарды пайдалануды жақсартуда жұмысшыларды материалдық ынталандырудың орны өте ... ... ... ... ... ... ... қазыналық кәсіпорын болып табылғандықтан оған арнайы материалдық жағдайларды қамтамасыз ету базасы керек. Олар өндірстік ... ... ... ... ... және ... ... анықтайды.
Колледж 1958 жылы құрылған. Талдықорған облыстық Білім ... 1996 ... №114 ... ... ... ... ...
Материалды-техникалық базамен қамтамасыздандырылуы: Колледж 1958 жылы салынған 2 оқу ғимаратында ... ... 40 оқу ... мен 3 оқу ... ... ... үшін 100 орындық жаңа жатақхана салынған.
- Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрлігінде сертификатталған ... ... және ... қауіпсіздігі" арнайы кабинеті;- Арнайы пәндерді өткізуге және әртүрлі технологиялық және кәсіптік процесстерді зерттеуге арналған қазіргі заман талабына сай ... мен оқу- ... ... Интерактивті тақталармен жабдықталған арнайы кабинеттер;
- Зертханалар және виртуальды зертханалар;
- Мобильды кабинетімен оқу-әдістемелік орталығы;
- Электрондық каталогы ИРБИС бағдарламасымен жабдықталған 102393 дана ... пен ... бар ... ... ... саны, оның ішінде электрондық кітаптар - 483 дана, оқу-әдістемелік кешендер-1154 дана, электрондық нұсқадағы оқулықтар 500 дана, оқу-әдістемелік құралдар және ... ... ... ... Оқу ... (бұрғылау ұнғымаларының жабдықтары);
- Спортзал;
- Акт залы;
- Спорттық алаңдар;
- Асхана;
- Оқушыларға арналған медициналық пункт.
2013-2014 оқу жылында колледж ... INTERNET ... ... ... ... ... ... "e-larning" электронды оқыту жүйесіне қосу үшін Wi-Fi жүйесін орналастырып, жүйені іске қосу жұмыстарын толықтай ... ... ... ... 2, 3, 4 ... ... ішінде кітапхана, кабинеттерді, қасбетін күрделі жөндеу жұмыстарынан өткізді. Осыған қоса ауланы абаттандыру жұмыстарын жүргізіп 960 ш.м. ... ... тас ... жұмыстарын аяқтап, күрделі жұмыстарға бөлінген 38900 мың тенге ... ... оқу ... столдары мен орындықтары түгелдей жаңартылған.
Кітапхана қоры. Тоқжайлау политехникалық колледжінің кітапханасы колледж ғимаратының екінші қабатында ... ... ... жасап келе жатқан кітапхананың қазіргі кезде 01.01.2013 ж. кітап қоры 79879 ... ... ... ... жалпы білім беру, арнайы, қоғамдық-саяси, көркем әдебиет кітаптары ... ... ... ... қатар электрондық оқулықтар, бейне таспалар, үнтаспалар кеңінен пайдаланылады. Электрондық оқулықтардың саны-500 дана. Кітапхана-оқырмандарды ақпаратты ... ... ету ... болғандықтан, залда дәстүрлі әліпби, жүйелік каталогтар мен ... ... ... сай 2007 ... ... ... бойынша енгізілген электронды каталог жұмыс жасайды. Кітапхана жыл сайын қоғамдық-саяси,арнайы мамандықтар, ... және ... ... ... ... ... жазылу сомасы 1 млн.теңге көлемінде. Кітапхана оқырмандарына абонемент, оқу залы мен ... оқу залы ... ... ... ӘОК (УДК) ... орналастырылған. Оқу жылы барысында жаңа оқулықтарға тізім жасалып, ... ... ... ... оқу жылында 2 рет жаңа материалдардың жинақталуына ... , ... ... оқу жылында мазмұны ескірген 2238 дана, оқырмандар жоғалтқан 541 дана кітап есептен шығарылды. Осы оқу ... ... ... ... ... ... ... тексеру жұмысы жүргізілді, ол жұм ыс аяқталуда. Кітапхананың құжаттары Сапа менджментінің жүйесі бойынша ... ... ... ... ... ... құжаттары сапа менеджменті жүйесі бойынша (ішкі аудит) тексерілді.
Колледжді ақпараттандыру туралы ... ... ... саны - ... компьютер саны - 69Оқытушыларға арналған колледждердегі компьютердің саны - 45Интернетке ... ... саны - ... ... - 1 ... ... саны - 11Мултимедиа кабинет саны - 13[28].
Жалпылама сипаттайтын маңызды көрсеткіштер бойынша - қор ... және қор ... - ... ... ... үш жыл бойы ... ... соңғы жылы тиімді пайдаланылды. Сонымер қатар еңбектің ең ... ... 2011 жылы ... яғни бұл жылы жұмысшының бір басына негізгі құралдардың саны алдыңғы жылдармен салыстырғанда көп келетін. Бұл ең ... ... ... ... үлес ... ... жаңа құралдарды еңгізу есебінен болды. Сонымен бірге мемлекеттік мекемесінің негізі құралдарды тиімді пайдалану ... ... ... ... да ... болады, бірақ ол үшін еңбектің өнімділігін ... ... ... ... ... ... көтеру жалпы халық шаруашылығында да өте маңызды орын алады. Осы мақсатты шешу қоғамға ... ... ... ... ... ... өндірістік мүмкіншіліктің қайтаруды ұлғайту және халықты толығымен қанағаттандыру, мемлекетте жабдықтардың балансын ... ... ... құнын төмендету, өнімнің өндірісінің рентабелділігін өсіру, кәсіпорынның ... ... ... ... [29]. ... ... ... Республикасында бухгалтерлік есепті қайта қалыптастыру процесі халықаралық тәжірибеге бағдарламамен белсенді өтуде. Бұл негізінен, біріншіден, жаңа экономикалық жүйенің қалыптасуымен, екіншіден, ... ... ... ... кеңістікке енуімен байланысты экономика позициясынан бухгалтерлік есеп әдетте ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпорындағы негізгі құралдардың операциялары барысындағы негізгі құралдар қозғалысының есебі 2310-2380 бөлімінің шоттарында жүргізіледі. ... ... есеп ... ... сай ... негізгі құралдар есебін қарастыру барысында мынадай қорытындылар мен ұсыныстар жасауға болады:
* ұйымның негізгі өндірістік құралдарды ... ... ... ... ... ... ... қажет;
* мекемеде қор қайтарымының актив бөлігі біршама төмендеген;
* негізгі құралдарды ... және ... ... ... тоқтап қалуды азайту;
* жаңа технологиямен жабдықталған құралдарды жөндеу жұмысымен айналысатын маман тапшы, оны интенсивті пайдалану, ғылыми - ... ... ... ... ... жаңа ... жабдықталған құралдарды жөндеу жұмысымен айналысатын маман дайындау қаражатын қарастыру керек;
* қор қайтарымын жоғарлату және өнім шығаруды молайтудың ... ... ... ... ... мекемеде бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікті ұйымдастыруда ... ... ... ... есеп жүйесі халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сай ары қарай ұлттық тұрғыда жетілдіру мен дамыту;
* техникалық ... ... ... ... ... ... ақпараттық жүйесін орната отырып, есеп жүйесін электронды түрде басқару.
Пайдаланылған ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына ... ҚР ... есеп пен ... есептілік туралы 2007 жылғы 28 ақпандағы №234-III Заңы
* Бухгалтерлік ... ... - ... АҚ, 2009, 568 ... ... учет: Учеб.пособие / Попова Л.А., Каренова Г.С. - Караганда : Б.и., 2000. - ... 16-шы ... ... ... ... (IAS 16);
* 36-шы ... Қаржылық Есептіліктің Стандарты (IAS 36)
* -нің сайты;
* Қаржы есептілігін талдау: оқулық - Алматы: ... 2011 - 348 ... Есеп ... Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне және Қазақстан Республикасы Қаржы министірінің 2010 жылғы 7 қыркүйектегі № 444 Ережесі;
* Мемлекеттік ... ... ... оқулық/ А.Қ.Шәріпов. - Алматы, 2014 - 596 б.
* Қазақстан Республикасы ... ... 2010 ... 3 ... № 393 ... ... Мемлекеттік мекемелерде ... есеп ... ... ... Қ.К. ... Алматы - Экономика, 2006 ж.
* Әбдішүкіров Р.С. ... ... Оқу ... - ... ... ... Э.О., ... Д.Э. Қаржылық есептің халықаралық стандарттары: теориядан тәжірибеге Анықтамалық. - ... LEM, ... О.М. ... ҚЕХС-на сәйкес қаржылық есептің қалыптасуы. Оқу құралы - қ.Алматы, 2010ж.
* -нің есеп саясаты;
* Ержанов М.С., Нурумов А.А. Қазақстандық ... ... ... Оқу ... М. С. Ержанов. - Алматы: Экономика, 2007ж. - 180 б.
* Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит. Алматы: Қазақ университеті, 2004 ... ... З.Н., ... Н.Ә., ... Ж.Г. Аудит. Алматы: Экономика, 2006 ж.
* Абленов Д.О. Қаржылық бақылау және ... ... ... ... тәжірибесі. Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2007
* Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы/Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., ... Ж.Г. - ... ... 2001 - ... ... есептіліктің аудиті: Электронды оқу құралы, Байболтаева Н.Ә. А - Алматы: 2011 ІSBN 9965 - ... ... В.Г., ... М.В. Финансовый анализ. - М.: Издательство , ... ... ... М.И., ... А.Д. ... ... ... деятельности: Учебник.- М.: Финансы и статистика, 2000.- 251б
* ... ... ... есеп ... ... ... Б.Ш. Жусипова, http://www.rusnauka.com/
* Бухгалтер бюллетені, №40 Нүрсейітов Э., қазан, 2005 жыл.
* Современные организационно-методические подходы к учету ... ... ... ... М.Ю., ... 2006 ж.
* -нің ... ...
* А.Қ. Шарипов , ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы, №1 (71). 2009.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Материалдық емес активтер аудиті туралы29 бет
«Қалаларда қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Азаматтық құқықтағы өтелмелі қызмет көрсету26 бет
АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсетудің ерекшеліктері238 бет
Банктің корпоративтік клиенттерімен жүргізетін операцияларын басқарудың ақпараттық жүйесін тұрғызу88 бет
Ет, құс, жұмыртқа және олардың өнімдерінің химиялық қауіпсіздігінің көрсеткіштері15 бет
Жаппай қызмет көрсету жүйелері19 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Спортшының сыртқы тыныс алу жүйесі70 бет
Сәтсіз жағдайларда көрсетілетін алғашқы көмек19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь